Bí mật lăng mộ Thành Cát Tư Hãn.

Trong lịch sử thế giới, có rất nhiều vị vua tài giỏi.Nhưng thành Cát Tư Hãn lại la một vị vua ví đại nhất

LỜI GIỚI THIỆU

Trong lịch sử thế giới, có rất nhiều vị vua tài giỏi.Nhưng thành Cát TưHãn lại la một vị vua ví đại nhất.cách cai trị của ông tuy có phần hung bạo vàtàn ác Nhưng ta không thể phủ nhận được sự thông minh sáng suốt trongcách lanh đạo của ông.trong cuộc đòi trinh chiến ông chưa một lần thuacuộc,khi ông chết cũng là do tuổi già.Giò đây có rất nhiều đánh giá về vị vualừng danh này.có người cho rằng ông là mộ vị vua khát máu đi đen đâu là đầurơi máu chảy tới đó.Nhưng có ý kiến lại cho rắng ông lại là một vị vua rất tàigiỏi Để đánh giá thật đúng về ông chúng ta không nên nhìn từ một phía Vìthế tôi đa chon đề tài xêmina viết về thành Cát Tư Hãn với mong muốn cungcác ban có thể nhìn nhận con người ông mọt cách đúng đắn nhất

Dù thế nào đi nữa ông cũng là một vị vua vĩ đại nhất trong lịch sử.saucùng em xin chân thành cám ơn Ts:Nguyễn Thanh Tùng đã dậy cho tôi biếtđến những con người đã làm nên lịch sử nhân loại

Chương I: Tiểu sử về THành Cát Tư Hãn

Thành Cát Tư Hãn (tiếng Mông Cổ: Чингис Хаан), sinh ra với tên ThiếtMộc Chân (Тэмүүжин) khoảng năm 1155/1162/1167 và mất ngày 18 tháng 8năm 1227, là Hãn vương của Mông Cổ và là người sáng lập ra Đế chế Mông

Cổ sau khi hợp nhất các bộ lạc độc lập của Mông Cổ năm 1206 Là một nhàlãnh đạo lỗi lạc và quan trọng của lịch sử thế giới, ông được người Mông Cổdành cho sự tôn trọng cao nhất, như là một vị lãnh đạo đã loại bỏ hàng thế kỷcủa các cuộc giao tranh, mang lại sự ổn định về chính trị và kinh tế cho khuvực Á-Âu trong lãnh thổ của ông, mặc dù đã gây ra những tổn thất to lớn đốivới những người chống lại ông Cháu nội của ông và là người kế tục sau này,đại hãn Hốt Tất Liệt đã thiết lập ra triều đại nhà Nguyên của Trung Quốc(1271–1368) sau khi lật đổ triều đại nhà Nam Tống

Có rất nhiều nhân vật nổi tiếng được cho là hậu duệ của Thành Cát TưHãn, là những kẻ đi xâm chiếm nhiều đất đai về tay mình như Timur Lenk, kẻchinh phục dân Thổ Nhĩ Kỳ, Babur, người sáng lập ra Đế chế Mogul ở Ấn

Độ Những hậu duệ khác của Thành Cát Tư Hãn còn tiếp tục cai trị Mông Cổđến thế kỷ 17 cho đến khi nó bị thống trị lại bởi người Trung Quốc.Thời thơ ấu :

Thành Cát Tư Hãn sinh khoảng giữa 1155 (hay 1162) và 1167, là contrai thứ hai của Dã Tốc Cai (Yesükhei), một thủ lĩnh của bộ tộc Ki Dát(Kiyad) Dã Tốc Cai là người thuộc dòng họ Bột Nhi Chỉ Cân (Borjigin) Mẹông là bà Nguyệt Luân (U Luân hay Hoelun) từ bộ lạc Ong-gút (Olkunut).Ông được đặt tên theo tên của một thủ lĩnh rất dũng cảm của một bộ tộc khác

đã bị cha ông đánh bại

Thời thơ ấu của Thiết Mộc Chân cực kỳ khó khăn Khi ông lên chín tuổi,cha ông đã đưa ông đến gia đình vợ tương lai và ông phải sống ở đó cho đếnkhi đủ tuổi lấy vợ là 14 tuổi Một thời gian ngắn sau đó cha ông bị đầu độcbởi bộ lạc Thát Đát (Tartar) láng giềng trên đường trở về nhà và Thiết MộcChân đã trở thành thủ lĩnh của bộ tộc của mình Bộ tộc của ông không chấp

nhận ông do họ không muốn ở dưới sự chỉ huy của một đứa trẻ Trong nhữngnăm sau đó, ông và gia đình sống một cuộc đời du cư nghèo khó, sống được

là nhờ các loài động vật gặm nhấm Trong một lần đi săn bắn như vậy ông đãgiết chết một người em cùng cha khác mẹ trong một cuộc tranh giành chiếnlợi phẩm Một lần khác, ông đã bị những người cùng bộ lạc cũ bắt trong mộtcuộc tập kích và bị giam cầm với gông trên cổ Sau đó ông trốn thoát với sựtrợ giúp của những người coi ngục có cảm tình Mẹ ông đã dạy ông nhiều bàihọc từ sống sót trong những điều kiện thời tiết khắc nghiệt của Mông Cổ tới

sự cần thiết của liên minh với những người khác, những bài học này đã hìnhthành nên sự hiểu biết của ông trong những năm sau này về sự cần thiết củathống nhất

Năm 16 tuổi, Thiết Mộc Chân lấy Bật Tê (Börte) của bộ tộc Ong-ki-rát(Qonggirat hay Chunggirat) sau này là Quang Hiến hoàng hậu Bà họ làHoằng Cát Sắc (Angcatthat), và nhận được áo lông chồn đen như là của hồimôn; đây là tài sản ban đầu để ông tăng thêm sự giàu có về sau từ chiến tranh.Sau đó vợ ông bị bắt cóc trong một cuộc tập kích của bộ tộc Miệt Nhĩ(Merkit) và ông đã nhờ bạn (sau này là kẻ thù) là Trác Mộc Hợp (Jamuka) vàngười che chở cho ông là Tô Ha Rin (Toghril) của bộ tộc Khắc Liệt (Kereit).Việc sinh đứa con đầu lòng (Truật Xích hay Joci) quá sớm đã dẫn đến sự nghingờ của ông và Truật Xích cũng như hậu duệ của ông ta không bao giờ đượccoi là những người kế vị

Chương II: Những cuộc chinh phạt

Thống nhất các bộ lạc

Thiết Mộc Chân bắt đầu sự nghiệp của mình bằng cách liên kết với bạncủa cha mình là Tô Ha Rin (Toghril), một thủ lĩnh ở địa phương Ông buônbán lông thú cho quân đội và gia nhập vào Keriat, một liên minh của ngườiMông Cổ do Hãn Vương đứng đầu Sau những chiến trận thắng lợi trướcngười Tác-ta năm 1202, Thiết Mộc Chân đã được thừa nhận là người kế vịHãn Vương Điều này dẫn đến sự thù hận của Tang Côn (Senggum), người lẽ

ra có quyền kế vị, Tang Côn lập kế hoạch ám sát Thiết Mộc Chân nhưng ông

đã biết được âm mưu của Tang Côn Cuối cùng Thiết Mộc Chân đã đánh bạiTang Côn, cùng những người ủng hộ Tang Côn, và kế nghiệp ngôi vị HãnVương Thiết Mộc Chân sau đó đã ban hành bộ luật bằng văn bản cho ngườiMông Cổ gọi là Yassa và ông ra lệnh phải tuân thủ bộ luật này một cáchnghiêm ngặt để xây dựng tổ chức và quyền lực trong phạm vi vương quốc củamình

Với nhu cầu phải bảo vệ biên giới từ các quốc gia phía nam như đế chế nhàKim và nhà Tây Hạ là những quốc gia trên địa bàn Trung Quốc ngày nay, ông

đã tổ chức hệ thống của mình với sự tăng cường sức mạnh quân sự và đãkhông bị đánh giá quá mức bởi những người Trung Quốc khi đó đã bắt đầucảm thấy khó chịu với quốc gia mới nổi Mông Cổ dưới thời đại của ThiếtMộc Chân, cuối cùng là những hành động như ngăn cản việc tiếp tế lươngthực, thực phẩm đi qua Mông Cổ ngày nay Với những phẩm chất cá nhân và

ý chí mạnh mẽ, Thiết Mộc Chân cuối cùng đã thống nhất được các bộ lạctrong một hệ thống duy nhất, một nét đặc trưng vĩ đại của Mông Cổ, là đấtnước có lịch sử lâu đời của những cảnh huynh đệ tương tàn và gian khó vềkinh tế

Năm 1206 Thiết Mộc Chân đã liên kết thành công các bộ lạc Mông Cổđang bị chia rẽ và tại hội nghị Kurultai (hội đồng các thủ lĩnh Mông Cổ) ông

đã được phong là "Thành Cát Tư Hãn" (trong tiếng Mông Cổ thì ЧингисХаан có nghĩa là vua của cả thế giới).

Thành lập đế chế Trung Hoa

Cùng thời điểm với hội nghị Kuriltai, Thành Cát Tư Hãn đã bị lôi cuốnvào cuộc tranh chấp với Tây Hạ là quốc gia bắt người Mông Cổ phải phụctùng và nộp cống phẩm hàng năm Ông đã chiếm được một số thành trì đượcbảo vệ vững chắc của Tây Hạ Năm 1209 khi hòa bình với Tây Hạ được kýkết, về thực chất ông đã làm mất sự thống trị của Tây Hạ, đã được các vuaTây Hạ thừa nhận là chúa tể, biến quốc gia này trở thành chư hầu chịu cốngnộp cho người Mông Cổ và cung cấp binh lính cũng như hậu cần cho cácchiến dịch trong tương lai của ông

Mục đích chính của ông là xâm chiếm nhà Kim, vừa để trả thù nhữngthất bại trước đây khi những người Mông Cổ còn thù hận lẫn nhau và giànhlấy tài sản cùng sự giàu có của miền bắc Trung Quốc Ông tuyên bố chiếntranh năm 1211, để cho nhà Kim không thể còn là sự đe dọa thường xuyênđối với Mông Cổ về lãnh thổ, tài sản ở phần biên giới phía nam Mô hình củacuộc chiến tranh chống lại nhà Kim của người Nữ Chân cũng giống như cuộcchiến chống lại Tây Hạ

Kết quả của chiến thuật siêu đẳng và sự hoàn hảo của chiến lược làThành Cát Tư Hãn đã xâm chiếm và hợp nhất phần lãnh thổ nhà Kim đến tậnVạn lý trường thành của Trung Quốc năm 1213 Sau đó ông chỉ huy ba cánhquân tiến vào phần trung tâm lãnh thổ Kim, giữa Vạn lý trường thành và sôngHoàng Hà Giống như các ông vua khác tin mình là con trời (thiên tử), ông đãxâm chiếm phần miền bắc Trung Quốc, chiếm giữ hàng loạt thành phố vànăm 1215 đã bao vây, chiếm giữ và cướp bóc kinh thành của nhà Kim là Yênkinh (sau này là Bắc Kinh) Tuy vậy nhưng vua nhà Kim là Hoàn Nhan Tuần(完顏珣) tức vua Kim Tuyên Tông (宣宗 Xuan Zong) đã không đầu hàng màchuyển kinh thành về Khai Phong (開封 Kaifeng) vì sự lớn mạnh của người

Mông Cổ ở phía bắc Ở đó những ông vua cuối cùng của nhà Kim là HoànNhan Thừa Lân (完顏承麟) hay Kim Mạt Đế (末帝) đã bị đánh bại vào năm1234.

Trung Á

Cùng thời gian đó Gút Sơ Lúc (Kuchlug), vị hãn bị phế truất của bộ tộcNãi Man, đã chạy về phía tây và cướp hãn quốc Tây Liêu, đồng minh phía tâycủa Thành Cát Tư Hãn Trong thời gian này, quân đội Mông Cổ đã mệt mỏi

do hơn 10 năm chiến tranh chống lại Tây Hạ và Kim Vì vậy Thành Cát TưHãn chỉ gửi khoảng 20.000 quân dưới sự chỉ huy của viên tướng trẻ Triết Biệt(者別 Jebe) để chống lại Gút Sơ Lúc Một cuộc nổi dậy trong nước với sựgiúp đỡ của người Mông Cổ và sau đó Triết Biệt tràn qua đất nước này Lựclượng của Gút Sơ Lúc đã bị đánh bại ở phía tây của Kashgar; ông ta bị bắtsống và bị hành hình sau đó, Tây Liêu bị sát nhập vào Mông Cổ Năm 1218vương quốc Mông Cổ mở rộng về phía tây tới hồ Bal-kha và tiếp giáp vớiKharezm (dịch theo tiếng Hoa là Hoa Thích Tử Mô), một quốc gia Hồi giáotrải dài từ biển Caspia ở phía tây và vịnh Ba Tư, biển Ả Rập ở phía nam.Năm 1218 Thành Cát Tư Hãn gửi một đoàn sứ giả sang tỉnh phía đông củaKharezm với mục đích thảo luận khả năng buôn bán với quốc gia này Thốngđốc của tỉnh này đã giết chết họ và làm Thành Cát Tư Hãn giận dữ Ông đãcho 200.000 quân tràn sang để trả thù Quân đội Mông Cổ với chiến lược vàchiến thuật hơn hẳn đã nhanh ***ng hạ thành phố này và hành hình viênthống đốc bằng cách đổ bạc nóng chảy vào tai và mắt ông ta để trả đũa hànhđộng xúc phạm tới Thành Cát Tư Hãn và những ý định tốt đẹp ban đầu củangười Mông Cổ

Cùng thời điểm này (1219) ông quyết định mở rộng ảnh hưởng củaMông Cổ đối với thế giới Hồi giáo Quân đội Mông Cổ lần lượt hạ các thànhphố chính của Kharezm như Bukhara, Samarkand và Balkh, và vuaMuhammad đã phải chuẩn bị lực lượng chống lại họ Tuy nhiên, ông ta đã bị

vượt qua bởi những người Mông Cổ nhanh nhẹn và lắm mưu kế hơn và phảiliên tục rút lui Cuối cùng, Muhammad đã phải tự tử năm 1220 và Đế chếKharezm sụp đổ.

Sau đó quân đội Mông Cổ chia làm hai đạo quân, Thành Cát Tư Hãn chỉhuy một nhánh tràn vào Afghanistan và bắc Ấn Độ, nhánh kia do tướng TốcBất Đài (Subedei hay Subutai) chỉ huy tiến vào Caucasus và Nga Không mộtcánh quân nào bổ sung thêm lãnh thổ cho đế chế nhưng họ đã cướp bóc vàđánh bại mọi đội quân mà họ gặp Năm 1225 cả hai cánh quân đều quay trởlại Mông Cổ

Những cuộc xâm lăng này đã bổ sung thêm Transoxiana và Ba Tư vào

đế chế vốn đã ghê ghớm và xác lập hình ảnh của Thành Cát Tư Hãn như mộtchiến binh khát máu trong những người không biết hoặc không muốn biếtrằng ông là ông chủ thực sự của thế giới

Châu Âu

Cánh quân của Tốc Bất Đài đã tiến vào Ba Tư và Armenia, với lực lượng40.000 quân họ đã tiến sâu vào lãnh thổ Armenia và Azerbaijan (Xem phầnTrung Á) Ở đây quân Mông Cổ đã tiêu diệt quân thập tự chinh Gruzia, chiếmpháo đài đầu mối giao thương thành quốc Genova ở Crimea và nghỉ qua mùađông bên biển Đen Trong khi đoàn quân này trở về Mông Cổ họ đã giaotranh với đội quân 80.000 người của Đại công tước Mstitslav của Kiev, trongtrận chiến gọi là trận chiến sông Kalka năm 1223 Quân Mông Cổ đã đánh bạiđại công tước Mstitslav và quân đội của ông ta

Chiến dịch cuối cùng :

Đế chế chư hầu Tây Hạ đã từ chối không tham chiến chống lại đế chếKharezm, và Thành Cát Tư Hãn đã thề giành cho họ sự trừng phạt Trong khiông đang ở Iran, Tây Hạ và Kim đã hình thành liên minh chống lại ngườiMông Cổ Sau một thời gian nghỉ ngơi để chỉnh đốn quân đội, Thành Cát Tư

Hãn chuẩn bị chiến tranh chống lại liên minh này.

Cùng thời gian này, ông cũng phải suy nghĩ về việc chọn người kếnghiệp để xóa bỏ những cuộc tranh giành liên miên giữa các con; ông đã chọnngười con trai thứ ba là Oa Khoát Đài (Ögedei) làm người kế nghiệp cũngnhư thiết lập cơ chế lựa chọn những người kế nghiệp trong tương lai với điềukiện họ phải là hậu duệ của ông Ông đã nhận được những báo cáo tình báo

về lực lượng Tây Hạ, Kim và chuẩn bị lực lượng 180.000 quân cho các chiếndịch mới

Năm 1226, Thành Cát Tư Hãn tấn công Tây Hạ với cớ là Tây Hạ chứachấp kẻ thù của Mông Cổ và để trừng phạt sự phản bội của họ Tháng 2, ôngchiếm các thành phố Heisui, Cẩm Châu (贛州) và Tô Châu và trong mùa thunăm đó ông chiếm phủ Tây Lương Các tướng Tây Hạ đã đánh một trận lớnvới quân Mông Cổ gần dãy núi Hà liên sơn ("Hà liên" có nghĩa là "đại mã"trong phương ngôn phía bắc Trung Quốc.) Quân Tây Hạ đại bại Tháng 11,ông bao vây thành Linh Châu và vượt qua sông Hoàng Hà đánh bại quân cứuviện của Tây Hạ

Năm 1227, ông tấn công kinh đô Tây Hạ, trong tháng 2 chiếm phủLintiao, tháng 3 chiếm quận Tây Ninh (tỉnh Thanh Hải ngày nay) và phủ Tín

Đô (信都府) Trong tháng 4 chiếm quận Deshun Tại Deshun, tướng Tây Hạ

Mã Diên Long chống lại quân Mông Cổ trong nhiều ngày cả trong và ngoàithành Mã Diên Long sau đó chết do bị tên bắn Thành Cát Tư Hãn sau khichiếm Deshun, tiến quân tới núi Lưu Pan (thôn Thanh Thuỷ (清水), tỉnh CamTúc) để tránh mùa hè khắc nghiệt

Vua Tây Hạ mới, đã chính thức đầu hàng quân Mông Cổ năm 1227 Tây

Hạ bị diệt sau khi tồn tại 190 năm, từ 1038 đến 1227 Quân Mông Cổ đã giếtvua Tây Hạ và cả hoàng tộc này

Trước khi chết, Thành Cát Tư Hãn đã chia đế chế của ông cho bốn người

con trai Truật Xích là lớn nhất, nhưng đã chết và quan hệ huyết thống củaông ta cũng bị nghi ngờ, vì thế những vùng đất xa xôi nhất của đế chế nhưnam Ruthenia đã được chia cho các con của ông này là Batu thủ lĩnh của bộlạc Xanh, và Orda, thủ lĩnh của bộ lạc Trắng Sát Hợp Đài (Chagatai) là contrai thứ hai, nhưng là người nóng nảy được chia vùng Trung Á và bắc Iran.

Oa Khoát Đài (Ogedei), con trai thứ ba là Đại Hãn và nhận được Trung Quốc

Đà Lôi (Tolui), trẻ nhất, nhận Mông Cổ

Trên giường bệnh năm 1227, Thành Cát Tư Hãn phác thảo kế hoạch cho

Đà Lôi, sau kế hoạch này được những người kế vị sử dụng để triệt hạ dứtđiểm nhà Kim

Trong chiến dịch cuối cùng của mình chống lại nhà Tây Hạ, Thành Cát

Tư Hãn đã chết vào ngày 18 tháng 8 năm 1227 Nguyên nhân cái chết của ôngvẫn chưa được sáng tỏ, nhiều người cho rằng do ông ngã ngựa vì tuổi già vàsuy giảm thể lực hay sự ám sát từ phía kẻ thù Biên niên sử Galicia-Volhyniacho rằng ông bị những người Tanguts giết chế, tuy nhiên đến ngày nay vẫnchưa ai biết rõ

Sau khi ông ta chết, thân xác ông được đưa về Mông Cổ và được cho làmang về nơi ông sinh ra ở Hentiy, là nơi mà nhiều người cho rằng ông đãđược hỏa thiêu ở một nơi nào đó gần sông Onon Đoàn hộ tống lễ tang đã giếthết mọi người và tiêu hủy mọi thứ lạc vào đường của họ tới nơi thiêu xác ông

để không ai có thể khám phá ra nơi họ chôn cất người lãnh tụ đáng kính củamình Trong đám tang của ông (để giữ bí mật) người ta cho rằng đã có ít nhất

40 cung nữ đã bị hỏa thiêu cùng với ông, vì thế ngay cả các bà mẹ của họcũng không thể xác định được nơi mà các cung nữ đã bị thiêu Lăng mộ củaThành Cát Tư Hãn là nơi tưởng niệm ông, nhưng không phải là nơi chôn cấtông ta Vào ngày 6 tháng 10 năm 2004, người ta đã cho là tìm thấy "cung điệnThành Cát Tư Hãn", được cho là khu mộ của ông

Chương III: Chính trị và kinh tế

Thành Cát Tư Hãn là một nhà lãnh đạo thực thụ có khả năng Ông đã tạo

ra bộ luật bằng chữ viết của người Mông Cổ mà mọi người trong đế chế phảituân thủ Vì sự đa dạng về dân tộc, tôn giáo và sắc tộc của các công dân vàbinh lính trong Đế chế Mông Cổ bao gồm cả Trung Quốc, Ba Tư và châu Âungày nay, ông đã truyền lại sự trung thành chỉ đối với ông (Đại Hãn) màkhông cho một ai khác Để giữ vững và bổ sung cho các chi phí cho quân độicũng như các hoạt động khác, ông đã cho phép các thủ lĩnh duy trì quyền lựckhi mà họ còn cung cấp được sức mạnh quân sự, nộp cống phẩm và cung cấpnhân lực trong các cơ sở cố định Chiếm đóng được một khu vực đất đai rộnglớn, ông đã khuyến khích thương nghiệp và trao đổi hàng hóa và người Mông

Cổ nhận được hàng hóa và dịch vụ từ những người khác Các thương nhân,giáo sĩ, đặc sứ đã được đảm bảo sự an toàn và hướng dẫn cần thiết dưới đếchế Mông Cổ, ví dụ một số người trong số họ đã đến Trung Quốc như nhà duhành Giovanni da Pian del Carpini dưới thời Oa Khoát Đài hay nhà du hànhngười Ý Marco Polo tới Bắc Kinh dưới thời Hốt Tất Liệt, là những người đãviết sách trong chuyến du hành của họ với một độ chính xác cao Dưới thờiThành Cát Tư Hãn, mọi "cá nhân và tôn giáo là bình đẳng trước pháp luậtMông Cổ"

Vì sự mở rộng đế chế của ông, Thành Cát Tư Hãn đã có ảnh hưởng sâurộng trong văn hóa của nhiều quốc gia châu Á, chủ yếu là Trung Quốc vàNga Ông đã tiêu diệt tầng lớp quý tộc hiện thời trong các vùng lãnh thổ củamình, tạo ra tầng lớp trí thức thô sơ trong thời kỳ đó Ông cũng tạo ra hệthống bưu chính rộng lớn và mở rộng sự phổ biến của việc sử dụng hệ thốngchữ cái thế giới, mặc dù trong nhiều năm người ta vẫn tin rằng ông là ngườithất học vì sự xuất hiện gần đây của chữ viết cũng như tuổi tác của ông tạithời điểm thi hành điều đó Tuy nhiên, gần đây theo các phát kiến của các nhà

sử học Mông Cổ và Trung Quốc ta thấy ông là người có học thức cao Cácvăn bản viết tay được cho là của ông cũng như nội dung của chúng cho thấy

ông có thể đọc các bài thuyết pháp của Lão giáo [1] Thương mại và du lịchtrong lãnh thổ Trung Quốc, Trung Cận Đông và châu Âu được phát triểnmạnh mẽ bởi sự ổn định chính trị nhất mà Đế chế Mông Cổ đã đem lại khithiết lập lại Con đường tơ lụa Ông giảm các hình phạt trong các khu vực củamình, miễn giảm thuế cho các lang y và thầy đồ, và thiết lập sự tự do tôn giáo.Các ngôn ngữ khác như tiếng Thổ Nhĩ Kỳ được phát triển và các loại hình tôngiáo đã nảy nở do có tự do tôn giáo Quân đội Mông Cổ về sau bao gồm rấtnhiều người của các nền di sản khác nhau Người Mông Cổ mở đầu cho phầnlớn châu Á biết đến bàn tính và la bàn cũng như cho châu Âu biết đến thuốcsúng và thuốc nổ được phát minh bởi người Trung Quốc cũng như cácphương tiện chiến tranh vây hãm mà người Trung Quốc đã phát triển để đốiphó với người châu Âu Ông cũng là người thống nhất các bộ lạc Mông Cổ, làđiều mà một số người cho là thành tựu đáng kể nhất của ông Người ta cũngcho rằng ông là người đầu tiên ngăn chặn sự phân chia bắc và nam TrungQuốc được bắt đầu từ thời kỳ nhà Tống Liên quan đến việc thống nhất Mông

Cổ (một trong những thành tựu ấn tượng nhất của ông) là ông đã kiểm soát tốt

để giành được sự hậu thuẫn của người Mông CổÔng tổ chức quân đội Mông Cổ thành các nhóm theo cơ số 10 (10 lính là mộtarban (thập hộ), 100 là một zuun (bách hộ), 1.000 là một myangan (thiên hộ),10.000 là một tumen (vạn hộ)) và mỗi một nhóm binh sĩ có một thủ lĩnh cótrách nhiệm báo cáo với cấp trên cho đến tận tumen Cơ cấu mệnh lệnh nàytạo ra một sự mềm dẻo cao và cho phép quân đội Mông Cổ có khả năng tấncông ồ ạt, chia thành các nhóm nhỏ hơn để bao vây và dẫn dắt kẻ thù vàotrong mai phục hay chia thành các nhóm nhỏ 10 người để áp chế các nhómtàn quân đã tan vỡ và đang trốn chạy Quân đội Mông Cổ là rất mềm dẻo vì

sự kiên định của binh sĩ Mỗi người lính Mông Cổ có thể có từ 2 đến 4 ngựacho phép họ phi nước đại trong vài ngày mà không cần nghỉ ngơi hay bị mệtmỏi Binh sĩ Mông Cổ cũng có thể sống vài ngày chỉ cần uống máu ngựa và

ăn thịt bò Tây Tạng khô khi thời tiết khắc nghiệt

Khi bổ sung binh lính mới cho quân đội, Thành Cát Tư Hãn chia họ rathành nhiều nhóm dưới quyền của các thủ lĩnh khác nhau để tránh tình trạng

có quan hệ về sắc tộc hay xã hội, vì thế ở đây không có sự phân chia theo cácliên minh sắc tộc Trong mọi chiến dịch, binh sĩ được phép đem theo gia đìnhcủa họ Chỉ những chiến binh dũng cảm nhất mới được thăng chức Mỗi mộtthủ lĩnh của một nhóm nào đó phải chịu trách nhiệm về sự sẵn sàng chiến đấucủa binh lính dưới quyền tại bất kỳ thời điểm nào và có thể bị thay thế nếunhư phát hiện được sự tắc trách

Binh lính Mông Cổ là các khinh kỵ binh (kỵ binh nhẹ) so với các kỵ sĩchâu Âu, điều này cho phép họ tiến hành các chiến thuật và rút lui nhanh

***ng Đây là một thông lệ đối với các đội quân linh hoạt Người Mông Cổdưới thời Thành Cát Tư Hãn và các hậu duệ của ông là sự hoàn hảo của loạihình quân khinh kỵ bắn cung Một trong những kỹ thuật mà người Mông Cổ

sử dụng trong chiến tranh là sự giả vờ rút lui giữa trận đánh, quân Mông Cổ

có thể rút lui bất thình lình, làm cho quân đối phương tin rằng người Mông

Cổ đã thua trận Chỉ sau đó trong một khoảng cách nhất định thì họ mới hiểu

là đã bị quân Mông Cổ bao vây và cuối cùng là hàng trận mưa tên bắn về phía

họ Người Mông Cổ không thích hợp với các cuộc cận chiến, họ thích đánhnhau từ một khoảng cách nhất định bằng cung tên với khả năng bắn cung khiđang cưỡi ngựa điêu luyện của mình

Trong các cuộc chiến, thủ lĩnh quân đội Mông Cổ có thể sử dụng cờ haykèn hiệu để thực hiện chiến lược, chiến thuật của mình Đối với người Mông

Cổ, chiến thắng có vẻ như là vấn đề quan trọng nhất và họ không thể chấpnhận thua trận cũng như mất người bởi vì họ bị thua sút về tiếp viện (ít nhất làhai lần thấp hơn trong phần lớn các trận đánh nếu tính theo lượng binh sĩ)cũng như họ phải di chuyển xa lãnh thổ của mình Như đã đề cập trên đây, vũkhí chủ yếu của người Mông Cổ là cung của người Hun và kiếm lưỡi cong,nhẹ và hiệu quả để mang vác và đánh nhau hơn là kiếm dài và nặng của ngườichâu Âu Một quy tắc đơn giản trong giao tranh đã được làm rõ trong thời đại

của Thành Cát Tư Hãn là nếu hai hay nhiều hơn binh sĩ tách khỏi nhóm của

họ mà không có sự chấp thuận của thủ lĩnh thì họ phải chết Kiểu giao tranhcủa người Mông Cổ có vẻ như là phương thức tự nhiên nhất của cuộc sống du

cư của họ, nó có nghĩa là trong các cuộc viễn du thì phải có hành lý gọn nhẹnhất cũng như tốc độ và sự linh hoạt lớn hơn Do thế Thành Cát Tư Hãn đã bổsung thêm một thành phần quan trọng, đó là kỷ luật nghiêm minh đối vớiquân đội của ông mà nó là tương tự như các đội quân khác của thảo nguyêntrong thời gian dựa vào kiểu chiến tranh bằng khinh kỵ binh với cung tên.Triết lý quân sự của Thành Cát Tư Hãn nói chung là đánh bại kẻ thù với ít tổnthất và rủi ro nhất cho người Mông Cổ, dựa trên lòng trung thành và tài năngtrong việc lựa chọn các tướng lĩnh và binh sĩ

Thành Cát Tư Hãn đã thực hiện rất thành công các kiểu chiến tranh tâm

lý, đặc biệt trong các việc mở rộng sự đe dọa, khủng bố đối với các thành phố,thị trấn khác Nếu ông nhận thấy là ở đó có sự chống cự, ông có thể đưa ra cơhội để họ đầu hàng và cống nộp Nếu lời đề nghị bị từ chối, ông có thể tiêudiệt cả thành phố hay thị trấn đó nhưng cho một số người chạy trốn để loantruyền tin về tổn thất của họ cho cư dân của các thành phố khác Một khinhững tin đồn về sức mạnh của đội quân của ông đã loang rộng thì rất khócho các thủ lĩnh của các thành phố đó trong việc thuyết phục người dân của

họ chống lại Thành Cát Tư Hãn Quan điểm của Thành Cát Tư Hãn đối vớicác kẻ thù là: hoặc đầu hàng và chịu cống nộp hoặc là chết Khi họ đã đầuhàng, Thành Cát Tư Hãn thông thường giữ cho thành phố đó được nguyênvẹn và đảm bảo cho họ sự bảo vệ để họ trở thành nguồn nhân lực và quân nhucho các chiến dịch trong tương lai Nếu họ chống lại, ông thực hiện quyền củangười cai trị cả thế giới Người ta cho rằng ông đã giữ được nhiều sinh mạngnhờ chiến tranh tâm lý và sự hăm dọa đối với kẻ thù

Công nghệ là một mặt quan trọng trong chiến thuật của ông Những thiết

bị vây hãm là một phần trong chiến thuật của ông, đặc biệt trong việc tấncông các thành phố đã tăng cường phòng thủ Ông sử dụng các nhà kỹ thuật

Trung Quốc rất am hiểu các thiết bị vây hãm trong thời gian đó trong quânđội của mình Các thiết bị vây hãm này được tháo rời và vận chuyển bằngngựa và được lắp ráp lại ở nơi mà chúng cần sử dụng.

Trong bối cảnh của một cuộc chiến tranh điển hình và các biến thái của

nó, trước khi xâm chiếm, Thành Cát Tư Hãn và các tướng lĩnh của ông thựchiện việc chuẩn bị tích cực ở Kurultai để quyết định xem sẽ chỉ đạo cuộcchiến tranh sắp tới như thế nào cũng như các tướng nào cần tham gia; cónghĩa là họ có thể tích lũy kiến thức hoàn hảo hơn từ những kẻ thù của mình,sau đó sự khiêu chiến sẽ được tính toán, và sau đó họ quyết định bao nhiêuđơn vị là cần thiết Ở phía khác, các tướng Mông Cổ là những chiến binh vớimức độ độc lập cao trong các quyết định khi họ tỏ rõ lòng trung thành vớiThành Cát Tư Hãn trong một thời gian dài, điều này làm giảm thiểu sự kiểmtra, giám sát của ông đối với họ trong thời gian diễn ra chiến dịch Vì bản chấtnhẹ của quân đội Mông Cổ, Thành Cát Tư Hãn đã xây dựng một mạng lướitình báo phức tạp trong quân đội Mông Cổ cũng như trong các mạng lướithương mại hay các nước chư hầu, trong đó tình báo có thể nhanh ***ng đếnđược mọi ngõ ngách của đế chế Mông Cổ Người ta cho rằng, để chuẩn bị chochiến tranh, các tướng có thể cử 200 kỵ binh đi theo 4 hướng khác nhau để dothám các hoạt động của kẻ thù và đôi khi binh sĩ đi tới 300 km trong 1 hay 2ngày, điều này là thông thường trong thời đại của đội quân Mông Cổ.Mặc dù chiến chiến lược của người Mông Cổ là có sự thay đổi tùy theo phảnứng của kẻ thù, nhưng kỹ thuật của họ có thể vẫn chỉ là một Người Mông Cổgiao chiến theo hàng dọc, thông thường có ba cánh quân, hai cánh bên hông

có thể tách ra từ cánh quân trung tâm khi họ tính toán xem nơi nào họ có thểthọc vào Các cánh quân bên hông có quân số tương đương có thể đi sâu vàolãnh thổ kẻ thù và bắt đầu chôn vùi kẻ thù bằng các toán quân Mông Cổ đượcchia thành các cơ, đội 10, 100, 1.000, 10.000 binh sĩ với các thủ lĩnh của họ,

nó tạo ra một lực lượng chiến đấu rất tinh tế và có tổ chức cao, gần như khôngthể ngăn chặn nổi bởi những đội quân nông dân của người châu Âu hay Trung

Quốc Khi họ hiện diện ở một nơi nào đó và do thám các thành phố và cánhđồng xung quanh, họ có thể bằng cách nào đó nhập lại với cánh quân trungtâm và đưa ra đòn đánh quyết định với đội quân chính của kẻ thù Tư tưởng

và ưu thế của việc sử dụng các lực lượng bên hông là lan truyền đe dọa,khủng bố (người Mông Cổ rất giỏi việc này), thu thập tin tức tình báo từ các

kẻ thù của họ và loại bỏ các đơn vị nhỏ hơn của kẻ thù để không cho họkhông thể hỗ trợ lẫn nhau Nói cách khác, nó là một dạng của khái niệm phânchia và chế ngự Các cánh quân bên hông này gửi các thông điệp thông quatình báo cho các cánh quân khác về những gì xảy ra trên hướng của họ và họ

có cần sự hỗ trợ từ các cánh quân đó hoặc hỗ trợ các cánh quân đó hay không.Quân đội Mông Cổ có các cuộc giao chiến với các đội quân nhỏ lẻ trên cáccánh đồng trước khi tiêu diệt lực lượng đối địch chính, điều này làm tăng ưuthế của họ trong việc loại trừ khả năng thông tin từ một thành phố cho cácthành phố khác của kẻ thù (mà có thể có được sự hỗ trợ từ đó) Người Mông

Cổ giỏi chiến tranh vây hãm, giỏi làm lệch dòng chảy của các dòng sông cũngnhư lương thực, thực phẩm cho các thành phố và gửi những người tỵ nạn tớicác thành phố khác để tạo căng thẳng về kinh tế-xã hội cho các thành phố này(lương thực, thực phẩm, nơi ăn ở v.v)

Khi trận đánh chính hay sự vây hãm đã kết thúc, người ta cho rằng quânđội Mông Cổ truy đuổi thủ lĩnh của kẻ thù cho đến khi ông ta hoàn toàn suysụp để làm ông ta không thể đến điểm thu thập quân đội của mình sau trậnđánh Phần lớn thời gian thủ lĩnh của kẻ thù phải chạy trốn đã nhận ra rằng họ

có lẽ đã thua cuộc, nhưng các lực lượng Mông Cổ truy đuổi cho đến khi họchắc chắn rằng những kẻ này đã chết

Nhận thức về ông :

Thành Cát Tư Hãn là nhân vật bị phân cực nhiều nhất trong cách đánhgiá của người phương Đông và phương Tây Ở phương Tây và Trung Đông,hình ảnh của ông là không tích cực lắm vì ông đã giết quá nhiều người cũngnhư là mối đe dọa đối với cuộc sống và tài sản của họ Tuy nhiên, ở phương

Đông thì ông là một trong những lãnh tụ có ảnh hưởng to lớn đối với lịch sử.Ngày nay, những người Mông Cổ tìm thấy ở ông như là người sáng lập ra vàthống nhất Mông Cổ, là điều mà họ không thể có được trước khi có ông.Ngược lại, ở Trung Đông, người ta có cách đánh giá hơi pha trộn về ông vàcác hậu duệ của ông vì quân đội của họ đã xâm chiếm và tiêu hủy thànhBaghdad, nhưng cuối cùng thì một số trong quân đội Mông Cổ đã chuyểnsang theo đạo Hồi và có cuộc sống hòa trộn với dân bản xứ Một số trườngphái và các nhà khoa học, phụ thuộc vào gốc gác của họ, cho rằng nhữngngười Mông Cổ là những người xây dựng hay những kẻ hủy diệt vĩ đại nhất.Thành Cát Tư Hãn và những người Mông Cổ là một trong những chủ đề tráingược nhau theo các cách hiểu khác nhau tùy theo vị trí mà ta xem xét, trong

đó tiêu cực nhất là từ châu Âu và Trung Đông là những nơi đã từng bị đe dọa

và tiêu diệt (ví dụ: châu Âu, Ba Lan, Hungary, một phần của Nga).Nhìn nhận về Thành Cát Tư Hãn ở Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ngày nay

là mâu thuẫn vì các nhà sử học Trung Quốc vừa nhìn thấy ở ông mặt tích cựclẫn mặt tiêu cực Trong khi người ta nhận thức được những tổn thất nặng nề

mà ông gây ra, thì hình ảnh của ông trong một phương diện nào đó được nhìnnhận tốt hơn do ông đã đưa các sự kiện gây ra sự chia rẽ bắc-nam Trung Hoa

có từ thời nhà Tống đi vào dĩ vãng Ngoài ra, sự phỉ báng Thành Cát Tư Hãn

là một sự xúc phạm ghê gớm đối với các công dân Trung Quốc có nguồn gốcMông Cổ, là những người mà giống như bà con của họ ở Mông Cổ coi ThànhCát Tư Hãn như một người anh hùng dân tộc và xu hướng trong lịch sử TrungQuốc hiện đại đã tránh nói tới điều đó

Saudi) Việc mở rộng về phía châu Âu bị ngừng lại do nhiều lý do như cácthành viên cao cấp của người Mông Cổ phải quay về Mông Cổ (ngày nay) đểbầu đại hãn mới hay do sự kháng cự của người châu Âu quá mạnh v.v NgườiMông Cổ đã có thể xâm chiếm toàn bộ châu Âu do họ xâm chiếm Ba Lan vàHungary chỉ trong thời gian khoảng một vài tháng Đế chế Mông Cổ đạt tớicực đại của nó vào thời của cháu nội ông, đại hãn Hốt Tất Liệt, nhưng sau đó

đã bị chia sẻ thành nhiều hãn quốc nhỏ và ít sức mạnh hơn

Vào thời cực thịnh, Đế chế Mông Cổ là lớn nhất trong lịch sử loài người,trải dài từ Đông Nam Á tới châu Âu trên một diện tích 35 triệu km vuông(13,8 triệu dặm vuông) Theo một số nguồn, đế chế này chiếm tới gần 50%dân số thế giới và bao gồm các dân tộc đông dân và văn minh nhất thời kỳ đónhư Trung Quốc và phần lớn các quốc gia của thế giới Hồi giáo ở Iraq, Ba Tư

và Tiểu Á

Cũng không thể phủ nhận là những cuộc chiến tranh của Thành Cát TưHãn được đặc trưng bởi sự phá hủy toàn bộ trong một mức độ chưa hề cócũng như sự thay đổi lớn trong phân bố dân cư châu Á Theo như các số liệucủa các nhà sử học Iran như Rashid-ad-Din Fadl Allah, thì người Mông Cổ đãgiết khoảng trên 70.000 dân ở Merv và trên một triệu dân ở Nishapur TrungQuốc cũng chịu sự suy giảm bi thảm về dân số Trước khi người Mông Cổxâm lược Trung Quốc có khoảng 100 triệu dân; sau khi hoàn thành việc xâmlấn năm 1279, điều tra dân số năm 1300 cho thấy chỉ còn khoảng 60 triệu dân.Điều này không có nghĩa là những người của Thành Cát Tư Hãn phải chịutrách nhiệm trực tiếp đối với cái chết của 40 triệu người nhưng nó cho thấymức độ của sự tàn bạo trong các cuộc giao tranh

Trong thời gian gần đây, Thành Cát Tư Hãn đã trở thành biểu tượng củanhững cố gắng của người Mông Cổ để thế giới thấy được hình ảnh của họ saunhững năm dài ngủ quên Hình ảnh Thành Cát Tư Hãn xuất hiện trên nhữngđồng tiền Mông Cổ và nhãn mác của các loại rượu mạnh Trong thế giớiphương Tây ông thường được gắn với sự khát máu và man rợ Các hãn Mông

Cổ sau này cổ vũ dân chúng tưởng niệm tới ông như một vị thánh thần tôngiáo trong toàn đế chế Không có Thành Cát Tư Hãn có lẽ đã không có Mông

Cổ, bởi vì đế chế Mông Cổ đã co lại từ những cái mà Thành Cát Tư Hãn đãdựng lên từ năm 1206 Sự miêu tả có ý nghĩa về Thành Cát Tư Hãn và nhữngngười Mông Cổ (dẫu cho không phải thực tế lắm) được viết trong cuốn sách

"Những bí mật của lịch sử Mông Cổ"

Cuộc thẩm tra di truyền gần đây (Zerjal et al 2003, Các trang báo dạng

*.pdf) tìm thấy các đoạn nhiễm sắc thể Y trong 1/12 đàn ông trong khu vựcthuộc đế chế Mông Cổ và 1/200 đàn ông trên thế giới Tuổi của các đoạn này,tương ứng với tỷ lệ của sự biến đổi, đã đưa nguồn gốc của chúng về thời đạicủa Thành Cát Tư Hãn, và nó đặc biệt là chung trong những người Hazara, lànhững người tự nhận là hậu duệ của ông

Ông được nhớ đến vì sự hủy diệt toàn bộ, sức mạnh ý chí mãnh liệt, khảnăng thuyết phục và đặc trưng Mông Cổ của mình đối với mọi người

Chương IV: Bí mật lăng mộ Thành Cát Tư Hãn.

Nơi an nghỉ cuối cùng của Hoàng đế Mông Cổ Thành Cát Tư Hãn 1227) đến này vẫn là một ấn số chưa có lời giải Các nhà khoa học đã đưa ra rất nhiều bằng chứng về lăng mộ của ông.

Tháng 9/2001, đoàn khảo cổ Mỹ và Mông Cổ phát hiện ở gần vùng núiBinder cách Ulanbator, thủ đô Mông Cổ, 360km một quần thể 40 ngôi mộ, 3phía được bao bọc bởi bức tường đá cao 3– 4m, tổng chiều dài gần 3km

Giữa khu này có một khối đá đỏ và đây được xem như là lâu đài củaThành Cát Tư Hãn

Ở phía nam quần thể này, bằng những thiết bị chuyên dụng, các nhàkhoa học đã phát hiện hài cốt của hơn 60 người Theo những binh giáp và vũkhí tìm thấy, những người này thuộc tầng lớp quý tộc Mông Cổ

Các nhà khảo cổ cho rằng trong số đó có Thành Cát Tư Hãn Cách địađiểm này 56km, có một ngôi mộ tập thể chôn khoảng 100 binh sĩ Mông Cổ.Các nhà khoa học Mỹ cho rằng, theo truyền thuyết, đó chính là nhữngbinh sĩ sau khi chôn cất vị thống soái đã bị giết để khỏi lộ vị trí ngôi mộ củaông Đoàn thám hiểm cuối cùng cũng không chứng minh được trong quần thểnày có hài cốt của Thành Cát Tư Hãn hay không

Sau đó không lâu, một nhân viên bảo tàng ở Mãn Châu tuyên bố đã tìmthấy mộ của Thành Cát Tư Hãn Theo phía Trung Quốc, mộ của ông nằm ởphía bắc thuộc khu tự trị Nội Mông, gần biên giới với Mông Cổ, dưới chândãy núi Altai Nhưng rồi tin này cũng bị chìm vào lãng quên

Năm 2004 đoàn thám hiểm Mông Cổ-Nhật Bản khi khai quật vùngAvraga (Mông Cổ) phát hiện nền móng tòa nhà có hình dáng bề ngoài giốngcung điện của Thành Cát Tư Hãn được lưu trong sử sách Các nhà khoa họctìm thấy một bệ thờ bằng đá và các bát hương cổ Trung Quốc có chạm hìnhcon rồng

Sử sách ghi lại rằng, gần mộ Thành Cát Tư Hãn có các bát hương hìnhdáng như vậy luôn tỏa khói nghi ngút Ở gần cung điện còn có 4 hố sâu,

đường kính 1,5m, trong đó là xương gia súc, tàn tro vải lụa

Theo tục lệ Mông Cổ sau khi chôn cất các khan (chức danh của giới quýtộc Mông Cổ) người ta đào hố, thiêu gia súc và đổ sữa ngựa vào đó với quanniệm rằng người quá cố sẽ có thực phẩm dùng ở thế giới bên kia

Tất cả cho thấy đây là nơi chôn cất của một vị quý tộc rất có thế lực đángtôn kính Mông Cổ Nhưng đó có phải Thành Cát Tư Hãn không vẫn còn làđiều bí ẩn

Thành Cát Tư Hãn mất năm 1227 (năm Hợi) trong một cuộc hành quân

đi chinh phục thế giới Có nhiều giả thiết về cái chết của ông: bị trúng tên khichiến đấu, bị bệnh nặng kéo dài, bị ngã ngựa, bị sét đánh, thậm chí là bị ngườiđẹp giết trong đêm vui vẻ

Để cho vị hoàng đế không bị người đời sau quấy rối, người ta đã chônông trên thảo nguyên rồi cho đàn ngựa hàng nghìn con quần thảo xóa mọi dấuvết

Theo một giả thuyết khác, người ta đắp đập ngăn sông cho nước chảy rahướng khác rồi chôn quan tài xuống đáy sông, sau đó phá đập cho nước chảy

về theo hướng cũ, và dòng nước sẽ vĩnh viễn che kín ngôi mộ

Thành Cát Tư Hãn, Temujin , Sói và trăng

"Temujin ( Temüjin) là tiếng Mông Cổ ( Mongolian : Тэмүүжин ) nghĩa là Small Wolf, cũng là tên hồi bé của Thành Cát Tư Hãn, tui thích Sói và thần tượng Thành Cát Tư Hãn nên lấy nick Temujin " Mỗi khi phải giới thiệu vềmình, Temujin thường sử dụng đoạn đó, nhưng chắc chắn 1 điều rằng, chưabao giờ Temujin giải thích lý do vì sao mình thần tượng TCTH cũng như

Sinh ra với 1 bàn tay nắm chặt, khi mở ra thì có 1 vệt máu trong đó TCTHđược tiên đoán sẽ là người hiếu sát, gây ra nhiều cảnh máu chảy đầu rơi vì