THẠCH SANH

- Niềm tin thiện thắng ác, chính nghĩa thắng gian tà của tác giả dân gian và nghệ thuật tự sự dân gian của truyện cổ tích Thạch Sanh.. - Bước đầu biết trình bày những cảm nhận, suy nghĩ

Tiết 21, 22 : Văn học TUẦN 6

(Truyện cổ tích)

I Mức độ cần đạt

- Hiểu và cảm nhận những nét đặc sắc về nghệ thuật và giá trị nội dung của truyện

- Giáo dục cho học sinh có thái độ căm ghét cái tham lam độc ác, quý mến trân trọng những phẩm chất tốt đẹp

II Trọng tâm kiến thức, kĩ năng

1 Kiến thức

- Nhóm truyện cổ tích ca ngợi người dũng sĩ

- Niềm tin thiện thắng ác, chính nghĩa thắng gian tà của tác giả dân gian và nghệ thuật

tự sự dân gian của truyện cổ tích Thạch Sanh

2 Kĩ năng

- Bước đầu biết cách đọc – hiểu văn bản truyện cổ tích theo đặc trưng thể loại

- Bước đầu biết trình bày những cảm nhận, suy nghĩ của mình về các nhân vật và các chi tiết đặc sắc trong truyện

III Chuẩn bị

- Giáo viên: SGK, SGV, tham khảo tài liệu, soạn giáo án, tranh ảnh…

- Học sinh : Học bài cũ, soạn trước bài mới

IV Tiến trình lên lớp

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ (5 phút)

? Nêu nội dung và ý nghĩa của truyện “Sự tích Hồ Gươm”?

? Tìm những chi tiết tưởng tượng kỳ ảo của truyện?

3 Bài mới

Giới thiệu bài: Chúng ta đã tìm hiểu xong 5 văn bản truyền thuyết Tiết này chúng

ta sẽ được tìm hiểu về thể loại truyện cổ tích với văn bản “Thạch Sanh” Nội dung và nghệ thuật của văn bản được thể hiện như thế náo ta đi tìm hiểu bài học

Tiết 1

Hoạt động 1 (15 phút)

Gọi HS đọc chú thích SGK

ở bài “Sọ dừa”

? Thế nào là truyện cổ tích?

? Truyện cổ tích thường có

yếu tố nào?

Hs đọc

- Thể loại truyện dân gian

kể về cuộc đời của 1 số kiểu nhân vật…

- Thường có yếu tố tưởng tượng hoang đường, thể

I Tìm hiểu chung

1 Truyện cổ tích

Hướng dẫn HS đọc

Nhận xét, chỉnh sửa

Hướng dẫn tìm hiểu 1 số từ

khó

? Văn bản có thể chia làm

mấy đoạn? Nêu giới hạn và

nội dung chính từng đoạn?

? Vậy TS thuộc kiểu nhân

vật nào trong truyện cổ tích?

Hướng dẫn HS kể từng đoạn

Hoạt động 2 (5 phút)

? Nêu hoàn cảnh gia đình

Thạch Sanh?

? Sự ra đời của Thạch Sanh

có gì khác thường? Tìm

những chi tiết thể hiện sự

khác thường ấy

? Kể về sự ra đời của TS và

sự lớn lên của TS với những

sự bình thường, như vậy

nhân dân ta muốn thể hiện

hiện ước mơ của nhân dân

về cái thiện chiến thắng cái ác…

Tìm hiểu các chú thích

HS đọc

- 4 đoạn + Đ1: từ đầu đến “mọi phép thần thông” => Nguồn gốc khác thường của Thạch Sanh

+ Đ2: tiếp đến “cho làm Quận công” => TS bị LT lừa và vượt qua thử thách đầu tiên

+ Đ3: tiếp đến “thành bọ hung” => TS vượt qua hàng loạt thử thách LT bị trừng phạt đích đáng

+ Đ4: còn lại => TS đánh lui binh 18 nước, sống cuộc đời hạnh phúc

- Kiểu nhân vật người dũng

sĩ cứu người bị hại…

HS kể

- TS là con 1 gia đình nông dân tốt bụng

- Sống nghèo khổ, bằng nghề kểm củi

- Ngọc Hoàng cho Thái tử xuống đầu thai làm con

- Mang thai nhiều năm mới sinh ra Thạc Sanh

- TS được thần dạy cho đủ các môn võ nghệ và mọi phép thần thông

- Thể hiện Thạch Sanh là con của người dân thường

2 Đọc, chú giải

3 Chia đoạn: 4 đoạn + Đ1: Nguồn gốc khác thường của Thạch Sanh + Đ2: TS bị LT lừa và vượt qua thử thách đầu tiên + Đ3: TS vượt qua hàng loạt thử thách LT bị trừng phạt đích đáng

+ Đ4: TS đánh lui binh 18 nước, sống cuộc đời hạnh phúc

II Đọc - hiểu văn bản

1 Sự ra đời và lớn lên của Thach Sanh

- TS là con của dân thường,

có cuộc đời, số phận gần gũi với dân thường

- TS là con của Ngọc Hoàng…

điều gì?

? Những chi tiết đó có ý

nghĩa gì?

Hoạt động 3 (13 phút)

? TS đã phải trải qua những

thử thách nào?

? Nhận xét về cuộc giao

tranh giữa TS với Chằn

Tinh?

? Diệt xong Chằn Tinh, TS

lại trải qua cuộc thử thách

nào?

? Sau khi TS kết hôn với

công chúa, hoàng tử 18

nước chư hầu đã làm gì?

? Em có nhận xét gì về

những cuộc thử thách mà

TS đã trải qua từ đầu đến

cuối truyện?

? Do đâu TS đã vượt qua

được tất cả những cuộc thử

thách trên?

Hoạt động 4 (5 phút)

? Qua những lần thử thách,

TS có những phẩm chất quý

báu nào?

? Tìm những chi tiết thể

hiện TS là người có lòng

nhân đạo và yêu hòa bình?

Tiết 2

Hoạt động 5 ( 5 phút)

? Nêu nhận xét của em về

nhân vật Lý Thông?

có cuộc đời và số phận rất gần gũi với nhân dân

- Tô đậm tính chất kỳ lạ, đẹp đẽ cho nhân vật lý tưởng, làm tăng sức hấp dẫn cho câu chuyện

- Mẹ con Lý Thông lừa TS

đi canh miếu để thế mạng –

TS diệt Chằn Tinh

- Gay go, ác liệt, cận kề với cái chết ⇒ TS thắng

- TS xuống hang, diệt Đại Bàng cứu công chúa, bị Lý Thông lấp cửa hang

- TS bị hồn Chằn Tinh, Đại Bàng báo thù ⇒ TS bị bắt

hạ ngục

- Tức giận, hội họp binh lính và kéo quân sang đánh

- Càng ngày, những cuộc thử thách càng gay go và khó khăn hơn

- Do TS có tài, có phẩm chất, được sự giúp đỡ của các phương tiện thần kỳ

- Thật thà, chất phác

- Tài năng, dũng cảm

- Có lòng nhân đạo, yêu hòa bình

- Tha tội chết cho chết cho

mẹ con Lý Thông

- Tha tội và thết đãi quân sĩ

18 nước chư hầu

- Lý Thông độc ác, xảo trá,

=> Những chi tiết kỳ lạ làm tăng sức hấp dẫn của truyện

2 Những thử hách TS phải trải qua

- TS diệt Chằn Tinh

- TS diệt Đại Bàng cứu công chúa, bị lấp cửa hang

- TS bị hồn Chằn Tinh và Đại Bàng báo thù, bị bắt hạ ngục

- Mười tám nước chư hầu kéo quân sang đánh

3 Phẩm chất của TS

- Chất phác, thật thà

- Tài năng, dũng cảm

- Có lòng nhân đạo, yêu hòa bình

4 TS và Lý Thông Hai nhân vật có tính cách và

? Theo em, TS và Lý Thông

Đại diện cho những lực

lượng nào?

Hoạt động 6 (13 phút)

? Nêu ý nghĩa về tiếng đàn

của TS?

? Nêu ý nghĩa về chi tiết

niêu cơm cứ ăn hết lại đầy?

? Niêu cơm + Lời thách đố

của TS – sự thua cuộc của

quân sĩ 18 nước có ý nghĩa

gì?

Hoạt động 7 (10 phút)

? Ở phần kết thúc truyện,

TS kết hôn cùng công chúa

và lên ngôi vua, còn mẹ con

Lý Thông bị chết có xứng

đáng không?

? Từ kết thúc truyện như

vậy, nhân dân ta muốn thể

hiện điều gì?

? Tìm một số truyện cổ tích

có kết thúc tương tự?

GV KL rút ra ý nghĩa văn

bản

Hoạt động 8 (10 phút)

nham hiểm, vong ân bội nghĩa

- TS là nhân vật chính diện – đại diện cho cái thiện, cái thật thà, vị tha Còn Lý Thông là nhân vật phản diện đại diện cho cái ác, xảo trá, ích kỷ

- Giúp TS giải oan

- Giúp công chúa khỏi câm

⇒ Tiếng đàn của công lý

- Làm quân 18 nước chư hầu xin hàng ⇒ yêu chuộng hòa bình ⇒ là vũ khí để cảm hóa kẻ thù

- Niêu cơm có khả năng phi thường, ăn hết lại đầy, làm quân 18 nước chư hầu lúc đầu coi thường chế giễu, sau ngạc nhiên khâm phục

- Chứng tỏ thêm t/c kỳ lạ của niêu cơm và sự tài giỏi của TS

- Niêu cơm thần kỳ tượng trưng cho tấm lòng nhân đạo, tư tưởng yêu hòa bình của nhân dân

- Kết thúc rất phù hợp và xứng đáng với từng nhân vật

- Thể hiện công lý xã hội “ở hiền gặp lành, ở ác gặp ác….”

- VD: Sọ Dừa, Cây Khế, Tấm Cám…

Học sinh đọc ghi nhớ

hành động trái ngược nhau

5 Ý nghĩa của một số chi tiết thần kỳ

a Tiếng đàn

- Tiếng đàn công lý

- Tiếng đàn Yêu chuộng hòa bình của nhân dân

b Niêu cơm thần

- Niêu cơm có khả năng thần kỳ

- Sự tài giỏi của TS

- Tấm lòng nhân đạo, tư tưởng yêu hòa bình của nhân dân

6 Nhận xét về kết thúc truyện

Kết thúc có hậu

7 Ghi nhớ: SGK

III Luyện tập.

Có thể để cho học sinh tùy

ý lựa chọn vẽ, nhưng phải

giải thích được vì sao em

vẽ chi tiết đó

Hướng dẫn – gợi ý, cho

học sinh kể lại một cách

ngắn gọn Học sinh kể diễn cảm

Câu 1: Chọn những chi tiết khác nhau để vẽ tranh – gọi tên

Câu 2: Kể diễn cảm

4 Củng cố dặn dò (2 phút)

- ? Nêu cảm nghĩ của em về nhân vật TS?

- Đọc lại tác phẩm, học phần tìm hiểu văn bản, thuộc ghi nhớ SGK

- Chuẩn bị trước bài “Chữa lỗi dùng từ”