Phân tích mối quan hệ giữa quá trình đô thị hoá với quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở nước tab. - Chuyển dịch cơ cấu lao động theo ngành kinh tế: + Phần lớn lao động tập trung ở kh
Trang 1Sở Giáo Dục và Đào Tạo
THANH hoá
Đề chính thức
kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh
Năm học: 2010-2011
Môn thi: Địa Lý
Lớp 12 - thpt
Ngày thi 24/03/2011
Thời gian 180 phút (Không kể thời gian giao đề) Đề thi có 04 câu, gồm 01 trang
Câu 1 (4,0 điểm)
a Hãy nêu biểu hiện của thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa qua thành phần địa hình
b Cấu trúc địa hình ảnh hưởng đến sông ngòi Việt Nam như thế nào?
Câu 2 (4,0 điểm)
a Cơ cấu lao động nước ta hiện nay đang chuyển dịch theo xu hướng nào? Tại sao?
b Phân tích mối quan hệ giữa quá trình đô thị hoá với quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh
tế ở nước ta
Câu 3 (6,0 điểm)
Cho bảng số liệu sau:
giá trị xuất nhập khẩu của nước ta giai đoạn 1990-2005 (Đơn vị: Tỉ USD)
a Hãy tính cán cân xuất nhập khẩu của nước ta giai đoạn 1990-2005
b Vẽ biểu đồ thích hợp nhất thể hiện sự thay đổi giá trị xuất, nhập khẩu và cán cân xuất nhập khẩu của nước ta giai đoạn 1990-2005
c Nhận xét và giải thích sự thay đổi đó
Câu 4 (6,0 điểm)
a Chứng minh rằng Đồng bằng sông Hồng và vùng phụ cận là khu vực có mức độ tập trung công nghiệp vào loại cao nhất cả nước? Giải thích nguyên nhân
b Trình bày một số đặc điểm nổi bật của vùng nông nghiệp Trung du và miền núi Bắc Bộ
Hết
- Thí sinh không sử dụng tài liệu
- Giám thị coi thi không giải thích gì thêm
- Thí sinh được sử dụng át lát địa lý Việt Nam
Số báo danh
Trang 2
Sở Giáo Dục và Đào Tạo
THANH hoá
Hướng dẫn chấm
Đề chính thức
kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh
Năm học: 2010-2011
Môn thi: Địa Lý
Lớp 12 - thpt
Ngày thi 24/03/2011 Thời gian 180 phút
Hướng dẫn chấm có 04 câu, gồm 04 trang
1 4,0
a Biểu hiện của thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa qua thành phần
địa hình:
- Xâm thực mạnh ở miền đồi núi:
+ Trên các sườn dốc mất lớp phủ thực vật, bề mặt địa hình bị cắt xẻ,
đất bị xói mòn rửa trôi
+ Mưa lớn xảy ra hiện tượng đất trượt, đá lở
+ ở vùng núi đá vôi hình thành địa hình cacxtơ với các hang động,
suối cạn, thung khô
+ Tại các vùng thềm phù sa cổ, địa hình bị chia cắt thành các đồi
thấp xen thung lũng rộng
- Bồi tụ nhanh ở đồng bằng hạ lưu sông:
+ Hệ quả của quá trình xâm thực, bào mòn mạnh bề mặt địa hình ở
vùng đồi núi là sự bồi tụ, mở mang nhanh chóng đồng bằng hạ lưu
sông
- Quá trình xâm thực, bồi tụ là quá trình chính trong sự hình thành
và biến đổi địa hình Việt Nam hiện tại
2,5
0,25 0,5
0,25 0,25 0,25
0,25 0,5
0,25
b Cấu trúc địa hình ảnh hưởng đến sông ngòi Việt nam:
- Địa hình đồi núi chiếm 3/4 diện tích lãnh thổ nên sông ngòi nước
ta phần lớn chảy qua địa hình miền núi
- Theo hướng cấu trúc địa hình sông ngòi nước ta có hướng chính là
Tây Bắc - Đông Nam và hướng vòng cung
- Địa hình nước ta là địa hình già được trẻ lại nên trên cùng một
dòng sông có khúc sông chảy êm đềm, có khúc nhiều thác ghềnh,
sông đào lòng dữ dội Trong vùng núi có cả các sông trẻ đang đào
lòng dữ dội đồng thời có những thung lũng già, có bãi bồi, thềm đất
- Địa hình có sự tương phản giữa đồng bằng và miền núi nên sông
ngòi có sự thay đổi đột ngột khi đi từ thượng lưu xuống hạ lưu
1,5
0,25 0,5 0,5
0,25
2 4,0
a Xu hướng chuyển dịch cơ cấu lao động nước ta trong giai đoạn
hiện nay
- Chuyển dịch cơ cấu lao động theo ngành kinh tế:
+ Phần lớn lao động tập trung ở khu vực Nông-Lâm-Ngư nghiệp và
đang có xu hướng giảm (d/c)
+ Lao động trong khu vực CN -XD và DV chiếm tỉ trọng thấp và
đang có xu hướng tăng (d/c)
+ Đây là xu hướng tích cực do quá trình CNH - HĐH
- Chuyển dịch cơ cấu lao động theo thành phần kinh tế:
2,0
0,25 0,25 0,25
Trang 3+ Gần đây, tỉ trọng lao động trong khu vực nhà nước giảm nhẹ Đại
bộ phận lao động làm việc trong khu vực kinh tế ngoài Nhà nước và
tỉ trọng tăng (d/c)
+ Tăng tỉ trọng lao động ở khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (d/c)
+ Sự chuyển dịch trên là do tác động của quá trình chuyển đổi nền
kinh tế thị trường
- Chuyển dịch cơ cấu lao động theo thành thị và nông thôn:
+ Phần lớn lao động tập trung ở nông thôn và tỉ trọng giảm (d/c);
Lao động thành thị tăng tương ứng
+ Sự chuyển dịch trên là do tác động của quá trình công nghiệp hoá,
thay đổi quy mô đô thị và sự di cư từ nông thôn ra các thành phố
lớn
0,25
0,25 0,25
0,25 0,25
b Mối quan hệ giữa quá trình đô thị hóa với quá trình chuyển dịch
cơ cấu kinh tế ở nước ta
* Đô thị hoá có tác động mạnh tới quá trình chuyển dịch cơ cấu
kinh tế của nước ta
- Các đô thị có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển kinh tế-xã hội của
các địa phương, các vùng trong nước Năm 2005 khu vực đô thị
đóng góp 70,4% GDP cả nước, 84% GDP công nghiệp-xây dựng,
87% GDP dịch vụ và 80% ngân sách nhà nước
- Các thành phố, thị xã là các thị trường tiêu thụ sản phẩm hàng hóa
lớn và đa dạng, là nơi sử dụng đông đảo lực lượng lao động có trình
độ chuyên môn kĩ thuật, có cơ sở vật chất-kĩ thuật hiện đại, có sức
thu hút đối với đầu tư trong và ngoài nước, tạo động lực cho sự tăng
trưởng và phát triển kinh tế
- Các đô thị có khả năng tạo ra nhiều việc làm và thu nhập cho người
lao động
- Tuy nhiên quá trình đô thị hóa cũng gây những hậu quả như: vấn
đề ô nhiễm môi trường, an ninh trật tự xã hội
* Sự chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế góp phần thúc đẩy mạnh mẽ
quá trình đô thị hoá
- Lao động nông nghiệp giảm dần và chuyển sang các ngành có
năng suất cao, kỹ thuật tiên tiến làm cơ sở của kinh tế đô thị
- Cơ cấu nền kinh tế đang chuyển dịch theo hướng giảm dần tỉ trọng
của ngành Nông - Lâm - Ngư nghiệp, tăng dần tỉ trọng của ngành
Công nghiệp và Dịch vụ Như vậy hoạt động Công nghiệp, Dịch vụ
phát triển tạo sức thu hút đối với dân cư, nâng cao vai trò của đô thị
- Sự nâng cấp hiện đại hoá các ngành thuộc kết cấu hạ tầng cơ sở có
điều kiện thúc đẩy quá trình đô thị hoá
2,0
0,25
0,5
0,25 0,25
0,25 0,25
0,25
a Tính cán cân xuất nhập khẩu:
Cán cân XNK = Giá trị xuất khẩu - Giá trị nhập khẩu
cán cân xuất nhập khẩu của nước ta giai đoạn 1990-2005
(Đơn vị: Tỉ USD)
0,5
Trang 4b Vẽ biểu đồ:
- Hai đường biểu diễn giá trị xuất khẩu, nhập khẩu, ở giữa là cán
cân
- Vẽ dạng biểu đồ khác không cho điểm
- Yêu cầu:
+ Có tên biểu đồ, chia tỉ lệ chính xác trên trục tung, trục hoành, ghi
số liệu, có ký hiệu, chú giải
+ Thiếu mỗi yêu cầu trừ 0,25 điểm
2,5
c Nhận xét và giải thích:
* Giá trị xuất nhập khẩu:
- Tổng giá trị xuất nhập khẩu tăng (d/c)
- Giá trị xuất khẩu tăng (d/c)
- Giá trị nhập khẩu tăng và không ổn định (d/c)
- Tốc độ tăng giá trị xuất khẩu nhanh hơn so với nhập khẩu (d/c)
- Nguyên nhân:
+ Đổi mới về cơ chế quản lý
+ Mở rộng thị trường, củng cố thị trường truyền thống, xây dựng thị
trường trọng điểm
+ Tăng mặt hàng xuất khẩu đã qua chế biến, tạo mặt hàng xuất khẩu
chủ lực
+ Việt Nam tham gia các tổ chức kinh tế lớn trên thế giới (WTO )
+ Đẩy mạnh quá trình CNH- HĐH nên nhu cầu nhập khẩu máy
móc, nguyên nhiên vật liệu lớn
+ Nhập khẩu hàng tiêu dùng nhằm cải thiện đời sống nhân dân, tạo
môi trường cạnh tranh với các cơ sở trong nước
* Cán cân XNK:
- Luôn nhập siêu (trừ năm 1992) do nhập khẩu tư liệu sản xuất (giá
đắt), xuất khẩu nông lâm thuỷ sản, hàng công nghiệp nhẹ (giá rẻ)
- Cán cân XNK đang tiến dần tới sự cân đối, hiện nay vẫn nhập siêu
nhưng bản chất khác với thời kỳ trước đó
3,0
0,25 0,25 0,25 0,25
0,25 0,25 0,25
0,25 0,25 0,25
0,25 0,25
4 6,0
a Chứng minh Đồng bằng sông Hồng và vùng phụ cận có mức độ
tập trung công nghiệp vào loại cao nhất cả nước Nguyên nhân
* Chứng minh:
- Từ Hà Nội hoạt động công nghiệp với chuyên môn hoá khác nhau
lan toả theo nhiều hướng dọc theo các tuyến giao thông huyết mạch:
+ Hải Phòng – Hạ Long – Cẩm Phả (Công nghiệp cơ khí, khai thác
than, vât liệu xây dựng)
+ Đáp Cầu – Bắc Giang (CN Vật liệu xây dựng, phân hoá học)
+ Đông Anh – Thái Nguyên (CN cơ khí, luyện kim)
+ Việt Trì - Lâm Thao ( CN hoá chất, giấy)
+ Hoà Bình – Sơn La (CN thuỷ điện)
+ Nam Định – Ninh Bình – Thanh Hoá (CN dệt – may, điện, vật liệu
xây dựng)
* Đồng bằng sông Hồng và phụ cận có mức độ tập trung công
nghiệp theo lãnh thổ vào loại cao nhất cả nước vì:
- Vùng có vị trí địa lí thuận lợi:
+ Giáp Trung du miền núi Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ, Biển Đông
4,0
0,25 0,25
0,25 0,25 0,25 0,25 0,25
0,5
Trang 5+ Nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc, có tam giác công
nghiệp Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh
- Tài nguyên thiên nhiên:
+ Tài nguyên khoáng sản tập trung ở vùng phụ cận phong phú (nhất
là than)
+ ĐBSH là vùng trọng điểm lương thực, thực phẩm lớn thứ 2 cả
nước, cung cấp nguồn nguyên liệu dồi dào cho các ngành công
nghiệp chế biến
- Dân cư đông đúc, nguồn lao đông dồi dào, chất lượng lao động
cao, là nơi tập trung đông đảo lực lượng lao đông có trình độ chuyên
môn kĩ thuật
- Cơ sở vật chất kĩ thuật mạnh, cơ sở hạ tầng tốt (d/c)
- Có Hà Nội là thủ đô, là trung tâm kinh tế, chính trị văn hoá lớn
hàng đầu cả nước
- Có sức thu hút đầu tư trong và ngoài nước
- Có lịch sử phát triển công nghiệp lâu đời
0,5
0,25
0,25 0,25
0,25 0,25
b Một số đặc điểm nổi bật của vùng nông nghiệp Trung du và miền
núi Bắc Bộ:
* Điều kiện sinh thái nông nghiệp:
- Núi, cao nguyên ,đồi thấp
- Đất feralit đỏ vàng, đất phù sa cổ bạc màu
- Khí hậu cận nhiệt đới, ôn đới trên núi, có mùa đông lạnh
* Điều kiện kinh tế - xã hội:
- Mật độ dân số tương đối thấp, dân cư có kinh nghiệm sản xuất lâm
nghiệp, trồng cây công nghiệp
- ở vùng trung du có các cơ sở công nghiệp chế biến, điều kiện giao
thông tương đối thuận lợi ở vùng núi còn nhiều khó khăn
* Trình độ thâm canh: nhìn chung còn thấp, sản xuất theo kiểu
quảng canh, đầu tư ít lao động và vật tư nông nghiệp ở vùng trung
du trình độ thâm canh đang được nâng cao
* Chuyên môn hoá sản xuất:
- cây công nghiệp có nguồn gốc cận nhiệt và ôn đới (chè, trẩu )
- Đậu tương, lạc, thuốc lá
- Cây ăn quả, cây dược liệu
- Trâu, bò (thịt, sữa) lợn
2,0
0,5
0,5
0,5
0,5
Tổng số 04 câu, 20 điểm