đại cương về dòng điện xoay chiều

Giá trị hiệu dụng của cường độ dòng điện trong mạch là Câu 3: Đoạn mạch điện xoay chiều chỉ có điện trở thuần R = 50 Ω.. Câu 7 ĐH – 2008: Nếu trong một đoạn mạch điện xoay chiều không p

PHẦN 1: ĐẠI CƯƠNG DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU

I LÝ THUYẾT VỀ MẠCH RLC NỐI TIẾP

Mạch RLC mắc nối tiếp, vì vậy dòng điện qua các phần tử R,L,C là giống nhau và là đại lượng dao động điều hoà

2Các số liệu ghi trên các thiết bị điện đều là các giá trị hiệu dụng

 Từ đây, ta có định luật Ohm cho mạch:

 Đặt φ = φu – φi độ lệch pha của điện áp và cường độ dòng điện, ta luôn có :

CHƯƠNG TRÌNH KHAI TEST ĐẦU XUÂN 2015

TÀI LIỆU MIỄN PHÍ MÔN VẬT LÍ

CHUYÊN ĐỀ 3: ĐIỆN XOAY CHIỀU

 Khi UL > UC hay ZL > ZC thì u nhanh

pha hơn i góc φ (Hình 1) Khi đó ta nói mạch

có tính cảm kháng

Khi UL < UC hay ZL < ZC thì u chậm pha

hơn i góc φ (Hình 2) Khi đó ta nói mạch có

 Đặc điểm của hiện tượng cộng hưởng điện

+ Khi xảy ra hiện tượng cộng hưởng điện thì tổng trở của mạch đạt giá trị nhỏ nhất, Zmin = R

 cường độ hiệu dụng của dòng điện đạt giá trị cực đại với Imax U

R

+ Điện áp giữa hai đầu điện trở R bằng với điện áp hai đầu mạch, UR = U

+ Cường độ dòng điện trong mạch cùng pha với điện áp hai đầu mạch

+ Các điện áp giữa hai đầu tu điện và hai đầu cuộn cảm có cùng độ lớn nhưng ngược pha nên triệt tiêu nhau

Dạng 1: Thời Gian Trong Dao Động

Câu 1 (CĐ-2011 ): Cho dòng điện xoay chiều có tần số 50 Hz chạy qua một đoạn mạch Khoảng thời gian giữa hai lần liên tiếp cường độ dòng điện này bằng 0 là

Câu 2 (CĐ-2013): Một dòng điện có cường độ i = I0cos2πft Tính từ t = 0, khoảng thời gian ngắn nhất để cường độ dòng điện này bằng 0 là 0,004 s Giá trị của f bằng

trị 100 2V và đang giảm Sau thời điểm đó 1 s

300 , điện áp này có giá trị là

Câu 6 (CĐ-2013): Điện áp ở hai đầu một đoạn mạch là u = 160cos100πt (V) (t tính bằng giây) Tại thời điểm t1, điện

áp ở hai đầu đoạn mạch có giá trị là 80 V và đang giảm Đến thời điểm t2 = t1 + 0,015 s, điện

áp ở hai đầu đoạn mạch có giá trị bằng

A. 1 s

1s

150 . C.

1s

1s

50

Câu 8: Cho một dòng điện xoay chiều có cường độ i(t) = 4sin(100.t) A, t tính bằng s Tại thời điểm t0, giá trị của i là

2 3 A và đang tăng Đến thời điểm sau đó 0,045 s,

A giá trị của i là − 4 A và đang tăng B giá trị của i là 2 3 A và đang tăng

C giá trị của i là − 2 A và đang giảm D giá trị của i là 2 A và đang giảm.

Câu 9: Mắc vào đèn neon một nguồn điện xoay chiều có biểu thức u = 220 2 cos(100πt – π/2)(V) Đèn chỉ sáng khi

điện áp đặt vào đèn thoả mãn u ≥ 110 2 (V) Tỉ số thời gian đèn sáng và tắt trong một chu kì của dòng điện bằng

hai đầu bóng đèn lớn hơn 84V Thời gian bóng đèn sáng trong một chu kỳ là bao nhiêu?

Câu 12: Hiệu điện thế giữa hai đầu một đoạn mạch có biểu thức u=Uosin(100πt +

2

) (V) Tại thời điểm t nào sau đây hiệu điện thế tức thời Uo

u2

Dạng 2: Mạch Chỉ Chứa Một Linh Kiện R hoặc L hoặc C

Câu 1 (CĐ - 2007): Dòng điện xoay chiều trong đoạn mạch chỉ có điện trở thuần

A. cùng tần số với hiệu điện thế ở hai đầu đoạn mạch và có pha ban đầu luôn bằng 0

C. luôn lệch pha

2



so với hiệu điện thế ở hai đầu đoạn mạch

D. có giá trị hiệu dụng tỉ lệ thuận với điện trở của mạch

Câu 2: Đoạn mạch điện xoay chiều chỉ có điện trở thuần R = 50 Ω Đặt điện áp u = 120cos(100πt + π/3) V vào hai

đầu đoạn mạch Giá trị hiệu dụng của cường độ dòng điện trong mạch là

Câu 3: Đoạn mạch điện xoay chiều chỉ có điện trở thuần R = 50 Ω Đặt điện áp u = 120cos(100πt + π/3) V vào hai

đầu đoạn mạch Biểu thức của cường độ dòng điện chạy qua điện trở là

so với cường độ dòng điện

Câu 6 (CĐ-2007): Đoạn mạch điện xoay chiều AB chỉ chứa một trong các phần tử: điện trở thuần, cuộn dây hoặc tụ điện Khi đặt hiệu điện thế u = U0sin (ωt +

6

) lên hai đầu A và B thì dòng điện trong mạch có biểu thức i = I0sin(ωt -

3



) Đoạn mạch AB chứa

Câu 7 (ĐH–2010): Đặt điện áp u = U0cost vào hai đầu cuộn cảm thuần có độ tự cảm L thì cường độ dòng điện qua cuộn cảm là

Câu 8 (CĐ-2012): Đặt điện áp xoay chiều có giá trị hiệu dụng 220 V, tần số 50 Hz vào hai đầu một cuộn cảm thuần

có độ tự cảm L thì giá trị cực đại của cường độ dòng điện trong đoạn mạch bằng 1 A Giá trị của L bằng

so với cường độ dòng điện

Câu 13: Đoạn mạch điện xoay chiều AB chỉ chứa một trong các phần tử: điện trở thuần, cuộn dây hoặc tụ điện Khi đặt hiệu điện thế u = U0cos(t -

6

) lên hai đầu A và B thì dòng điện trong mạch có biểu thức i = I0cos(t +

3

) Đoạn mạch AB chứa

A tụ điện B cuộn dây có điện trở thuần

Câu 14 (CĐ-2009): Đặt điện áp u U cos0 t

4



  lên hai đầu đoạn mạch chỉ có tụ điện thì dòng điện trong mạch

có biểu thức iI cos0   t i Giá trị của φi bằng:

Câu 15 (ĐH–2010): Đặt điện áp u U cos0 t

 một điện áp xoay chiều u = 120cos(100πt – π/6) V Chọn

biểu thức đúng về cường độ dòng điên qua tụ điện ?

Câu 18 (CĐ - 2010): Đặt điện áp xoay chiều u=U0cost vào hai đầu đoạn mạch chỉ có điện trở thuần Gọi U là điện

áp hiệu dụng giữa hai đầu đoạn mạch; i, I0 và I lần lượt là giá trị tức thời, giá trị cực đại và giá trị hiệu dụng của cường

độ dòng điện trong đoạn mạch Hệ thức nào sau đây sai?

Câu 24: Đặt điện áp u = Uocos(100πt + π/3) V vào hai đầu một cuộn cảm thuần có độ tự cảm L = 0,5/π (H) Ở thời điểm điện áp giữa hai đầu cuộn cảm là 100 2 V thì cường độ dòng điện trong mạch là 2 A. Biểu thức cường độ dòng điện trong mạch là

 (H) Ở thời điểm điện áp giữa hai đầu cuộn cảm là 100 2 V thì cường độ dòng điện qua cuộn cảm là

2A. Biểu thức của cường độ dòng điện qua cuộn cảm là

4



điện áp hai đầu mạch có giá trị 50 3 V thì cường độ dòng điện trong mạch là 3 A Biểu thức của điện áp hai đầu đoạn mạch là

 Ở thời điểm điện

áp giữa hai đầu tụ điện là 100 V thì cường độ dòng điện trong mạch là 2 A Biểu thức cường độ dòng điện trong mạch

Câu 29: Cho đoạn mạch điện xoay chiều chỉ có tụ điện với điện dung

 Đặt điện áp xoay chiều có tần số

50 Hz vào hai đầu đoạn mạch thì cường độ dòng điện chạy qua tụ điện có biểu thức i = Iocos(100π + π/6) A Tại thời điểm mà điện áp hai đầu mạch có giá trị 100 6 V thì cường độ dòng điện trong mạch là 2 A Biểu thức điện áp hai đầu tụ điện là

có dòng điện Tại thời điểm t , điện áp hai đầu đoạn mạch và cường độ dòng điện qua cuộn cảm có giá trị lần lượt là 1

50 2 V và 6 A Tại thời điểm t , các giá trị nói trên là 50 6 V và 2 A Cường độ dòng điện trong mạch là 2

Dạng 3: Nhận Biết Độ Lệch Pha Trong Mạch RLC; Tinh Toán Các Đại Lƣợng Cơ Bản

Câu 1: Đoạn mạch điện xoay chiều gồm điện trở thuần R, cuộn dây thuần cảm (cảm thuần) L và tụ điện C mắc nối tiếp Kí hiệu uR , uL , uC tương ứng là hiệu điện thế tức thời ở hai đầu các phần tử R, L và C Quan hệ về pha của các hiệu điện thế này là

A. đoạn mạch luôn cùng pha với dòng điện trong mạch

C. cuộn dây luôn vuông pha với hiệu điện thế giữa hai đầu tụ điện

D. tụ điện luôn cùng pha với dòng điện trong mạch

Câu 3 (CĐ - 2011):Một đoạn mạch điện xoay chiều gồm một tụ điện và một cuộn cảm thuần mắc nối tiếp Độ lệch pha giữa điện áp ở hai đầu tụ điện và điện áp ở hai đầu đoạn mạch bằng

Câu 5 (ĐH – 2007): Trong một đoạn mạch điện xoay chiều không phân nhánh, cường độ dòng điện sớm pha φ (với 0

< φ < 0,5π) so với hiệu điện thế ở hai đầu đoạn mạch Đoạn mạch đó

B.chỉ có cuộn cảm

C. gồm cuộn thuần cảm (cảm thuần) và tụ điện

D. gồm điện trở thuần và cuộn thuần cảm (cảm thuần)

Câu 6 (CĐ - 2011 ): Đặt điện áp xoay chiều của u = U cos2 ft0  (U không đổi, f thay đổi được) vào hai đầu đoạn 0mạch chỉ có tụ điện Phát biểu nào sau đây đúng?

A. Điện áp giữa hai đầu đoạn mạch sớm pha

2



so với cường độ dòng điện trong đoạn mạch

B. Cường độ dòng điện hiệu dụng trong đoạn mạch càng lớn khi tần số f càng lớn

C. Dung kháng của tụ điện càng lớn thì f càng lớn

D. Cường độ dòng điện hiệu dụng trong đoạn mạch không đổi khi tần số f thay đổi

Câu 7 (ĐH – 2008): Nếu trong một đoạn mạch điện xoay chiều không phân nhánh, cường độ dòng điện trễ pha so với hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch, thì đoạn mạch này gồm

A. tụ điện và biến trở

B. cuộn dây thuần cảm và tụ điện với cảm kháng nhỏ hơn dung kháng

C. điện trở thuần và tụ điện

Câu 8: Đặt điện áp u = U0cos(ωt + π/6) vào hai đầu đoạn mạch chỉ có 1 trong số 4 phần tử: điện trở thuần, cuộn dây thuần cảm, tụ điện và cuộn dây có điện trở thuần Nếu cường độ dòng điện trong mạch có dạng i = I0cosωt thì đoạn mạch chứa

C cuộn cảm thuần D điện trở thuần

Câu 9: Trong đoạn mạch điện xoay chiều gồm điện trở thuần mắc nối tiếp với cuộn cảm thuần, so với điện áp hai đầu đoạn mạch thì cường độ dòng điện trong mạch có thể

4



Câu 10 (CĐ - 2012): Đặt điện áp xoay chiều vào hai đầu đoạn mạch X mắc nối tiếp chứa hai trong ba phần tử: điện trở thuần, cuộn cảm thuần và tụ điện Biết rằng điện áp giữa hai đầu đoạn mạch X luôn sớm pha so với cường độ dòng điện trong mạch một góc nhỏ hơn

2

 Đoạn mạch X chứa

A. cuộn cảm thuần và tụ điện với cảm kháng lớn hơn dung kháng

B.điện trở thuần và tụ điện

C. cuộn cảm thuần và tụ điện với cảm kháng nhỏ hơn dung kháng

Câu 11 (CĐ - 2010): Đặt điện áp u=U0cost có  thay đổi được vào hai đầu đoạn mạch gồm cuộn cảm thuần có độ

tự cảm L, điện trở thuần R và tụ điện có điện dung C mắc nối tiếp Khi  < 1

LC thì

A. điện áp hiệu dung giữa hai đầu điện trở thuần R bằng điện áp hiệu dụng giữa hai đầu đoạn mạch

B. điện áp hiệu dụng giữa hai đầu điện trở thuần R nhỏ hơn điện áp hiệu dụng giữa hai đầu đoạn mạch

C. cường độ dòng điện trong đoạn mạch trễ pha so với điện áp giữa hai đầu đoạn mạch

D. cường độ dòng điện trong đoạn mạch cùng pha với điện áp giữa hai đầu đoạn mạch

Câu 12 (CĐ- 2008): Đặt một hiệu điện thế xoay chiều có tần số thay đổi được vào hai đầu đoạn mạch RLC không phân nhánh Khi tần số dòng điện trong mạch lớn hơn giá trị 1

2 LC

A. hiệu điện thế hiệu dụng giữa hai đầu điện trở bằng hiệu điện thế hiệu dụng giữa hai đầu đoạn mạch

B. hiệu điện thế hiệu dụng giữa hai đầu cuộn dây nhỏ hơn hiệu điện thế hiệu dụng giữa hai bản tụ điện

D. hiệu điện thế hiệu dụng giữa hai đầu điện trở lớn hơn hiệu điện thế hiệu dụng giữa hai đầu đoạn

Câu 13: Đặt điện áp xoay chiều có tần số f thay đổi được vào hai đầu đoạn mạch gồm cuộn dây không cảm thuần và

C mắc nối tiếp Biết L1(H)

Câu 15 (ĐH – 2008): Cho đoạn mạch gồm điện trở thuần R nối tiếp với tụ điện có điện dung C Khi dòng điện xoay chiều có tần số góc  chạy qua thì tổng trở của đoạn mạch là

Câu 18 (CĐ - 2007): Đặt hiệu điện thế u = 125 2 sin100πt(V) lên hai đầu một đoạn mạch gồm điện trở thuần R = 30

Ω, cuộn dây thuần cảm (cảm thuần) có độ tự cảm L = 0,4/π H và ampe kế nhiệt mắc nối tiếp Biết ampe kế có điện trở không đáng kể Số chỉ của ampe kế là

Câu 20 (CĐ - 2007): Đặt hiệu điện thế u = U0sinωt với ω, U0 không đổi vào hai đầu đoạn mạch RLC không phân nhánh Hiệu điện thế hiệu dụng hai đầu điện trở thuần là 80 V, hai đầu cuộn dây thuần cảm (cảm thuần) là 120 V và hai đầu tụ điện là 60 V Hiệu điện thế hiệu dụng ở hai đầu đoạn mạch này bằng

Câu 21 (CĐ - 2008 ): Khi đặt hiệu điện thế u = U0 sinωt (V) vào hai đầu đoạn mạch RLC không phân nhánh thì hiệu điện thế hiệu dụng giữa hai đầu điện trở, hai đầu cuộn dây và hai bản tụ điện lần lượt là 30 V, 120 V và 80 V Giá trị của U0 bằng

 và C 1 2

2L



 Hệ thức liên hệ giữa các đại lượng R, L và  là

Câu 24 (ĐH - 2011) : Đặt một điện áp xoay chiều có giá trị hiệu dụng và tần số không đổi lần lượt vào hai đầu điện trở thuần R, cuộn cảm thuần có độ tự cảm L, tụ điện có điện dung C thì cường độ dòng điện hiệu dụng qua mạch tương ứng là 0,25 A; 0,5 A; 0,2 A Nếu đặt điện áp xoay chiều này vào hai đầu đoạn mạch gồm ba phần tử trên mắc nối tiếp thì cường độ dòng điện hiệu dụng qua mạch là

Dạng 4: Bài Tập Về Độ Lệch Pha Điện Áp Với Dòng Điện

Câu 1 (CĐ- 2008): Khi đặt vào hai đầu đoạn mạch gồm cuộn dây thuần cảm (cảm thuần) mắc nối tiếp với điện trở thuần một hiệu điện thế xoay chiều thì cảm kháng của cuộn dây bằng 3 lần giá trị của điện trở thuần Pha của dòng điện trong đoạn mạch so với pha hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch là



B. nhanh hơn góc 3



C. nhanh hơn góc 6



D. chậm hơn góc 6



Câu 2(CĐ - 2012): Đặt điện áp u = U cos( t0 )

2



  vào hai đầu đoạn mạch gồm điện trở thuần R mắc nối tiếp với

cuộn cảm thuần có độ tự cảm L, cường độ dòng điện trong mạch là i = I sin( t0 2 )

Câu 4 (CĐ - 2010): Đặt điện áp u U cos( t0 ) (V)

6



thuần có độ tự cảm L mắc nối tiếp thì cường độ dòng điện qua đoạn mạch là i I sin( t0 5 ) (A)

4



so với điện áp giữa hai đầu đoạn mạch

B. Điện áp giữa hai đầu điện trở thuần sớm pha

4



so với điện áp giữa hai đầu đoạn mạch

C. Cường độ dòng điện qua mạch sớm pha

4



so với điện áp giữa hai đầu đoạn mạch

D. Điện áp giữa tụ điện trễ pha

4



so với điện áp giữa hai đầu đoạn mạch

Câu 7: Đặt điện áp u =U0ccosωt vào hai đầu đoạn mạch mắc nối tiếp gồm điện trở thuần R, cuộn cảm thuần có độ tự cảm L và tụ điện có điện dung C Cảm kháng của đoạn mạch là R 3 , dung kháng của mạch là 2R

3 So với điện áp giữa hai đầu đoạn mạch thì cường độ dòng điện trong mạch

A trễ pha π/3 B sớm pha π/6 C trễ pha π/6 D sớm pha π/3

Câu 8 (CĐ - 2012): Đặt điện áp xoay chiều vào hai đầu đoạn mạch gồm điện trở thuần mắc nối tiếp với tụ điện Biết điện áp hiệu dụng giữa hai đầu điện trở và giữa hai bản tụ điện lần lượt là 100 V và 100 3 V Độ lệch pha giữa điện

áp hai đầu đoạn mạch và điện áp giữa hai bản tụ điện có độ lớn bằng

Câu 9 (CĐ - 2010): Đặt điện áp xoay chiều vào hai đầu đoạn mạch gồm điện trở thuần 40  và tụ điện mắc nối tiếp Biết điện áp giữa hai đầu đoạn mạch lệch pha

Câu 10 (CĐ-2013): Đặt điện áp ổn định u = U0cosωt vào hai đầu đoạn mạch mắc nối tiếp gồm điện trở thuần 40 3 Ω

và tụ điện có điện dung C Biết điện áp ở hai đầu đoạn mạch trễ pha

hai đầu điện trở là 100V, giữa hai đầu cuộn cảm thuần là 200 3 V , giữa hai đầu tụ điện là 100 3 V Tìm phát biểu

đúng

A. Điện áp giữa hai đầu đoạn mạch trễ pha hơn cường độ dòng điện trong mạch góc

6



B Điện áp giữa hai đầu đoạn mạch sớm pha hơn cường độ dòng điện trong mạch góc

Câu 12 (ĐH – 2007): Đặt vào hai đầu đoạn mạch điện RLC không phân nhánh một hiệu điện thế xoay chiều có tần số

50 Hz Biết điện trở thuần R = 25 Ω, cuộn dây thuần cảm (cảm thuần) có L = 1/π H Để hiệu điện thế ở hai đầu đoạn mạch trễ pha π/4 so với cường độ dòng điện thì dung kháng của tụ điện là

so với điện áp giữa hai đầu mạch

Câu 14 (ĐH – 2007): Đặt vào hai đầu đoạn mạch điện RLC không phân nhánh một hiệu điện thế xoay chiều có tần số

50 Hz Biết điện trở thuần R = 25 Ω, cuộn dây thuần cảm (cảm thuần) có L = 1

H Để hiệu điện thế ở hai đầu đoạn mạch trễ pha

A u nhanh pha π/4 so với i B. u chậm pha π/4 so với i

C u nhanh pha π/3 so với i D u chậm pha π/3 so với i

Câu 16: Đoạn mạch RLC mắc nối tiếp, cuộn dây thuần cảm Gọi UR, UL, UC lần lượt là điện áp hiệu dụng ở hai đầu điện trở, cuộn cảm và tụ điện Biết UL = 2UR = 2UC. Kết luận nào dưới đây về độ lệch pha giữa điện áp và cường độ

dòng điện là đúng ?

A u sớm pha hơn i một góc π/4 B u chậm pha hơn i một góc π/4

C u sớm pha hơn i một góc 3π/4 D u chậm pha hơn i một góc π/3

Câu 17 (CĐ - 2007): Đặt vào hai đầu đoạn mạch RLC không phân nhánh một hiệu điện thế xoay chiều u=U0 sinωt

Kí hiệu UR , UL , UC tương ứng là hiệu điện thế hiệu dụng ở hai đầu điện trở thuần R, cuộn dây thuần cảm (cảm thuần)