van hoa hoc

TỒ CHỨC NÔNG THÔN THEO HUYẾNT THỐNG: GIA ĐÌNH VÀ GIA TỘC Gia đình là đơn vị cơ sở được tổ chức theo quan hệ hôn nhân và huyến thống.Gia đình cấu thành gia tộc đại gia đình chung huyết

A VĂN HÓA TỔ CHỨC ĐỜI SỐNG TẬP THỂ.

1 TỔ CHỨC NÔNG THÔN

1.1 CÁC NGUYÊN TẮC TỔ CHỨC NÔNG THÔN

a TỒ CHỨC NÔNG THÔN THEO HUYẾNT THỐNG: GIA

ĐÌNH VÀ GIA TỘC

Gia đình là đơn vị cơ sở được tổ chức theo quan hệ hôn nhân và huyến thống.Gia đình cấu thành gia tộc (đại gia đình chung huyết thống)

-Sức mạnh của gia tộc thể hiện ở: đùm bọc, thuơng yêu nhau về vật chất; hỗ trợ nhau về trí tuệ, tinh thần; dìu dắt, làm chỗ dựa nhau về chính trị.

-Quan hệ huyết thống theo hàng dọc, thời gian ( tính tôn ti) Phân biệt rạch ròi 9 thế hệ ( cửu tộc ): Kỵ - Cụ - Ông - Cha - Tôi- Con - Cháu - Chắt - Chút.

Tôn ti gián tiếp cũng quy định rất nghiêm ngặt.

-Mặt trái tính tôn ti dẫn đến óc gia trưởng, tính tư hữu,

cục bộ, bè phái

b.Tổ chức nông thôn theo địa bàn cư trú: Xóm và Làng:

-Xuất hiện khi công xã thị tộc tan rã Nhu cầu quan hệ sản

xuất, ứng phó với môi trường tự nhiên và môi trường xã hội khiến người

Việt liên kết với nhau chặt chẽ.

-Quan hệ hàng ngang, theo không gian, theo tình cảm ( tình làng, nghĩa xóm ) Đó là nguồn gốc của tính dân chủ tập thể.

-Mặt trái của tính dân chủ, bình đẳng là dựa dẫm, ỷ lai, đố

gọi là Hội ( hội làm vườn, hội cờ tướng, hội chim và cá cảnh ) -Quan hệ theo chiều ngang ( bình đẳng ) Đặc trưng của

Phường, Hội là tính dân chủ ( tương trơ, giúp đỡ lẫn nhau ).

Theo nghề nghiệp: phường và hội

d.Tổ chức nông thôn theo truyền thống : Giáp

- đứng đầu Giáp là Cai Giáp ( Câu Đương ) Giúp việc các

Cai Giáp là các ông Lềnh

-Đặc điểm: chỉ có đàn ông, cha truyền con nối, trong Giáp phân biệt 3 lớp tuổi ( Ti ấu - dưới 18 tuổi, Đinh - 18 tuổi đến dưới 60 tuổi, Lão - 60 tuổi trở lên )

-Nguyên tắc: trọng tuổi già

-Giáp tổ chức vừa theo chiều dọc vừa thao chiều

e.Tổ chức nông thôn theo đơn vị hành chính: thôn và xã:

Phương tiện duy trì sự ổn định của bộ máy quản lý

Trong thôn phân biệt dân chình cư và dân ngụ cư ( dân nội tịch và dân ngoại tịch )

Đình làng

Ở Bắc và Trung đứng đầu Hội đồng kì mục là Tiên chỉ và Thứ chỉ; đứng đầu kì dịch (lý lịch) là lý trưởng… Ở Nam, Hội đồng kì mục gọi là Hội tề, đứng đầu Hội tề là Hương cả,

đứng đầu kì dịch là Xã trưởng

-Bộ máy hành chính của làng xã Việt Nam cổ truyền rất gọn

nhẹ

1.2 TÍNH CỘNG ĐỒNG VÀ TÍNH TỰ TRỊ - HAI ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA NÔNG THÔN VIỆT NAM:

a KHÁI NIỆM:

-Tính cộng đồng là sự lien kết các thành viên trong làng với nhau, mỗi người hướng tới những người khác trong cộng đồng Dương tính, hướng ngoại Chú trọng sự đống nhất

-Tính tự trị: là làng nào biết làng ấy, các làng tồn tại biệt lập với nhau và phần nào độc lập với triều đình Dương tính, hướng nội Chú trọng sự khác biệt giữa các làng

+Sự thủ tiêu vai trò cá nhân.

+Tư tưởng cầu an, cả nể

+Thói dựa dẫm, ỷ lại, cào bằng, đố kị

c.Hệ quả tính tự trị :

−Hệ quả tốt :

+Tinh thần tự quản, tự lập +Tinh thần cần cù

+Nếp sống tự cấp, tự túc

Hệ quả xấu:

Tư tưởng tư hữu ích ích kỉ

Óc bè phái, địa phương, cục bộ

Thói gia trưởng và nếp sống tôn ti

-Biểu tượng truyền thống của tính cộng đồng là sân đình, bến nước và cây đa

-Biểu tượng truyền thống của tính tự trị là lũy tre

d.Biểu tượng truyền thống : của tính cộng đồng:

TÍNH CỘNG ĐỒNG (+) TÍNH TỰ TRỊ (—)

Chức năng Liên kết các thành viên

( sự đồng nhất) Xác định tính độc lập của làng.(sự khác biệt)

Bản chất Dương tính, hướng ngoại Âm tính, hướng nội

Biểu tượng Sân đình, bến nước, cây đa Lũy tre

Hệ quả tốt + Tinh thần đoàn kết

tương trợ.

+ Tính tập thể, hòa đồng.

+ Nếp sống dân chủ , bình đẳng.

+ Tư tưởng tư hữu ích kỷ.

+ Óc bè phái, địa phương.

+ Thói gia trưởng và nếp tôn ti.

Bảng: tính cộng đồng và tính tự trị của làng xã.

— Tính cộng đồng và tính tự trị là hai đặc trưng gốc rễ, là nguồn gốc sản sinh ra hàng loạt những

ưu điểm và nhược điểm trong tính cách người Việt.

+Đặc môi trường sống quy định đặc tính tư duy.Lối tư duy tổng hợp và biện chứng của người nông nghiệp lúa nước dẫn đến sự hình thành nguyên lý âm dương _tư duy nước đôi

Tính cách dân tộc Việt Nam thường mang tính chất nước đôi.

+Tất cả cái tốt , cái xấu cứ đan xen nhau thành từng cặp và tồn tại ở người Việt Tùy lúc, tùy nơi

mà mặt tốt, mặt xấu sẽ được phát huy

1.3 Các tính chất của thể chế làng xã :

−Chủ nghĩa tập thể: điều chỉnh hành vi cá nhân bằng dư luận Trong trường hợp đặc biệt, làng áp dụng biện pháp phạt vạ, biêu riếu, làm nhục,…

−Khó chấp nhận những cái mới và không có khả năng biến đổi trước sự biến động của hoàn cảnh xã hội

−Tính tự quản, tự ti dẻ ra tầng lớp cường hào sách nhiễu nhân dân

1.4 Làng nam bộ: hình thành vào thời Nguyễn:

−Tính mở: dễ tiếp nhận ảnh hưởng từ bên ngoài Không

có lũy tre, tự trị khép hín như ở làng xã Bắc Bộ

−Trải dài theo kênh rạch: vùng cao gọi là miệt giồng, vùng song gọi là miệt sông, vùng thấp gọi là miệt thứ

a Từ làng đến nước và việc quản lí xã hội.

Chống ngoại xâm

Ứng phó với

lũ lụt

Chức năng

và nhiệm vụ

Ứng phó với lũ lụt

CHỐNG NGOẠI XÂM

a Từ làng đến nước và việc quản lí xã hội.

Tính tự trị:

ý thức quốc gia, lòng yêu Nước và tinh thần Dân tộc

Tính cộng

đồng (đồng bào):

tinh thần

đoàn kết toàn dân

Đặc trưng

TINH THẦN ĐOÀN KẾT VÀ LÒNG YÊU NƯỚC

a Từ làng đến nước và việc quản lí xã

hội.

Việc quản

lý bằng pháp luật

Việc tổ chức chặt

chẽ hơn

Sự khác biệt cơ bản của tổ chức quốc gia so với làng

TỔ CHỨC NHÀ NƯỚC

Vua Việt Nam không quá chuyên chế

Và độc đoán như ở Phương Tây và

Trung Hoa

Vua Việt Nam không quá chuyên chế

Và độc đoán như ở Phương Tây và

Truyền thống dân chủ còn được bộc

Lộ trong quan hệ giữa dân và thánh

Thần, giữa người và loài vật

Truyền thống dân chủ còn được bộc

Lộ trong quan hệ giữa dân và thánh

Thần, giữa người và loài vật

b Nước với truyền thống dân chủ của văn hóa nông nghiệp

b Nước với truyền thống dân chủ của văn hóa nông nghiệp

VUA VIỆT NAM

Luật chỉ tác động trên phạm vi quốc

gia,còn làng xã sống theo lệ

Luật chỉ tác động trên phạm vi quốc

gia,còn làng xã sống theo lệ

Tuyển chọn người vào bộ máy

quan lại theo con đường thi cử

Tuyển chọn người vào bộ máy

quan lại theo con đường thi cử

Kẻ sĩ được coi trọng

b Nước với truyền thống dân chủ của văn hóa nông nghiệp

b Nước với truyền thống dân chủ của văn hóa nông nghiệp

THI CỬ

3 Tổ chức đô thị:

Đô thị Việt Nam rất kém phát triển Nguyên nhân xét từ 2 phía: trong quan hệ với quốc gia và trong quan hệ với nông thôn

a)Đô thị Việt Nam trong quan hệ với quốc gia:

— Phần lớn đô thị Việt Nam do nhà nước sản sinh ra

— Đô thị Việt Nam thực hiện chức năng hành chính là chủ yếu

— Đô thị Việt Nam do nhà nước quản lý

Đặc trưng Đô thị Việt Nam Đô thị Phương Tây

1 Nguồn gốc Do nhà nước lập ra Hình thành tự phát

2.Chức năng Hành chính(Đô) Kinh tế(Thị)

3.Tính chất quản

ĐÔ THỊ VIỆT NAM

ĐÔ THỊ PHƯƠNG TÂY

b)Đô thị Việt Nam trong quan hệ với nông thôn

−Số lượng và qui mô đô thị Việt Nam không đáng kể so với nông thôn Nhiều làng xã nông thôn thực hiện luôn chức năng kinh tế của đô thị

−Đô thị phụ thuộc vào nông thôn và bị nông thôn hoá.

+ Tổ chức hành chính của đô thị Việt Nam được sao phỏng theo tổ chức nông thôn

+ Phố nằm xen với làng

+ Lối sống của đô thị Việt Nam được sao phỏng theo tổ chức nông thôn

Nguyên nhân của các đặc trưng trên:

− Thể chế làng xã của Việt Nam bao trùm và chi phối tất cả

− Các làng nghề Việt Nam không thể phát triển thành đô thị

+ Nghề chỉ hoạt động phụ so với canh tác nông nghiệp+ Hệ thống giao thông không phát triển

+ Thị trường tiêu thụ không mở rộng

+ Nhà nước phong kiến tìm mọi cách để loại trừ những tác nhân khuynh hướng phân quyền

+ Thành kiến của người Việt đối với thương nghiệp

→ Ở Việt Nam không tồn tại một tầng lớp thương nhân độc lập mà chỉ có thương nhân gắn chặt với

làng quê (không giống Trung Hoa)

Nông thôn (-) Đô thị (+)

Làng thuần

nông (-)

Làng công thương (+) Phần đô (-) Phần thị (+)

Bảng: tương quan âm dương trong tổ chức xã hội Việt Nam

Việt Nam âm trong âm (Trung Hoa dương trong dương) khả năng bảo tồn mạnh hơn khả năng phát triển Điều này lý giải một mặt nguồn gốc sức mạnh Việt Nam và mặt khác lý giải tại sao Việt Nam là một nước chậm phát triển

UNIT 5 : THINGS I DO PERIOD 27 : LESSON 3 : A5 – A6