Cuộc đời của Lã Bố

Lã Bố nhận lời, nhân lúc Đinh Nguy ên tin tưởng mình không phòng bị bèn bất ngờ giết chết Đinh Nguy ên, mang toàn quân về hàng Đổng Trác.. Viên Thuật có thù Đổng Trác giết nhiều người tr

Lã Bố

Chân dung Lã Bố

Lã Bố (chữ Hán: ; ?-198), tự là Phụng Tiên, là tướng nhà Đông Hán trong lịch sử Trung Quốc Ông đã tham gia cuộc chiến quân phiệt cuối thời Đông Hán và cuối cùng bị thất bại

Lã Bố người đất Cửu Nguyên, huyện Ngũ Nguyên thuộc Tinh châu (nay là thành phố Bao Đầu, Nội Mông Cổ ngày nay) Ông được biết tới chủ yếu qua tiểu thuyết Tam quốc diễn nghĩa của La Quán Trung Trong tiểu thuyết này Lã Bố được mô tả là một viên tướng hết sức dũng mãnh, chuyên sử dụng phương thiên họa kích Người ta thường nói "Người có Lã Bố, ngựa

có Xích Thố"

Dưới quyền Đinh Nguyên

Từ khi còn trẻ, Lã Bố là người mạnh mẽ, kiêu dũng Khi thứ sử Tinh châu

là Đinh Nguyên lĩnh chức Kị đô úy, đóng ở Hà Nội bèn bổ nhiệm Lã Bố làm chủ bạ, luôn coi ông là người thân tín

Trong tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa,La Quán Trung kể rằng Đinh Nguyên nhận Lã Bố làm con nuôi

Năm 189, Hán Linh Đế qua đời, con là Thiếu Đế Lưu Biện lên nối ngôi Ngoại thích Hà Tiến mưu trừ hoạn quan chuyên quyền, bèn triệu tập quân các trấn Đinh Nguyên theo lệnh dẫn quân đến Lạc Dương, Lã Bố đi theo Sau đó Hà Tiến bị hoạn quan giết, Viên Thiệu diệt hoạn quan Một tướng khác được Hà Tiến triệu tập là Đổng Trác cũng tiến vào Lạc Dương, tranh chấp quyền lực Viên Thiệu yếu thế phải bỏ chạy c òn Đinh Nguyên dàn quân chống lại

Lúc đó Đổng Trác dùng kế lấy lợi lộc dụ Lã Bố để ông phản lại Đinh

Nguyên Lã Bố nhận lời, nhân lúc Đinh Nguy ên tin tưởng mình không

phòng bị bèn bất ngờ giết chết Đinh Nguy ên, mang toàn quân về hàng

Đổng Trác

Dưới quyền Đổng Trác

Tam anh chiến Lã Bố

Đổng Trác đuổi Lã Bố Đổng Trác nhận Lã Bố làm con nuôi và bổ nhiệm làm Kị đô úy Ông trở thành người phục vụ đắc lực cho Đổng Trác

Nhờ sức khỏe hơn người, giỏi võ nghệ và cung tên, ông được mọi người gọi là Phi tướng quân Sau đó ông được Đổng Trác phong làm Trung lang tướng, tước Đô đình hầu

Viên Thiệu triệu tập chư hầu chống lại Đổng Trác Tướng Tôn Kiên ở Ngô quận hưởng ứng, mang quân tấn công Trác Đổng Trác sai L ã Bố và Hồ Chẩn ra đánh Lã Bố và Hồ Chẩn bất hòa, vì vậy bị Tôn Kiên đánh bại phải rút chạy về Đổng Trác mang vua Hiến Đế bỏ Lạc D ương chạy vào Tràng

An, chỉ để bộ tướng Từ Anh và Ngưu Phụ ở lại chống giữ, còn Lã Bố đi theo vào Tràng An

Tam Quốc diễn nghĩa kể rằng Lã Bố ra trận địch với quân ch ư hầu, đánh nhau cùng ba anh em Lưu Bị, Quan Vũ,Trương Phi trong trận

“Tam anh chiến Lã Bố” Sự việc này chỉ là hư cấu vì Lưu, Quan,

Trương không theo Tôn Kiên và cũng không tới hội chư hầu[1]

Do Đổng Trác tàn bạo, giết nhiều người và kết oán với nhiều người nên những lúc xuất hành và nghỉ ngơi thường dùng Lã Bố làm cảnh vệ Tuy nhiên, Trác quen tính thô l ỗ và nóng nảy, có lần Lã Bố đứng hầu có chút không vừa ý bèn chộp lấy cái kích phi vào ông Lã Bố vội tránh cây kích và xin lỗi, Đổng Trác mới nguôi giận Cũng từ đó L ã Bố hận thù Trác[2][3]

Trong những lần được giao bảo vệ Trung các, L ã Bố thừa cơ quan hệ tình

ái với người hầu của Đổng Trác Ông rất lo sợ bị phát hi ện[2][3]

Trong hàng ngũ các đại thần nhà Hán, Lã Bố được Tư đồ Vương Doãn -người đồng hương Tinh châu - quý mến Ông tới nhà Vương Doãn thuật việc mình bị Đổng Trác phi kích V ương Doãn vốn đang cùng Bộc xạ Sĩ Tôn Thụy mưu giết Trác, thấy Lã Bố như vậy bèn bàn mưu cùng hành sự Ban đầu Lã Bố còn do dự vì ông đã nhận Đổng Trác làm cha nuôi, nhưng

vì Vương Doãn lựa lời thuyết phục nên ông nghe theo

Trong Tam Quốc diễn nghĩa, La Quán Trung ghép những tình tiết này vào một, kể rằng Lã Bố bị Đổng Trác rượt đuổi và phóng kích vì bị bắt quả tang tình tự với Điêu Thuyền – ái thiếp của Trác, vốn là con nuôi trong nhà Vương Do ãn Sử sách không nhắc tới một n àng Điêu Thuyền nào giữa 3 người Vương Doãn – Lã Bố - Đổng Trác Theo sử

gia Lê Đông Phương: Hai ch ữ điêu thuyền vốn là tên một chức quan

trong cung thời Hán Đây không phải l à tên người Khi Đổng Trác vào cung vua hoành hành đ ã bắt nhiều phụ nữ mua vui, n ên một a

hoàn vốn là điêu thuyền của triều đình có thể có trong nhà Đổng Trác

chứ không thể có trong nh à Vương Doãn Nhân vật Điêu Thuyền không được xác nhận trong sử sách, nh ưng Lã Bố đã giết Đổng Trác

có sự xúi giục của Vương Doãn[3]

Vương Doãn sai Sĩ Tôn Thụy thay mặt Hán Hiến Đế viết chiếu thư sai Lã

Bố giết Đổng Trác Tháng 4 âm lịch năm 192, Đổng Trác v ào cung yết kiến vua Hiến Đế Lã Bố trước đã lệnh cho thuộc tướng Lý Túc phục võ sĩ ở cửa Bắc Dịch chờ đợi, còn bản thân ông vẫn theo hộ vệ Đổng Trác Khi Trác vừa vào, Lý Túc đâm luôn, nhưng Trác mặc giáp nên chỉ bị thương ngã ra đất Trác chưa biết Lã Bố phản mình nên gọi Lã Bố đến cứu thì ông chạy thẳng tới đâm chết Trác

Sau đó ông rút chiếu thư ra đọc, tuyên bố mình được lệnh của vua để giết Trác, vì vậy tướng sĩ dưới quyền Trác đều không dám chống lại

Vương Doãn bổ nhiệm Lã Bố làm Phấn vũ tướng quân và phong tước Ôn

hầu.

Tam Quốc diễn nghĩa kể rằng chức Ôn hầu của L ã Bố do Đổng Trác phong

Mất Tràng An

Vương Doãn sai Lã Bố đi đánh dẹp con rể Đổng Trác l à Ngưu Phụ đang hoành hành, chém giết nhân dân vô tội ở Trung Mâu, Dĩnh Xuyên,Trần Lưu

Lã Bố sai Lý Túc đi đánh Ngưu Phụ nhưng Túc để thua trận chạy về Tràng

An Lã Bố bèn giết chết Túc Ngưu Phụ thắng trận nhưng bị thủ hạ làHồ Diệc Nhi giết chết, mang đầu đến Tr àng An nộp cho Vương Doãn

Ba bộ tướng của Ngưu Phụ là Lý Thôi, Quách Dĩ và Trương Tế cầu khẩn Vương Doãn tha tội theo Đổng Trác Trước đó Lý Thôi và Quách Dĩ đã sát hại vài trăm người Tinh Châu - đồng hương với Vương Doãn và Lã Bố - ở trong vùng đất mình cai quản Vì vậy Vương Doãn không đồng ý xá tội cho

Lý và Quách Lý Thôi, Quách D ĩ bèn cất quân Lương Châu nổi dậy báo thù, quân tập hợp dần dần được hơn 10 vạn, tấn công Tràng An

Tràng An bị quân Lương Châu bao vây Lã Bố chống cự trong 8 ngày, cuối cùng không giữ nổi Lý Thôi thúc quân tràn vào thành Lã B ố kịch chiến với quân Lý Thôi trên đường phố trong thành cũng không lại, phải bỏ th ành chạy Vương Doãn bị giết Lã Bố mang theo đầu Đổng Trác, c ưỡi ngựa Xích thố chạy qua cửa Vũ Quan về phía đông

Lưu lạc

Lã Bố chạy đến Nam Dương xin theo Viên Thuật Viên Thuật có thù Đổng Trác giết nhiều người trong họ nhà mình ở Lạc Dương nên thu nhận và chu cấp cho Lã Bố

Lã Bố để cho thủ hạ làm nhiều điều trái phép, cướp của cải của dân Viên Thuật thấy vậy tỏ ý giận, không chu cấp cho L ã Bố nữa Ông bèn bỏ Nam Dương đi một mạch dài, qua sông Hoàng Hà tới quận Hà Nội thuộc Tinh châu, theo thái thú Hà Nội là Trương Dương - người vốn từng cùng ông phục vụ dưới trướng Đinh Nguyên Tuy Trương Dương là ngư ời tốt và có

nghĩa khí[4] nhưng trong số thủ hạ của Dương lại muốn giết ông để lập công theo lệnh tầm nã của Lý Thôi (đã khống chế vua Hiến Đế) v à để trả thù cho Đinh Nguyên Lã Bố lo sợ không yên, muốn thử lòng Trương Dương, bèn nói:

Triều đình Tràng An treo giải thường bắt tôi, nếu ngài chặt đầu tôi thì không bằng bắt trói tôi lại mà giải đi.

Trương Dương thấy lòng tốt của mình bị nghi ngờ nên mếch lòng nói:

Lời ngươi nói rất đúng

Tuy Trương Dương không hành đ ộng gì nhưng Lã Bố sợ hãi, sau đó cùng thủ hạ lẻn trốn khỏi quận H à Nội sang Ký châu theo Viên Thiệu

Ông giúp Viên Thiệu đánh tướng Khăn Vàng là Trương Yên ở Thường Sơn Ông cưỡi ngựa Xích thố, mỗi ngày cùng vài chục thủ hạ xông thẳng vào trại địch ba bốn lần Quân Tr ương Yên thua tan tác, b ản thân Trương Yên nản lòng, cuối cùng nhận sự chiêu an của triều đình

Lã Bố lập công, liên tiếp sai người giục Viên Thiệu tăng viện cho mình Tướng sĩ dưới quyền cũng cậy công đi c ướp bóc Thấy Viên Thiệu không đáp ứng tăng viện, ông bèn xin về Lạc Dương Viên Thiệu ngoài mặt đồng

ý, phong Lã Bố làm Tư lệ hiệu úy, nhưng sau lưng lại dặn các tướng thừa

cơ giết ông

Lã Bố đoán biết Viên Thiệu nghi ngờ mình, nên sắp đặt kế thoát thân Ban đầu ông giả cách ngồi trong tr ướng gảy đàn tranh, nhưng sau đó đưa đàn cho người khác gảy tiếp để lừa thủ hạ của Vi ên Thiệu, còn ông thì bí mật nhân trời tối lẻn chạy trốn Một lúc sau thủ hạ của Vi ên Thiệu đi thám thính nghe tiếng đàn tắt tưởng Lã Bố đã ngủ bèn đi báo cho các tướng của Viên Thiệu Các tướng ập đến mới biết bị lừa Vi ên Thiệu nghe tin báo không giết được ông bèn sai người đuổi theo, nhưng những người đuổi theo đều không địch nổi Lã Bố, bị đánh phải quay trở về

Cùng đường, ông lại đành phải tìm đến chỗ Trương Dương Trương Dương không nhắc lại việc trước đây Lã Bố ra đi không từ biệt, cho ông quay trở

lại Trên đường đi, ông qua quận Trần L ưu và được thái thú Trương Mạc -người từng hội binh đánh Đổng Trác – đón rước và kết giao với nhau

Giao tranh với Tào Tháo

Địa bàn của Trương Mạc vốn thuộc Duyện châu của Tào Tháo đang có thế lực hùng mạnh Năm 193, Tào Tháo nghi ngờ châu mục Từ châu là Đào Khiêm giết cha mình, bèn mang quân đánh Từ châu Không giết được Đào Khiêm, Tào Tháo sát hại rất nhiều người dân vô tội ở Từ châu

Trương Mạc cùng Trần Cung giận Tào Tháo tàn bạo, bèn cùng nhau tôn Lã

Bố làm thứ sử Duyện châu, giao cho 10 vạn quân đánh T ào Tháo Em

Trương Mạo là Trương Siêu cũng giúp binh lương cho Lã Bố

Lã Bố lấy Bộc Dương làm bản doanh, mang quân chiếm các th ành trì của Tào Tháo ở Duyện châu Chỉ còn 3 thành còn trung thành v ới Tào Tháo là Yên Thành, Đông A và Ph ạm Huyện, Lã Bố chưa đánh chiếm được

Tào Tháo phải bỏ Từ châu, mang quân về lấy lại Duyện châu L ã Bố chiếm lấy Bộc Dương mà không đóng quân ra các nơi hi ểm yếu như Kháng Phụ,

Tế Ninh và bến đò Hoàng Hà, Tào Tháo cho r ằng Lã Bố vô mưu, có ý coi thường, dẫn quân tấn công Bộc D ương

Quân Tào Tháo phần đông là người Thanh châu mới theo h àng, không địch nổi quân Lã Bố Lã Bố theo kế của Trần Cung đánh tan quân T ào ở Bộc Dương Đại quân Tào Tháo bị thua lớn, doanh trại bị đốt cháy, bản thân Tào bị bỏng cánh tay trái và suýt bị Lã Bố bắt sống

Sự kiện Tào Tháo gặp nguy cấp ở Bộc Dương được La Quán Trung

mô tả tương tự trong Tam Quốc Diễn Nghĩa, nhưng chiến sự lại diễn

ra chủ yếu trong thành khi Lã Bố dùng mưu dụ Tào Tháo tiến vào

Sau đó Lã Bố và Tào Tháo giữ nhau hơn 100 ngày ở Bộc Dương không đánh Đến mùa thu năm 194, ở Duyện châu có nạn châu chấu hại lúa, cả hai bên đều bị thiếu lương Tào Tháo phải rút quân về Yên Thành, còn Lã Bố thu quân về Sơn Dương[5]

Đầu năm 195, Tào Tháo quyết định thay đổi chiến thuật đánh L ã Bố, dương đông kích tây khiến Lã Bố mệt mỏi Tào Tháo chia quân làm nhi ều ngả,

một mặt điều một cánh quân đi đánh Định Đ ào[6] Lã Bố đi cứu; đến mùa hạ lại tấn công Cự Dã[7], bao vây hai tướng của Lã Bố là Tiết Lan và Lý

Phong Trần Cung và Lã Bố mang 1 vạn quân từ Định Đ ào đi cứu Tào Tháo lợi dụng địa hình dùng kế mai phục đánh bại Lã Bố trên đường rồi thúc quân lấy Định Đào Lã Bố và Trần Cung rút quân về Đông Mân T ào Tháo hạ thành Cự Dã, giết chết Phong và Lan Trong khi Lã Bố và Trần Cung còn lúng túng chưa biết cử động ra sao thì Tào Tháo đã điều các cánh quân đánh chiếm các thành trì nhỏ ở Duyện châu Lã Bố nghe tin mấy

thành xung quanh bị hạ, hoang mang tột độ b èn chạy về Từ châu theo Lưu Bị

Việc Lã Bố vội vã rút lui khỏi Duyện châu khiến anh em Tr ương Mạc và Trương Siêu mất chỗ dựa Họ Trương sau đó bị Tào Tháo đánh bại giết chết

Giảng hòa với Tào Tháo

Lưu Bị ở Từ châu đón tiếp Lã Bố, cho ở thành Tiểu Bái - một quận thuộc

Dự châu

Năm 196, trong triều đình nhà Hán ở Tràng An xảy ra loạn lạc, Hán Hiến

Đế trốn khỏi sự kìm kẹp của Lý Thôi và Quách Dĩ, chạy về phía đông Trên đường, Hiến Đế tự mình viết thư mời Lã Bố đến nghênh giá Tuy nhiên Lã

Bố vừa bị Tào Tháo đánh bại, thế lực yếu, đành viết thư sai sứ giả dâng lên Hiến Đế Hiến Đế bổ nhiệm ông làm Bình Đào hầu Trên đường đi, sứ giả làm rơi mất thư và chiếu phong chức ở địa phận S ơn Dương[8]

Ngay sau đó Tào Tháo đón đư ợc Hán Hiến Đế về Hứa X ương, có danh nghĩa thiên tử để sai khiến chư hầu Biết việc chiếu thư phong chức của Hiến Đế cho Lã Bố bị thất lạc, Tào Tháo bèn tự tay viết thư cho Lã Bố, nhờ ông đối phó với các quân phiệt Công Tôn Toản và Viên Thuật Lã Bố bèn viết thư gửi vua Hiến Đế như sau[9]:

Thần vốn phải phụng mệnh cung ngh ênh xa giá nhưng biết Tào Tháo trung hiếu đã đón bệ hạ đến Hứa Xương Trước đây thần từng cùng giao binh với Tào Tháo, nay Tào Tháo b ảo vệ bệ hạ, thần là ngoại tướng, tuy muốn dẫn binh theo nh ưng lại sợ sinh hiềm nghi, cho n ên tạm thời chờ xử tội ở Từ châu, không dám tự quyết.

Đồng thời, ông viết thư trả lời Tào Tháo, biểu thị lòng cảm kích và thành ý hợp tác

Trấn giữ Từ châu

Chiếm Từ châu

Để chia rẽ Lã Bố và Lưu Bị, Tào Tháo nhân danh Hiến Đế phong chức cho Lưu Bị Lưu Bị tiếp nhận Lã Bố thấy Lưu Bị hợp tác với Tào Tháo, sợ hai bên liên kết đối phó với mình nên bắt đầu lo lắng[10]

Cùng lúc đó Viên Thuật ở Dương châu mang quân t ấn công Từ châu Lưu

Bị mang quân ra chống cự ở Ho ài Âm Viên Thuật viết thư cho Lã Bố giục ông đánh úp Từ châu thì sẽ tạ ơn bằng 20 vạn hộc lương Lã Bố nghe theo, nhân lúc hai tướng giữ Hạ Bì (thủ phủ Từ châu) là Trương Phi và Tào Báo bất hòa bèn mang quân đánh úp thành Tào Báo bị Trương Phi giết, thủ hạ

là Hứa Đam và Chương Luống đến gặp Lã Bố, khuyên nhân lúc đêm tối đánh ngay thì ở trong thành sẽ làm nội ứng Lã Bố bèn tiến quân, Hứa Đam

mở cửa thành cho ông chiếm Hạ Bì

Lưu Bị mang quân trở về định đánh chiếm lại Hạ B ì nhưng bị Lã Bố đánh bại, phải lui quân về Quảng Lăng, lại bị Vi ên Thuật đánh bại một trận nữa, phải chạy ra Hải Tây Trong thế bức bách, L ưu Bị đành phải trở về Từ châu hàng Lã Bố Lã Bố thấy Viên Thuật thất tín không cấp lương cho mình bèn hòa giải với Lưu Bị: ông cho Lưu Bị giữ thành Tiểu Bái Lã Bố tự xưng là châu mục Từ châu; ông mời Lưu Bị xưng là thứ sử Dự châu – Dự châu vốn

có 6 quận nhưng trên thực tế Lưu Bị chỉ có 1 quận Tiểu Bái đóng quân

Dẹp Hách Manh

Tháng 6 năm 196, bộ tướng của Lã Bố là Hách Manh nghe lời xúi giục của Viên Thuật bèn phản lại ông, mang quân xông v ào phủ Hạ Bì Nửa đêm Lã

Bố không kịp phân biệt ng ười phe nào, chỉ kịp kéo vợ chạy từ nh à vệ sinh vào trại của bộ tướng Cao Thuận Cao Thuận nghe giọng phản quân l à giọng người quận Hà Nội, đoán ra Hách Manh, b èn chấn chỉnh quân sĩ chống trả, quân Hách Manh phải lui

Sáng ra, thủ hạ của Hách Manh là Tào Tính phản lại Manh, hai bên đánh nhau cùng bị thương Lã Bố sai Cao Thuận mang quân ra dẹp, giết chết Manh rồi cho Tào Tính lĩnh quân của Manh

Bắn kích Viên môn

Không giết được Lã Bố, Thuật lại trở mặt l àm thân, xin kết thông gia với

Lã Bố Khi dẹp Hách Manh, Lã Bố đã tra ra việc Manh nghe Thuật xui bẩy nhưng vì tình thế hiện tại chưa trở mặt đánh nhau được nên ông nhận lời

Lã Bố biểu diễn bắn cung cứu Lưu Bị, minh họa đời nhà Thanh

Viên Thuật thấy Lã Bố ngả theo mình lại sai Kỷ Linh mang 3 vạn quân tấn công Tiểu Bái để diệt Lưu Bị Lã Bố chỉ mang 1000 quân bộ v à 200 quân

kỵ tới Tiểu Bái, bắt hai b ên phải hòa giải Ông sai cắm kích từ xa v à giao hẹn sẽ bắn tên, nếu trúng vào ngạnh kích thì hai bên phải giảng hòa

Sau đó Lã Bố lùi lại giương cung bắn trúng ngay ngạnh kích Mọi ng ười đều khâm phục Lưu Bị cảm ơn ông, còn Kỷ Linh thấy Lã Bố kiêu dũng không dám trái ý phải mang quân về

Trở mặt ba bên

Bỏ Viên theo Tào

Năm 197, Viên Thuật tự xưng là hoàng đế ở Thọ Xuân, sai Khâm sai H àn Dận đến Hạ Bì nhắc lại việc kết thông gia với L ã Bố, lấy con gái ông về