Dấu chấm lửng,dấu chấm phẩy

Thạch Lam ĐN BN CN VN  Dùng để ngăn cách các vế của một câu ghép phức tạp... Vớ dụ 2 : Những tiờu chuẩn đạo đức của con người mới phải chăng cú thể nờu lờn như sau : yờu nước, yờu nhõn

Giáo viên thực hiện: Nguyễn Đình Mông

Tiết 119: DẤU CHẤM LỮNG , DẤU CHẤM PHẨY

I/ Dấu chấm lững::

Ví dụ1:

Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung, …

( Hồ Chí Minh)

 Tỏ ý còn nhiều sự vật hiện tượng chưa liệt kê hết.

Ví dụ2:

Em tôi bước vào lớp :

-Thưa cô, em đến chào cô …

-Thuỷ nức nở

(Khánh Hoài)

 ThÓ hiÖn chç lêi nãi bá dë.

Thốt nhiên một người nhà quê, mình mẩy lấm láp,

quần áo ướt đầm, tất tả chạy xông vào thở không ra

lời :

- Bẩm… quan lớn… đê vỡ mất rồi !

( Phạm Duy Tốn)

Ví dụ 3:

 ThÓ hiÖn c©u nãi ngËp ngõng ng¾t qu·ng

Ví dụ 4:

- Cuốn tiểu thuyết được viết trên …bưu thiếp.

 Gi·n nhÞp ®iÖu c©u v¨n, chuÈn bÞ cho mét th«ng tin bÊt ngê.

- Nó nói , nó không đến được Nó bận lắm, bận … ngủ.

 Hµi h íc ch©m biÕm.

Ví dụ1:

Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi,

Quang Trung, …

 Tá ý cßn nhiÒu sù vËt hiÖn t îng ch a liÖt kª hÕt.

Ví dụ2: Em tôi bước vào lớp :

- Thưa cô, em đến chào cô … - Thuỷ nức nở.

 ThÓ hiÖn chç lêi nãi bá dë.

Ví dụ 3:

Thốt nhiên một người nhà quê, mình mẩy lấm láp, quần áo ướt đầm, tất tả chạy xông vào thở không ra lời :

- Bẩm… quan lớn… đê vỡ mất rồi !

 ThÓ hiÖn c©u nãi ngËp ngõng ng¾t qu·ng

Ví dụ 4: Cuốn tiểu thuyết được viết trên …bưu thiếp

 Giãn nhịp điệu câu văn, chuẩn bị cho một thông tin bất ngờ hay hài hước châm biếm.

GHI NHỚ



DẤU CHẤM LỬNG ĐƯỢC DÙNG ĐỂ:

-TỎ Ý CÒN NHIỀU SỰ VẬT, HIỆN TƯỢNG CHƯA LIỆT KÊ HẾT.

-THỂ HIỆN CHỖ LỜI NÓI BỎ DỞ, HAY NGẬP

NGỪNG NGẮT QUÃNG.

-LÀM GIÃN NHỊP ĐIỆU CÂU VĂN, CHUẨN BỊ CHO

SỰ XUẤT HIỆN CỦA MỘT TỪ NGỮ BIỂU THỊ NỘI DUNG BẤT NGỜ HAY HÀI HƯỚC, CHÂM BIẾM.

Vớ dụ 1:

a, Cốm khụng phải thức quà của người vội ;

ăn cốm phải ăn từng chỳt ớt, thong thả và ngẫm nghĩ

( Thạch Lam)

ĐN

BN

CN

VN

 Dùng để ngăn cách các vế của một câu ghép phức tạp.

II/ Dấu chấm phẩy :

Vớ dụ 2 : Những tiờu chuẩn đạo đức của con người mới phải

chăng cú thể nờu lờn như sau : yờu nước, yờu nhõn dõn ; trung

thành với sự nghiệp xõy dựng chủ nghĩa xó hội và đấu tranh thực hiện thống nhất nước nhà ; ghột búc lột, ăn bỏm và lười biếng ;

yờu lao động, coi lao động là nghĩa vụ thiờng liờng của mỡnh ; cú tinh thần làm chủ tập thể, cú ý thức hợp tỏc, giỳp nhau ; chõn

thành và khiờm tốn ; quý trọng của cụng và cú ý thức bảo vệ của cụng ; yờu văn húa, khoa học và nghệ thuật ; cú tinh thần quốc tế

vụ sản.

 Dấu chấm phẩy dùng để đánh dấu ranh giới các bộ phận của phép liệt kê phức tạp.

Vớ dụ 1: Cốm khụng phải thức quà của người vội ; ăn cốm phải ăn từng chỳt ớt, thong thả và ngẫm nghĩ ( Thạch Lam)

 Dùng để ngăn cách các vế của một câu ghép phức tạp.

Vớ dụ 2 : Những tiờu chuẩn đạo đức của con người mới phải

chăng cú thể nờu lờn như sau : yờu nước, yờu nhõn dõn ; trung

thành với sự nghiệp xõy dựng xó hội chủ nghĩa xó hội và đấu tranh thực hiện thống nhất nước nhà ; ghột búc lột, ăn bỏm và lười

biếng ; yờu lao động, coi lao động là nghĩa vụ thiờng liờng của mỡnh ; cú tinh thần làm chủ tập thể, cú ý thức hợp tỏc, giỳp nhau ; chõn thành và khiờm tốn ; quý trọng của cụng và cú ý thức bảo vệ của cụng ; yờu văn húa, khoa học và nghệ thuật ; cú tinh thần quốc tế

vụ sản

 Dấu chấm phẩy dựng để đỏnh dấu ranh giới cỏc bộ phận của phộp liệt kờ phức tạp.

( Theo Trường Chinh)

GHI NHỚ



DẤU CHẤM PHẨY ĐƯỢC DÙNG ĐỂ:

- ĐÁNH DẤU RANH GIỚI GIỮA CÁC VẾ CỦA MỘT CÂU GHÉP CÓ CẤU TẠO PHỨC TẠP.

- ĐÁNH DẤU RANH GIỚI GIỮA CÁC BỘ PHẬN TRONG MỘT PHÉP LIỆT KÊ PHỨC TẠP.

Bài tập 1: Trong mỗi câu có dấu chấm lửng dưới đây, dấu chấm lửng được dùng để làm gì?

a, - Lính đâu? Sao bay dám để cho nó chạy xồng xộc vào đây như vậy ? Không còn phép tắc gì nữa à?

( Phạm Duy Tốn)

b, Ô hay, có điều gì bố con trong bảo nhau chứ sao lại …

(Đào Vũ)

- Dạ, bẩm …

- Đuổi cổ nó ra !

c, Cơm, áo, vợ, con, gia đình… bó buộc y.

(Nam Cao)

Thể hiện câu nói ngập ngừng.

Thể hiện câu nói còn bỏ dở.

Thể hiện sự việc chưa liệt kê hết.

III/ LUYỆN TẬP :

Bài tập 2: Chỉ ra công dụng của dấu chấm phẩy trong mỗi câu dưới đây:

a, Dưới ánh trăng này, dòng thác nước sẽ đổ xuống làm chạy máy phát điện ; ở giữa biển rộng, cờ đỏ sao vàng phấp phới bay trên những con tàu lớn (Thép Mới )

b, Con sông Thái Bình quanh năm vỗ sóng òm ọp vào sườn bãi và ngày ngày vẫn mang phù sa bồi cho bãi thêm rộng ; nhưng mỗi năm vào mùa nước, cũng con sông Thái Bình

mang nước lũ về làm ngập hết cả bãi Soi.

(Đào Vũ)

c, Có kẻ nói từ khi các thi sĩ ca tụng cảnh núi non, hoa cỏ, núi non, hoa cỏ trông mới đẹp ; từ khi có người lấy tiếng chim

kêu, tiếng suối chảy làm đề ngâm vịnh, tiếng chim, tiếng suối

1.Ngăn cách hai vế của câu ghép có cấu tạo phức tạp.

2.Ngăn cách giữa các bộ phận của phép liệt kê phức tạp.

Câu a,

Câu b,

Câu c,

Bài tập ( ngoài) :

Đoạn trích còn thiếu dấu chấm phẩy và dấu chấm lửng Em hãy điền những dấu đó vào đoạn trích sao

cho hợp lí.

… Nhưng con giun xéo lắm cũng quằn, chuột ta lấy thế làm giận Một hôm mới hội nhau lại làm một làng

chuột để chống lại mèo Thôi thì đủ mặt : nào anh

chù, mùi hôi đến nỗi thành câu ca nào chú nhắt, có

tính nhí nhắt đã nên câu ví nào ông cống rung rinh béo tốt, quan trường lại chấm cho ở trên ông Đồ

;

;

…

IV/Hướng dẫn về nhà

- Học thuộc ghi nhớ để nắm được công dụng của dấu chấm lửng và dấu chấm phẩy.

nghĩ của em về những làn điệu dân ca Huế, có sử dụng dấu chấm lửng , dấu chấm phẩy.

- Đọc và tìm hiểu trước những văn bản trong bài : VĂN

BẢN ĐỀ NGHỊ