Những bài thuốc dân gian điều trị nóng trong người Sử dụng các thảo dược có vị đắng, tính mát hoặc hàn tác dụng thanh nhiệt, chống khô khát trong người, nhuận tràng, giải độc, mát gan
Trang 1Những bài thuốc dân gian điều trị nóng trong
người
Sử dụng các thảo dược có vị đắng, tính mát (hoặc hàn) tác dụng thanh nhiệt, chống khô khát trong người, nhuận tràng, giải độc, mát gan như kim ngân, sài đất, cỏ mực, cúc hoa, sắn dây, huyền sâm, sinh địa, rau
má, cỏ tranh, mã đề, râu bắp, râu mèo, rong biển…
Có thể phối hợp 5-6 vị thành một bài, liều lượng 10-12gr (khô) hoặc 30-50gr (tươi) cho mỗi loại, sắc lấy 300-500ml uống trong ngày
- Dùng bài thuốc “trà tang cúc ẩm” (tang diệp và cúc hoa mỗi loại 10gr) rửa sạch nấu với 300ml nước, lọc
bỏ xác uống trong ngày giúp giải khát, làm mát cơ thể; nếu cảm nắng thì có thể cho thêm bạc hà, lá tre (mỗiloại 5gr) sắc chung với hai loại trên
- Bài thuốc “trà song hoa ẩm” gồm kim ngân hoa và cúc hoa mỗi loại 10gr, cũng sắc như trên, có thể hòa thêm một tí mật cho tăng tác dụng bổ phế tì
- Bài nước sâm gồm thuốc giòi, mã đề, rễ cỏ tranh, râu bắp, mía lau, lá dứa cho thơm, mỗi loại 100-200gr, nấu sôi lược lấy nước (1-2 lít) uống cả ngày, có thể dùng cho nhiều người trong gia đình cùng uống
- Dây lá sương sâm 100gr, khoảng 1 lít nước, hái lá già rửa sạch, vò nát trong nước chín, vắt lấy nước lát sau sẽ đông đặc thành sương sâm; có thể ăn không hoặc thêm tí đường, vừa thanh nhiệt giải độc, vừa nhuận trường
- Nên ăn thêm các món canh như khổ qua, bí đao, bí đỏ, bầu, diếp cá, bồ ngót, mã đề, rau má, rau đay, mồng tơi
- Trái cây như dưa hấu, dưa gang, cam, bưởi, thanh long
- Uống đủ nước để thanh lọc cơ thể và làm trẻ hóa tế bào
Tuy nhiên, cần chú ý khi người bệnh có sốt cao do nhiễm trùng, hoặc người tì vị yếu hay bị tiêu chảy, lạnh bụng, cảm lạnh, người già yếu không nên dùng các thuốc mát
Đông y trị bệnh chảy máu cam
Nguyên nhân gây chảy máu cam thường không chỉ do tổn thương ở mũi mà còn do chức năng hoạt động các tạng phế, can, thận, tỳ, vị thiếu điều đạt mà sinh bệnh Có nhiều phương thuốc chữa chảy máu cam, trong điều trị thường phải kết hợp trị liệu tại chỗ với điều trị toàn thân
Thuốc tại chỗ:
Khi bị chảy máu cam thường dùng thuốc tại chỗ để chỉ huyết, có thể dùng một trong các phương sau:
- Dùng một củ gừng tươi gọt nhọn, đem nướng qua rồi nhét vào lỗ mũi
Trang 2- Sơn chi tử (quả dành dành) hoặc tông lu bì (bẹ móc), đốt cháy tán bột mịn rồi rắc vào lỗ mũi.
- Thanh tương tử (hạt mào gà trắng) sắc đặc nhỏ vào trong mũi sẽ cầm được huyết
- Ngoài ra có thể dùng một ít tỏi và hồng đơn đồng lượng giã nhừ trộn đều, nếu xuất huyết mũi trái thì đắp vào lòng bàn tay phải và ngược lại mũi phải thì đắp tay trái, huyết sẽ được cầm
Các thuốc đường uống:
Trong mọi trường hợp khi xuất huyết đường mũi dùng:
- Ngó sen tươi ninh với móng giò lợn, ăn vài lần
- Ngải diệp tươi 12g, trắc bá diệp 10g, sinh địa 12g sắc uống ngày 1 thang, 2 -3 ngày liền hoặc lấy một nắm rau muống rửa sạch, giã nát thêm ít đường và pha chút nước sôi vào uống, ngày 1 lần
Nếu chảy máu cam liên tục dùng một trong các bài sau:
- Vương bất lưu hành 30g, sắc đặc, uống nóng, ngày 1 thang
- Đăng tâm 40g sao vàng tán bột, hoà với 4g chu sa, chia 2- 3 lần uống với nước cơm
- Rễ hẹ tươi 30g, rửa sạch sắc với 200 ml nước đến còn phân nửa thêm đường đỏ 10g, uống ngày 1 thang,chia 2-3 lần sẽ có tác dụng chỉ huyết
- Tam thất 6g, (hoặc tông lư bì 6g), tóc người 6g (sao tồn tính), tán bột , mỗi lần uống 3g, ngày 3 lần với nước sắc trắc bách diệp, ngẫu tiết mỗi thứ 12g
Trang 3- Nhân trung bạch (cặn nước tiểu) đem để lên hòn ngói mới cho khô, nghiền nhỏ pha thêm một ít xạ hương,hoà rượu nóng cho uống.
Trường hợp chảy máu cam do nhiệt
Dùng bài Tứ sinh (bốn loại lá tươi) gồm tiên sinh địa hoàng 24g, ngải cứu tươi 6g, trắc bá diệp tươi 9g, hà diệp tươi (hoặc bạc hà tươi) 9g, sắc uống
- Hoặc trúc nhự 8g, sinh địa 8g, hoàng cầm 6g, bạch thược 6g, mạch môn đông 8g Sắc uống ngày một thang
- Có thể dùng thiến thảo căn 10g, trắc bách diệp 5g, sinh địa 15g, ngũ vị tử 10g, hoàng cầm 5g, cam thảo 5g Sắc uống ngày một thang chia 2-3 lần
Trường hợp đổ máu cam do ảnh hưởng chức năng hoạt động của các tạng trong cơ thể
- Do ăn nhiều thứ cay nóng làm cho vị nhiệt gây nên bệnh dùng thạch cao 24g, thục địa 24g, mạch môn đông 16g, tri mẫu 12g, ngưu tất 12g, lô căn 12g, mao căn 12g Sắc uống
- Trường hợp âm hư hoả vượng gây chảy máu cam dùng thục địa 24g, mạch môn đông 24g, tri mẫu 24g, ngưu tất 24g, huyền sâm 12g, a giao 12g, thiên môn đông 24g, ngẫu tiết 24g, sắc uống ngày 1 thang chia 2-
3 lần
- Nếu do can hoả vượng bốc lên dùng bài: sinh địa 16g, đương quy 12g, hoàng cầm 8g, trắc bá diệp 8g, xích phục linh 10g, cam thảo 6g, xích thược 12g, hương phụ 10g, sơn chi 10g, hoàng liên 6g, cát cánh 10g, ngưu tất 12g, sắc uống
- Nếu say sưa quá độ làm thương tổn đến phế mà nục huyết dùng bách thảo sương 20g, hoè hoa 80g, tán thành bột, mỗi lần uống 8g, ngày 2 lần, chiêu với 60ml nước sắc bạch mao căn
- Trường hợp chảy máu cam do phế nhiệt dùng bạc hà 6g, hoàng kỳ 10g, sinh địa 16g, a giao 8g, mao căn 12g, mạch môn đông 12g, bồ hoàng 6g, bối mẫu 8g, tang bạch bì 10g, cát cánh 10g, cam thảo 6g Sắc uống ngày một thang chia 2-3 lần
Theo Sức khỏe & Đời sống
Trang 4Món ăn, bài thuốc bổ máu
Ngoài việc sử dụng thuốc còn rất chú trọng sử dụng phối hợp dược phẩm và thực phẩm để tạo thành các món ăn cho dược thiện tốt, nhằm điều trị hỗ trợ và duy trì một cách tích cực đủ lượng máu nuôi cơ thể
Sau đây là những món ăn cho thuốc dùng được cả cho người lớn và trẻ em bị thiếu máu Tuỳ điều kiện mà lựa chọn sao cho thích hợp, hiệu quả và thuận tiện nhất
Bài 1: Gà hầm tam thất: Thịt gà 150g, tam thất 10g, gừng tươi 10g Thịt gà chặt miếng nhỏ, tam thất thái mỏng, gừng giã nát Tất cả cho vào bát to, đổ đủ nước, đậy kín miệng rồi đem hấp cách thuỷ trong hai giờ Nêm đủ gia vị, chia ăn vài lần trong ngày
Bài 2: Gan lợn xào nấm mèo đen: gan lợn 400g, nấm mèo đen 80g, dưa chuột 100g Hành, gừng, bột nêm, bột năng, dầu mè mỗi thứ vừa đủ Nấm mèo đen ngâm nở, để ráo nước Gan lợn rửa sạch, bỏ màng, thái lát Dùng bột năng, bột nêm trộn đều với gan Dưa chuột rửa sạch, thái lát xéo, hành cắt đoạn, gừng thái sợi Đổ dầu vào chảo, chờ dầu nóng, thêm hành và gừng vào xào thơm Đổ nấm mèo đen vào xào chín Sau đó đổ gan lợn vào đảo đều, thêm bột nêm, dưa chuột, xào lại rồi đổ ít dầu mè lên
Bài 3: Cháo gan: Gan động vật có thể gan lợn, gà tuỳ thích 50g, rửa sạch, thái miếng nhỏ Gạo nếp 50g, cho nước vào nấu thành cháo nhừ cùng gan Cháo sánh là ăn được
Trang 5Bài 4: Cháo gà nấu hoàng kỳ: Gà mái một con khoảng 500g, hoàng kỳ 15g, gạo tẻ 100g (thực đơn cho cả nhà) Gà mái làm sạch, đun lấy nước đặc Sắc hoàng kỳ lấy nước riêng Sau khi trộn hai thứ nước này, nếu thiếu cho thêm nước, rồi cho gạo vào nấu thành cháo Ăn nóng vào sáng và tối.
Bài 5: Chè mộc nhĩ đen: Mộc nhĩ đen 15g, hồng táo 20 quả Mộc nhĩ đen ngâm cho nở Sau đó cho mộc nhĩ
và hồng táo vào bát to, đường phèn một chút, đem hấp cách thuỷ sau một giờ là được
Bài 6: Chè đậu xanh táo đỏ: Đậu xanh 50g, táo đỏ 50g, đường vừa đủ Đậu xanh ngâm nước khoảng hai giờ, táo đỏ rửa sạch Bắc nồi lên bếp, thêm nước, đổ đậu xanh và táo đỏ
Trang 6Bài 7: Chè hà thủ ô trứng gà: Hà thủ ô 50g, trứng gà hai quả rửa sạch vỏ, đường vừa đủ Cho hà thủ ô và trứng gà vào nồi đun nhỏ lửa trong 30 phút, sau đó bóc vỏ trứng rồi lại cho vào đun tiếp khoảng 60 - 90 phút, thêm đường vào.
Lưu ý khi chế biến, da gà chứa nhiều chất mỡ, trước khi nấu tốt nhất loại bỏ hay sau khi nấu thì vớt váng trên bề mặt Ngoài ra, gan động vật nói chung và gan lợn nói riêng, tuy chứa nhiều chất sắt, giúp tạo ra tế bào hồng cầu nhưng cũng chứa khá nhiều cholesterol, vì vậy người đang bị tăng huyết áp, mỡ máu, bệnh mạch vành nên hạn chế sử dụng Những người nào của tiền sử các bệnh mạn tính khi lựa chọn các bài thuốc trên phải đến thầy thuốc để được tư vấn
BS Võ Thị Thu
Thiên nhiên quanh ta có rất nhiều loài hoa có
công dụng chữa bệnh huyết áp
Bài 1: Kim ngân hoa 15g, cúc hoa 15g, sơn tra 30g, tang diệp (lá dâu) 10g Tất cả tán vụn, hãm với nước sôi trong bình kín, sau chừng 20 phút thì dùng được, uống thay trà, mỗi ngày 1 thang, uống liên tục 20 ngày
là 1 liệu trình Công dụng: sơ phong tán nhiệt, bình can tiềm dương, hạ mỡ máu và hạ huyết áp, dùng thích hợp cho những trường hợp tăng huyết có kèm theo rối loạn lipid máu Trong bài, 3 vị cúc hoa, sơn tra và tang diệp đều có tác dụng hạ huyết áp, sơn tra và cúc hoa còn có khả năng hạ mỡ máu và tăng cường lượng máu nuôi dưỡng cơ tim
Bài 2: Cúc hoa thu hái vào mùa thu với lượng tùy ý, đem sấy hoặc phơi khô rồi tán thành bột mịn, đựng trong lọ kín để dùng dần Mỗi ngày lấy 10 - 15g bột thuốc ninh với 60 - 100g gạo tẻ thành cháo, chia ăn vài lần trong ngày Công dụng: sơ phong tán nhiệt, thanh can giáng hỏa, giáng áp, dùng thích hợp cho người bịtăng huyết áp thuộc thể Can uất hóa hỏa biểu hiện bằng các triệu chứng đau đầu, hoa mắt chóng mặt, mắt
đỏ, mặt đỏ, hay cáu giận, miệng đắng, họng khát, tiểu tiện vàng sẻn, chất lưỡi đỏ
Bài 3: Tề thái hoa (Capsella bursa pastoris (L.) Medic), dã cúc hoa 10g, hòe hoa 10g Cả 3 vị cho vào bình kín, hãm với nước sôi sau chừng 20 phút thì dùng được, uống thay trà trong ngày Công dụng: thanh nhiệt lương huyết, giáng áp và làm sáng mắt, dùng thích hợp cho những người bị tăng huyết áp thuộc thể Can uất hóa hỏa với các triệu chứng như đã nêu ở trên
Bài 4: Hoa tam thất 3g hãm với nước sôi trong bình kín, sau chừng 20 phút thì dùng được, uống thay trà trong ngày Công dụng: thanh nhiệt, bình can, giáng áp, dùng thích hợp cho người bị tăng huyết áp có kèm theo hoa mắt, chóng mặt, ù tai Có thể phối hợp thêm với hòe hoa 10g và cúc hoa 10g
Bài 5: Tân di hoa (còn gọi là ngọc lan hoa) 3 - 6g hãm với nước sôi trong bình kín, sau chừng 20 phút thì dùng được, uống thay trà trong ngày, mỗi ngày dùng 2 ấm Công dụng: ích phế tiêu đàm, khứ phong thông khiếu, giáng áp, dùng cho người bị tăng huyết áp, viêm mũi, đau đầu do co thắt mạch máu
Bài 6: Hồng hoa 15g, hòe hoa 15g, 2 vị đem hãm với nước sôi trong bình kín, sau chừng 20 phút thì dùng được, uống thay trà trong ngày Công dụng: thanh nhiệt lương huyết, hoạt huyết khứ ứ, giáng áp, dùng thích hợp cho người bị tăng huyết áp có các biểu hiện ứ huyết như có điểm đau nhói tựa kim châm cố định
ở đầu, chất lưỡi có nhiều điểm ứ huyết và xuất huyết, tĩnh mạch dưới lưỡi giãn rộng
Bài 7: Cúc bách nhật (còn gọi là thiên nhật hồng, bách nhật hồng) 20g, dã cúc hoa 20g 2 vị đem sắc kỹ lấy nước uống thay trà trong ngày Công dụng: thanh can tán kết, tiêu thũng giải độc, giáng áp, dùng thích hợp cho người bị tăng huyết áp thuộc thể Can uất hóa hỏa Bài này nếu gia thêm hạ khô thảo 30g thì hiệu quả càng tốt
Trang 7Bài 8: Sơn tra hoa 6g, sơn tra diệp 6g 2 vị hãm với nước sôi trong bình kín, sau chừng 20 phút thì dùng được, uống thay trà trong ngày Công dụng: hạ mỡ máu và giáng áp, dùng rất tốt cho những người bị tăng huyết có kèm theo rối loạn lipid máu.
Bài 9: Hoa mẫu đơn 9 - 15g, sắc uống mỗi ngày 1 - 2 liều Công dụng thanh can tả hỏa, khứ phong hoạt huyết, chỉ thống giáng áp, dùng thích hợp cho những người bị tăng huyết
áp thuộc thể Can uất hóa hỏa
Bài 10: Ninh điều hoa 12g, tuyền phúc hoa 9g 2 vị sắc kỹ lấy nước chia uống 2 lần trong ngày Công dụng:
tư âm dưỡng huyết, lợi khí trục thủy, giáng áp
Bài 11: Hoa đại (bông sứ) 20 - 30g hãm hoặc sắc lấy nước uống thay trà, có thể phối hợp thêm với hoa hòe 12g, cúc hoa 12g và thảo quyết minh 12g
Bài 12: Hoa mào gà 3 - 4 bông, đại táo 10 quả, 2 vị sắc kỹ lấy nước uống thay trà Kết quả nghiên cứu hiệnđại cho thấy, hoa mào gà có tác dụng điều hòa nhịp tim, làm giảm lượng ôxy tiêu thụ của cơ tim và hạ huyếtáp
Bài 13: Đài hoa hướng dương 60g sắc uống, có thể kết hợp thêm với râu ngô 30g hoặc hạ khô thảo 15g.Bài 14: Trường xuân hoa (hoa dừa cạn) 6g hãm với nước sôi trong bình kín, sau chừng 20 phút thì dùng được, uống thay trà trong ngày Cũng có thể cho thêm cúc hoa hoặc hoa hòe mỗi thứ 10g thì càng tốt.Bài 15: Hoa mai trắng 3g, thảo quyết minh 10g, 2 thứ hãm với nước sôi trong bình kín, sau 15 phút thì dùngđược, uống thay trà trong ngày
ThS Hoàng Khánh Toàn (SK và ĐS)
Bài thuốc phòng bệnh thiếu máu
Bệnh thiếu máu do nhiều nguyên nhân gây ra, có thể do bệnh mạn tính, giun móc, có thai, suy dinh dưỡng, chấn thương Biểu hiện của bệnh thiếu máu ngoài huyết sắc tố giảm, còn kèm theo hàng loạt triệu chứng như: nóng đầu, hoa mắt, ù tai, sắc mặt xanh xao, hay hoảng sợ, tim đập nhanh, ngủ không yên, mệt mỏi rã rời, móng tay lõm xuống dễ bị nứt nẻ, đầu óc không tập trung, ăn không ngon, nếu là nữ thì kinh nguyệt haythất thường (chu kỳ kinh không đều)
Đông y cho rằng, điều trị bệnh thiếu máu, ngoài việc tăng cường dinh dưỡng và bổ máu, cần phải bắt đầu
từ bổ thận, vì tinh hoa trong thận tạo ra máu Nếu có bệnh xuất huyết mạn tính như xuất huyết nhiều lúc hành kinh, bệnh giun móc, xuất huyết vì loét dạ dày phải kịp thời điều trị Trước khi bồi bổ dinh dưỡng phải chú trọng điều chỉnh khả năng tiêu hóa và hấp thụ thức ăn của dạ dày Ngoài những thực phẩm bổ máu như thịt, cá, cần tăng cường vitamin C, và các chất diệp lục có trong các loại hoa quả và rau tươi có màu sắc như: quýt, cam, táo chua, đào, cà, hồng, rau cần, hạnh đào, nho, sữa ong chúa, nấm mèo đen
Trang 8Nguyên nhân gây thiếu máu thường gặp nhất là thiếu sắt, ảnh hưởng đến sự hình thành huyết cầu tố Ngoài việc dùng thuốc, người bệnh có thể sử dụng một số bài thuốcsau để hiệu quả cao trong hỗ trợ điều trị chứng thiếu máu.
Bài 1: Bổ huyết có tác dụng điều trị thiếu máu do thiếu sắt, làm cho da trở nên hồng hào khỏe mạnh.Rau chân vịt tươi: 200 - 300g (để nguyên rễ), gan lợn 150g Rửa sạch rau chân vịt, thái thành từng đoạn; gan lợn rửa sạch thái miếng mỏng Đun sôi nước, cho một ít gừng tươi thái nhỏ cùng với một lượng muối vừa phải, sau đó cho gan lợn và rau chân vịt vào, tiếp tục đun cho gan chín là được Có thể dùng làm canh trong bữa ăn hằng ngày
Bài 2: Có tác dụng dưỡng can ích huyết, bổ thận cố tinh; sử dụng rất thích hợp cho người gầy yếu, suy dinhdưỡng, thiếu máu, da xanh, niêm mạc nhợt
Hồng táo (táo tàu) 12 quả, kỷ tử 30g, gạo nếp cẩm 50g, đường 20 - 30g Rửa sạch hồng táo, kỷ tử, gạo nếp, cho tất cả vào xoong và đun lửa to cho sôi, sau đó chuyển sang dùng lửa nhỏ tiếp tục đun cho đến khi chín nhừ thành cháo Cho đường vào khuấy đều và chia làm hai phần ăn vào buổi sáng, tối
Bài 3: Dùng 2 cái xương ống chân dê, 20 trái táo đỏ, một lượng gạo nếp vừa đủ Đập nát xương dê cho cùng táo đỏ và gạo nếp vào nấu cháo loãng, mỗi ngày ăn 2-3 lần, mỗi đợt điều trị ăn nửa tháng
Bài 4: Dùng một con gà mái tơ (chừng 1,5kg), 15g vị thuốc đương quy, 30g đảng sâm Gà làm sạch bỏ hết nội tạng, sau đó cho đương quy, đảng sâm, hành, gừng vào trong bụng con gà, cột lại rồi đem ninh với lửa nhỏ cho đến nhừ, đem ăn
Những bài thuốc nói trên có thể dùng từ 7 - 10 ngày, nghỉ 10 ngày sau đó lại dùng tiếp cho đến khi đem lại kết quả
Bác sĩ Nguyễn Sơn
Trang 9Đông y điều trị rối loạn nhịp tim
Theo y học cổ truyền, loạn nhịp tim tùy theo triệu chứng lâm sàng có thể phân các thể bệnh sau đây để điềutrị: khí âm lưỡng hư, âm hư hỏa vượng, tâm tỳ lưỡng hư và tỳ thận dương hư Phương pháp thường dùng trị liệu là bổ ích khí huyết, điều lý âm dương, hóa đờm địch ẩm, hoạt huyết hóa ứ, dưỡng tâm an thần Ngoài việc điều trị bằng thuốc, ăn uống là yếu tố quan trọng để điều trị rối loạn nhịp tim
Sau đây là một số bài thuốc chữa bệnh
- Với thể khí âm lưỡng hư thì có triệu chứng người mệt mỏi, ra mồ hôi nhiều, hồi hộp, đánh trống ngực, ăn uống ít, bụng đầy, người bứt rứt, khó ngủ hoặc ngủ hay mơ không ngon giấc Phép trị là “bổ khí, dưỡng tâm”, dùng bài thuốc gồm các vị: mạch môn, nhân sâm, sinh địa 12g, huỳnh kỳ (chích mật), tiểu mạch 16g, chích cam thảo 8g, và 4 trái táo Nếu có mất ngủ thì thêm sao táo nhân 16-20g, bá tử nhân 12g Sắc uống chia 3 lần uống trong ngày, dùng liền 7 ngày
Hoặc có thể dùng bài thuốc sau: hà thủ ô 10g, táo đỏ 10 trái, đảng sâm 15g, gạo 100g, đường 30g Hà thủ
ô sấy khô, tán thành bột, táo rửa sạch, bỏ hột; đảng sâm cắt miếng, gạo vo sạch Bỏ gạo, hà thủ ô, táo vào nồi, đổ một lượng nước vừa đủ, rồi bỏ đảng sâm vào Nấu sôi bằng lửa lớn, vặn lửa nhỏ lại nấu thêm 30 phút, rồi bỏ đường vào khuấy đều, nấu cho gạo nở hết thì dùng được Ngày 1 lần, dùng thay bữa ăn sáng, mỗi lần ăn 50g cháo
- Với thể âm hư hỏa vượng có triệu chứng hồi hộp, khó ngủ, hoa mắt, chóng mặt, ù tai, nhức mỏi lưng phép trị là “tư âm, giáng hỏa”, bài thuốc thường được dùng các vị: sinh địa, phục thần, bá tử nhân, táo nhân16g, đảng sâm, đơn sâm, huyền sâm, thiên ma, quy đầu 12g, viễn chí, kiến cánh 8g, mạch môn 20g, ngũ vị 4g Sắc uống chia 3 lần uống trong ngày, dùng liền 5-7 ngày
- Với thể tâm tỳ đều hư người mệt mỏi, sắc mặt không tươi, ăn uống ít, hồi hộp, mất ngủ, hay quên, hoa mắt bài thuốc thường dùng là “quy tỳ thang gia giảm”, gồm các vị: đương quy, bạch truật, nhãn nhục 12g, đảng sâm, huỳnh kỳ 16g, chính cam thảo 4g, phục thần 10g, viễn chí, táo nhân (sao đen) - 8g, mộc hương 6g, thục địa 20g, sinh khương 5g, và 3 quả táo Sắc uống chia 3 lần uống trong ngày, dùng liền 5 - 7 ngày
- Với thể tỳ thận dương hư da khô kém tươi nhuận, phù toàn thân, người mệt mỏi, sắc mặt tái, các khớp đau nhức, lưng gối đau mỏi, ăn uống kém dùng bài “phụ tứ lý trung thang gia giảm”, với những vị: đảng sâm, phục linh, bạch truật, bạch thược 12g, phụ thử 10g, chích thảo 8g, nhục quế 4g
Trang 10Cách sắc (nấu) những bài thuốc trên như sau: nước thứ nhất cho các vị thuốc vào cùng 4 bát con nấu còn
1 bát, cho nước thuốc ra Nước thứ 2 cho 3 bát nước vào tiếp nấu còn nửa bát Hòa hai nước lại chia làm 3lần dùng trong ngày
ThS Nguyễn Sơn
Đông y hỗ trợ điều trị bệnh tim mạch
Xin giới thiệu một số bài thuốc có tác dụng hỗ trợ điều trị bệnh tim mạch (tùy theo mức độ bệnh, điều kiện của từng người có thể áp dụng linh hoạt)
Hỗ trợ điều trị bệnh động mạch vành, giảm mỡ máu, có tác dụng chữa chứng đầy bụng, giảm chất béo, tiêuđờm: Sơn tra tươi 500g, mật ong 250g Chế biến như sau: Sơn tra rửa sạch, bỏ cuống và hạt để vào nồi, thêm vào lượng nước thích hợp, nấu đến sắp chín, nước gần cạn cho mật ong vào, đun lửa nhỏ nấu cho đến chín chắt lấy nước Chờ nguội cho vào chai Uống mỗi ngày 3 lần, mỗi lần 20ml
Đông y trị bệnh đường máu thấp
Nói chung phát bệnh khi đói, trạng thái bệnh từ nhẹ đến nặng, số lần phát cơn từ ngẫu nhiên đền thường xuyên Biểu hiện đầu váng, mắt hoa, mất sức, tim hoảng loạn, đổ mồ hôi, sắc mặt màu trắng xanh, lo lắng, run rẩy, thậm chí co giật, đột nhiên đổ ngã Theo y học cổ truyền, bệnh đường máu thấp thuộc phạm trù
“Hư lão”, “Quyết chứng” Nguyên nhân cơ chế bệnh sinh dẫn đến bệnh đường máu thấp là do khí huyết không đầy đủ hoặc khí hư đàm tụ
Khí huyết không đầy đủ
Trang 11Nguyên nhân: Tiên thiên bẩm phú không đầy đủ, hậu thiên lao động quá độ, ăn uống thất điều, tư lự quá mức, sau khi bệnh phát không điều dưỡng chu đáo, dẫn tới khí huyết không đầy đủ, tâm tỳ suy
Biểu hiện: sắc mặt trắng xanh, đầu váng mắt hoa, tứ chi mệt mỏi mất sức, mồ hôi đầm đìa, tim hồi hộp phiền loạn
Phép chữa: Bổ tích khí huyết, dưỡng tâm tinh thần
Dùng bài Bát chân thang gia giảm: đẳng sâm 30g, bạch truật 9g, phục linh 9g, chích cam thảo 4,5g, sinh địa30g, thục địa 30g, xuyên khung 9g, bạch thược 9g, đương quy 9g, long nhãn nhục 30g, sơn thù du 9g Sắc uống, ngày uống 1 thang, cho vào 1 lít nước sắc kỹ còn 300ml thuốc, chia uống 3 lần trong ngày sau khi ăn
các yếu tố gây bệnh tim mạch
Theo Trung tâm thống kê sức khỏe quốc gia Hoa Kỳ, hơn 68 triệu người dân nước này đang có ít nhất một rối loạn về tim mạch và rất nhiều người khác được cho là có nguy cơ mắc một trong những bệnh lý nguy hiểm này Tại Việt Nam, điều tra gần đây có tới trên 20% số người lớn bị tăng huyết áp Kiểm soát các yếu
tố nguy cơ của bệnh lý tim mạch là vô cùng quan trọng trong việc giảm tỷ lệ mắc và tỷ lệ tử vong do bệnh lý tim mạch
Thế nào là yếu tố nguy cơ? Yếu tố nguy cơ của bệnh tim mạch là yếu tố liên quan với sự gia tăng khả năng mắc bệnh tim mạch Vậy, yếu tố nguy cơ của tim mạch bao gồm:
Các yếu tố nguy cơ không thể thay đổi được
Trang 12Tuổi: Hơn nửa số người bị đột quỵ tim mạch và tới 4/5 số người bị chết vì đột quỵ có tuổi cao hơn 65.
Cố nhiên là bạn không thể giảm bớt tuổi đời của mình được nhưng việc ăn uống điều độ và sinh hoạt hợp lý
có thể giúp làm chậm lại quá trình thoái hoá do tuổi tác gây ra
Giới: Đàn ông có nguy cơ mắc bệnh mạch vành, đột qụy và các bệnh tim mạch khác cao hơn so với nữ giới Hiện nay, tuổi thọ của phụ nữ nói chung cao hơn nam giới trung bình 4 - 6 năm
Yếu tố di truyền: Nếu trong gia đình bạn có người mắc bệnh tim mạch khi còn trẻ (nam dưới 55 tuổi và nữ dưới 65 tuổi), bạn phải đặc biệt lưu ý tới việc làm giảm ảnh hưởng của bất kì yếu tố nguy cơ nào có thể kiểm soát được và phải cảnh giác hơn để tránh được cơn đau tim hoặc đột qụy
Các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được
Tăng huyết áp: Tăng huyết áp được xác định nếu con số huyết áp luôn vượt quá 140/90mmHg
Rất nhiều nghiên cứu cho thấy, điều trị thành công tăng huyết áp làm giảm rõ rệt các nguy cơ của nó May mắn thay, hiện tại chúng ta đang có rất nhiều thuốc hạ huyết áp tốt, dễ dàng dung nạp và dùng được lâu dài
Tăng cholesterol trong máu và các rối loạn lipid liên quan: Tăng hàm lượng các chất mỡ trong máu
(cholesterol và triglycerid) rất thường gặp Các nghiên cứu cho thấy, nồng độ cholesterol toàn phần trong máu là yếu tố dự báo mạnh về nguy cơ mắc bệnh mạch vành và đột qụy Nồng độ cholesterol toàn phần trong máu dưới 5,2mmol/dl được coi là bình thường Khi cholesterol tăng cao sẽ đồng nghĩa với nguy cơ đột qụy tim mạch tăng cao theo tuyến tính
Cholesterol toàn phần bao gồm nhiều dạng cholesterol trong đó được nghiên cứu nhiều nhất là cholesterol trọng lượng phân tử cao (HDL-C) và cholesterol trọng lượng phân tử thấp (LDL-C) Nồng độ LDL-C trên 3,0mmol/dl là yếu tố nguy cơ của bệnh tim mạch Ngược lại, HDL-C được xem là có vai trò bảo vệ bạn Hàm lượng HDL-C trong máu càng cao thì nguy cơ mắc bệnh tim mạch càng thấp (tối thiểu cũng phải cao hơn 1,0mmol/dl)
Hút thuốc lá: 30 - 40% trong số khoảng 500.000 trường hợp chết vì bệnh mạch vành hằng năm có nguyên nhân từ thuốc lá Các kết quả từ nghiên cứu Framingham đã chứng minh rằng, nguy cơ đột tử cao hơn 10 lần ở nam và 5 lần ở nữ giới có hút thuốc Thuốc lá là yếu tố nguy cơ số 1 đối với đột tử và bệnh mạch ngoại vi
May thay, nguy cơ mắc bệnh sẽ giảm ngay sau khi từ bỏ thuốc lá Dần dần, mức độ nguy cơ của họ sẽ gần như tương đương với người chưa bao giờ hút thuốc lá
Béo phì: Trong một nghiên cứu gần đây trên 100.000 phụ nữ tuổi từ 30 - 55, nguy cơ tim mạch cao gấp 3 lần ở nhóm béo nhất so với nhóm có cân nặng thấp nhất
Có hai dạng béo phì, ở dạng thứ nhất, mỡ thừa thường tập trung tại vùng bụng và thường gặp ở nam giới (gọi là "bụng bia" hay người hình quả táo) Dạng thứ hai được đặc trưng bởi sự tích lũy mỡ nhiều ở vùng mông và đùi, thường gặp ở phụ nữ (người hình quả lê) Kiểu béo phì ở bụng có liên quan với sự gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đặc biệt là bệnh mạch vành và đột qụy Các nhà khoa học khuyến cáo, nếu bạn là nam giới, tốt nhất không nên để vòng bụng vượt quá 90% vòng mông, nếu bạn là phụ nữ, hãy cố gắng duy trì con số này dưới 80%
Đái tháo đường và kháng insulin: Những người mắc bệnh đái tháo đường, đặc biệt là đái tháo đường xuất hiện sau 40 tuổi (gọi là type II) có tỷ lệ mới mắc bệnh mạch vành và đột qụy cao hơn người bình thường Bệnh cảnh kháng insulin trong máu có thể gây tăng huyết áp và tăng lắng đọng cholesterol vào mảng vữa
xơ động mạch Hậu quả là thúc đẩy quá trình xơ vữa và các biến chứng của nó
Lười vận động (lối sống tĩnh tại): Lối sống tĩnh tại được coi là một nguy cơ của các nguy cơ tim mạch Việc vận động hằng ngày đều đặn ít nhất 45 phút mang lại lợi ích rõ rệt trong giảm nguy cơ bệnh tim mạch.Rượu: Nếu sử dụng điều độ, tức không quá 1 - 2 chén mỗi ngày, rượu có thể giúp ngăn ngừa xơ vữa động mạch và bệnh mạch vành Nếu uống quá nhiều rượu (nhiều hơn 60ml rượu vang, 300ml bia, hoặc 30ml
Trang 13rượu nặng) mỗi ngày làm tăng huyết áp, tăng nguy cơ tổn thương gan và biến chứng thần kinh trung ương cũng như rất nhiều rối loạn khác.
Điều chỉnh các yếu tố nguy cơ tim mạch
- Thực hiện chế độ ăn uống có lợi cho tim, ít mỡ bão hoà và cholesterol, nhiều rau, quả, cá ; Giảm cân nặng nếu bạn thừa cân; Hạn chế muối đưa vào cơ thể Đa số chúng ta ăn nhiều muối hơn lượng cơ thể chúng ta cần Nhiều thức ăn tự nhiên đã chứa muối hoặc muối đã được thêm vào trong quá trình chế biến Đơn giản nhất, bạn hãy hạn chế cho muối vào thức ăn khi nấu nướng; Bắt đầu một chương trình tập luyện thể dục Tập luyện đều đặn có lợi cho tất cả mọi người Bạn hãy chọn một phương pháp phù hợp với sở thích, thời gian và khả năng của bạn Luyện tập đều đặn, mỗi ngày ít nhất 45 phút; Nếu bạn hút thuốc, hãy ngừng ngay; Nếu bạn uống rượu, hãy uống vừa phải; Học cách làm giảm căng thẳng, tránh phản ứng với các tình huống có thể gây stress bởi nó chỉ làm vấn đề trở nên trầm trọng hơn mà thôi; Đi khám bệnh định
kỳ để đánh giá mức độ nguy cơ của bạn Một hồ sơ hoàn toàn trong sạch về sức khỏe tại một thời điểm nào đó không thể suốt đời đảm bảo được rằng bạn không có bệnh tật
6 loại trà dược cho người viêm gan
Viêm gan thuộc phạm vi các chứng hoàng đản của y học cổ truyền, chủ yếu là chỉ bệnh viêm gan, xơ gan hay viêm túi mật Bệnh thường biểu hiện qua các triệu chứng hay mệt mỏi, chán ăn, giảm cân, đau hạ sườnphải, sốt nhẹ, nước tiểu vàng sẫm, có kèm theo vàng da, vàng mắt Nếu không được điều trị, bệnh có thể dẫn đến xơ gan hoặc ung thư gan Nguyên nhân là do cơ thể suy nhược, ăn uống không hợp lý, tình chí không thoải mái, can không được sơ tiết thường làm tổn thương tỳ vị Tỳ vị hư nhược, hàn thấp hoặc thấp nhiệt uất kết ở trung tiêu lại gặp phải thời khí ôn dịch dễ dẫn đến viêm gan Để điều trị, Đông y có nhiều cách chữa hiệu quả Xin giới thiệu một số bài trà dược tốt cho người viêm gan, giúp tăng cường chức năng gan, phòng chữa bệnh này
Bài 1: Phèn đen 120g, chè 120g, táo tàu vừa đủ Phèn đen và chè tán bột mịn, trộn đều với táo, giã nát, làmviên 3g Mỗi lần uống 1 viên, ngày 3 lần, uống với nước chè Công dụng: thanh nhiệt lợi thấp, trừ hoàng đản
Bài 2: Nhân trần 30g, đường cát trắng vừa đủ Nhân trần nấu nước, lọc bã pha đường, cho vào phích uống trong ngày Ngày 1 thang Nhân trần là vị thuốc hàng đầu thanh nhiệt lợi thấp thoái hoàng, là thứ thuốc hay
để trị viêm gan hoàng đản
Bài 3: Xa tiền tử 300g, nhân trần 150g, lá liễu tươi 500g Cho cả 3 thứ vào nấu nước uống 2 ngày uống 1 thang, liên tục 15 ngày Công dụng: thanh nhiệt, lợi đởm thoái hoàng Chữa viêm gan hoàng đản cấp