Chí Phèo của Nam Cao

Truyện Chí Phèo nói lên số phận bi thảm của người nông dân nghèo, lương thiện bị xã hội thực dân phong kiến xô đẩy vào con đường lưu manh, tội lỗi không có lối thoát.. Bỗng một hôm Chí P

ChÝ PhÌo

Lúc đầu, Nam Cao đặt tên truyện là Cái lò gạch cũ Nhà xuất bản Đời mời năm 1941, đổi th ành Đôi lứa xứng đôi Năm 1946 tr ong tập Luống cày do Hộ Văn hóa cứu quốc xuất bản, tác giả đổi t ên truyện thành Chí Phèo

Truyện Chí Phèo nói lên số phận bi thảm của người nông dân nghèo, lương thiện bị xã hội thực dân phong kiến xô đẩy vào con đường lưu manh, tội lỗi không có lối thoát

Tóm tắt truyện

Ở làng Vũ Đại Một sáng tinh sương, anh thả ống lươn nhặt được đứa bé mới đẻ xám ngắt đ ùm trong cái váy đụp vứt ở lò gạch cũ Anh ta rước lấy đem về cho người đàn bà góa mù, bà này bán l ại cho bác phó cối Khi bác phó cối chết, hắn b ơ vơ, mãi năm 18 tuổi hắn làm canh điền cho Bá Kiến

Vợ ba Bá Kiến bắt Chí xoa bụng đấm l ưng gì đó Bỗng một hôm Chí Phèo bị người ta giải huyện…

Đi tù bảy, tám năm sau hắn trở lại l àng, mặt mày trông khác hẳn, gớm chết! Về hôm tr ước thì chiều hôm hắn xách vỏ chai đến thẳng nh à Bá Kiến gây sự Xô xát với Lý C ường, hắn đập vỏ chai, rạch mặt kêu trời ăn vạ Sau cái vụ Năm Thọ, Binh chức, cụ Bá róc đời xử nhũn với Chí Phèo Cụ mời hắn vào nhà, giết gà đãi rượu, lúc hắn ra về còn đãi một đống bạc uống thuốc

Bốn hôm sau, Chí Phèo đốt quán bà bán rượu… Hắn mang theo một con dao nhọn đến xin Cụ Bá

đi ở tù Chỉ một câu nói khích, cụ đ ã sai được Chí Phèo đến nhà đội Tảo đòi 50 đồng bạc nợ cho cụ Chẳng phải giao tranh đổ máu, hắn đ ã đòi được nợ đem về Cụ bá cho hắn 5 đồng v à bán cho hắn 5 sào vườn ngoài bãi sông mới cắm thuế của một ng ười làng Năm đó Chí 27 hay 28 tuổi, hắn bỗng thành có nhà Hắn trở thành anh đầy tớ chân tay mới của Bá Kiến, chuy ên đâm thuê chém mướn, rạch mặt ăn vạ Hắn đập đầu, rạch mặt, chửi bới, dọa nạt trong lúc say, uống r ượu trong lúc say, để rồi say mãi, say vô tận Hắn chửi trời, chửi cả làng Vũ Đại, chửi con mẹ chết tiệt n ào đẻ ra hắn cho hắn khổ Năm đó hắn ngo ài 40, cái mặt như mặt một con vật lạ Cả l àng Vũ Đại đều sợ hắn một khi hắn đi qua trước mặt

Tình cờ một đêm trăng, Chí Phèo lần vô nhà Tự Lãng, tên hoạn lợn kiêm nghề thầy cúng, hai đứa uống hết cả 3 chai rượu Ngứa ngáy quá, Chí lảo đảo đi về lều Hắn gặp Thị Nở đang há hốc mồm ngủ dưới trăng, hắn ôm chầm lấy thị m à làm tình Gần sáng Chí bị cảm, hắn đ ược thị Nở người đàn

bà xấu ma chê quỷ hờn cho ăn cháo hành Cũng là lần đầu tiên hắn được ăn cháo hành lại do bàn tay một người đàn bà cho Hắn bâng khuâng nhớ lại một thời trai trẻ, hắn muốn c ùng thị làm thành một cặp rất xứng đôi Chí Phèo thèm lương thiện Và hắn say thị lắm Nhưng đến hôm thứ 6, thị nghĩ bụng: hãy dừng yêu để hỏi cô thị đã Thị Nở bị bà cô xỉa xói vào mặt Thị ton ton chạy sang lều trút tất cả giận dữ lên mặt nhân ngãi Chí Phèo ngẩn mặt ra, chạy theo Thị Nở, hắn đã bị nhân tình giúi cho một cái ngã lăn khoèo xuống đất Hắn toan đập đầu ăn vạ nh ưng hắn chưa thật say Và hắn uống, uống thêm chai nữa, càng uống càng tỉnh Hắn đi đến nhà Bá Kiến với con dao ở thắt l ưng để đòi lương thiện Chém chết Bá Kiến, hắn đâm cổ tự sát Cả l àng Vũ đại xôn xao kéo đến xem 2 con quỷ giết nhau Bà cô chì chiết Thị Nở Thị nhìn nhanh xuống bụng mình, và thoáng chợt thấy một cái lò gạch cũ bỏ không, xa nh à cửa, và vắng người lại qua…

Phân tích

1 Làng Vũ Đại là hình ảnh cái xã hội thực dân phong kiến thối nát, cái ác ngự trị.

- Là nơi “quần ngư tranh thực” với các phe nghịch, đu lại với nhau để bóc lột con em ngấm ngầm

chia rẽ, nhè từng chỗ hở để mà trị nhau: cánh Bá Kiến, cánh ông đội Tảo, cánh ông T ư Đạm, cánh ông Bát Tùng… Đội Tảo ngang ngược, là cựu binh “cũng có thể đâm chém đ ược, chưa bao giờ chịu hàng trước cuộc giao tranh” C òn Bá Kiến vô cùng xảo quyệt, biết “mềm nắn rắn buông”, biết ngầm đẩy người ta xuống sông, nhưng rồi lại dắt nó lên để nó đền ơn! Hãy đập bàn, đập ghế đòi cho được

5 đồng nhưng rồi thì lại vứt trả lại năm hào “vì thương anh túng quá!” C ụ không cần than thở: trị không lợi thì cụ dùng! Cụ biết thu dụng những thằng bạt mạng để cắm thuế, cắm ruộng, đốt nh à, đâm chém… gây ra bao cảnh đổ máu, làm tan nát bao cơ nghi ệp dân lành

- Là nơi đầy rẫy bọn đầu bò đâm thuê chém mướn Năm Thọ đi thì Binh chức lần về Binh Chức chết thì lại nở ra một Chí Phèo - cùng với Bá Kiến là 2 con quỷ dữ làng Vũ Đại Chí Phèo chết lại có một Chí Phèo con nhất định sẽ ra đời!

- Một thị Nở “dòng giống của một nhà có mả hủi…”, một bà cô thị suốt đời cô đơn, một Tự Lãng làm nghề hoạn lợn kiêm thầy cúng, vợ chết, con gái chửa hoang bỏ nh à trốn đi… Bao nhiêu thảm kịch, bi kịch?

Nam Cao đã tố cáo cái hiện thực xấu xa, t àn ác của xã hội thực dân phong kiến Những cảnh đời dữ dội, những con người đáng sợ, nguồn gốc của tội ác v à đau thương đã và đang xô đẩy bao người lương thiện vào con đường đau khổ, tội lỗi

2 Nhân vật Chí Phèo:

- Đau khổ từ khi còn nằm trong bụng mẹ: hoang thai Đẻ ra th ì bị mẹ hắn vứt ra lò gạch cũ Một vật cho không Một món h àng từ tay người đàn bà goá mù qua tay ông phó c ối Bơ vơ, làm thuê, bị

vợ ba Bá Kiến lợi dụng, bị bỏ t ù oan uông 7, 8 năm trời.- Không người thân thích Không một mái

ấm nương thân Một nông dân lương thiện bị nhà tù thực dân biến thành một tên đầu bò Bá Kiến đã biến Chí thành kẻ đâm thuê chém mướn Đến nhà Bá Kiến lần đầu sau 8 năm đi tù về, Chí bỗng nhiên “có họ” với Lý Cường! Cụ Bá sai Chí đi đ òi nợ đội Tảo, đòi được nợ, Chí Phèo kiêu hãnh nghĩ: “Anh hùng làng này cóc thằng nào bằng ta” Khi đã ngoài 40 tuổi, cái mặt Chí Phèo như mặt một con vật lạ” vàng vàng mà lại muốn xạm màu gio”, vằn dọc vằn ngang biết bao nhi êu là sẹo! Hắn chửi trời, chửi đời, chửi cả làng Vũ Đại… Hắn ăn và ngủ trong lúc say, đập đầu, rạch mặt, chửi bới trong lúc say, để rồi say nữa, say vô tận,… Hắn đ ã bị cướp mất cả hình người lẫn linh hồn Hắn đã thành quỷ dữ - “Cuộc tình” của Chí với Thị Nở, bát cháo hành và sự săn sóc của thị đã đánh thức bản tính người bị tước đoạt, bị che lấp hơn mười năm nay, làm cho Chí “thèm lương thi ện”, “muốn làm hòa” với mọi người! Hắn sống lại mơ ước bình dị thời trai trẻ Hắn biết đón nghe mọi âm thanh đời thường Hắn muốn cùng thị Nở làm thành một cặp rất xứng đôi Bà cô thị Nở và thị đã chối từ quyền làm người của Chí Cái dùi của thị Nở làm ngã lăn khoèo Chí Phèo, đã đẩy Chí Phèo chìm vào đáy bi kịch, Chí càng uống càng tỉnh Chỉ còn một con đường một cách đâm chết Bá Kiến v à tự sát

vì “ai cho tao lương thiện! Làm thế nào cho mất được những vết mảnh chai tr ên mặt này? Tao không thể là người lương thiện nữa Biết không!”.Sau tiếng k êu và những nhát dao của Chí Phèo, cánh cửa trần gian đã đóng chặt, cửa ngục âm ti mở toang đẩy hai con quỷ dữ l àng Vũ Đại vào hỏa ngục! Cái chết của Chí Phèo là cái chết đáng thương!

Nam Cao miêu tả bi kịch cự tuyệt quyền làm người của Chí Phèo hết sức tinh tế và sâu sắc như là một quá trình tự vận động của tính cách Từ l ương thiện bị biến thành lưu manh, từ kẻ đâm thuê chém mướn bỗng thèm lương thiện, bị cự tuyệt quyền l àm người thì trả thù kẻ làm hại đời mình rồi

tự sát.Nam Cao vừa vạch trần cái xã hội thối nát, độc ác, ông như vừa cất tiếng kêu thương: Hãy chặn đứng tội ác! Hãy xoá bỏ cái xã hội thực dân phong kiến! Hãy cứu lấy dân nghèo lương thiện! Nhân vật Chí Phèo là một nhân vật điển hình về người nông dân bị lưu manh hóa

Kết luận

Truyện “Chí Phèo” là một truyện ngắn độc đáo, thấm nhuần tinh thần nhân đạo sâu sắc Khắc họa tính cách nhân vật, phân tích chiều sâu tâm lý v à bi kịch nhân vật, cách kể chuyện hấp dẫn, lôi cuốn

là những thành công đặc sắc của Nam Cao Truyện “Chí Phèo” là một trong những truyện ngắn hay nhất viết về đề tài nông dân trong nền văn học Việt Nam hiện đại