Cuộc đời quan Vân Trường

Tham chiến ở Từ châu Năm 184, khởi nghĩa Khăn Vàng của Trương Giác nổi lên, Quan Vũ cùng Trương Phi theo Lưu Bị khởi binh dẹp quân khởi nghĩa.. Sau đó Lưu Bị theo Công Tôn Toản làm Bình

Quan Vũ Quan Vũ

Quan Vũ

Đại tướng nhà Thục Hán

tại Huyện Giải, Vận Thành, Sơn Tây

Tên Giản thể

Phồn thể

Bính âm Guān Yǔ

Vân Trường ( )

Thụy hiệu Tráng Mục Hầu ( )

Tên khác Quan Công ( )

Mĩ Nhiệm Công ( ) Quan Đế ( )

Quan Vũ ( ,162? -220), cũng được gọi là Quan Công ( ), tự là Vân Trường, Trường Sinh ( ), là một vị tướng quân đội thời kỳ cuối nhà Đông Hán và thời Tam Quốc ở Trung Quốc Ông là người đã góp công lớn vào việc thành lập nhà Thục Hán, với vị hoàng đế đầu tiên là Lưu Bị Ông cũng là người đứng đầu trong số ngũ hổ tướng của nhà Thục Hán, bao gồm: Quan Vũ, Trương Phi, Triệu Vân, Hoàng Trung và Mã Siêu

Là một trong những nhân vật lịch sử của Trung Quốc đ ược biết đến nhiều nhất ở khu vực Đông Á, hình tượng của ông đã được tiểu thuyết hóa trong Tam quốc chí diễn nghĩa của La Quán Trung và sau này được khắc họa trong các dạng hình nghệ thuật như kịch, chèo,tuồng, phim ảnh v.v với những chiến tích và phẩm chất đạo đức được đề cao cũng như được thần thánh hóa trong các câu chuy ện dân gian, bắt đầu từ thời kỳ nhà Tùy (581-618) Ông cũng được thờ cúng ở nhiều nơi với tượng mặt đỏ, râu dài, tay cầm cây thanh long đao và/hoặc cưỡi ngựa xích thố, đặc biệt là ở Hồng Kông Tương truyền thanh long đao của ông nặng 82 cân (k hoảng 18 kg ngày nay) Trong khi dân gian xem ông như m ột biểu tượng của tính hào hiệp, trượng nghĩa thì các nhà sử học cũng phê phán ông về các tính kiêu căng, ngạo mạn

Thân thế

Quan Vũ người Giải châu[1] Tam Quốc ngoại truyện cho rằng ông là người

Bồ châu[2]

Theo Quan Đế minh thánh kinh, cụ nội Quan Vũ là Quan Long Phùng, ông

nội Quan Vũ là Quan Thẩm, tự là Vấn Chi; cha ông là Quan Nghị, tự là Đạo Viễn[3]

Thời trẻ

Thời trẻ, Quan Vũ làm nghề bán đậu phụ Tuy nhà nghèo, ông cũng được theo học cả văn lẫn võ[4] Ông là người vũ dũng, hào hiệp, ghét kẻ ác,

thường bênh vực người yếu Do bênh vực người khác mà ông phạm tội giết người, phải bỏ quê hương đến nương náu ở quận Trác

Tại quận Trác, Quan Vũ đ ã gặp gỡ và trở nên thân thiết với Lưu Bị và

Trương Phi Ba người coi nhau như anh em, thề cùng sống chết có nhau

Tham chiến ở Từ châu

Năm 184, khởi nghĩa Khăn Vàng của Trương Giác nổi lên, Quan Vũ cùng Trương Phi theo Lưu Bị khởi binh dẹp quân khởi nghĩa Trong quá tr ình dẹp Khăn Vàng, ông là cánh tay đắc lực của Lưu Bị

Sau đó Lưu Bị theo Công Tôn Toản làm Bình Nguyên tướng, bèn bổ nhiệm ông và Trương Phi làm Bi ệt hộ Tư mã, chia nhau thống lĩnh quân đội của Lưu Bị

Năm 190, Viên Thiệu tập hợp chư hầu đánh Đổng Trác Lưu Bị và Công Tôn Toản không đến dự hội minh với chư hầu như mô tả của Tam Quốc Diễn Nghĩa Thực tế Quan Vũ cũng không dự cuộc chiến n ày và việc ông chém Hoa Hùng chỉ là hư cấu của La Quán Trung; Hoa Hùng bị Tôn Kiên hành hình năm 191 tại Dương Nhân ( ), sau khi bị Kiên đánh bại

Năm 193, Tào Tháo mang quân đánh Từ châu báo thù cho cha là Tào Tung

vì nghi quan mục Từ châu là Đào Khiêm chủ mưu giết Tào Tung Đào

Khiêm cầu cứu thứ sử Thanh châu l à Điền Khải Khải lại cầu cứu đến Công Tôn Toản Toản bèn sai Lưu Bị đi cứu Quan Vũ cùng Trương Phi theo Lưu

Bị đi cứu Từ châu với Mấy cánh quân cứu viện c ùng quân Từ châu tạo thế

ỷ dốc khiến quân Tào không thể hạ được thành

Không lâu sau, Lã Bố đánh chiếm Duyện châu của Tào Tháo Tào Tháo buộc phải giải vây Từ châu, mang quân trở về cứu Đ ào Khiêm rất cảm phục Lưu Bị đã cứu giúp

Năm 194, do tuổi già sức yếu nên trước khi qua đời, Đào Khiêm tiến cử Lưu Bị làm Từ châu mục

Lã Bố bị Tào Tháo đánh bật khỏi Duyện châu, bèn chạy đến Từ châu theo Lưu Bị Ít lâu sau Viên Thuật mang quân đánh Từ châu, trong khi L ưu Bị đang cùng Thuật giao tranh thì Lã Bố đồng mưu với Thuật đánh úp thành

Từ châu Lưu Bị cùng Quan Vũ và Trương Phi mắc kẹt ở Quảng Lăng

không có đường về, đành phải trở lại Từ châu hàng Lã Bố, được Bố cho ở thành nhỏ Tiểu Bái

Trở lại Từ châu

Năm 198, Lã Bố lại trở mặt đánh Tiểu Bái Tuy Quan Vũ v à Trương Phi khỏe mạnh hơn người nhưng vì quân ít nên vẫn bị bại trận và theo Lưu Bị chạy khỏi Tiểu Bái và cầu viện Tào Tháo

Tháng 9 năm đó, Tào Tháo và Lưu B ị hợp sức mang quân đến đánh Từ châu để trừ Lã Bố Quan Vũ cũng dự trận n ày Quân Tào vây thành đ ến

tháng 10 năm đó, Lã Bố khốn cùng phải chạy lên lầu Bạch Môn Sách Thục

ký chép rằng: trong bước đường cùng, Lã Bố đã mang vợ mình đến chỗ

Quan Vũ để lấy lòng ông, hy vọng ông nói giúp với Tào Tháo Quan Vũ hỏi Tào Tháo rằng có nhận người đàn bà này được không, Tào Tháo nói rằng được Nhưng sau đó Quan Vũ hỏi thêm mấy lần nữa khiến Tào Tháo cảm thấy hứng thú bèn sai ông mang vợ Lã Bố tới Khi Quan Vũ mang vợ

Lã Bố đến cho Tào Tháo, Tào ưng ý và giữ lại chỗ mình[5]

Cuối cùng Lã Bố bị Tào Tháo đánh đến lầu Bạch Môn và giết chết Tào Tháo cùng Lưu Bị thu quân về Hứa Xương Tào Tháo không tr ả lại Từ châu vốn của Lưu Bị được Đào Khiêm giao cho mà sai th ủ hạ là Xa Trụ trấn thủ Lưu Bị bị giữ lại Hứa Xương để kiềm chế

Sách Thục ký chép rằng: Có lần Lưu Bị cùng đi săn với Tào Tháo, Quan Vũ

lén khuyên Lưu Bị nên nhân lúc mọi người hỗn loạn mà giết Tào Tháo nhưng Lưu Bị không nghe theo vì tình thế không cho phép manh động[6]

Năm 199, Lưu Bị xin đi đánh Viên Thuật, Tào Tháo cấp 1.000 quân cho đi Quan Vũ và Trương Phi lại hộ vệ Lưu Bị ra mặt trận, giúp Lưu Bị đánh bại Thuật Thuật thua trận ốm chết

Lưu Bị thừa cơ dẫn quân đánh chiếm Từ châu, giết Xa Trụ Quan Vũ được

bổ nhiệm làm thái thú Hạ Bì

Đầu năm 200, Tào Tháo chia quân đi chu ẩn bị đánh Từ châu Lưu Bị biết mình thế yếu bèn sai người đi cầu cứu Viên Thiệu nhưng Thiệu chần chừ không ra quân Tào Tháo g ấp rút tiến đánh Từ châu V ài ngàn quân của Lưu Bị không chống nổi, bị thua tan tác L ưu Bị bỏ chạy sang Hà Bắc theo Viên Thiệu, Trương Phi trốn về Nhữ Nam, gia quyến L ưu Bị đều bị bắt; Quan Vũ không có đường chạy, buộc phải đầu h àng Tào Tháo, theo về Hứa Xương

Phục vụ cho Tào Tháo

Tào Tháo rất trọng vọng ông, phong l àm thiên tướng quân Nhưng Tào Tháo để ý thấy ông không có ý ở lại lâu d ài với mình, bèn sai Trương Liêu đến thăm dò ông Quan Vũ thẳng thắn nói với Trương Liêu:

Tào Công đối với tôi rất tốt, trong l òng tôi biết rõ Nhưng tôi chịu ơn trời cao đất dày của Lưu tướng quân, từng thề là cùng sống cùng chết, không thể phản bội đ ược Tôi không thể lưu lại nơi này, chỉ có điều phải đợi lập được công, báo đáp Tào Công thì tôi mới đi.

Trương Liêu trở về nói lại với Tào Tháo Tào Tháo không nh ững không tức giận mà càng thêm kính trọng ông

Viên Thiệu theo lời khẩn cầu của L ưu Bị bèn dẫn quân đi đánh Tào Tháo Thiệu chia quân, một mặt đánh th ành Bạch Mã, mặt khác đóng ở bến Diên Tân Tháng 4 năm 200, Tào Tháo d ẫn Quan Vũ và Trương Liêu đi cứu Bạch Mã; mặt khác lại chia quân ra Diên Tân để phân tán sự chú ý của

Thiệu Quả nhiên Thiệu tăng cường thêm quân cho Diên Tân mà không chú

ý Bạch Mã Tào Tháo nhân đó đột ngột thúc quân đánh mạnh ở Bạch M ã Quan Vũ ra trận, giết chết mãnh tướng của Viên Thiệu là Nhan Lương, giải vây cho thành Bạch Mã

Tháng 5 năm 200, Quan V ũ cùng Trương Liêu lại theo Tào Tháo đi men theo sông Hoàng Hà về phía tây đến cứu Diên Tân Viên Thiệu cùng Lưu

Bị và Văn Xú mang quân đu ổi theo Quan Vũ giúp T ào Tháo đánh bại Viên Thiệu một trận nữa tại đây, giết chết đ ược Văn Xú Vì lực lượng ít hơn địch nên sau đó Tào Tháo hạ lệnh lui quân về phía nam Tế Thủy, tức l à bến Quan Độ đóng đồn, còn Viên Thiệu đóng lại ở Diên Tân

Sau trận Diên Tân, hai bên tạm hưu chiến Tào Tháo càng khâm phục Quan

Vũ, ban thưởng cho ông rất nhiều

Lưu Bị thấy Viên Thiệu không đủ tài năng để chống Tào Tháo nên bỏ đi tự lập Quan Vũ sau khi đã lập công trả ơn cũng lẻn trốn đi tìm Lưu Bị Trong khi Tào Tháo đang theo d õi sát sao tình hình mặt trận Quan Độ và điều quân để quyết một trận kịch chiến thì Quan Vũ gói toàn bộ tặng phẩm của Tào Tháo để lại, viết một lá thư cáo biệt và lẳng lặng ra đi[7] Thủ hạ của Tào Tháo muốn truy kích ông nhưng Tào Tháo ngăn lại không cho đuổi theo

Trong Tam Quốc Diễn Nghĩa, La Quán Trung tập trung mô tả việc Quan Vũ lén đi khỏi chỗ Tào Tháo ở Hứa Xương sau trận Diên Tân Tào Tháo còn kịp đi ra tiễn ông ở Hứa X ương Trên thực tế hai bên Viên - Tào đối luỹ từ tháng 5 và cả Viên Thiệu lẫn Tào Tháo đều bám sát không rời chiến trường và Quan Vũ rời khỏi đại doanh Tào ở Diên Tân

Trở lại giúp Lưu Bị dựng nghiệp

Sau đó ông gặp lại được Lưu Bị và Trương Phi, cùng nhau xây d ựng lại lực lượng Lưu Bị liên kết với tướng Khăn Vàng là Cung Đô ở Nhữ Nam

Trong khi đó, Tào Tháo đánh b ại Viên Thiệu trong trận quyết định ở Quan

Độ năm 200 và năm sau lại đánh bại Thiệu một trận nữa ở Th ương Đình (ven sông Hoàng Hà) Viên Thiệu thu quân về, tinh thần suy sụp

Tháng 6 năm 201, trong lúc h ọ Viên suy yếu, Tào Tháo mang quân về Hứa Xương rồi sai Sái Dương mang quân tấn công Lưu Bị ở Nhữ Nam Quan

Vũ cầm quân ra trận giết chết Sái D ương Tào Tháo bèn tự cầm đại quân đi đánh Quân Tào giết chết Cung Đô, Lưu Bị không chống nổi, phải bỏ chạy

về Kinh châu theo Lưu Biểu

Tam Quốc Diễn Nghĩa kể việc Sái Dương do Quan Vũ giết trong quá

trình "qua 5 ải chém 6 tướng" sau khi chia tay Tào Tháo trư ớc trận Quan Độ nhưng thực ra không có việc qua ải chém t ướng của Quan

Vũ và Sái Dương bị giết ở trận Nhữ Nam[8]

Năm 208, Tào Tháo sau khi di ệt họ Viên, làm chủ toàn bộ trung nguyên, bèn mang quân đánh Kinh châu Lưu B ị từ Phàn Thành, chuẩn bị mang dân vượt sông, sai Quan Vũ mang mấy trăm chiến thuyền t heo dòng sông, hẹn hội binh ở Giang Lăng

Tào Tháo sợ Lưu Bị chiếm mất Giang Lăng l à chỗ chứa nhiều lương thảo, bèn sai 5000 quân kỵ gấp rút đuổi theo Lưu Bị giao chiến 2 trận đại bại, phải bỏ hết gia quyến chạy về Hán Tân v à gặp Quan Vũ

Tập hợp lực lượng trở lại, Lưu Bị liên kết với Tôn Quyền đánh bại T ào Tháo trong trận Xích Bích cuối năm 208 Trong trận n ày, Quan Vũ chỉ huy quân chủ lực của Lưu Bị tham chiến, đẩy lui quân Tào về bắc Sau đó ông cùng Lưu Bị đánh chiếm các quận Kinh châu, đ ược phong làm thái thú Tương Dương, Đãng khấu tướng quân[9]

Tam Quốc Diễn Nghĩa kể tình tiết Quan Vũ trọng nghĩa tha cho T ào Tháo khi ông đón lõng Tào Tháo thua chạy về ở đường Hoa Dung

Trấn giữ Kinh châu

Tượng thờ Quan Công cầm Thanh Long Đao

Tháng 12 năm 211, Lưu B ị mang quân vào Tây Xuyên, Quan Vũ được giao

ở lại giữ Kinh châu Kinh châu thời Lưu Biểu nguyên có 7 quận, lúc đó chiến tranh qua lại giữa 3 phe Tào - Tôn - Lưu sau trận Xích Bích, mỗi bên còn giữ một phần: Lưu Bị có 4 quận Linh Lăng, Quế D ương, Trường Sa,

Vũ Lăng và một nửa quận Giang Hạ của Lưu Kỳ (con cả Lưu Biểu); Tôn Quyền chiếm được Giang Lăng, nửa quận Giang Hạ và nửa Nam quận; Tào Tháo còn giữ lại quận Nam Dương và nửa Nam quận[10] Sau khi Lưu Kỳ chết, Lưu Bị tiếp quản phần nửa quận Giang Hạ Quan Vũ tiếp quản Kinh châu từ tay Lưu Bị với lãnh thổ 4 quận rưỡi

Hội đàm với Lỗ Túc

Lưu Bị và Tôn Quyền ngoài mặt là em rể và anh vợ[11] nhưng vẫn tranh chấp nhau vùng Kinh châu mà Lưu B ị mang tiếng “mượn” lâu ngày không trả

Năm 214, nhân lúc Lưu B ị đã vào Tây Xuyên và điều động thêm nhiều quân cùng các tướng giỏi như Triệu Vân và Trương Phi, Tôn Quyền bèn sai

Lỗ Túc và Lã Mông đánh mấy quận Kinh châu trong tay Quan Vũ Quân Đông Ngô đông đảo, đánh chiếm 3 quận Linh Lăng, Quế D ương, Trường

Sa Quan Vũ chỉ còn giữ được nửa quận Giang Hạ v à quận Vũ Lăng Lưu

Bị ở Ích châu được tin, thấy tình hình Kinh châu nghiêm tr ọng, vội mang quân ra thành Công An thu ộc quận Vũ Lăng, sai Quan Vũ mang quân đi đánh Lã Mông và Lỗ Túc

Tôn Quyền cũng đích thân từ Ngô quận tiến ra Lục Khẩu ph òng thủ và sai

Lỗ Túc dẫn quân ra Ích D ương Quan Vũ và Lỗ Túc gặp nhau tại Ích

Dương Hai bên hội đàm trước trận Lỗ Túc hỏi Quan Vũ:

Ba quận Linh Lăng, Quế Dương, Trường Sa là bên tôi cho các ông mượn, sao các ông không trả lại?

Quan Vũ đáp:

Trong trận Xích Bích - Ô Lâm, Tả tướng quân (Lưu Bị) thân trong bộ ngũ, cùng các ông nhất tề ra sức, phá được quân địch, sao không được chia mảnh đất nào?

Lỗ Túc nói tiếp:

Lần đầu tiên ta gặp Lưu Dự châu (Lưu Bị) của các ông ở Đương

Dương Tràng Bản, quân số ông ta không đầy một hiệu, bản thân ông

ta hết cách, muốn chạy nạn tới n ơi xa Chúa thượng bọn ta (Tôn

Quyền) thương ông ta không nơi nương tựa nên cho ông ta chỗ yên thân (Kinh châu) Không ng ờ Lưu Dự châu biết làm việc đạo đức lại vứt bỏ tình nghĩa, bây giờ đã có Ích châu lại muốn có cả Kinh châu.

Đó là chuyện người thường cũng không nỡ làm, huống chi Dự châu sao có thể như thế?

Quan Vũ không trả lời được[12] Hai bên thu quân trở về

Tam Quốc Diễn Nghĩa kể việc hội đàm này là việc Quan Vũ “một

đao tới hội” với Lỗ Túc và không có việc bị đuối lý với Lỗ Túc Ông

còn dùng mưu trí và uy dũng của mình để thoát khỏi sự uy hiếp của quân Đông Ngô

Giảng hòa rồi bất hòa

Năm 215, thấy tình hình bất lợi và không thể dùng vũ lực đoạt lại các quận

đã mất, Lưu Bị đành phải nhượng bộ Tôn Quyền, đề nghị chính thức công nhận chủ quyền 3 quận Linh Lăng, Quế D ương, Trường Sa cho Đông Ngô, xin đổi lấy Nam quận Tôn Quyền chấp thuận giảng h òa, phân chia lại Kinh châu, lấy sông Tương Thủy làm ranh giới Quan Vũ tiếp nhận quận Giang Lăng, tướng của Tôn Quyền là Trình Phổ giao lại Giang Lăng, về giữ chức thái thú Giang Hạ Tôn Quyền giao th êm phần nửa Nam quận cho Quan Vũ; đổi lại Quan Vũ chính thức giao lại quận Tr ường Sa và Quế Dương cho Tôn Quyền Như vậy địa bàn Kinh châu của Quan Vũ từ năm 215 chỉ gồm

có các quận Vũ Lăng, Giang Lăng v à nửa Nam quận Trên thực tế Quan Vũ vốn chỉ còn giữ được 1 quận và được Tôn Quyền bàn giao thêm 1 quận rưỡi[13]

Tôn Quyền sau đó tiếp tục muốn củng cố t ình thân với Lưu Bị, bèn sai sứ giả đến xin cầu hôn con gái Quan Vũ cho con tra i mình Tuy nhiên, Quan

Vũ không nhận thức được tầm quan trọng của li ên minh Tôn – Lưu như Gia Cát Lượng từng nhấn mạnh, không những ông từ chối m à còn nhục mạ Tôn Quyền Ông quát vào mặt sứ giả Đông Ngô:

Con gái ta như loài cọp, lại thèm gả cho loài chó à![14].

Từ đó quan hệ giữa Đông Ngô và Kinh châu lại căng thẳng hơn trước

Người duy nhất chủ trương giữ hòa khí với Lưu Bị là Lỗ Túc đã qua đời nên Tôn Quyền chủ trương ngả theo Tào Tháo để lấy toàn bộ Kinh châu[15]

Vây hãm Tương Phàn

Cảnh Quan Vũ bắt tướng Bàng Đức

Năm 219, Lưu Bị đánh chiếm được Đông Xuyên từ tay Tào Tháo, lại đánh lui được đại quân Tào, tự xưng là Hán Trung vương Quan V ũ được phong làm Tiền tướng quân và ban cho cờ tiết, lưỡi phủ việt

Trên đà thắng lợi, Lưu Bị sai Quan Vũ đang trấn thủ Kinh châu đem quân bắc tiến Tháng 7 năm 219, Quan Vũ giao cho My Ph ương giữ Giang Lăng, Phó Sĩ Nhân giữ thành Công An, còn mình kh ởi đại quân bắc phạt đánh Tào Tháo Ông vây hãm thành T ương Dương, sau đó lại vây đánh Phàn Thành do Tào Nhân trấn thủ Phàn Thành nguy cấp Tào Tháo ở Nghiệp Thành rất lo lắng, toan tính thi ên đô - dời Hán Hiến Đế khỏi Hứa X ương Sau nghe lời Tư Mã Ý phân tích lợi hại, Tào Tháo mới quyết định không thiên đô, sai Vu Cấm và Bàng Đức mang quân đi cứu Phàn Thành, còn Nhạc Tiến hỗ trợ Tào Nhân cố giữ lấy Thanh Nê

Tam Quốc Diễn Nghĩa kể rằng Quan Vũ đánh ch iếm được Tương Dương

Đúng lúc đó thì Tôn Quyền muốn nhân cơ hội Quan Vũ rời Kinh châu để lấy toàn bộ Kinh châu, bèn sai người dâng thư đến xin quy phục Tào Tháo,