4 điểm: Nêu ý nghĩa sinh học của quá trình nguyên phân, giảm phân và thụ tinh?. 4 điểm, giáo viên cho điểm chi tết đến 0,25: * Ý nghĩa sinh học của quá trình nguyên phân: - Nguyên phân
Trang 1PHÒNG GD & ĐT EAKAR ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI LỚP 9 CẤP HUYỆN
Môn: Sinh học
Thời gian: 150 phút (không kể thời gian giao đề)
Câu 1 (4 điểm): Nêu ý nghĩa sinh học của quá trình nguyên phân, giảm phân và thụ tinh? Câu 2 (3 điểm):
a) Nêu bản chất sinh học và chức năng của gen?
b) Lập bảng phân biệt các đặc điểm cấu tạo và chức năng của ADN và ARN.
Câu 3 (3 điểm): Tổng số nuclêotít của một phân tử AND là 800.000
a Tính chiều dài của phân tử ADN?
b Tính số nuclêotít của mỗi loại Biết
3
2
=
X A
Câu 4 (4 điểm):
Người ta thực hiện 3 phép lai sau:
a Phép lai 1: P: đậu thân cao × đậu thân cao Thu được F1
b Phép lai 2: P: đậu thân cao × đậu thân thấp F1 thu được 220 cây đều thân cao
c Phép lai 3: P: đậu thân cao × đậu thân thấp F1 thu được 112 cây thân cao và 108 cây thân thấp
Cho biết tính trạng thân cao là trội so với tính trạng thân thấp Hãy biện luận và lập sơ
đồ lai cho mỗi trường hợp trên
Câu 5 (3 điểm): Có 5 tế bào của ngỗng nhà nguyên phân một số lần bằng nhau và đã sử
dụng của môi trường nội bào 2.800 NST Các tế bào con tạo ra có chứa tất cả 3.200 NST
a) Xác định số NST lưỡng bội của ngỗng nhà?
b) Xác định số lần nguyên phân của mỗi tế bào?
Câu 6: (3 điểm)
Ở người gen A qui định tóc xoăn trội hoàn toàn so với gen a qui định tóc thẳng Gen
B qui định mắt nâu trội hoàn toàn so với gen b qui định mắt đen Các gen này phân li độc lập với nhau Biết mẹ tóc thẳng, mắt đen
a Hãy xác định kiểu gen của người bố để con sinh ra có người tóc xoăn mắt nâu, tóc xoăn mắt đen, tóc thẳng mắt nâu, tóc thẳng mắt đen
b Hãy giải thích qua sơ đồ lai?
-HẾT -Họ và tên thí sinh: Chữ ký giám thị 1:
Số báo danh:……… Chữ ký giám thị 2:
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 2
PHÒNG GD & ĐT EAKAR HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ THI HSG HUYỆN
Năm học 2009 – 2010
Môn: Sinh học lớp 9
Câu 1 (4 điểm, giáo viên cho điểm chi tết đến 0,25):
* Ý nghĩa sinh học của quá trình nguyên phân:
- Nguyên phân là hình thức sinh sản của hợp tử, của tế bào sinh dưỡng và tế bào sinh dục
sơ khai
- Cơ thể đa bào lớn lên nhờ nguyên phân Khi các cơ quan của cơ thể đạt khối lượng tới hạn thì ngừng sinh trưởng, lúc này nguyên phân bị ức chế
- Nhờ sự tự nhân đôi của NST ở kì trung gian và sự phân li đồng đều của NST ở kì sau của nguyên phân, bộ NST 2n của loài được duy trì ổn định qua các thế hệ tế bào của một cơ thể và qua các thế hệ sinh vật của những loài sinh sản vô tính (1 đ)
* Ý nghĩa sinh học của quá trình giảm phân:
- Giảm phân là hình thức sinh sản của tế bào sinh dục (noãn bào bậc 1, tinh bào bậc 1) xảy ra ở thời kì chín của tế bào này
- Nhờ sự phân li của NST trong cặp tương đồng xảy ra trong giảm phân, số lượng NST trong giao tử giảm xuống còn n NST nên khi thụ tinh, bộ NST 2n của loài lại được phục hồi
- Sự trao đổi chéo giữa 2 crômatit trong cặp NST kép tương đồng xảy ra ở kì đầu,sự phân
li độc lập và tổ hợp tự do giữa những NST kép trong cặp tương đồng xảy ra ở kì sau của giảm phân 1 đã tạo ra nhiều loại giao tử khác nhau là cơ sở cho sự xuất hiện biến dị tổ hợp
(1đ)
* Ý nghĩa sinh học của quá trình thụ tinh
- Thụ tinh là sự kết hợp giữa giao tử đực và giao tửu cái, thực chất là sự kết hợp hai bộ NST đơn bội n để tạo thành bộ NST lưỡng bội 2n của hợp tử
- Thụ tinh là cơ chế hình thành hợp tử, từ đó phát triển thành cơ thể mới
- Sự kết hợp ngẫu nhiên giữa các giao tử khác nhau làm cho bộ NST của loài tuy vẫn ổn định về măt số lượng, hình dạng, kích thước nhưng lại xuất hiên dưới dạng những tổ hợp mới, tạo ra nhiều biến dị tổ hợp, làm tăng tính đa dạng của sinh giới (1đ)
* Kết luận:
Sự kết hợp 3 quá trình nguyên phân, giảm phân và thụ tinh đã duy trì ổn định bộ NST đặc trưng cho mỗi loài giao phối qua các thế hệ cơ thể, đồng thời còn tạo ra nguồn biến dị
Câu 2 :( 3 điểm )
a) - Bản chất hóa học và chức năng của gen: (2 điểm, mỗi ý đúng 0,25 điểm)
- Là một đoạn mạch của phân tử AND có chức năng di truyền xác định, được cấu tạo
từ 4 loại nucleotit, mỗi loại nucleotit gồm 3 thành phần, trong đó thành phần cơ bản là bazơ nitơ
- Trên mạch đơn, các nucleotit liên kết với nhau bằng liên kết cộng hóa trị, giữa hai mạch kép các nucleotit liên kết với nhau bằng liên kết hyđro theo nguyên tắc bổ sung: A-T; G-X
- Trung bình mỗi gen có từ 600 đến 1500 cặp nucleotit có trình tự xác định Mỗi tế bào của mỗi loài chứa nhiều gen
+ Là nơi lưu giữ thông tin di truyền đặc trưng cho loài
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 3+ Mỗi gen giữ một chức năng khác nhau trong việc quy định hình thành tính trạng + Có khả năng tự nhân đôi, đây là cơ sở phân tử của hiện tượng di truyền, duy trì các đặc tính của loài ổn định qua các thế hệ
+ Là khuôn mẫu để tạo ra các ARN, Protein từ đó hình thành tính trạng
+ Có khả năng biến đổi đột biến nhằm tạo ra thông tin di truyền mới, tạo nguyên liệu cho quá trình tiến hóa
b) Lập bảng so sánh (1 điểm, mỗi cặp ý đúng 0,25 điểm)
Cấu
tạo
- Luôn có cấu tạo 2 mạch (mạch kép) - Chỉ có cấu tạo một mạch (mạch
đơn)
- Đơn phân là các nuclêôtít: A, T, G, X - Đơn phân là các nuclêôtít: A, U, G,
X
Có kích thước và khối lượng lớn hơn
ARN và prôtêin
- Có kích thước và khối lượng nhỏ hơn ADN nhưng lớn hơn prôtêin Chức
năng Chứa gen mang thông tin qui định cấu tạo Prôtêin Được cấu tạo từ gen trên ADN và trực tiếp tổng hợp prôtêin
Câu 3 (3 điểm ):
a Chiều dài của phân tử ADN:
Chiều dài của phân tử ADN là chiều dài của mạch đơn:
.3,4 0 136000 0
2
800000
A A
b Tính số nuclêotit của mỗi loại:
Theo nguyên tắc bổ sung ta có: A = T và G = X
⇒A + X = G + T và A +X =
2
800000
Từ tỉ lệ thức:
3
2
=
X
A
suy ra
3 2
X A
Theo tính chất dãy tỉ số bằng nhau ta có :
5
400000 3
2 3
+
+
=
= X A X
A
(0,25 đ) ⇒ A = 80000.2 = 160000 (0,25 đ)
Vậy A = T = 160000 nuclêotít (0,25đ)
G = X = 240000 nuclêotít (0,25đ)
Câu 4: (4 điểm )
*Qui ước: Gọi A gen qui định thân cao.
a gen qui định thân thấp
a Phép lai 1: P: đậu thân cao × đậu thân cao:
Cây bố và cây mẹ đều là thân cao có kiểu gen AA hoặc Aa
Vì vậy sơ đồ lai có thể là:
Trang 4P: AA × AA
hoặc : P: AA × Aa
hoặc : P: Aa × Aa (0,5 đ)
Sơ đồ lai :
* Trường hợp 1 : * Trường hợp 2 :
P : AA × AA P: AA × Aa
GP : A A GP A A,a
F1: Kiểu gen AA F1 : Kiểu gen : 1AA : 1Aa
Kiểu hình cây thân cao Kiểu hình cây thân cao
(0,5đ) (0,5đ)
* Trường hợp 3 :
P : Aa × Aa
GP : A,a A,a
F1 :
♂
Kiểu gen : 1AA: 2Aa : 1aa
Kiểu hình : - 3 cây thân cao
b Phép lai 2:
F1 cho 220 cây đều là thân cao, tuân theo định luật đồng tính F1 của Men Đen: Suy ra hai cơ thể bố, mẹ phải thuần chủng nên:
- Cây thân cao thuần chủng P có kiểu gen AA
Sơ đồ lai : P : AA ( cao ) × aa ( thấp )
GP : A a
F1 : - Kiểu gen Aa
- Kiểu hình đều cây cao (0,5đ)
c Phép lai : 3 : Đậu thân cao × đậu thân thấp
F1 cho tỉ lệ kiểu hình 112 cây thân cao 108 cây thân thấp, tỉ lệ xấp xỉ 1:1
Tỉ lệ 1:1 là tỉ lệ của phép lai phân tích suy ra:
- Cây thân cao (mang tính trội) ở P phải dị hợp tử : Aa
Sơ đồ lai :
P : Aa (cao) × aa (thấp)
GP : A, a a
F1 : - Kiểu gen : 1Aa : 1aa
Trang 5- Kiểu hình :1 thân cao : 1 thân thấp (0,5đ)
Câu 5 (3 điểm):
a) Số NST lưỡng bội của ngỗng nhà:
Số NST trong 5 tế bào mẹ (bằng số NST trong các tế bào con trừ đi số NST môi trường cung cấp)
Số NST trong mỗi tế bào
b) Số lần nguyên phân của mỗi tế bào:
Gọi k là số lần nguyên phân của mõi tế bào
Suy ra số NST trong các tế bào con:
<=> 5 2k.80 = 3200
<=> 2k = 3200 : (5 80) = 8 = 23
Câu 6: (3 điểm):
b) Sơ đồ lai:
P : AaBb (bố) x aabb (mẹ) Gp: AB , Ab , aB , ab ab
ab
AaBb Tóc xoăn, mắt nâu
Aabb Tóc xoăn, mắt đen
aaBb Tóc thẳng, mắt nâu
aabb Tóc thẳng, mắt đen
Học sinh làm theo phương án khác, đúng vẫn cho điểm tối đa.