skkn LICH SU-KHANH LY

Được sự hướng dẫn của thầy Đoàn Văn Hưng và các thầy cô, các bạn, tôi đã chọn đề tài nghiên cứu khoa học: “Tìm hiểu về điển hình học sinh học tốt lịch sử ở trường THPT”.. Do đó việc tìm

LỜI MỞ ĐẦU

Nghiên cứu khoa học là một việc làm có ý nghĩa thiết thực, bổ ích nhằm nâng cao trình độ và phát triển năng lực sáng tạo của người làm công tác nghiên cứu Đặc biệt, việc tập dượt nghiên cứu khoa học là nhiệm vụ quan trọng cần thiết đối với sinh viên các trường đại học, cao đẳng Được sự hướng dẫn của thầy Đoàn Văn Hưng và các thầy cô, các bạn, tôi đã chọn đề tài nghiên cứu khoa học: “Tìm hiểu về điển hình học sinh học tốt lịch sử ở trường THPT” Đây là lần đầu tiên tôi thực hiện đề tài nên bản thân sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, vì thế tôi rất mong được sự góp ý của thầy cô để đề tài được hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

CẤU TRÚC CỦA ĐỀ TÀI

PHẦN A: KHÁI QUÁT CHUNG

I Lý do chọn đề tài

II Lịch sử vấn đề nghiên cứu

III Đối tượng và khách thể nghiên cứu

IV Mục đích nghiên cứu

V Nhiệm vụ nghiên cứu

VI Giả thiết khoa học

VII Phương pháp nghiên cứu

PHẦN B: NỘI DUNG

I Những vấn đề về lý luận

1 Khái niệm về điển hình học sinh học tốt lịch sử

2 Vì sao phải học tốt lịch sử

3 Biểu hiện của học sinh học tốt lịch sử

II Tìm hiểu về điển hình học sinh học tốt lịch sử của trường:

1 Vài nét về trường và tổ chuyên môn của trường THPT Trần Quốc Tuấn

2 Tìm hiểu về điển hình học sinh học tốt lịch sử của trường THPT Trần Quốc Tuấn

PHẦN C: KẾT LUẬN

I Kết luận chung

II Biện pháp, đề xuất ý kiến

PHẦN A: KHÁI QUÁT

I Lý do chọn đề tài:

Lịch sử là môn học rất bổ ích, quan trọng, những kiến thức lịch sử không chỉ giúp mỗi người có hiểu biết về quá khứ xã hội loài người, về cội nguồn của dân tộc, về truyền thống dựng nước và giữ nước của cha ông mà còn có tác dụng rất lớn Hiện nay nhiều người cho rằng lịch sử là môn phụ, không cần thiết, thực tế đã có rất nhiều học sinh học giỏi, tốt các môn tự nhiên như: toán, lý, hoá…, còn đối với các môn xã hội đặc biệt là lịch sử thì rất ít quan tâm; chỉ đơn thuần là học vẹt, học thuộc lòng một cách máy móc Do đó việc tìm hiểu về điển hình học sinh học tốt lịch sử ở trường THPT có vai trò vô cùng quan trọng

vì giúp người nghiên cứu nắm bắt được những quan niệm, nhận thức của học sinh đó về môn lịch sử, vì sao em đó học tốt lịch sử và làm như thế nào để học tốt lịch sử ? Qua việc nghiên cứu này sẽ giúp các học sinh khác yêu môn học, thêm hiểu biết về tầm quan trọng của môn học, có phương pháp học tập lịch sử tốt hơn

II Lịch sử vấn đề nghiên cứu:

Trong thực tế đã có nhiều tác giả nghiên cứu về đề tài: “Tìm hiểu về điển hình học sinh học tốt lịch sử ở trường THPT”, với đề tài này tôi tiến hành nghiên cứu đối với học sinh trường THPT Trần Quốc Tuấn

III Đối tượng và khách thể nghiên cứu:

1 Đối tượng nghiên cứu:

Tìm hiểu về điển hình học sinh học tốt lịch sử

2 Khách thể nghiên cứu:

Học sinh trường THPT Trần Quốc Tuấn

IV Mục đích nghiên cứu:

Dựa trên cơ sở tìm hiểu điển hình học sinh học tốt lịch sử của trường THPT, đề tài của tôi nhằm tìm hiểu quan niệm của học sinh về bộ môn lịch sử qua đó đề xuất một số biện pháp để học tốt lịch sử cho các học sinh

V Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Tổng hợp cơ sở lý luận của vấn đề về điển hình học sinh học tốt lịch sử

ở trường THPT

- Nghiên cứu, tìm hiểu về học sinh học tốt lịch sử của trường

- Đề xuất một số biện pháp nâng cao hiệu quả học tập lịch sử của học sinh

VI Giả thiết khoa học:

Thông qua việc nghiên cứu về điển hình học sinh học tốt lịch sử của trường THPT có thể giả thiết: Học sinh học tốt lịch sử có quan niệm, nhận thức đúng đắn về bộ môn lịch sử, có kết quả học tập lịch sử tốt, đề xuất nhiều biện pháp để học tốt lịch sử, góp phần nâng cao chất lượng học tập lịch sử

VII Các phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp đàm thoại

- Phương pháp điều tra

PHẦN B: NỘI DUNG

1 Khái niệm về điển hình học sinh học tốt lịch sử:

- Điển hình học sinh học tốt là sự nổi trội, sự vượt bậc hơn hẳn về một mặt, một hoạt động, một môn học của một học sinh so với các học sinh khác cùng cấp, bậc học

- Điển hình học sinh học tốt lịch sử là nói về trường hợp một học sinh có sự yêu thích, hứng thú, đam mê đối với môn lịch sử; có thành tích và kết quả học tập lịch sử cao, giỏi hơn hẳn so với các bạn khác cùng trang lứa, là khả năng học tốt toàn diện các môn học, đặc biệt là môn lịch sử, có kỹ năng trình bày bài viết lịch sử tốt…

2 Vì sao phải học tốt lịch sử:

Một dân tộc phát triển là một dân tộc biết gìn giữ và phát huy những giá trị truyền thống lịch sử Những tri thức lịch sử giúp cho học sinh hiểu biết về cội nguồn dân tộc, những bước thăng trầm của lịch sử dân tộc, bên cạnh đó môn lịch sử còn có ý nghĩa giáo dục rất lớn Dân tộc Việt Nam có lịch sử lâu đời Từ xưa nhân dân ta đã rất coi trọng việc lấy lịch sử để giáo dục thế hệ trẻ, lịch sử có tác dụng không nhỏ vào việc giáo dục truyền thống, lòng tự hào và trách nhiệm với quê hương, tổ quốc Ngày nay trong quá trình phát triển của xã hội, đòi hỏi con người phải có tri thức toàn diện, không thể chỉ hiểu biết về khoa học tự nhiên mà cần có sự hiểu biết về khoa học xã hội, đặc biệt là bộ môn lịch sử

Do đó việc học tốt lịch sử là cần thiết, quan trọng

3 Biểu hiện của học sinh học tốt lịch sử:

- Có quan niệm, nhận thức đúng về môn lịch sử

- Có thái độ yêu thích việc học tập lịch sử ở trên lớp, đam mê và hứng thú tìm hiểu kiến thức lịch sử thông qua các phương tiện khác

- Có kết quả học tập lịch sử tốt, giỏi

- Có kỹ năng trình bày tốt, hay một bài thi lịch sử

- Nắm bắt chính xác những sự kiện lịch sử và biết cách thổi hồn vào con số

- Tích cực tham gia các hoạt động ngoại khoá lịch sử do nhà trường tổ chức

- Việc học tốt môn lịch sử cần phải thể hiện ở việc trả lời các câu hỏi khi kiểm tra miệng hoặc viết đó là: như thế nào? Vì sao? Để làm gì?

- Biết vận dụng kiến thức lịch sử đã học để hiểu kiến thức mới, để nhạn thức, có thái độ đối với cuộc sống hiện nay

- Có kỹ năng cần thiết cho việc học lịch sử: vẽ bản đồ, trình bày nói và viết…

CHƯƠNG II:

TÌM HIỂU VỀ ĐIỂN HÌNH HỌC SINH HỌC TỐT LỊCH SỬ

Ở TRƯỜNG THPT TRẦN QUỐC TUẤN

1 Vài nét về trường THPT Trần Quốc Tuấn và tổ chuyên môn:

a Về trường THPT Trần Quốc Tuấn:

- Trường nằm ở trung tâm thành phố Quảng Ngãi, mang tên vị anh hùng dân tộc Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn Trường có bề dày 50 năm, là trường trọng điểm của tỉnh, đã được tặng thưởng huân chương lao động hạng nhì năm

1995 và huân chương lao động hạng nhất năm 2000 Năm 2002 – 2003 trường được công nhận là trường chuẩn quốc gia Năm 2005 được tặng thưởng huân chương độc lập hạng 3

- Đội ngũ giáo viên:

Trường có 109 cán bộ giáo viên, trong đó:

+ Ban giám hiệu: 3 người (thầy Nguyễn Thái Quảng giữ vai trò hiệu trưởng)

+ 106 cán bộ giáo viên giảng dạy kể cả hợp đồng, được chia làm 8 tổ chuyên môn, trong đó có 91 giáo viên đứng lớp Về trình độ: 8 thạc sĩ, 2 đang học cao học, một nghiên cứu sinh tiến sĩ, 79 giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh Đây là đội ngũ giáo viên mạnh nhất tỉnh, là lực lượng chính trong hội đồng chuyên môn của Sở và hội đồng giám khảo các kỳ thi giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh

- Về học sinh:

Trường có tổng số 45 lớp với 2107 học sinh, trong đó:

+ Khối 12: 15 lớp với 713 học sinh

+ Khối 11: 15 lớp với 687 học sinh

+ Khối 12: 15 lớp với 707 học sinh.

Trong học kỳ I năm học 2008 – 2009, trường có 58 học sinh đạt học sinh giỏi cấp tỉnh và có 33 học sinh giỏi toàn diện (chiếm 1,57%) và 568 học sinh tiên tiến (chiếm 22,01%)

b Về tổ chuyên môn:

Tổ sử nằm chung trong tổ sử – địa – giáo dục công dân của trường Tổ sử – địa – giáo dục công dân gồm 10 giáo viên, trong đó:

+ Tổ trưởng: Thạc sĩ Bùi Thị Xuân Đào

+ Tổ phó: Võ Kim Anh

Riêng tổ sử có 4 giáo viên

2 Tìm hiểu về học sinh học tốt lịch sử của trường:

- Tên học sinh: Nguyễn Thị Thu Thảo

- Tuổi: 17

- Quê quán: Tổ 26 – phường Quảng Phú – thành phố Quảng Ngãi

- Hiện đang là học sinh lớp 11C1 trường THPT Trần Quốc Tuấn

Sau khi tiến hành điều tra, nghiên cứu đối với học sinh Thu Thảo, tôi thu được kết quả như sau:

a Trước đây trong quá trình học tập ở cấp II thì kết quả học tập lịch sử của Nguyễn Thị Thu Thảo bình thường, không phải là giỏi và bản thân chưa thật sự yêu thích lịch sử Năm học 2007 – 2008, Nguyễn Thị Thu Thảo đã thi đỗ vào trường THPT Trần Quốc Tuấn – thành phố Quảng Ngãi, từ đây em bắt đầu có sự yêu thích, hứng thú học lịch sử, thích tìm hiểu những địa danh, nhân vật lịch sử đặc biệt là các vị anh hùng dân tộc Với sự nổ lực của bản thân, trong suốt năm học lớp 10 và học kỳ I lớp 11 em đều đạt danh hiệu học sinh giỏi

- Kết quả học tập của Thảo trong học kỳ I năm học 2008 – 2009 cụ thể như sau:

Môn học Điểm trung bình

Giáo dục công dân 8,8

Giáo dục quốc phòng 8,1

- Tổng điểm môn lịch sử trong học kỳ I năm học 2008 – 2009 đều đạt loại giỏi, cụ thể:

Kiểm tra miệng 9 điểm Kiểm tra 15’ 9,5 điểm Kiểm tra 1 tiết 8 điểm Điểm thi học kỳ I 9,5 Điểm trung bình môn 8,9 Với sự cố gắng của bản thân, cùng với sự đam mê và yêu thích lịch sử trong học kỳ I năm học 2008 – 2009, Thảo đã vượt qua hàng chục học sinh klhác trong cả tỉnh để đạt giải nhì trong cuộc thi học sinh giỏi môn lịch sử toàn tỉnh do Sở GD – ĐT Quảng Ngãi tổ chức Ngoài ra, Thảo còn là một bí thư năng nổ, tham gia tích cực các hoạt động của Đoàn trường

b Khi được hỏi về quan niệm, nhận thức về môn lịch sử, Thảo trả lời: Lịch sử là một trong những môn học quan trọng, có ý nghĩa về nhiều mặt Đó

không phải là một môn phụ mà ngược lại lịch sử là cội nguồn của sự phát triển đất nước như Bác Hồ đã từng dạy:

“Dân ta phải biết sử ta Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”

Qua những kiến thức lịch sử em có điều kiện hiểu về cội nguồn của dân tộc, về đất nước và con người Việt Nam cũng như thế giới, đồng thời kiến thức lịch sử cũng có tác dụng giáo dục rất lớn

c Khi được hỏi: “Những kiến thức lịch sử có ý nghĩa như thế nào đối với việc rèn luyện nhân cách con người?”, em trả lời:

Những kiến thức lịch sử rất có ý nghĩa đối với việc rèn luyện nhân cách học sinh Hiểu biết về lịch sử là hiểu biết về cội nguồn dân tộc để tự hào, để biết ơn công cha ta đã dựng nước và giữ nước cam go thế nào Thông qua việc tìm hiểu về những cuộc kháng chiến chống xâm lược, về những danh nhân lịch sử sẽ giúp học sinh bồi dưỡng thêm lòng yêu quê hương, đất nước, từ đó sẽ cố gắng phấn đấu để phát huy hơn nữa truyền thống dựng nước và giữ nước của cha ông ta Hiểu lịch sử giúp chúng ta hiểu biết về điạ lý, văn hoá dân tộc, giúp duy trì những phẩm chất, truyền thống văn hoá tốt đẹp: ngày giỗ tổ, giỗ các vị anh hùng dân tộc…

Chính từ bài học cách mạng suy ra bài học đạo đức

d Khi hỏi: “Em có thể nêu ra một số biện pháp của bản thân để học tốt lịch sử ?”, Thảo trả lời:

Khác với môn học khác, lịch sử đòi hỏi phải chính xác, để học tốt lịch sử cần:

- Rèn trí nhớ tốt, không cần học thuộc lòng từng câu, từng chữ vì không cần thiết Tuy nhiên phải nhớ mốc lịch sử đó là ngày, tháng, năm nào Thảo tạo

ra cách nhớ bằng cách: lấy những sự kiện lịch sử thế giới đã nhớ để làm mốc

- Môn lịch sử vốn phức tạp bởi ngày, tháng, năm sự kiện, con số vì thế khi học sử nên chia từng thời kỳ ra học và trong từng thời kỳ phải định ra những sự kiện chứ không nên học máy móc

- Trong quá trình học tập nếu thầy cô có một số khái niệm, thuật ngữ chưa hiểu thì phải tra từ điển hoặc hỏi ngay thầy cô để hiểu sâu hơn những vấn đề lịch sử

- Đối với bài thi viết lịch sử: phải đọc kỹ đề, xác định ý chính và trình tự các ý Bài thi phải có mở bài, thân bài và kết cấu cho mỗi câu Nên mở bài trực tiếp, ngắn gọn

e Khi được hỏi về nguyện vọng sau này của mình, Thảo trả lời: trước hết

em muốn đạt kết quả tốt trong học kỳ II này và trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm sau, sau đó sẽ thi vào khoa sử của một trường đại học, bởi vì lịch sử là niềm say mê của em

PHẦN C: KẾT LUẬN

I Kết luận chung:

Qua việc tìm hiểu, nghiên cứu về điển hình học sinh giỏi của trường THPT Trần Quốc Tuấn, từ việc điều tra, đàm thoại trực tiếp với Nguyễn Thị Thu Thảo, tôi rút ra một số kết luận:

- Học sinh đã có nhận thức đúng về vị trí, vai trò của môn lịch sử ở nhà trường THPT

- Là học sinh điển hình học tốt lịch sử nhưng đồng thời Nguyễn Thị Thu Thảo còn học tốt các môn học khác và tham gia tích cực vào hoạt động của trường, của lớp

- Nguyên nhân là do sự nổ lực, cố gắng của bản thân Thu Thảo và biết áp dụng những biện pháp học tập lịch sử đúng và khoa học Bên cạnh việc học sinh có học tốt lịch sử hay không còn phụ thuộc phần lớn vào vai trò của người giáo viên

Những nổ lực cố gắng và kết quả mà Thu Thảo đạt được hiện nay là rất đáng khen ngợi

II Giải pháp, ý kiến đề xuất:

Trong quá trình thực tập và thực hiện đề tài này, tôi có đề xuất một số biện pháp để giúp học sinh học tốt lịch sử, tăng số lượng và chất lượng học sinh học tốt lịch sử như sau:

- Môn sử vốn phức tạp bởi biết bao sự kiện với những con số ngày, tháng, năm khác nhau nên khi học lịch sử không cần thiết phải học thuộc lòng từng câu

+ Ghi nhớ bằng việc thống kê lại những sự kiện trong cùng một thời kỳ hay một giai đoạn có ngày, tháng, năm giống nhau những sự kiện diễn ra trên một địa phương

+ Học sinh có thể nhớ sự kiện bằng cách đính vào mỗi sự kiện một cột mốc liên quan đến bản thân như: ngày sinh nhật của bản thân, người thân, bạn bè…

+ Học sinh có thể gắn các tờ giấy ghi sự kiện lên chỗ nào mà bạn hay nhìn thấy nhất để có thể thường xuyên nhìn thấy nó, sẽ giúp ghi nhớ sự kiện tự nhiên nhất

- Học sinh trước hết cần nắm vững các kiến thức cơ bản: kiến thức cơ bản không phải chỉ là những sự kiện đơn lẻ mà phải bao gồm một hệ thống những sự kiện, niên đại, nhân vật, địa danh, quy luật, khái niệm…

- Học sinh cần có khả năng tư duy, hệ thống lại các tài liệu đã học thành các vấn đề để nắm một cách tường tận, có khả năng triển khai, phân tích số liệu mình đưa ra

- Học sử phải chia từng thời kỳ ra học và trong từng thời kỳ phải định ra những sự kiện chính chứ không nên học thuộc máy móc; thường xuyên tìm hiểu các sự kiện lịch sử qua SGK, sách báo, phim tài liệu, các trò chơi lịch sử…

- Đối với bài thi lịch sử, học sinh cần:

+ Phải đọc hết và hiểu chính xác từng chữ trong câu hỏi, gạch ra giấy nháp những từ, cụm từ quan trọng từ đó tìm ra những ý chính, vấn đề chính cần quan tâm Đọc kỹ câu hỏi để xác định thời gian, không gian, nội dung lịch sử và yêu cầu của câu hỏi

+ Phân bố thời gian làm bài hợp lý, điều này căn cứ vào điểm số từng câu

+ Sau đó tiến hành lập dàn ý, xác định trình tự các ý Bài thi gồm các phần: mở bài, thân bài, kết bài Học sinh không nên mất nhiều thời gian suy nghĩ về mở bài, nên mở bài trực tiếp, ngắn gọn Phần thân bài là phần quan

trọng nhất của bài làm, vì thế khi trình bày các ý phải rõ ràng, mạch lạc, tốt nhất là nên xuống dòng khi hết mỗi ý Phần kết luận cũng chỉ nên thật ngắn gọn, khái quát vấn đề đặt ra và có thể đưa ra những bài học lịch sử, bài học đối với việc hoàn thiện nhân cách của bản thân

Hãy luôn nhớ: đúng, đủ, rõ ràng thế là đã tốt; lời văn giản dị thế là hay

- Một trong những biện pháp để giúp học sinh học tốt lịch sử là vai trò to lớn của người giáo viên lịch sử Muốn học trò học tốt giáo viên cần có phương pháp giảng dạy ngắn gọn, chọn lọc những chi tiết quan trọng, nhà trường cần đầu tư trang thiết bị dạy học cho các trường, tổ chức những cuộc thi tìm hiểu lịch sử thông qua những hình thức bài viết, đó vui hay trò chơi lịch sử

Trong thực tế học tập, phương pháp học tập lịch sử sẽ phong phú hơn, sinh động hơn do việc sáng tạo, thông minh của học sinh