Giáo án ngữ văn 9 bài Lặng lẽ Sa pa

Bài mới 1’ Giới thiệu: Từ những cuộc gặp gỡ với những con người lặng lẽ, bình thường đang làm việc miệt mài cho đất nước ở Sa Pa - nơi nghỉ mát kì thú, nhưng cũng là nơi sống và làm việc

TIẾT 67 VĂN BẢN:

LẶNG LẼ SA PA

- Nguyễn Thành

Long-A MỤC TIÊU

1 Kiến thức:

- Vẻ đẹp về hình tượng con người thầm lặng cống hiến quên mình vì Tổ quốc trong tác phẩm

- Nghệ thuật kể chuyện, miêu tả sinh động, hấp dẫn trong truyện

2 Kĩ năng:

*Kĩ năng bài học:

- Nắm bắt diễn biến truyện và tóm tắt được truyện

- Phân tích được nhân vật trong tác phẩm tự sự

- Cảm nhận được một số chi tiết nghệ thuật độc đáo trong tác phẩm

* Kĩ năng sống: giao tiếp, tự nhận thức

3 Thái độ:

- Giáo dục Hs ý thức yêu quý trân trọng những con người sống có lí tưởng, cống hiến thầm lặng cho đất nước; Giáo dục Hs ý thức học tập noi theo những tấm gương đó

B PHƯƠNG PHÁP/KĨ THUẬT DẠY HỌC:

Động não, thảo luận

C CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS

- Gv: giáo án, tài liệu tham khảo

- Hs: soạn bài theo câu hỏi sgk

D CÁC HOẠT ĐỘNG CHỦ YẾU

1 Ổn định

2 Kiểm tra 5p

- Nhận xét về tình huống truyện “ Làng” của Kim Lân

- Phân tích diễn biến tâm trạng ông Hai khi nghe tin làng Dầu theo giặc

3 Bài mới 1’

Giới thiệu: Từ những cuộc gặp gỡ với những con người lặng lẽ, bình thường đang làm việc miệt mài cho đất nước ở Sa Pa - nơi nghỉ mát kì thú, nhưng cũng là nơi sống và làm việc của những con người lao động với những phẩm chất trong sáng, cao đẹp Qua 1 chuyến đi, ngỡ chỉ là đi chơi thư giãn, nhà văn Nguyễn Thành Long đã viết thành 1 câu chuyện ngắn đặc sắc, dạt dào chất thơ.

? Trình bày hiểu biết về tác

giả?

Gv: Ông thường có những

chuyến đi thực tế ở nhiều nơi,

vốn sống và LĐ của ông được

dành vào việc viết truyện ngắn

và bút kí Ông là người biết

chọn lọc từ cuộc sống những

mẩu chuyện thực từ nơi này, nơi

kia rồi liên kết chúng lại trong 1

chuỗi lời kể tự nhiên Cốt truyện

của ông có nhiều chỗ li kì, chứa

đầy những gay cấn và chất thơ

vừa nhẹ nhàng vừa trầm lắng

thiết tha

?Cho biết hàn cảnh ra đời của

tác phẩm?

GV: Thời điểm 1970, đất nước

I Đọc – tìm hiểu chung

1 Tác giả , tác phẩm

* tác giả

- Nguyễn Thành Long (1925- 1991) quê Quảng Nam

- Nhà văn có nhiều đống góp cho nền văn học hiện đại VN

ở thể loại truyện và kí

* Tác phẩm

- ViÕt sau chuyÕn ®i Lµo Cai vµo mïa hÌ n¨m 1970

tập trung xây dựng miền Bắc

XHCN, rất nhiều người nhiệt

tình hăng say cống hiến sức

mình cho tổ quốc, góp phần làm

giàu đẹp cho đất nước

- Gv hướng dẫn chậm, cảm xúc

lắng sâu

- Gv đọc mẫu

- Hs đọc -> Nhận xét

- Hs tìm hiểu một số chú thích

sgk

? Văn bản được viết theo thể

loại gì?

? Bố cục văn bản?

Rêi cây cầu số 4, chiếc xe chở hành khách lên Lai Châu dừng lại nghỉ để lấy nước và cho hành kháchnghỉ ngơi, bác lái xe giới thiệu với ông họa sĩ và

cô gái về một người “cô độc nhất thế gian” đó là anh thanh niên 27 tuổi

làm công tác khí tượng thủy văn kiêm vật lí địa cầu trên đỉnh Yên Sơn cao

2600 mét Anh mời mọi người lên nhà chơi, anh chạy lên trước hái hoa tặng

cô gái, họ chuyện trò khoảng 30 phút;

anh kể chuyện mình sống và làm việc ở đây, anh rất yêu và gắn bó với công việc, anh thích đọc sách,trồng hoa, trồng rau, nuôi gà, anh ăn ở gọn gàng, ngăn nắp Biết ông họa sĩ vẽ mình, anh giới thiệu cho ông anh thanh niên trên đỉnh Phan-xi-păng, ông kĩ sư vườn rau Sa Pa, người cán bộ nghiên cứu bản đồ sét Cô kĩ

sư nghe anh nói chuyện đã nhận thấy mối tình đầu nhạt nhẽo mà mình từ bỏ là đúng và yên tâm công tác ở miền núi Cô muốn để lại chiếc khăn làm kỉ niệm của

khônghiểu nên đã trả lại cho cô

Hết 30 phút, anh chia tay mọi người và tặng họ trứng và hoa, không tiễn họ xuống đến tận xe

P1 Từ đầu… kia kìa: Giới thiệu về anh thanh niên

P2: Tiếp …như thế: cuộc trò chuyện giữa anh thanh niên, ông họa sĩ và cô

kĩ sư P3: còn lại: cuộc chia tay của 3 người

- Ngôi kể thứ ba, xuất phát từ điểm

2 Đọc- Tóm tắt

3 Thể loại

- Tự sư ̣- truyện ngắn hiện đại

4 Bố cục: 3 p

Truyện kể theo ngụi thứ mấy?

Tỏc dụng của ngụi kể?

Truyện cú những nhõn vật

nào? Nhõn vật nào là chớnh?

? Em thấy có điều gì đặc biệt

trong cách đặt tên các nhân

vật, cách đặt tên đó có ngụ ý

gì?

Nhận xột về nhan đề văn bản?

í nghĩa của nhan đề đú?

Tỡnh huống truyện cú gỡ đặc

biết?

nhỡn của ụng họa sĩ-> khỏch quan, chõn thực, hiểu hết mọi việc và nhõn vật

- Nv trung tõm là anh thanh niờn, nhõn vật phụ trực tiếp: Bỏc lỏi xe, ụng họa sĩ, cụ kĩ sư; Nhõn vật phụ giỏn tiếp: anh thanh niờn trờn đỉnh Phan-xi-păng, ụng kĩ sư vườn rau, người cỏn bộ nghiờn cứu bản đồ sột→ Cỏc nhõn vật trong chuyện đều khụng cú tờn riờng, tất cả được nhà văn gọi theo giới tớnh, nghề nghiệp,tuổi tỏc, dụng

ý của tỏc giả muốn người đọc liờn tưởng đến những nhõn vật tốt đẹp, đú là số đụng nhữngcon người đang ngày đờm cống hiến thầm lặng cho đất nước, do vậy càng tăng thờm sức khỏi quỏt cho cõu chuyện

- Phản ánh sự lặng lẽ, vắng vẻ của SP, những con ng ười và những công việc thầm lặng mà họ đang cống hiến

Đằng sau cỏi lặng lẽ của Sa Pa là sự sụi động của những con người lao động mới đang ngày đờm miệt mài làm việc, hi sinh tuổi trẻ õm thầm lặng

lẽ cống hiến, xõy dựng tổ quốc

- Cuộc gặp gỡ tình cờ của mấy ng ời khách trên chuyến xe với ng ười thanh niên đang công tác trên đỉnh cao Yên Sơn ở Sa Pa Tạo ra tình huống ấy, tác giả giới thiệu nhân vật chính 1 cách thuận lợi và để nhân vật

ấy hiện ra qua cái nhìn ấn tượng của

bản

1 Cảm nhận về Sa Pa

- “ Những rặng

đào, đàn bũ lang thang ở cỏc cỏnh

Hoạt động 2: đọc hiểu văn bản

- Chỳ ý phần đầu của văn bản :

“Từ đầu Luồn vào gầm xe”.

? Khung cảnh Sapa được hiện

lờn qua những chi tiết nào?

? Trong mắt cụ gỏi và ụng họa

sĩ, Sapa hiện lờn qua những

chi tiết nào?

? Tỏc giả sử dụng biện phỏp

nghệ thuật gỡ để miờu tả Sapa?

? Qua đú em cảm nhận gỡ về

thiờn nhiờn Sapa?

- “ Những rặng đào, đàn bũ lang thang ở cỏc cỏnh đồng cỏ trong thung lũng”.

- Sa Pa đẹp kì lạ luồn cả vào gầm xe”

-> Lời văn giàu chất trữ tỡnh, hỡnh ảnh mềm mại, ngụn ngữ giàu chất thơ

=> Một vùng đất miền núi hẻo lánh buồn, vắng vẻ nhưng thiờn nhiờn, cảnh vật tươi đẹp, mỏt mẻ, nờn thơ

Sa Pa một vựng đất nổi tiếng với những cảnh đẹp nờn thơ… lớ tưởng

đồng cỏ trong thung lũng”.

- Sa Pa đẹp kì

lạ luồn cả vào gầm xe”

-> Lời văn giàu chất trữ tỡnh, hỡnh ảnh mềm mại, ngụn ngữ giàu chất thơ

=> Một vùng đất miền núi hẻo lánh buồn, vắng vẻ nhưng thiờn nhiờn, cảnh vật tươi đẹp, mỏt mẻ, nờn thơ

* Củng cố- dặn dũ ( 2’)

? Cảm nhận về khung cảnh Sapa

- Học bài

- Chuẩn bị tiếp tiết 2

TIẾT 68 VĂN BẢN:

LẶNG LẼ SA PA

- Nguyễn Thành

Long-A MỤC TIÊU

1 Kiến Thức

- Vẻ đẹp về hình tượng con người thầm lặng cống hiến quên mình vì Tổ quốc trong tác phẩm

- Nghệ thuật kể chuyện, miêu tả sinh động, hấp dẫn trong truyện

2 Kĩ năng

*Kĩ năng bài học:

- Nắm bắt diễn biến truyện và tóm tắt được truyện

- Phân tích được nhân vật trong tác phẩm tự sự

- Cảm nhận được một số chi tiết nghệ thuật độc đáo trong tác phẩm

* Kĩ năng sống: giao tiếp,tự nhận thức

3 Thái độ:

- Giáo dục Hs ý thức yêu quý trân trọng những con người sống có lí tưởng, cống hiến thầm lặng cho đất nước; Giáo dục Hs ý thức học tập noi theo những tấm gương đó

B PHƯƠNG PHÁP/KĨ THUẬT DẠY HỌC:

Động não, thảo luận

C CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS

- Gv: giáo án, tài liệu tham khảo

- Hs: soạn bài theo câu hỏi sgk

D CÁC HOẠT ĐỘNG CHỦ YẾU

1 Ổn định

2 Kiểm tra

3 Bài mới 1’

GV: - Anh thanh niờn là

nhõn vật chớnh nhưng

khụng xuất hiện ngay từ

đầu, chỉ hiện ra trong cuộc

gặp gỡ chốc lỏt giữa cỏc

nhõn vật khi xe của họ dừng

lại nghỉ - Dự chỉ 30 phỳt

gặp gỡ nhưng cỏc nhõn vật

đó kịp ghi nhận một ấn

tượng, một kớ họa chõn

dung về anh rồi dường

như anh lại khuất lấp vào

trong mõy mự bạt ngàn và

cỏi lặng lẽ muụn thưở của

nỳi cao Sa Pa

? Nhân vật chính xuất hiện

ntn qua lời kể của bác lái

xe?

? Với em chi tiết nào đặc biệt

nhất ở con người này?

Cú tỏc dụng gỡ?

? Qua đú em cú nhận xột gỡ

về hoàn cảnh sống và con

người anh?

- Là người cô độc nhất thế gian

- 27 tuổi

- Làm công tác khí tượng kiêm vật lí

địa cầu

- Sống một mình trên đỉnh Yên Sơn 2600m bốn bề chỉ cú cõy cỏ và mõy mự

- Thốm người qua, kiếm cớ dừng xe lại để gặp khỏch

- Hỡnh dỏng: bộ nhỏ, nột mặt rạng rỡ

- Thốm người qua, kiếm cớ dừng xe lại để gặp khỏch Gieo vào lũng người đọc, cỏc nv ấn tượng đầu tiờn mạnh mẽ, hấp dẫn

=>Là người vui vẻ, sống ở nơi hoang vắng, lạnh lẽo, không có

II Đọc –Hiểu văn bản

1 Cảm nhận về Sa Pa

2 Nhõn vật anh thanh niờn

* Hoàn cảnh sống và làm việc:

- Là người cô độc nhất thế gian

- 27 tuổi

- Làm công tác khí tượng kiêm vật lí địa cầu.

- Sống một mình trên

đỉnh Yên Sơn 2600m b˨n b˒ chˠ cú cõy c˦ và mõy mự.

=>Là người vui vẻ, sống ở nơi hoang vắng, lạnh lẽo, không

Gv dẫn dắt: Theo chõn người

lỏi xe ta đi thăm nhà anh

thanh niờn.

- Căn nhà 3 gian, sạch sẽ, bàn

ghế…

(cuối t 182, giữa t 184)

? Cụng việc của anh được

chớnh anh giới thiệu qua

những chi tiết nào?

- Cuối t 183

? Công việc của anh có điều

gì khiến ông hoạ sĩ và cô kĩ

sư hết sức kinh ngac?

? Em cú nhận xột gỡ về cụng

việc của anh thanh niờn?

? Một người dỏm bỡnh tĩnh

núi thẳng những gian khú

của mỡnh trong cụng việc, đú

là một người ntn?

? Từ đú đặc điểm nào trong

cỏch sống của anh thanh

niờn được bộc lộ?

? Vậy điều gỡ giỳp anh vượt

người qua lại

- Rột; nửa đờm đang nằm trong chăn, nghe chuụng đồng hồ chỉ muốn đưa tay tắt đi Chui ra khỏi chăn, ngọn đốn bóo vặn to đến cỡ nào vẫn thấy là khụng đủ sỏng.

Xỏch đốn ra vườn, giú tuyết và lặng

om ở bờn ngoài như chỉ trực đợi mỡnh ra là ào ào xụ tới Cỏi lặng im lỳc đú mới thật dễ sợ: nú như bị giú chặt ra từng khỳc, mà giú thỡ giống những nhỏt chổi lớn muốn quột đi tất cả, nộm vứt lung tung.

- Đầy khú khăn gian khổ Nhưng gian khổ nhất đ/v anh là phải vượt qua được sự cụ đơn vắng vẻ, quanh năm suốt thỏng một mỡnh trờn đỉnh nỳi cao, khụng một búng người

- Mạnh mẽ, nghị lực, kinh nghiệm;

Đó nếm trải và vượt qua gian khổ để hoàn thành cụng việc được giao

- Hiểu biết cụng việc Lòng say mờ, trách nhiệm, tỉ mỉ, cẩn trọng, kiờn trỡ vượt lờn mọi gian khú trong cụng việc

có người qua lại

- Cụng việc của anh nhẹ nhàng nhưng đũi hỏi tỉ mỉ, chớnh xỏc và

cú tinh thần trỏch nhiện cao; đồng thời cũng khụng kộm phần gian khổ

->Hiểu biết cụng việc Lòng say mờ, trách nhiệm, tỉ mỉ, cẩn trọng, kiờn trỡ vượt lờn mọi gian khú trong cụng việc

lờn được hoàn cảnh ấy?

(Trong những lời anh thanh

niờn bày tỏ suy nghĩ về cụng

việc: tr 185)

- Khi làm việc, ta với cụng

việc là đụi, sao gọi là một

mỡnh được?

- Mỡnh sinh ra là gỡ, mỡnh đẻ

ở đõu, mỡnh vỡ ai mà làm

việc?

Em hiểu gỡ về những lời núi

đú?

? Qua đú em cảm nhận được

phẩm chất đỏng quý nào của

anh thanh niờn?

Giảng: Một xã hội dù ở vào

giai đoạn nào cũng rất cần

những con người như anh

thanh niên, không ngại khó,

ngại khổ trước nhiệm vụ mà

nhà nước giao cho đó là

những con ng ười rất đáng

trân trọng Mụ̣t con người cú

lớ tưởng, mục đớch chõn

chớnh

- GV: anh không chỉ đẹp bởi

là một người sống có lí tưởng

mà anh còn đẹp trong cuộc

sống đời thường

- Hs chú ý vào đoạn văn “anh

thanh niên đỏ mặt bốn năm

- Cụng việc của chỏu gian khổ thế đấy, chứ cất nú đi,chỏu buồn đến chết mất.

- Khi làm việc, ta với cụng việc là đụi, sao gọi là một mỡnh được?

- Mỡnh sinh ra là gỡ, mỡnh đẻ ở đõu, mỡnh vỡ ai mà làm việc?

- Khi ta hiểu và yờu thớch cụng việc của mỡnh, thỡ cụng việc đem lại cho

ta niềm vui, khi đú khụng cũn cảm thấy đơn độc

- Là con người, ai cũng phải làm việc vỡ sự sống của bản thõn và sự sống ở cộng đồng

- Tỡm thấy niềm vui trong cụng việc

để vượt lờn gian khổ; cú trỏch nhiệm với c/s của bản thõn và cộng đồng

- Suy nghĩ về cụng việc:

+ Khi làm việc, ta với cụng việc là đụi,sao gọi là một mỡnh được? + Mỡnh sinh ra là gỡ, mỡnh đẻ ở đõu, mỡnh vỡ

ai mà làm việc?

->Tỡm thấy niềm vui trong cụng việc để vượt lờn gian khổ; cú trỏch nhiệm với c/s của bản thõn và cộng đồng

b/ Vẻ đẹp tõm hồn:

nay” tr.182 và trang184 “thì

giờ ngắn ngủi đặt trước mặt

cô”.

? Khi anh mời khách về nhà

thì bất ngờ đầu tiên đối với 2

người khách là gì?

GV: anh rất chăm lo cho cuộc

sống riêng của mình, không

vì một mình mà anh buông

xuôi, lười biếng, điều đó cho

thấy anh rất có trách nhiệm

với cuộc sống riêng của mình

? Chi tiết đó khiến em đánh

giá như thế nào về cuộc

sống riêng của anh?

? Đối với mọi ng ười anh

quan hệ như thế nào?

? Từ đú đặc điểm nào trong

tớnh cỏch của ụng được bộc

lộ?

? khi được đề nghị vẽ anh có

thái độ như thế nào?

? điều đó toát lên ở con

ng ười anh thanh niên

những phẩm chất đáng quý

- Căn nhà giản dị, đồ đạc đơn sơ:…

- Đọc sỏch, tự học ngoài giờ…

- Trong vườn trồng rất nhiều hoa:…

-> Sống ngăn nắp, gọn gàng, giản dị

Trong quan hệ với mọi người:

- Tặng tam thất cho vợ bác lái xe

- Mời khách lên nhà chơi

- Tặng hoa cho cô gái tặng trứng cụ

kĩ sư và ông hoạ sĩ ”

-> Yờu quý người một cỏch chõn thực, nồng hậu; quan tõm đến mội người…

- Giới thiệu những người khỏc xứng đỏng hơn mỡnh: một ụng kĩ sư rỡnh xem cỏch ong lấy phấn, thụ phấn cho hoa su hào; một đồng chớ suốt ngày chờ sột, mười một năm khụng một ngày xa cơ quan, khụng đi đến đõu mà tỡm vợ để lập bản đồ sột riờng cho nước ta

- Khiờm nhường; quý trọng lao động sỏng tạo

* Cuộc sống cá nhân:

- Trồng hoa đủ loại

- Sống trong căn nhà

ba gian sạch sẽ một chiếc giường con, bàn học, một giá sách

- Đọc sách bổ sung kiến thức…

-> Sống ngăn nắp, gọn gàng, giản dị, yờu đời

* Trong quan hệ với mọi người:

- Tặng tam thất cho vợ bác lái xe

- Mời khách lên nhà chơi

- Tặng hoa cho cô gái tặng trứng cô ông hoạ sĩ ”

-> Sống cởi mở, chõn thành, õn cần, chu đỏo với mọi người

- Khi ụng họa sĩ muốn

vẽ anh, anh đó giới thiệu những người khỏc xứng đỏng hơn mỡnh

-> Khiờm tốn; quý trọng lao động sỏng tạo

nào ?

Giảng: Anh không chỉ sống có lí t ưởng mà còn sống rất đẹp trong quan hệ với mọi người,

anh biết quam tâm từ những việc nhỏ nhất khiến cho ng ười khác cảm thấy ấm lòng và trong cuộc sống đôi khi ngư ời ta rất cần những chia sẻ nhỏ đó tình cảm này càng làm nhân vật anh thanh niên đẹp hơn, anh chính là một mẫu thanh niên lí tư ởng đáng để chúng ta học tập Chỉ bằng một số chi tiết và anh thanh niờn chỉ xuất hiện trong một thời gian rất ngắn nhưng tỏc giả đó phỏc họa được chõn dung nhõn vật chớnh với những nột đẹp về tinh thần, tỡnh cảm, cỏch sống và những suy nghĩ về cuộc sống, về ý nghĩa của cụng việc → Anh thanh niờn tiờu biểu cho thế hệ trẻ Việt Nam, cống hiến õm thầm lặng cho quờ hương, đất nước

GV: Ở truyện ngắn này, tỏc

giả đó húa thõn vào nhõn vật

ụng họa sĩ để bày tỏ những

cảm xỳc và suy nghĩ của

mỡnh Qua nhõn vật này, tỏc

giả muốn gửi gắm những suy

nghĩ về con người, về cuộc

sống, về nghệ thuật

Em hiểu gỡ về những suy

nghĩ đú:

- Trước hết là những suy nghĩ

về con người cà cuộc sống:

“Người con trai ấy đỏng yờu

thật nhưng làm cho ụng nhọc

quỏ”

Thanh niờn bõy giờ lạ thật!

Cỏc anh chị cứ như con

bướm.

? Từ đú, nhà họa sĩ đó thể

hiện cỏch nhỡn ntn đ/v

- Những vẻ đẹp mới lạ toỏt lờn từ anh thanh niờn khơi dậy biết bao cảm xỳc và suy nghĩ trong gn]ời họa

sĩ từ thành phố lờn Đú là cỏi nhọc tinh thần rất cần cho sỏng tạo nghệ thuật

- H/ả con bướm là biểu tượng cho vẻ đẹp hồn nhiờn, muụn sắc, thoắt ẩn thoắt hiện Khi vớ thanh niờn như con bướm, nhà họa sĩ đó cảm nhận

sự hấp dẫn của những vẻ đẹp đa dạng và bất ngờ của thế hệ trẻ…

-> Mới mẻ, tin yờu và hi vọng

2 Một số nhân vật khác.

a Nhõn vật ụng họa sĩ già: