thí nghiệm + Bố trí thí nghiệm như hình sau + Chiếu chùm sáng tới song song theo phương vuông góc với mặt một thấu kính hội tụ... Hình dạng của thấu kính hội tụ C3: Tìm hiểu, so sánh đ
Trang 2KiÓm tra bµi cò:
Câu 1: Nªu kÕt luËn vÒ mối quan hÖ gi÷a gãc tíi vµ gãc khóc x¹ khi tia s¸ng truyÒn tõ kh«ng khÝ vµo các môi
trường trong suốt khác ?
Khi tia s¸ng truyÒn tõ kh«ng khÝ sang các môi trường
trong suốt rắn, lỏng khác nhau th× :
+ Gãc khóc x¹ nhá h¬n gãc tíi
+ Khi gãc tíi t¨ng (gi¶m) th× gãc khóc x¹ còng t¨ng (gi¶m) + Khi gãc tíi b»ng 0o th× gãc khóc x¹ còng b»ng 0o
ĐÁP ÁN
Trang 3Câu 2: Chiếu một tia sáng từ không khí vào thủy tinh với góc tới bằng 600 thì :
A Góc khúc xạ lớn hơn 600
B Góc khúc xạ bằng 600
C Góc khúc xạ nhỏ hơn 600
D Cả A,B,C đều sai
Trang 4Bạn Kiên: Cậu dùng loại kính gì mà hứng ánh sáng mặt trời mà lại đốt cháy được miếng giấy trên sân như vậy
Bạn Long: Anh tớ bảo đó là thấu kính hội tụ Bạn Kiên: Thấu kính hội tụ là gì nhỉ?
Trang 5Tiết 46 bài 42: thấu kính hội tụ –
I - đặc điểm của thấu kính hội tụ
1 thí nghiệm
+ Bố trí thí nghiệm như hình sau
+ Chiếu chùm sáng tới song song theo phương vuông góc với mặt một thấu kính hội tụ
Trang 6Quan sát hiện tượng
Trang 7Tiết 46 bài 42: thấu kính hội tụ –
I - đặc điểm của thấu kính hội tụ
1 thí nghiệm
C1: Chùm tia khúc xạ ra khỏi thấu kính là chùm hội tụ
C1: Chùm tia
khúc xạ ra khỏi
thấu kính có đặc
điểm gì mà người
ta gọi nó là thấu
kính hội tụ ? Tia sáng đi tới thấu kính gọi là tia tới
Tia khúc xạ ra khỏi thấu kính gọi là tia ló
C2: Hãy chỉ ra tia tới, tia ló trong thí nghiệm ở hình trên
2 Hình dạng của thấu kính hội tụ
C3: Tìm hiểu, so sánh độ dày phần rìa so với phần giữa của thấu kính hội tụ dùng trong thí nghiệm
C3: Phần rìa của thấu kính hội tụ mỏng hơn phần giữa
Thấu kính được làm bằng vật liệu trong suốt
(Thường là Thủy tinh hoặc Nhựa )
Chùm tia tới
Chùm tia ló
Hỡnh cắt cuả một số
thấu kớnh hội tụ
(Hỡnh 42.3a,b,c)
Kớ hiệu thấu kớnh hội
tụ ( Hỡnh 42.3d )Thấu kớnh được
làm bằng vật liệu gỡ
?
Trang 8Tiết 46 bài 42: thấu kính hội tụ –
I - đặc điểm của thấu kính hội tụ
1 thí nghiệm
2 Hình dạng của thấu kính hội tụ
Ii trục chính, quang tâm, tiêu điểm, tiêu cự của–
Thấu kính hội tụ
1 Trục chính
C4: Quan sát lại thí nghiệm ở hình 42.2 và cho biết, trong 3 tia sáng tới thấu kính, tia nào qua thấu kính truyền thẳng không bị đổi hướng? Tìm cách kiểm tra điều này.
Trong các tia tới vuông góc với mặt thấu kính hội
tụ, có một tia cho tia ló truyền thẳng không đổi hướng.Tia này trùng với một đường thẳng được gọi
là trục chính () của thấu kính.
∆
2 Quang tâm
Trục chính của thấu kính hội tụ đi qua một điểm O trong thấu kính mà mọi tia sáng tới điểm này đều truyền thẳng, không đổi
hướng Điểm O gọi là Quang tâm
của thấu kính.
3 Tiêu điểm
C5: Quan sát lại thí nghiệm ở hình 42.2 và cho biết điểm hội tụ F của chùm tia ló nằm trên đường thẳng chứa tia tới nào? Hãy biểu diễn chùm tia tới và chùm tia ló trong
thí nghiệm này trên hình bên
C6: Vẫn thí nghiệm trên, Nếu chiếu
chùm tia tới vào mặt bên kia của thấu
kính thì chùm tia ló có đặc điểm gì?
O
F
Một chùm tia tới song song với
trục chính của TKHT cho chùm tia
ló hội tụ tại một điểm F nằm trên
trục chính Điểm đó gọi là Tiêu
điểm của thấu kính hội tụ.
Tiêu điểm nằm cùng
phía hay khác phía với
chùm tia tới?
Mỗi thấu kính có mấy tiêu
điểm? Các tiêu điểm này
có đặc điểm như thế nào?
4 Tiêu cự
Khoảng cách từ quang
tâm đến mỗi tiêu điểm gọi
là tiêu cự của thấu kính
( OF = OF’ =f )
∆
Mọi tia sáng đi qua O đều tiếp tục
truyền thẳng,không đổi hướng
O
Trục chính của thấu kính hội tụ đi qua
một điểm O trong thấu kính
Em có nhận xét gì về hướng truyền của
các tia sáng đi qua O ?
C5 Điểm hội tụ F của chựm tia tới song song với trục
chớnh của thấu kớnh,nằm trờn trục chớnh
C6 Chựm tia lú vẫn hội tụ tại một điểm trờn trục chớnh (F’) F O F’
Mỗi thấu kính có 2 tiêu điểm
F và F' nằm về hai phía của thấu
kính, cách đều quang tâm O
O F
Trang 9Nếu cho tia tới đi qua tiêu điểm của thấu kính thì tia ló như thế nào ?
I - đặc điểm của thấu kính hội tụ
1 thí nghiệm
2 Hình dạng của thấu kính hội tụ
Ii trục chính, quang tâm, tiêu điểm, tiêu cự của–
Thấu kính hội tụ
1 Trục chính
2 Quang tâm
4 Tiêu cự
3 Tiêu điểm
F O
F’
Nếu cho tia tới đi qua tiêu điểm của thấu kính thì tia ló song song với trục chính
Trang 10Iii - VËn dông
C7: Trªn h×nh 42.6 cã vÏ
thÊu kÝnh héi tô, quang
t©m O, trôc chÝnh
Hai tiªu ®iÓm F, F’, c¸c
tia tíi 1, 2, 3 H·y vÏ tia
lã cña c¸c tia nµy
C8: Tr¶ lêi c©u hái b¹n Kiªn nªu ra ë
phÇn më bµi
C8:
*ThÊu kÝnh héi tô lµ thÊu kÝnh
cã phÇn r×a máng h¬n phÇn gi÷a
*NÕu chiÕu mét chïm s¸ng tíi song song víi trôc chÝnh cña thÊu kÝnh héi tô th× chïm tia lã
sÏ héi tô t¹i tiªu ®iÓm cña thÊu kÝnh.
(1) (2)
(3) F’
F
S
O
S’
Trang 11Qua bài học này ta cần nắm những đơn vị kiến thức nào?
* Thấu kính hội tụ thường có phần rìa mỏng hơn phần giữa.
* Một chùm tia tới song song với trục chính của thấu kính hội tụ cho chùm tia ló hội tụ tại tiêu điểm của thấu kính.
* Đường truyền của ba tia sáng đặc biệt qua thấu kính hội tụ: + Tia tới đến quang tâm thì tia ló tiếp tục truyền thẳng
theo phương của tia tới.
+ Tia tới song song với trục chính thì tia ló qua tiêu điểm + Tia tới qua tiêu điểm thì tia ló song song với trục chính.
Ghi Nhớ
Trang 12? Thấu kính hội tụ có đặc điểm và tác dụng nào sau đây :
A Có phần giữa mỏng hơn phần rìa và cho phép thu được
ảnh của mặt trời
B Có phần giữa mỏng hơn phần rìa và không cho phép thu
được ảnh của mặt trời
C Có phần giữa dày hơn phần rìa và cho phép thu được ảnh
của mặt trời
D Có phần giữa dày hơn phần rìa và không cho phép thu
được ảnh của mặt trời
Bài tập
Trang 13Cho mét thÊu kÝnh héi
tô vµ hai tia lã nh h×nh sau H·y dùng tia tíi t
¬ng øng víi mçi tia lã
F F’
Trang 14* §äc phÇn “cã thĨ em cha biÕt”
* Bài tập về nhà: 42-43.3,8,9,10 sách bài tập
* Tìm hiểu: Aûnh tạo bởi thấu kính hội tụ có đặc
điểm gì? Cách dựng ảnh của một vật tạo bởi thấu
kính hội tụ như thế nào?
Trang 15Xin chân thành cảm ơn quý
thầy cô giáo đã tham dự
giờ học này
Trang 16Có thể em chưa biết
1 Những kết luận về đường truyền của tia sáng
qua thấu kính hội tụ sẽ càng đúng khi thấu kính
có bề dày phần giữa càng nhỏ (Thấu kính mỏng)
và khi tia sáng lệch càng ít so với trục chính.
2 Trục chính cắt thấu kính ở hai điểm trên hai mặt
của thấu kính Đối với thấu kính mỏng có thể coi
hai điểm đó trùng nhau, đó là quang tâm của thấu kính Trên hình ta chỉ vẽ trục chính cắt thấu kính
tại một điểm.
Dùng băng (Nước đá) để lấy lửa
Trong cuốn tiểu thuyết: “Cuộc du lịch của viên thuyền trưởng
viên trong đoàn, chỉ với chiếc rìu, con dao nhỏ và đôi bàn tay, đã lấy
một tảng băng nước ngọt, đường kính khoảng 30cm, chế tạo được
một thấu kính hội tụ trong suốt chẳng khác gì thấu kính pha lê.
Dưới ánh nắng mặt trời, ông đưa thấu kính đó ra hứng các tia nắng
lên bùi nhùi, chỉ vài phút sau bùi nhùi bốc cháy.
Câu chuyện này không hoàn toàn là hoang đường Thí nghiệm đốt
cháy gỗ bằng một thấu kính băng đã tiến hành thành công lần đầu
tiên ở Anh vào năm 1763.
