kinh nghiem van 9

Là loại hình tác phẩm đợc cấu trúc bởi một kiểu ngôn ngữ đặc biệt, khác hẳn ngôn ngữ đời thờng và ngôn ngữ văn xuôi, để bộc lộ ý thức tình cảm con ngời một cách trực tiếp; là tiếng nói c

A đặt vấn đề

I Cơ sở lí luận.

Môn ngữ văn là một trong những môn học có vai trò, vị trí hết sức quan trọng trong chơng trình phổ thông bởi đây là môn học không chỉ cung cấp kiến thức mà nó còn có tác dụng to lớn trong việc giáo dục t t-ởng , tình cảm cho học sinh Đúng nh đại văn hào Nga Macximgorki từng nói: “ Học văn là học làm ngời”

Thật vậy, văn học có một sức mạnh kì diệu, đặc biệt là các tác phẩm trữ tình, nó có sức lay động tâm hồn con ngời, làm tâm hồn con ngời trở lên phong phú.Và một trong những điều mang lại cho con ngời niềm vui trong cuộc sống, biết thởng thức những cái hay, cái đẹp, ý nghĩa cuộc đời

là những áng thơ văn Vì ở các tác phẩm văn chơng, cuộc sống đã đợc kết tinh thành cái đẹp qua tài năng, tình cảm, tâm huyết của ngời sáng tạo tác phẩm rồi

Là loại hình tác phẩm đợc cấu trúc bởi một kiểu ngôn ngữ đặc biệt, khác hẳn ngôn ngữ đời thờng và ngôn ngữ văn xuôi, để bộc lộ ý thức tình cảm con ngời một cách trực tiếp; là tiếng nói của tình cảm mãnh liệt, là sản phẩm của những rung động đột xuất, độc đáo - thơ trữ tình đến với ngời đọc tự nhiên mà nồng nàn, giản dị mà sâu sắc, dễ dàng mà khó quên, bất chợt để trờng tồn, một chút xôn xao để rồi sâu lắng Tiếng nói trữ tình trở thành tiếng lòng thầm kín của mọi ngời Quả thật nó là “Lời gửi của nghệ sĩ với cuộc đời” Nhà thơ Tố Hữu đã nói: “Thơ là tiếng nói của ngời nào đó tiếng nói đồng ý, đồng tình, tiếng nói đồng chí”

Vậy làm thế nào để cảm thụ đợc thơ trữ tình một cách sâu sắc? Có những bài thơ ngời ta đọc một lần rồi sau đó mãi mãi để trong quên lãng;

có những bài thơ ngời ta đọc đi đọc lại mãi không muốn thôi Hoặc lại cũng có bài thơ, ngời này đọc thấy hay, thấy xúc động, ngời khác lại chẳng thấy gì là thích thú Đấy là do sức hấp dẫn từ bản thân tác phẩm và một điều quan trọng nữa là hứng thú và kĩ năng cảm nhận ở mỗi ngời khi

đến với văn bản thơ Năng lực cảm thụ của mỗi ngời không giống nhau, cũng không phải tự nhiên vốn sẵn có mà phải qua quá trình hình thành

bồi dỡng Nhất là đối với các em học sinh Với những học sinh lớp 9 -những học sinh sắp tốt nghiệp THCS - trớc ngã rẽ đầu tiên của cuộc đời (các em có thể tiếp tục học lên hoặc bớc sang một hớng khác của cuộc sống), để các em có thêm những nhận thức và tình cảm tốt đẹp với cuộc sống trong và sau tác phẩm văn chơng, giúp các em tiếp tục nâng cao năng lực cảm thụ khi học văn học ở cấp THPT, tôi mạnh dạn đa ra vấn đề:

“Rèn kĩ năng cảm thụ thơ trữ tình cho học sinh Phần văn học hiện

đại lớp 9“ Với phạm vi rất hạn hẹp là các tiết dạy thơ hiện đại cho đối

t-ợng là học sinh hai lớp 9B, 9C của trờng THCS Bình Minh, quá trình tích luỹ kinh nghiệm còn rất ngắn song tôi hi vọng sẽ nhận đợc sự góp ý của

đồng nghiệp để mình có thể góp một kinh nghiệm nhỏ vào quá trình dạy học ngữ văn của bản thân với những lớp học sinh tiếp theo

II Cơ sở thực tiễn.

Nói đến bồi dỡng năng lực cảm thụ thơ văn là nói đến một vấn đề mang tính chiến lợc trong quá trình dạy- học văn chơng Bản thân mỗi tác phẩm văn chơng đã có khả năng tạo cho ngời đọc sức hấp dẫn để rồi bằng nhiều con đờng, ngời ta đợc tìm hiểu về nó Với mỗi học sinh lơp 9 THCS, đặt ra vấn đề bồi dỡng năng lực cảm thụ thơ văn không phải là sớm nhng cũng không thể nói là muộn Kể từ khi các em cha đến trờng các em đã đợc tiếp xúc và cảm thụ các tác phẩm văn chơng Nghe một truyện cổ tích, đọc theo ngời lớn một bài thơ, nghe một ngời “ngâm” thơ trên các phơng tiện thông tin đại chúng Khi đến trờng cùng với việc đọc, học bài học ở trờng các em còn tiếp tục đợc cảm nhận, thởng thức văn

ch-ơng qua những sinh hoạt tập thể của Đội - Đoàn, đoc báo, diễn thơ trong hoạt động văn nghệ, nghe nói chuyện về thơ Nhng ở đây, điều tôi muốn nói đến thiên về những việc làm của Thầy và Trò trong quá trình chuẩn bị

và thực hiên đọc- hiểu văn bản thơ trữ tình Làm thế nào để qua một bài dạy - học thơ có thể góp thêm một kinh nghiệm để rèn kĩ năng cảm thụ thơ văn cho các em Hay nói cách khác những việc làm cụ thể để rèn luyện kĩ năng cảm thụ tác phẩm diễn ra trớc, trong và sau tiết bài dạy đọc

- hiểu văn bản thơ trữ tình Đây là những việc làm khó

Nh trên đã nói, việc cảm thụ văn chơng ở mỗi ngời không hề giống nhau hơn nữa hoạt động thởng thức văn chơng của học sinh trong nhà tr-ờng không giống nh hoạt động thởng thức của bạn đọc ở ngoài xã hội Hoạt động thởng thức văn chơng ở ngoài xã hội là hoàn toàn tự do, hoàn toàn mang tính chất cá nhân Còn hoạt động thởng thức văn chơng trong nhà trờng là có giới hạn nhất định về thời gian kể cả trong chính khoá và ngoại khoá; có sự hớng dẫn của giáo viên, có sự kích thích tác động lẫn nhau của những ngời cùng thởng thức, đợc khuyến khích phát hiện thởng thức những cái hay, cái đẹp theo một cách riêng nhng chủ yếu phải thởng thức, tiếp nhận cái hay, cái đẹp là những kiến thức có tính mục tiêu khái quát về tác phẩm Và nguyên tắc dạy học văn cũng chỉ ra rằng: dạy học văn chơng phải vừa dạy môn khoa học vừa dạy môn nghệ thuật bởi văn học vừa là khoa học, vừa là nghệ thuật Vì thế việc cảm thụ tác phẩm phải dựa trên cả tính khoa học, nghệ thuật và tính nhà trờng Rõ ràng việc rèn

kĩ năng cảm thụ thơ văn, nhất là qua đọc - hiểu văn bản thơ trữ tình là một việc đòi hỏi tính liên kết khá cao

Phần nữa, xét về kĩ năng cảm thụ tác phẩm văn chơng của những học sinh lớp 9 hiện tại - cụ thể là ở hai lớp 9B, 9C của trờng THCS Bình Minh tôi đợc phụ trách cũng còn nhiều điều nan giải Chỉ nói về kĩ năng tiếp xúc với tác phẩm đã có rất nhiều điều phải bàn

Thứ nhất là các em rất lời đọc Cha nói đến những kĩ năng cao siêu,

đọc là khâu đầu tiên để học sinh tiếp cận tác phẩm, song vì có lẽ cho là mình đang là ngời lớn nên phần lớn các em học sinh chỉ đọc bằng cách lia mắt lớt qua để rồi sau đó vội vội vàng, và trả lời mấy câu hỏi hớng dẫn trong sách giáo khoa cho xong việc chuẩn bị bài để tránh bị cán bộ lớp hoặc cô giáo phê bình Thử làm một phép điều tra nho nhỏ đầu năm với

bài chuẩn bị học đoạn trích “Quang Trung đại phá quân Thanh“- trích

“Hoàng Lê nhất thống chí “ (đây là một tác phẩm truyện), tôi không

khỏi giật mình Khi đợc hỏi học sinh học lớp 9B, 9C các em đã cho biết:

- Số lần đọc bài: nhiều nhất là một lần

- Số lợng học sinh đọc đầy đủ từ đầu đến cuối đoạn trích: 9B: 30/41

9C: 17/30

- Số còn lại đọc loáng thoáng một số câu, một vài đoạn Đặc biệt có em không cần đọc một câu nào Lý do không đọc hết hoặc đọc một lần: văn bản dài, là văn xuôi khó đọc

Đến thơ, tình trạng có khá hơn Số em đọc bài thơ “ Bếp lửa“ từ 2 lần

trở lên đã có : 9B : 36/41 em

9C : 23/30 em

Đọc một lần : 9B : 33/41 em

9C : 24/30 em

Đấy là việc đọc trớc Còn việc chuẩn bị trả lời câu hỏi đọc - hiểu văn bản

thì sao ?

Cũng đã nói ở trên, vì tâm lý “sợ’’ cô giáo và tập thể phê bình nên các em

có trả lời các câu hỏi chuẩn bị bài vào vở bài tập ngữ văn Song việc trả lời chỉ là sao chép lại những gợi ý trong sách “Để học tốt Văn và Tiếng Việt 9” sao chép không cần suy nghĩ, miễn sao có đủ bài

Nh thế, ở khâu đầu tiên tiếp xúc với văn bản, các kĩ năng đọc, tìm hiểu nếu không đợc rèn luyện sẽ dần dần chuyển sang kĩ năng sao chép tài liệu hớng dẫn thành thạo hay không thành thạo mà thôi

Còn trong quá trình đọc - hiểu Rất nhiều giờ dạy - học, nhất là giờ dạy - học những bài thơ trữ tình hay Trớc đây, với phơng pháp dạy học

cũ, thầy giảng trò nghe, dạy những bài thơ nh: “Đoàn thuyền đánh cá“,

không ít giáo viên đã để “cháy” giáo án vì thầy giáo quá say sa với những ngôn từ, vẻ đẹp trong cách thể hiện của tác giả Hiện nay, với phơng pháp dạy học mới, ngời thầy lại không bị “cháy” vì mình quá say sa mà “cháy” vì học sinh không biết tìm ra những tín hiệu nghệ thuật để phân tích, hoặc giả các em chẳng hề rung động trớc bất cứ hành động nào Kĩ năng đọc

đã yếu, kĩ năng phát hiện và cảm nhận các tín hiệu nghệ thuật trong một bài thơ ở các em lại càng yếu Học sinh Nguyễn Tuấn Vũ lớp 9c, khi đợc

yêu cầu chỉ ra hình ảnh trong bài thơ “Bếp lửa“, em chỉ trả lời gọn lỏn:

“Bà thơng cháu”

Hay nói đến các biện pháp nghệ thuật cũng vậy Học sinh nhầm lẫn biện pháp nghệ thuật và biện pháp tu từ Hoặc các em đồng nhất hai khái niệm đó, hoặc nhầm giữa biện pháp tu từ này với biện pháp tu từ khác và hầu nh việc tìm ra giá trị của biện pháp nghệ thuật ấy trong bài thơ là rất hạn chế

Một điều đáng nói nữa là hình tợng trong tác phẩm trữ tình Nếu nh hình tợng trong tác phẩm tự sự là hình tợng tính cách, các em dễ hình dung thì hình tợng trong tác phẩm trữ tình lại là hình tợng tâm sự Tiếng nói trong tác phẩm trữ tình là tác phẩm của những tâm trạng Thơ trữ tình chứa đầy tâm trạng, cảm xúc và tâm trạng đó đợc gắn liền với sự rung

động về vần điệu, hình tợng âm thanh Việc hiểu tâm trạng trong thơ để

đồng điệu cũng rất khó Hiểu không đúng dễ dàng dẫn đến cảm nhận cũng lơ mơ, trệch hớng

Tóm lại: Thực trạng của vấn đề có nhiều điều tác động, đòi hỏi trong quá trình thực hiện dạy - học văn bản thơ trữ tình phải giải quyết để

đạt hiệu quả

Làm thế nào để khơi gợi hứng thú cảm nhận cho các em, taọ cơ sở cho việc rèn kỹ năng cảm thụ ?

Làm thế nào để giúp các em có đợc và phát triển kĩ năng cảm thụ trong điều kiện thực tế và thời lợng cụ thể giành cho mỗi văn bản thơ trữ tình?

Làm thế nào để các em biết vận dụng kỹ năng cảm thụ để làm tốt bài tập làm văn nghị luận về đoạn thơ, bài thơ trong chơng trình để đảm bảo nguyên tắc dạy học văn theo hớng thích hợp?

Đó là những điều đặt ra với tôi trong quá trình dạy học văn bản thơ trữ tình

Căn cứ vào tình hình thực tế học sinh, bám sát đặc điểm loại thể thơ trữ tình; thông qua một số tiết dạy cụ thể, tôi đã tiến hành các giải pháp

nh sau:

B giảI quyết vấn đề

I Đảm bảo nguyên tắc dạy học Ngữ Văn theo đặc trng thể loại - bồi dỡng hứng thú tiếp nhận tác phẩm thơ trữ tình.

Tác phẩm nghệ thuật là kết quả của sự thăng hoa về tâm hồn, và trí tuệ của ngời nghệ sĩ Vì thế, nó có những giá trị vợt ra ngoài ý đồ sáng tạo của tác giả Hình tợng càng lớn, càng có tính nghệ thuật cao thì càng

có nhiều khía cạnh, nội dung phong phú, hấp dẫn Sáng tạo một tác phẩm, nhà văn muốn nói với ngời đọc, muốn truyền cho ngời đọc qua các thế hệ một cách nhìn, cách hiểu, cách đánh giá với chính mình và đối với cuộc sống con ngời, đối với thế giới Những ngời đọc, do sự chi phối của thời

đại,do trình độ, thị hiếu thẩm mỹ và tâm lý lứa tuổi, đến với tác phẩm lại muốn tìm đợc những điều nào đó phù hợp với mình và cần thiết cho mình Chính vì vậy, bản thân hình tợng đã phong phú đa dạng, đối diện với ngời

đọc càng làm cho nó trở nên phong phú đa dạng hơn

Nh trên đã nói, tác phẩm thơ - đặc biệt là thơ trữ tình - hình tợng trong đó là hình tợng tâm t Ngoài cái thông điệp mà tác giả muốn gửi tới ngời đọc còn có cả những điều mà tác giả muốn bộc lộ ra với ngời đọc

Để học sinh say mê đọc tác phẩm, tái hiện hình tợng trong tác phẩm, tiếp nhận đợc những giá trị của tác phẩm cũng nh có sự tòm tòi phát hiện riêng về tác phẩm Giáo viên phải tác động bằng nhiều hình thức để các

em chủ động đến với tác phẩm một cách hứng thú bằng những nhu cầu tình cảm, những nhu cầu từ bên trong Làm sao để các em sống với tác phẩm bằng cả tâm hồn mình, tiếp nhận kiến thức về tác phẩm bằng những rung động sâu xa, mãnh liệt của tâm hồn

Nhận thức tác phẩm tức là học sinh phải trực tiếp đối diện với tác phẩm và từ đó có nhu cầu và niềm say mê thởng thức, khám phá tác phẩm Là chủ thể chủ động, học sinh không chỉ có đọc, sáng tạo lại hình tợng tác phẩm thành hình tợng của mình, mà qua đó các em nghe đợc tiếng nói, lắng nghe đợc giọng điệu, cảm nhận đợc cái nhìn của nhà thơ

về cuộc sống, con ngời Các em buồn cái buồn, vui niềm vui của nhà thơ,

bị nhà thơ thuyết phục hoặc tranh luận với nhà thơ Là chủ thể chủ động, các em phải có sự giao tiếp, sự cộng hởng cảm xúc với nhà văn, tiếp nhận

những thông điệp thẩm mỹ của nhà văn qua tác phẩm Để học sinh thực

sự trở thành chủ thể tiếp nhận tác phẩm, trong giờ dạy đọc - hiểu văn bản nhất là văn bản trữ tình cần chú ý:

- Trớc hết các em phải đợc khơi gợi hứng thú đọc tác phẩm và hớng dẫn chuẩn bị tìm hiểu tác phẩm ở nhà một cách cụ thể Làm sao để khi

b-ớc vào giờ học, các em nh mong muốn đợc thể hiện giọng đọc, sự sáng tạo của mình, muốn trình bày, muốn tranh luận những điều cảm thụ, nhận thức đợc về tác phẩm Muốn vậy, trớc khi học một tác phẩm trữ tình, giáo viên cần hớng dẫn cho học sinh cách đọc Giáo viên đọc mẫu một cách truuyền cảm để học sinh học cách đọc của cô đồng thời tạo đợc cảm hứng trớc khi tiếp cận tác phẩm Bên cạnh đó yêu cầu học sinh về nhà nghiên cứu, soạn bài một cách chu đáo

Với chơng trình Ngữ Văn 9, những bài thơ trữ tình đợc đa vào dạy -học phần lớn đề cập đến những tình cảm đẹp đẽ của con ngời, rất phù hợp với tâm lý tuổi mới lớn của các em ( tình đồng chí đồng đội, tình bà cháu, tình yêu quê hơng đất nớc, yêu thiên nhiên.) Ngời giáo viên phải bám sát

đặc trng “tiếng nói tình cảm” của các bài mà hớng các em vào việc đọc, tìm hiểu, tạo cho các em sự đồng cảm cùng nhà thơ để đạt hiệu quả cảm thụ

Trong tiết dạy - học, giáo viên cần hớng dẫn các em tự phát hiện, th-ởng thức tác phẩm, khuyến khích các em có những cảm nhận, những phát hiện riêng nhng không suy diễn tuỳ tiện, có những điều trăn trở vấn vơng của các em về tác phẩm cần đợc thầy cô giúp đỡ giải đáp kịp thời Sau tiết học, các em đợc mở ra những khả năng mới để tiếp tục thởng thức, khám phá tác phẩm ở mức sâu, rộng hơn, các em nh cảm nhận đợc những biến

đổi, vận động phong phú hơn trong tâm hồn mình Với u thế dễ đọc, dễ nhớ và tình cảm sâu lắng, các bài thơ trữ tình đầy đủ khả năng tạo ra hứng thú cho các em Ngời giáo viên bám sát đặc trng thể loại kết hợp với khéo

léo khơi dậy tình cảm tiềm ẩn trong mỗi học trò sẽ từng bớc bồi dỡng đợc hứng thú tiếp nhận tác phẩm cho các em trong quá trình dạy học

Cùng với việc bồi dỡng hứng thú, trong điều kiện hiện nay rèn luyện

kỹ năng cảm thụ cho các em, ngời thầy còn phải chú ý đến việc đổi mới phơng pháp bồi dỡng theo hớng tích hợp, tích cực

II Đảm bảo nguyên tắc dạy học văn theo hớng tích hơp, tích cực, giúp các em nắm vững kiến thức Tiếng Việt để vận dụng phân tích văn bản thơ trữ tình:

Phát hiện và phân tích bình giá các dấu hiệu nghệ thuật, sử dụng hệ thống câu hỏi hớng dẫn phân tích bình giá- sử dụng phơng pháp gợi tìm, phơng pháp nghiên cứu để giúp học sinh làm tốt các bài nghị luận về

đoạn thơ, bài thơ trong chơng trình lớp 9

Về chủ quan, các văn bản thơ trữ tình đợc đa vào chơng trình trong thời điểm cụ thể từng bài, tuần đã đảm bảo tính tích hợp bởi đó là nguyên tắc xây dựng chơng trình Tích hợp giữa Văn - Tiếng Việt và Tập làm văn (tích hợp ngang) và tích hợp dọc các nội dung, các kiểu văn bản đã học từ lớp 6 đến lớp 9 Thực thế dạy - học Tiếng Việt từ lớp 6 - lớp 9 đã cung cấp cho các em các tri thức về các dấu hiệu nghệ thuật trong văn bản, nhất là văn bản thơ Các kiểu từ loại, các kiểu câu, các cách cấu tạo câu, các phép liên kết , tất cả đều có giá trị sử dụng của chúng, ứng dụng các kiến thức Tiếng Việt các em sẽ phát hiện và phân tích bình giá các tín hiệu nghệ thuật ấy để hiểu và cảm thụ bài thơ sâu sắc Song có điều, những kiến thức về Tiếng Việt có thể các em đã học từ lớp 6, lớp 7 nên các em dễ quên Với mỗi bài, các em phải đợc hớng dẫn ôn tập thờng xuyên để củng

cố kiến thức và tăng cờng kỹ năng phát hiện, vận dụng phân tích Sau mỗi một bài dạy - học thơ trữ tình cần có bài tập viết đoạn trình bày cảm thụ

để học sinh luyện về kiểu bài nghị luận về đoạn thơ, bài thơ Thông th-ờng, phần luyện tập của mỗi bài đều có, song không nhất thiết phải luyện tập ngay trên lớp Phần vì đảm bảo thời gian, phần vì để cho học sinh có

độ “ngấm” sâu hơn nên cho các em về nhà làm bài tập viết đoạn (vào giấy)

và kiểm tra lại bằng cách cho các em nộp lại cho giáo viên đánh giá

Phơng pháp dạy học tích cực chỉ ra rằng: ngời học - chủ thể hoạt

động - phải tự mình tìm ra kiến thức cùng với cách tìm ra kiến thức thông qua hành động của chính mình Chỉ có bằng hành động tự tìm hiểu khi các em tự nói ra những điều mình cảm nhận đợc thì bài thơ sẽ “sống” mãi, và lúc đó quá trình cảm thụ mới thật sự thành công

III Vận dụng cụ thể vào việc rèn kĩ năng.

1 Rèn luyện kĩ năng đọc:

Nh trên đã nói, đọc là bớc đầu tạo tiền đề cho hoạt động tái hiện và có khả năng thực hiện dễ dàng, đầy đủ hoạt động tái hiện Với tác phẩm trữ tình, đọc vừa là đồng cảm, vừa là diễn cảm Cũng nhờ đọc mà học sinh vừa đợc chứng kiến, vừa đợc thể nghiệm Vì thế đọc - tái hiện, tri giác hình tợng thơ là hoạt động không thể coi nhẹ trong quá trình dạy - học thơ trữ tình Tái hiện hình tợng trong thơ không những là một thao tác t duy để đi vào tác phẩm mà còn là một bí quyết truyền thụ nữa

Một bài thơ nh bài thơ “Bếp lửa“ chẳng hạn mà việc đọc và tái

hiện hình tợng không thực hiện tốt thì khó thu đợc kết quả Cả một dòng hoài niệm tuôn chảy theo thời gian sống dậy trong tâm tởng nhà thơ nếu

nh không đợc tái hiện thì khó mà gợi đợc rung động cảm xúc

Nhận thức nh vậy nên khi dạy - học bài thơ “Bếp lửa“ tôi chú

trọng hớng dẫn học sinh đọc trớc ở nhà Đọc và hình dung cảnh “Bếp lửa” quê hơng có bà tần tảo nắng ma, có bà chăm chút cháu, có bà gắn liền bên “Bếp lửa” Đến lớp, cô giáo bằng giọng đọc truyền cảm của mình,

đọc mẫu cho học sinh đoạn thơ đầu: “Một bếp lửa chờn vờn ……… sống

mũi còn cay”, sau đó hớng dẫn học sinh đọc và đọc tiếp trong quá trình phân tích Kết hợp đọc của thầy, đọc của trò, học sinh đã có những cảm nhận bớc đầu về bài thơ theo đúng hớng

Với những bài thơ khác nh bài “Đồng chí “, “Bài thơ về tiểu đội

xe không kính”, “Mùa xuân nho nhỏ“, “Viếng lăng Bác“ là những

bài thơ đợc phổ nhạc hoặc có liên quan đến bài ca nào đó thì bên cạnh việc hớng dẫn đọc, tôi còn hớng dẫn cho các em su tầm, nghe băng đĩa

nhạc, xem băng đĩa hình để giúp các em tái hiện hình tợng một cách dễ dàng hơn

2 Rèn luyện kĩ năng phát hiện và bình giá các dấu hiệu nghệ thuật.

Nói đến thơ là nói đến chất thơ, lời thơ Điều đáng chú ý đầu tiên của hình thức nghệ thuật trong thơ là nhịp điệu Thơ là văn bản đợc tổ chức bằng nhịp điệu của ngôn từ Nhịp điệu thơ đợc tổ chức đặc biệt để thể hiện nhịp điệu tâm hồn, nhịp điệu cảm nhận thế giới một cách thầm kín Nhịp điệu đợc tạo ra bởi sự trùng điệp: Trùng điệp của âm, trùng điệp

ở nhịp, ở ý thơ, câu thơ hoặc bộ phận của câu thơ Ví dụ nh dạy - học bài

“Mùa xuân nho nhỏ“, phải hớng học sinh chú ý đến nhịp điệu dồn dập,

hối hả trong bài thơ để thấy đợc khí thế vào xuân tng bừng nhộn nhịp của mùa xuân đất nớc

Đặc biệt trong đoạn:

Mùa xuân ngời cầm súng

Lộc giắt đầy trên lng

Mùa xuân ngời ra đồng

Lộc trải dài nơng mạ

Tất cả nh hối hả

Tất cả nh xôn xao…

Cùng với nhịp điệu là hình ảnh Hình ảnh trong thơ trực tiếp truyền

đạt sự cảm nhận thế giới một cách chủ quan Hình ảnh thơ thờng gợi sự ngâm ngợi và liên tởng Hình ảnh trong thơ là yếu tố đợc sử dụng với nhiều chức năng khác nhau (có khi là những nhân tố trực tiếp của nội dung, là bức tranh nhỏ của cuộc sống, có khi có đợc qua sự so sánh) Khi dạy các bài thơ trữ tình, cần cho học sinh phát hiện và phân tích các hình

ảnh, giá trị biểu đạt của các hình ảnh để các em cảm thụ nội dung đầy đủ hơn

Còn rất nhiều điều các em cần phải phát hiện và phân tích nữa nh: ngôn ngữ, các biện pháp tu từ, kết cấu Trong phạm vi thời gian của từng tiết học, dới sự hớng dẫn của thầy qua mỗi bài sẽ củng cố, rèn luyện thêm cho các em Bằng hệ thống câu hỏi hớng dẫn, bằng phơng pháp gợi