TUYỂN TẬP TÁC PHẨM BĂNG SƠN

Lúđi giúâi thiïơu Bùng Sún lađ nhađ vùn chuýn viïịt vïì Hađ Nöơi, taâc giaê cuêa nhûông tíơp tuyđ buât, ăoaên vùn ặúơc baơn ăoơc chuâ yâ nhû: Thuâ ùn chúi ngûúđi Hađ Nöơi Nhađ xuíịt baên

Muơc luơc

Lúđi giúâi thiïơu 3

Ăoaên vùn 4

Bïịn nûúâc 4

Ta ăang ăi 6

Sùn chuöơt ăöìng 8

Cûêa 10

Gûêi theo ngûúđi 12

Hoa cađ 14

Hûúng thõ 16

Khuâc giûôa 18

Kiïịp phíơn 20

Mađu vöi múâi 22

Moân trung lûu 24

Muđa lïn ặúđng 26

Nhûông ăïm 28

Vûúđn khuya 30

Taên vùn 32

Canh cua thiïn lyâ 32

Maênh sađnh 34

Mûa qú 36

Quađ rong 38

Quaê thu 40

Rau maênh baât 42

Chim thađnh phöị 44

Ăûât gaânh 46

Haơt buơi 48

Hoa xuín 52

Tuyđ buât 54

Hûúng ăíìu heđ 54

Raơng rúô möơt Bùưc Ninh 56

Chiïìu cuöịi nùm 62

Ăúđi möơt phöị 66

Ăûúđng hoa 71

Ăûúđng xuín möơt ăoaơn 75

Nïìn ăíịt 82

Thu 86

Bùng Sún vúâi Hađ Nöơi 89

Nghòn nùm Hađ Nöơi 89

Neât ăan thanh Hađ Nöơi 95

Hađ Nöơi ngađy thûúđng 99

Mûa xanh Hađ Nöơi 105

Chín cíìu 107

Muđa ăöng Hađ Nöơi 110

Möi trûúđng xanh 115

Chûô hađng íím thûơc 120

Nhûông bađi viïịt vïì Bùng Sún 124

Ăíìu xuín gùơp gúô nhađ vùn Bùng Sún 124

Ăoơc tuyđ buât Bùng Sún 128

Möịi tònh xuýn qua nûêa thïị kyê 133

Bùng Sún vúâi nhûông tuyđ buât Hađ Nöơi 136

Bùng Sún: "Cíy" ăoaên vùn cuêa Hađ Nöơi 138

Chín dung nhađ baâo vïì hûu víîn viïịt khoeê 142

Bùng Sún vađ tònh ýu Hađ Nöơi 146

"Caâi chñnh lađ baên thín ngûúđi viïịt coâ nhađm chaân hay khöng" 148

Lúđi giúâi thiïơu

Bùng Sún lađ nhađ vùn chuýn viïịt vïì Hađ Nöơi, taâc giaê cuêa nhûông tíơp tuyđ buât, ăoaên vùn ặúơc baơn ăoơc chuâ yâ nhû: Thuâ ùn chúi ngûúđi Hađ Nöơi (Nhađ xuíịt baên Vùn hoaâ Thöng tin - 1993), Nghòn nùm cođn laơi (Nhađ xuíịt baên Hađ Nöơi - 1996), Nûúâc Viïơt höìn töi (Nhađ xuíịt baên Phuơ Nûô - 1995), Ăûúđng vađo Hađ Nöơi (Nhađ xuíịt baên Thanh Niïn - 1997) Chuê ăïì Hađ Nöơi dûúđng nhû coâ sûâc cuöịn huât lúân nhíịt ăöịi vúâi nhađ vùn Bùng Sún Nhín dõp ăíìu Xuín Quyâ Muđi, chuâng töi coâ cuöơc trođ chuýơn ngùưn vúâi nhađ vùn Bùng Sún

Ăoaên vùn

BÏỊN NÛÚÂC

Caêng hađng khöng lađ chöî cho maây bay ăi vïì, lïn xuöịng, nghôa lađ bïịn cuêa tíìu bay Nhađ ga lađ bïịn cuêa nhûông chuýịn xe lûêa vûúơt ặúđng ngùưn, ặúđng dađi, ngûúơc Bùưc xuöi Nam Nhûng coâ leô chó coâ nhûông bïịn söng múâi lađm ta xao xuýịn, tûúêng tûúơng ra, nhúâ vïì, thûâc lïn nhûông kyê niïơm ăúđi ngûúđi, tûđ thuúê beâ thú ăïịn khi khön lúân, nađo tiïîn ngûúđi ăi, nađo ăoân ngûúđi vïì, nađo ặâng trïn búđ nhòn caânh buöìm díìn khuíịt hay chúđ ăúơi maâi cheđo ăaânh vúô tan nhûông con soâng, lađm nöíi lïn nhûông lađn aânh saâng nhû vađng nhû baơc cûâ tröi hoađi, tröi ăíîm höìn ta

Chó riïng chûô BÏỊN NÛÚÂC ăaô gúơi cho ta hònh aênh nhûông qú hûúng, qú ta vađ qú baơn, qú nöơi vađ qú ngoaơi, qú kïịt nghôa núi ta gûêi gùưm hay núi ăúơi ta möơt líìn trúê laơi vúâi ín tònh

Mïnh mang lađ bïịn nûúâc trïn dođng söng Caâi Nhoê nhoi lađ bïịn nûúâc lađng ta, con söng heơp tíìy gang, chó chiïịc thuýìn nan ăi vïì khoaê míịy tay cheđo ăaô vûúơt söng túâi bïịn

Goâc xa kia lađ búđ lau xađo xaơc Chöî gíìn hún lađ baôi nöíi buđn non, coâ con trai, con hïịn, con truđng truơc, con caâ choi choi lađm caânh giang caânh diïơc phaêi dûđng laơi theđm thuöìng mođ míîm Ngay chöî bïịn gaâc

maâi cheđo, cö laâi ăođ dûđng tay, bïn nađy bïn kia coâ caâi tuâp nhoê lúơp tranh lúơp laâ Quaân nûúâc túình toađng, moân quađ reê tiïìn quen thuöơc mađ cuông coâ khi chùỉng coâ chiïịc quaân nađo, bïịn bú vú trong cö ăún, coê líịn vađo söng, söng uđa lïn bïịn, ngûúđi qua keê laơi, veân öịng quíìn mađ löơi xuöịng lođng ăođ, vûúng chuât nûúâc phuđ xa hay dñnh teơo buđn au ăoê Bïịn nûúâc líơp nïn vađ míịt ăi, tuyđ theo con nûúâc, tuyđ theo qú ta lúân lïn hay ăöíi tïn, raơn vúô hay ăöíi thay ặúđng neât mađ thúđi hiïơn ăaơi goơi lađ quy hoaơch

Coâ ai khöng ñt nhíịt ăöi ba líìn trong ăúđi mònh qua nhûông dođng söng bïịn nûúâc nhû thïị Bïịn Myô Thuíơn hay Tín Ăïơ, bïịn Bñnh hay bïịn Ngoơc Thaâp, bïịn Bònh Ca, bïịn Böì Ăïì, chi chñ caâi bïịn khöng tïn chó coâ ngûúđi lađng súê taơi biïịt noâ Röìi nhûông caâi bïịn nađo coâ cíy cíìu thay thïị Röìi coâ nhûông ra ăi vônh viïîn, khöng vïì cuđng bïịn ? Caê nhûông ngûúđi rúđi boê bïịn, khöng phaêi chùỉng nghôa ín mađ chó vò leô ăúđi sinh tûê

Möơt caâi bïịn nûúâc nûôa trong lođng ta cûâ khùưc khoaêi khöng ýn Ăoâ lađ bïịn nûúâc cuêa ngûúđi con gaâi sang ngang Haơnh phuâc vađ ăúân ăau Veơn toađn vađ dang dúê Ai vađ bao giúđ biïịt ặúơc

TA ĂANG ĂI

Möơt quýín saâch hay möơt quýín vúê ăïìu do nhiïìu túđ ăoâng laơi Möơt nùm coâ nhiïìu tiïịt hoơc múâi thađnh Möơt con ặúđng gíìn hay xa cuông ăïìu coâ nhiïìu cíy söị, nhiïìu chöî thùỉng chöî cong, chöî phùỉng chöî gíơp gïình cuđng ngađy nùưng ngađy mûa Möơt ăúđi ngûúđi coâ nhiïìu nùm thaâng daơi khön, coâ nhûông muđa lao ăao hay nhađn nhaô Möơt khu vûúđn nhoê beâ thöi cuông khöng thïí chó coâ möơt göịc cíy duy nhíịt Phaêi nhiïìu loaơi cíy, hoùơc chó möơt loađi nhûng phaêi nhiïìu göịc cíy riïng biïơt

Ta sinh ra, lúân lïn röìi giađ ăi, trúê laơi thađnh caât buơi Ta ùn bao nhiïu bûôa cúm trong coôi ăúđi nađy Ta ùn bao nhiïu thûâ khaâc nhau tûđ nùm nađy sang nùm khaâc Chùưc chùưn khöng ai suöịt ăúđi mònh chó ùn möơt bûôa hoùơc möơt thûâ, cho ăïịn viïơc chûôa bïơnh, phaêi ùn kiïng, ngûúđi

ta truýìn nhau phûúng thuöịc "gaơo lûâc muöịi međ" nghôa lađ ùn cúm thöíi bùìng gaơo xay cođn nguýn voê caâm, ùn cuđng vúâi moân muöịi vûđng, ngoađi

ra khöng ùn möơt thûâ gò khaâc duđ lađ sún hađo haêi võ Ùn thïị khoêi bïơnh Nhûng ăúđi bònh thûúđng, ùn pha taơp nhiïìu thûâ khaâc nhau, nhiïìu moân khaâc nhau

Nïịu khoaêng caâch cíìn ăi chó lađ tûđ chiïịc giûúđng ra chiïịc bađn uöịng nûúâc, khöng cíìn ăi xa, khöng coâ nùưng gioâ, khöng coâ cöơt cíy söị, khöng lïn döịc xuöịng ăeđo, khöng dûđng chín trong quaân nûúâc, khöng gùơp möơt boâng cíy nađo thò khoaêng caâch khöng gian íịy khöng thïí goơi lađ con ặúđng

Nïịu khu ăíịt bùìng, mùơt ăíịt saơch bong, chó lađ ăíịt nïìn nhû sín ăaânh quíìn vúơt, khöng möơt chiïịc laâ, khöng möơt göịc cíy, khöng möơt ngoơn coê cho gioâ vïì lay ăöơng thò chùưc chùưn cuông khöng thïí goơi ặúơc lađ khu vûúđn, maênh vûúđn Noâ chó lađ möơt khu ăíịt chïịt

Laâ thû tònh trïn giíịy xanh, lúđi nöìng nađn tha thiïịt, tûđng chûô íu ýịm say sûa nhûng khöng coâ nhiïìu túđ ăoâng gaây vađo nhau, thò noâ víîn chó lađ túđ giíịy, laâ thû, duđ túđ hay laâ íịy ríịt quyâ, ăaâng giûô gòn, nhûng khöng thïí goơi lađ quýín saâch Ta ăang söịng vađ ăang ăi, ăi vïì cuöịi trúđi, vađ cuöịi ặúđng, cuöịi ăúđi Ta cíìn bao nhiïu thûâ, vađ coâ bao nhiïu thûâ Vađ coâ thïị múâi lađ cuöơc ăúđi

SÙN CHUÖƠT ĂÖÌNG

Ăi uâp caâ phaêi coâ caâi núm Trííy öíi trííy thõ phaêi coâ caâi "doơng" Cuông gíìn nhû thïị, caâi duơng cuơ ăïí sùn chuöơt ăöìng, na naâ nhû caâi doơng Noâ lađ öịng tre, cheê möơt ăíìu, ken cho röơng ra, cođn ăíìu kia víîn ăïí nguýn Caâi ăíìu röơng ra ăïí cùưm vađo hang chuöơt Khñ giúâi cuêa ngûúđi sùn chuöơt lađ chiïịc nuđm rúm böịc khoâi, caâi quaơt nan coâ khi cođn caê möơt

öm rúm, nhûng thûúđng thò khöng cíìn, ăïịn ăíu nhöí göịc raơ hoùơc vun laâ tre khö ăïịn ăíịy Ăöi khi cođn coâ ngûúđi baơn trung thađnh ăaâng tin cíơy nûôa Ngûúđi baơn íịy khöng bao giúđ phaên laơi chuê, ăoâ lađ con choâ sùn, con Vïơn hay con Vađng, con Mûơc, luâc nađo cuông chaơy gùưn bïn chuê

Ra caânh ăöìng, tòm búđ ruöơng hoùơc chín tre, coâ caâi miïơng hang lađ caâi löî tun huât, hang nađo nhùĩn thñn lađ coâ chuöơt Nheât rúm, chím lûêa röìi quaơt Tòm xem chöî nađo coâ khoâi ra thò líịy ăíịt cheât laơi, chó chûđa laơi möơt hang thöi, cùưm caâi "doơng" vađo, ăoân loông con chuöơt sùơc khoâi chaơy

ra Thûúđng thò hang chuöơt nađo cuông coâ ba böịn cûêa hang Boơn chuöơt khön thíơt Chùưc chuâng biïịt lađ coâ ngûúđi ăi sùn, nïn ăaô lađm sùĩn nhiïìu cûêa ăïí thoaât ra khi nguy hiïím Nhûng con ngûúđi khön ngoan hún thađnh ra caâi loađi ùn haơi nađy víîn khöng thoaât ặúơc

Quaơt Quaơt maơnh vađo Hïịt rúm khö thò nhöí coê khö, ngùưt chöơm laâ chuöịi khö Nhiïìu khi töi quaơt ăïịn toaât möì höi mađ con chuöơt suđ chõu chïịt ngaơt, khöng ra Gan thíơt Ngûúđi beâ nhíịt boơn lađ ngûúđi phaêi quaơt nhiïìu nhíịt, cođn caâc anh lúân thò ngöìi sùĩn úê cûêa hađng aâo cùưm caâi doơng,

nïịu noâ ra, chui vađo doơng thò boâp chùơt, cíìm ăuöi ruât ra, quay míịy vođng cho noâ choâng mùơt, thïị lađ cu cíơu nùìm quay lú

Hun ặúơc con chuöơt thñch thíơt vò trûđ ặúơc tïn ùn haơi

Nhòn möơt ngûúđi beâ cíìm caâi öịng bú hay caâi trai vúô cöí ăi ăöí dïị, lađm con d ïị ngaơt nûúâc phaêi chui lïn, töi laơi nhúâ ăïịn nhûông ngađy ăi sùn chuöơt ăöìng Hai thûâ nađy gíìn giöịng nhau lađ trûđ con víơt haơi

Thñch nhíịt lađ bùưt ặúơc con chuöơt ăíìu tiïn, con choâ sùn cûâ suêa íìm lïn, nhaêy cíîng, lùn xaê vađo con chuöơt, hñt hñt Coâ khi con chuöơt söíng ra, nhûng chuöơt khöng nhanh bùìng choâ, noâ bõ ngoaơm ngay Qua möîi cûêa hang, con choâ bao giúđ cuông hñt hñt Hang naâo coâ chuöơt noâ suêa íìm ô ngay Vađ ăuâng lađ seô bùưt ặúơc chuöơt Tađi thíơt

Líu nay, chuöơt sinh söi naêy núê kinh khuêng, bùưt chuöơt, sùn chuöt khöng chó lađ thuâ chúi mađ lađ möơt cöng viïơc coâ ñch, ríịt cíìn thiïịt, ăöịi vúâi treê úê nöng thön mađ ngađy xûa töi tûđng lađ möơt chuâ beâ nhû thïị

Nhâ nâo khấ hún cố cûãa bùçng gưỵ, giâu nûäa thị bùçng sùỉt, cố khi lâ hai lúáp vûâa kđnh vûâa chúáp theo kiïíu múái hóåc mưåt lúáp gưỵ thêåt dây gổi lâ cûãa bûác bân, cuäng cố thïí côn lùỉp thïm nhûäng hoa vùn bùçng sùỉt uưën theo nhiïìu hịnh thuâ hoa lấ khấc nhau

Àïën cấi cêy cuäng cố nhûäng cấi cûãa mâ mùỉt ta khưng nhịn thêëy, àố lâ nhûäng lưỵ thuãng li ti trïn mùåt lấ xanh gổi lâ khưíng bâo àïí cêy cố thïí thúã dïỵ dâng, huát lêëy thấn khđ vâ thẫ vâo khưng gian dûúäng khđ

Cố nhiïìu thûá cûãa cố mâ khưng cố, cố vị ta vêỵn nghe thêëy nhûng khưng cố vị ta khưng nhịn thêëy Cûãa rûâng úã àêu khi cố lïånh "àống cûãa rûâng" nghơa lâ khưng cố mưåt ai vâo khu rûâng êëy nûäa Cûãa rûâng khưng lâ cấnh cûãa, cuäng khưng lâ cấnh cưíng múã ra àống vâo hay dûúng lïn hẩ xuưëng, nhûng thûåc sûå lâ cố àêëy

Hai nûúác cố chiïën tranh hóåc mêu thuêỵn gị àố, thïë lâ "àống cûãa biïn giúái" Cûãa cuãa mưåt àêët nûúác êëy, hịnh thuâ ra sao, chùỉc nghịn xûa àậ cố, nay nố lâ tûúång trûng, gổi theo thối quen; chûá lâm gị cố cấnh cưíng, cấnh cûãa, lâm gị cố then câi hay cố chiïëc khoấ

Nhiïìu nûúác côn cố lïå trao cho ai àố chiïëc chịa khoấ mưåt thânh phưë, nố rêët to nhûng cố chiïëc cûãa cuå thïí nâo àêu àïí tra chiïëc chịa khoấ êëy vâo ưí khoấ, mâ nhiïìu khi chiïëc chịa êëy mẩ vâng hay bùçng vâng rêët quyá

Chiïëc lïìu tuâm hum canh ruưång dûa côn cố cûãa Nhâ sân, nhâ chổc trúâi, chuưìng trêu cuäng phẫi cố cûãa Thïë côn con ngûúâi, mưỵi cú thïí con ngûúâi cố cûãa àïí tiïëp xuác vúái àúâi khưng?

GÛÊI THEO NGÛÚĐI

Xin gûêi theo ngûúđi gioâ söng vađ trùng baôi coâ laâ buöìm múđ aêo nhû tûđ dô vaông tröi ra vađ khuíịt vađo vö ắnh

Xin gûêi theo ngûúđi con ặúđng chó coâ hai ta ăïm íịy dïơt cheâo nhûông aânh ăeđn vađng nhû ngín nhuô mađ ngûúđi khöng núô ăùơt chín lïn Xin gûêi theo ngûúđi höìi tröịng höơi lađng, ngûúđi nhû con chim non cođn ta chùỉng vö tû cûâ ăi theo lan hûúng hoa bûúêi vûúng trong khöng khñ muđa xuín dïơt bùìng maâi toâc trong möơng tûúêng mađ ngûúđi khöng hïì biïịt

Gûêi theo ngûúđi hònh chiïịc khùn trùưng víîy theo lađn khoâi con tađu, möơt ăi lađ ăi maôi, ăi ăïịn cuđng kiïơt höìn ta, ăi qún caê löịi vïì

Xin gûêi theo ngûúđi súơi mûa vađ gioơt nùưng trïn giađn hoa leo ăúơi ăïịn uâa tađn bao nhiïu muđa qua khöng biïịt nûôa

Xin gûêi theo ngûúđi dođng lïơ nïịn heâo hon laô chaô mađ ta biïịt ngûúđi khöng bao giúđ cíìn trong coôi luín höìi muđ mõt ngûúđi khöng thïí tûđ ăíịy quay vïì líịy bađn tay che gioâ

Xin gûêi theo ngûúđi cheân nûúâc ta ăang uöịng ăíìy ăùưng cay vađ ngoơt buđi, noâng boêng vađ laơnh buöịt mađ ngûúđi khöng bao giúđ uöịng nûôa búêi ăaô tan vađo ăaơi dûúng ngûđng lùơng

Xin gûêi theo ngûúđi trùm ngađn vaơn triïơu nhûông ïm ăïìm vađ khaât khao tûđng lađ súơi díy cùng chûđng giûôa ûúâc ao hai ta tûđng giúđ tûđng phuât cuêa tuöíi treê chó ăöịi diïơn cuông dađm tím

Ta möơt phûúng trúđi Ngûúđi thađnh neêo khaâc tíịm mađ ngùn caâch lađ míìu ăen hay trong suöịt nhûng díìy ăùơc toađn gai nhoơn cuêa nöîi

"chùỉng bao giúđ "

Ta ăang ngöìi ăang ặâng Ngûúđi ăang bay trïn chiïịc cíuđ vöìng chúâi vúâi lûêng lú?

Ta gûêi theo nhûng ngûúđi coâ nhíơn?

Khöng ai biïịt vađ khöng bao giúđ biïịt Chó nöîi caâch xa nađy lađ hûôu thïí ăong ăíìy höìn ta vađ trađn luô khöng ngûng

HOA CAĐ

Coâ möơt mađu tñm nhaơt goơi lađ "tñm hoa cađ" Noâ nhaơt hún mađu tñm Húị, cuông khöng giöịng thûâ tñm lam cuêa bòm bòm nuâi, vađ chùỉng giöịng loađi bòm bòm moơc trïn nhûông hađng rađo vûúđn qú tõch mõch

Hoa cađ moơc ra tûđ cíy cađ, cíy cađ phaâo, cađ baât ăïịn cađ dï vađ caê cíy cađ gai hoang daơi moơc ven ặúđng Hoa ăeơp, quaâ ăeơp nhûng khöng ùn ặúơc, khöng duđng ặúơc vađo bíịt cûâ viïơc gò

Hoa cađ ăuâng lađ mađu tñm Laơ möơt ăiïìu lađ hoa khöng ngûêng mùơt bao giúđ, khöng giöịng hoa höìng, hoa soâi, hoa sen mađ noâ luön luön cuâi xuöịng, cûâ nhû tûơ mònh soi gûúng xem mùơt mònh ra sao, mađ tíịm gûúng chñnh lađ mùơt ăíịt, chó lađ mùơt ăíịt Míịy caânh hoa mađu tñm nhaơt, chiïịc nhuyơ thođ hùỉn ra ngoađi, vađng choeâ Hoa cađ nhoê li ti nïn chùỉng ai ngùưt noâ mađ chúi

Tuy nhiïn, mađu tñm íịy ăaô ăi vađo lođng ngûúđi tûđ bao nhiïu kiïịp nïn ngûúđi ta líịy mađu cuêa noâ mađ ăùơt tïn cho mađu

Coâ leô khöng coâ ngûúđi con gaâi nađo laơi khöng ýu mađu tñm, tûđ tñm thíîm Húị ăïịn tñm nhaơt hoa cađ

Chiïịc aâo caânh cöí trođn, tíịm thùt lûng phíịt phú, chiïịc quai noân bay bay nheđ nheơ mađu tñm hoa cađ íịy ăuâng lađ thíơt nheơ nhađng, cûâ nhû lađm tím höìn con ngûúđi sùưp bay böíng lïn

Coâ anh con trai nađo khöng nhúâ vïì ngûúđi thûúng cuêa mònh khi coâ mađu tñm hoa cađ phíịt phú vađo giíịc mú nhû thïị

Moơi cíy cađ, hoa ăïìu tñm Víơy mađ quaê cađ sao mađ khaâc nhau ăïịn víơy Cađ phaâo trođn xoe nhû hođn bi, thûâ xanh, thûâ trùưng, thûâ coâ xoơc Cađ baât to bùìng nùưm tay, thûâ deơt ăïí muöịi xöíi, ăïí neân mùơn, thûâ trođn ăïí bung, thûâ cađ dï ăïí raân, ăïí nûúâng

Khöng hiïíu ặúơc vađ chûa ai giaêi thñch ặúơc xem taơi sao cuđng mađu hoa, cuđng daâng hoa mađ quaê khaâc nhau lađm víơy? Thađnh moân ùn cuêa con ngûúđi cuông khaâc nhau lađm víơy?

Khöng hiïíu mađu tñm coâ giođn khöng, mađ sao khi ta ùn quaê cađ thò noâ giođn ăïịn thïị? Chûa ai ặúơc ùn mađu tñm bao giúđ, chûâ nïịu ùn möơt líìn thò múâi biïịt, ăađnh cûâ ăïí noâ lađ bñ míơt, möơt bñ míơt ăaâng ýu, nhíịt lađ nhûông ai tûđng ăi tröìng cađ vađo muđa xuín, ùn cađ bung vađo höm maât giúđi, nhai quaê cađ muöịi mùơn vúâi baât canh cua rau ăay, muđng túi chiïìu heđ löơng gioâ Vađ cûâ tûúêng tûúơng rùìng ta nhai mađu tñm hoa cađ, coâ sai ăíu

HÛÚNG THÕ

Chùưc khöng phaêi chó lađ tûơ nhiïn mađ taâc giaê vö danh cuêa chuýơn Tíịm Caâm cho cö Tíịm tûđ trong quaê thõ chui ra Ngûúđi cö gaâi íịy chùưc phaêi thúm lùưm, vò quaê thõ coâ mađu ăeơp thïị, da thõt cùng thïị, hûúng thõ thúm thïị Nïịu khöng thò sao cö Tíịm khöng chui ra tûđ quaê mñt, quaê

na, quaê síìu riïng, quaê bûâa thíơt chua, quaê dûđa toađn nûúâc ?

Cûâ cuöịi muđa haơ laơi lađ muđa thõ chñn Cíy thõ lađ cíy cöí thuơ, möơt lađng gíìn Ăöì Sún coâ möơt xoâm Thõ, hađng chuơc cíy thõ khöíng löì, thín ăaô vùơn veơo trong sú tûúâp vađ trong síu möịi ăuơc ăeôo, nhûng nùm nađo cuông víîn cho quaê Ngûúđi úê ăíy khoe rùìng hađng cíy nađy ăaô söịng hađng nghòn nùm vò thïị xoâm múâi mang tïn Xoâm Thõ Nïịu nhû thïị thò hađng cíy íịy ăaô chûâng kiïịn bao nhiïu con nûúâc rođng, con nûúâc kiïơt, bao nhiïu giöng baôo, bao nhiïu con thuýìn mang ngûúđi ăaânh caâ ra khúi, coâ thuýìn trúê laơi, coâ thuýìn khöng bao giúđ vïì

Cíy thõ cûâ xanh ăúđi ăúđi Nïịu so vúâi cíy ăa, cíy ăïì, cíy thöng, cíy síịu thò ai giađ hún ai? Ta chó biïịt cíy lađ möơt phíìn höìn ăíịt nûúâc Böơ rïî cuêa cíy cûâ lùơn síu vađo lođng ăíịt Böơ laâ cuêa cíy cûâ vûún vađo trúđi xanh Vađ hûúng thõ thúm xa, thúm ngaât, thúm nhû möơt loađi hoa cûâ phaêng phíịt mú höì suöịt bao nhiïu nùm thaâng trong muđa thõ, vađ caê khi hïịt muđa quaê chñn cíu chuýơn Tíịm Caâm ặúơc kïí lïn, thò hûúng thõ cûâ thúm, thúm nhû cöí tñch, thúm nhû ûúâc muöịn cuêa nöîi lođng ngûúđi mong cho cö gaâi kia sung sûúâng, mong cho hoađng tûê gùơp ặúơc nađng con gaâi tïm tríìu caânh phûúơng, coâ gioơng noâi nhû chim Vađng Anh, mađ con chim Vađng Anh thò coâ mađu giöịng da quaê thõ lùưm lùưm

Coá möåt quaã thõ trïn baân, coá khi ta mú höì tan vaâo giêëc nguã àêìy hûúng maâ ta cho àoá laâ hoa, hoa höìng, tröån vaâo hoa huïå, hoa nhaâi tröån lêîn moáng röìng nhûng sûåc tónh, thò vêîn chó laâ hûúng quaã maâu vaâng coá cö Têëm êín mònh trong àoá

Vò thïë maâ bao giúâ ta cuäng thêëy kyâ laå khi coá hûúng thõ

KHU ÂC GIÛÔA

Khuâc giûôa cuêa con caâ ăem lađm moân, bao giúđ cuông ngon nhíịt Nhûng khuâc giûôa cuêa tònh ýu coâ say sûa mï ăùưm hoan laơc nhû thuúê ban ăíìu? Khuâc giûôa cuêa möơt nùm, khöng höịi haê nhû cuöịi nùm, khöng trađn ăíìy höìi höơp hy voơng nhû ăíìu nùm, noâ keâo dađi ra, noâ ăún ăiïơu thïm, noâ coâ phaêi lađ thúđi gian ăeơp nhíịt?

Múê ăíìu cuöịn saâch vađ kïịt thuâc cuöịn saâch, bao giúđ cuông phaêi lađ caâi hay caâi ăeơp, caâi íịn tûúơng nhíịt (kïí caê möơt bađi thú ngùưn), víơy thò caâi khuâc giûôa cuêa noâ ra sao? Khuâc giûôa íịy lađ vúê kõch chûa "múê nuât", nhín víơt cođn trong quaâ trònh, hoùơc chûa quaâ ăeơp, hoùơc chûa quaâ xíịu

Khuâc giûôa cuêa cuöơc hađnh trònh lađ caâi cuô chûa qua, caâi múâi chûa ăïịn Ta cođn phaêi ăúơi chúđ

Coâ nhađ thú vñ em beâ nùìm giûôa hai bïn böị meơ nhû con thuýìn giûôa biïín khúi, ặúơc che chùưn an toađn trong ïm íịm

Cođn "Miïịng giûôa lađng " ăaô lađm bao nhiïu kiïịp ngûúđi khöịn khöí

vò phaêi tranh giađnh, mua baân mađ coâ, lùưm khi ăöíi caê cú nghiïơp, noâ khaâc "Möơt sađng xoâ bïịp" thïị nađo?Duđ rùìng miïịng giûôa lađng íịy chó lađ möơt miïịng döìi tiïịt, möơt nùưm xöi chim chim, möơt cheân rûúơu Ăi trïn ặúđng, khöng bïn traâi mađ cuông chùỉng bïn phaêi, cûâ giûôa ặúđng mađ ăi, chûa chùưc ăaô lađ khön, chûa chùưc ăaô an toađn Vö duýn nhíịt lađ giûôa

buöíi chiïịu hònh, nhûông lúđi quaêng caâo xen vađo nhñ nhöị, tíy tíìu lai cùng, nhííy nhoât loaơn xaơ, phaên caêm trong lođng khaân giaê

Coâ bao nhiïu khuâc giûôa quanh ta vađ bíịt cûâ luâc nađo Khöng thïí thöịng kï cho chñnh xaâc Vađ cuông khöng cíìn thiïịt

Möîi con ngûúđi, ba mûúi tuöíi hay nùm mûúi tuöíi lađ khuâc giûôa cuêa ăúđi mònh? Nhûông nùm thaâng íịy ăaânh díịu bùìng caâi gò, thađnh cöng hay thíịt baơi, ra ăi hay trúê vïì, sung sûúâng hay ăau khöí, thuyê chung hay böơi phaên, ngaê nhiïìu vïì quaâ khûâ hay ăaô ngíìm chûâa caê tûúng lai ? Khöng coâ cöng thûâc chung cho tíịt caê

Tûđ möơt miïịng ùn nhoê nhoi lađ khuâc giûôa, chöî giûôa ăïịn nöîi niïìm

to lúân lađ khuâc giûôa cuöơc ăúđi nhiïìu khi khöng coâ möơt ặúđng biïn raơch rođi Chó coâ baên thín ta biïịt roô möơt caâch mú höì

KIÏỊP PHÍƠN

Coâ ai trïn ăúđi laơi khöng tûđng phaêi ăi trong chang chang nùưng lûêa ngađy heđ hoùơc chõu cún mûa xöịi xaê giûôa ặúđng xa nguât ngaât? Nùưng mûa lađ chuýơn muön ăúđi, sinh ra lađm ngûúđi cuông phaêi luyơ ăíịt trúđi mađ chõu ặơng, vûúơt qua nađo coâ khaâc chi ăíu chiïịc laâ phaêi xanh qua vađng röìi ruơng vïì göịc cuô, chiïịc baânh xe phaêi lùn trong buđn líìy löơi vađ laơo xaơo ăaâ dùm hay khíịp khïính gíơp ghïình con ặúđng xa múđ buơi Con ặúđng sinh ra ăïí nhoơc nhùìn, ăïí ăöí möì höi, ăïí tûơ mònh ặâng thùỉng trïn ăöi chín vûông chaôi thò chiïịc baânh xe sinh ra lađ ăïí quay tñt, ăïí vûúơt ặúđng xa, ăïí mònh trúê thađnh chiïịc quay tñt ăoâ Nïịu khaâc

ăi seô khöng thađnh gò caê Chiïịc baânh xe nïịu hònh vuöng thò khöng thïí quay vađ khöng thađnh baânh xe Nïịu con ngûúđi chó nùìm ngûêa suöịt möơt ăúđi trïn giûúđng, coâ ngûúđi chùm boân tûđng thòa chaâo, thòa cúm cho ăïịn chïịt, thò ăoâ khöng phaêi lađ con ngûúđi Nïịu chiïịc lađ cûâ nùìm im trong loôi göî, duđ lađ thín cíy hay cađnh ngang, noâ cuông khöng thïí lađ chiïịc laâ

Quaê coâ ngoơt, quaê thúm, quaê chua, quaê ăùưng nhûng ăïìu coâ nhiïơm vuơ riïng cuêa mònh, mang haơt vađ nuöi haơt, chïịt ăi múâi thaê hïịt ăađn con vađo coôi ăúđi cho sinh söi con chaâu Noâ hûúng gò võ gò thò do chuê quan con ngûúđi ăùơt ra cho noâ, chûâ baên thín quaê nađo ăíu coâ biïịt, nađo ăíu coâ cíìn

Con ngûúđi cuông víơy Phaêi lađm viïơc ăïí traê núơ nhín sinh ăaô sinh

ra mònh, ăaô nuöi níịng mònh cođn traâi ăíịt hay röơng ra lađ vuô truơ, nïịu

mưåt con ngûúâi sinh ra, rưìi giâ ài, chïët ài, trấi àêët àêu cố cêìn, àêu cố biït

Lyá lệ thị vư cuâng vư têån, con ngûúâi àậ hỗi nhau: Ta sinh ra àïí lâm gị? Ta phẫi lâm gị? Triïåu cêu trẫ lúâi thoẫ àấng vâ chûa thoẫ àấng cûá nhû chiïëc bấnh xe tẩi sao khưng vuưng, khưng bêìu duåc, khưng bất giấc, luåc lùng mâ cûá phẫi hịnh trôn?

Àïën mưåt luác nâo, thïë kyã ba mûúi hay nùm mûúi, con ngûúâi nghơ

ra, sinh ra nhiïìu thûá cấnh nưíi, cấnh ngêìm khưng côn cêìn àïën chiïëc bấnh xe nûäa sệ ra sao nhĩ? Ta ngưìi àấy giïëng cuãa ngây hưm nay, ta chûa thïí trẫ lúâi

MAĐU VÖI MÚÂI

Ăaô tûđng coâ thúđi kyđ nhađ gianh nhiïìu hún nhađ gaơch Lađng nađo cuông chó coâ míịy ngöi to röơng xíy gaơch, lúơp ngoâi ăoâ lađ Ăònh, Chuđa, Ăïìn, Miïịu vađ ăöi khi caê chiïịc quaân ngoađi caânh ăöìng cho ngûúđi ăi lađm truâ mûa traânh nùưng luâc nghó trûa

Tûđ vaâch ăíịt ăïịn tûúđng hoa quanh ằnh, tûúđng gaơch coâ cíy tríìu khöng leo ngoađi chuđa, khöng hiïíu coâ quy ắnh nađo khöng? mađ möîi nùm queât vöi, bao giúđ mađu vöi cuông trùưng tinh, khöng coâ mađu gò khaâc Tûđ xa, ríịt xa ăaô nhòn thíịy nhûông maêng tûúđng trùưng löịp, trùưng múđ thíịp thoaâng giûôa mađu xanh lađng qú thín thuöơc

Chó úê thađnh phöị múâi coâ nûúâc vöi mang nhiïìu mađu sùưc khaâc Trûúđng hoơc queât vöi mađu vađng Mùơt phöị cuông mang mađu vađng lađ chuê ýịu, na naâ nhû caâc ngöi nhađ lađm cöng súê

Trong nhađ, phíìn lúân ặúơc queât vöi mađu xanh, chùưc lađ ăïí dõu con mùưt

Nhađ nađo queât vöi mađu ăoê goơi lađ "nhađ ăoê" tûâc lađ, möơt núi chûâa

"ăiïịm" Nûúâc ta khöng coâ mađu vöi xanh queât ngoađi cûêa cuông lađ quaân rûúơu coâ ca kyô, goơi lađ "líìu xanh" nhû trong truýơn Kiïìu

Tuy víơy, khoaêng hún chuơc nùm nay, ăaô coâ nhiïìu ăöíi khaâc Mađu vöi khöng cođn quy ắnh ngíìm nhû trûúâc Nöng thön cuông queât mađu vađng, ngûúđi thađnh phöị cođn mang caê mađu xanh ra mùơt phöị Coâ nhađ

quết vưi mâu xấm (pha bùçng than cấm) àïí cố mâu lẩ, treo tranh cho nưíi bêåt

Khưng chĩ cố mưåt mâu vưi trùỉng, pha thânh nûúác, àem quết cho sấng, cho àểp, cho vïå sinh, cho bïìn Nay cố nhiïìu phưë úã Hâ Nưåi nhû phưë Nguyïỵn Khuyïën, phưë Ngộ Gẩch chuyïn bấn àuã mâu àïí pha vâo vưi quết tûúâng, khưng nhûäng thïë côn cẫ sún dêìu, khưng quết bùçng chưíi mâ bùçng con lùn

Trùm nùm cuä kyä đt thay àưíi Rưìi buâng ra, chĩ mûúâi nùm thưi àậ cố bao nhiïu àiïìu khấc lẩ Nưng thưn vâ thânh thõ xđch lẩi bïn nhau Khiïëu thêím myä vâ con mùỉt ngûúâi thay àưíi theo, nay khưng thïí cho thïë nây lâ cuä, thïë kia lâ múái Tuyâ theo súã thđch, tuái tiïìn, ngûúâi ta khưng cêìn biïët ai khen, ai chï cưng viïåc cuãa mịnh

Tûâ mưåt mâu vưi mong sao khưng cố gị quấ àấng trong cấc viïåc khấc quanh ta

MOÂN TRUNG LÛU

Gia ằnh töi trung lûu, ngoađi bûôa saâng thò hai bûôa c hñnh lađ trûa vađ töịi Noâi trung lûu nghôa lađ noâi möîi bûôa thïị nađo cuông phaêi coâ vađi ba moân, lađ mùơn ăi vúâi nhaơt, khö ăi vúâi canh, thõt caâ ăi vúâi rau dûa vađ möîi tuíìn hay mûúi ngađy, moân ăoâ laơi ặúơc lùơp laơi Goơi lađ moân nhûng cuông nhiïìu khi ăún giaên, chuât dûa caêi cuê ăíìu muđa, moân dûa caêi bùưp hay dûa cíìn muđa ăöng, quaê cađ tñm thaâi moêng boâp muöịi ùn xöíi ặúơc ngay míịy quaê dûa leo (dûa chuöơt) goơt voê, thaâi vaât ùn cho maât ruöơt

Thõt thùn lúơn rim mùơn vúâi haơt tiïu, thõt bođ xađo hađnh tíy, toêi tíy, caâ raân "söịt" cađ chua, riïu cua, cađ bung, öịc níịu chuöịi xanh, thõt gađ rang gûđng, canh mùng níịu thõt võt khöng phaêi moân thûúđng xuýn

Moân thûúđng xuýn nađo cuông phaêi coâ, ăoâ lađ rau Muđa nađo thûâc íịy, mađu xanh xuíịt hiïơn trïn mím nhû möơt leô ặúng nhiïn, khöng thïí thiïịu Rau muöịng luöơc xanh rúđn, rau muöịng xađo toêi ăíơm ăađ víîn thanh maât, rau bùưp caêi luöơc, xu hađo luöơc, rau bñ ngö xađo, cuê caêi luöơc,

bñ luöơc, bíìu luöơc, ăöi khi rau muöịng luöơc tröơn ñt giaâ ăöî chíìn chñn, thïm möơt chuât muöịi vûđng thađnh möơt moân khaâc hoađn toađn: Moân nöơm ăún giaên, chó thïm nûêa quaê chanh tûúi mađ khöng cíìn bò lúơn, víîn cûâ ngon vò laơ miïơng, ăún giaên, dïî lađm nhûng khaâc hùỉn caâc moân xađo níịu khaâc úê chöî chay tõnh cuêa noâ

Möơt moân ăùơc biïơt cuêa gia ằnh töi (coâ leô nhađ ai cuông thïị) lađ baât nûúâc chíịm Khöng bao giúđ baât nûúâc chíịm roât trong chai ra mađ thađnh

phaêi lađ thûâ nûúâc mùưm quaâ ngon, vò thûâ nađy bao giúđ cuông húi nùơng muđi, tuy ngon nhûng khöng lađm vui caâi muôi Díìm quaê trûâng luöơc ăïí chíịm bùưp caêi, xu hađo, caêi cuê Díìm míịy quaê xíịu xanh cho moân rau muöịng luöơc chiïìu heđ Tuýơt ngon vò noâ chua thanh, chua dõu, khöng phaêi thûâ coâ quanh nùm Pha thïm chuât giíịm hoùơc nûêa quaê chanh cöịm, thaê vađo ăíịy vađi laât úât ăoê tûúi ăïí chíịm moân ăíơu raân Nûúâc mùưm coâ toêi ăíơp giíơp ăïí chíịm thõt ngan, thõt võt Pha chuât gûđng ăïí chíịm thõt bođ, thõt tríu hay öịc luöơc Ùn moân caâ luöơc khöng thïí thiïịu baât nûúâc chíịm coâ chanh tûúi vađ nhíịt lađ haơt tiïu bùưc

Linh höìn cuêa möîi moân ùn hònh nhû hiïơn ra khi noâ ặúơc gùơp moân nûúâc chíịm phuđ húơp Coâ moân nađy khöng khoâ, chó cíìn bađ nöơi trúơ chuâ yâ möơt chuât trûúâc khi mím cúm ặúơc doơn ra mađ thöi

MUĐA LÏN Ặ ÚĐNG

Xïịp muđa xuín laơi thađnh tûđng thïịp, ăïí phña sau lûng mađ bûúâc vađo muđa rûơc rúô trađn ăíìy nùưng noê Ăaô coâ bao nhiïu ăiïìm baâo trûúâc: Hoa gaơo tûng bûđng, tiïịp theo lađ hoa vöng choâi ăoê nhû ngûúđi lñnh trinh saât chuíín bõ bûúâc ăi cuêa ăaơi ăoađn cíịp tíơp Muđa heđ ăi phña sau: hoa phûúng rûơc trúđi

Coâ ai trïn ăúđi nađy laơi khöng biïịt vađ khöng nhúâ baên nhaơc heđ cuêa ăađn ve síìu ím vang trong laâ xanh ríơm raơp Ăoâ lađ nhûông khuâc vô cíìm reâo rùưt, nó non, lađ lúđi ca cíịt lïn tûđ ruöơt cíy hay ăíìu cađnh, khöng ai nhòn roô nhûng ai cuông nghe suöịt möơt ăúđi kyê niïơm tûđ thuêa hoơc trođ mûơc tñm nhoeđn tay ăïịn xïị boâng, ong ong giíịc nguê trûa mïơt nhoơc Ăïm Ăađn nhaơc cöng vô cíìm taơm nghó khi mađn nhung ăen buöng xuöịng thò coâ nhûông nhaơc sô dïị međn, dïị cöơ, dïị ma laơi khöng mang khuâc nhaơc tònh ca tòm baơn, ngay tûđ trong coê biïịc, trong goâc vûúđn hoang vu, trong göịc cíy nhùìng nhõt

Coâ ngûúđi baêo ăoâ lađ mađu sùưc vađ ím thanh cuêa riïng muđa heđ Cûâ cho lađ thïị, nhûng chûa ăuê Cođn nhûông ăíìm sen ngan ngaât, cođn hoa lyâ

mú höì, cođn ăom ăoâm bay nhû muön ngađn ngoơn ăeđn di ăöơng, muön ngađn vò sao thûâc nguê mú mađng trong tre lau, trïn sín vûúđn hûu hûu gioâ thoaêng

Nhûông con ặúđng nguât ngađn xa thùỉm böîng nhû dađi ra, tûơ daôn

ra lađm ngaơi nguđng nhûông bûúâc chín rong ruöíi Mong sao coâ nhûông boâng da boâng bađng, nhûng maâi quaân nghiïng nghiïng bïn búđ coê íịy,

ăïí bûúâc chín dùơm trûúđng gheâ vađo uöịng baât nûúâc cheđ xanh, ùn moân baânh ăuâc riïu cua ăíìy võ qú hûúng ăang chòm líịp Hònh nhû nhaơc sô

ve síìu khöng thñch ăíơu vađo cíy luâa Coâ khi lađ phaêi coâ nhûông chiïịc laâ xanh to baên bùưt nhõp thò nhaơc ve múâi thađnh giai ăiïơu du dûúng ? Nhûông dođng söng ăađo xinh xinh nhoê beâ, nhûông mùơt ao ăíìy beđo tíịm, beđo ong lađ nöîi khaât khao theđm thuöìng cuêa bao hađnh khaâch ngöìi boâ göịi trong xe trïn ặúđng ngùưn ặúđng daâi vun vuât gíìn xa

Muđa heđ lađ thanh niïn, lađ maơnh meô, lađ hûâng khúêi, lađ tûng bûđng Cođn líu múâi ăïịn muđa thu lađ muđa ön kyê niïơm, muđa khùưc khoaêi nöîi nhúâ mong Cođn bíy giúđ, ặúđng xa ăaô moêi, nhûông cöơt möịc giú tay chúđ ta vûúơt, nhûông dùơm dađi ăang mong ngoâng bûúâc chín du laông phiïu böìng, nhiïìu muơc ăñch vađ rong du khöng cíìn muơc ăñch Muđa heđ, coâ leô cuông lađ muđa lïn ặúđng ăïí thíím thíịu trađn ăíìy sùưc hûúng vađ

ím thanh huy hoađng thùưm thiïịt

N HÛÔNG ĂÏM

Ăaô coâ biïịt bao nhiïu ăïm míịt nguê, ta nùìm vùưt tay lïn traân mađ tûúêng nhúâ ăïịn nhûông con ngûúđi ăaô ăi qua ăúđi ta, ăaô ăïí laơi phíím chíịt, hònh hađi, hònh boâng, dû hûúêng hay taâc ăöơng vađo ăúđi ta Mađ nay tíịt caê chó cođn lađ hònh boâng trong mûúđng tûúơng Ngûúđi thò cho ta xûúng thõt, ngûúđi cho ta chûô nghôa, ngûúđi cho ta haơnh phuâc vađ ăau khöí, ngûúđi cho ta nuơ cûúđi vađ tiïịng khoâc, ngûúđi cho ta miïịng ùn vađ cûúâp miïịng ùn cuêa ta Ăoâ lađ öng bađ vađ cha meơ, anh chõ em ruöơt thõt, thíìy giaâo vađ hađng xoâm, ngûúđi ăöìng nghiïơp vađ keê caơnh tranh, ín nhín vađ keê thuđ, ngûúđi chúê ta qua söng vađ keê muöịn ăím tröơm vađo lûng ta Con söị seô lađ bao nhiïu ăang lú lûêng trong höìn ta vađ trûúâc mùưt

ta, trong boâng ăïm vađ trïn trúđi cao, úê möơt khu vûơc xa múđ vađ ngay bïn caơnh, ta coâ thïí giú tay ra nùưm ặúơc ?

Con söị trùm hay con söị nghòn, tuyđ theo luâc hoơ söịng v ađ ta cuđng söịng, tuyđ theo ta töịt hay xíịu ăöìng thúđi hoơ töịt hay xíịu cuông tuyđ theo ta coâ bao nhiïu thúđi gian, ăang úê ăöơ tuöíi nađo

Tuyđ ngûúđi mađ víîn coâ thïí nhúâ nhû in khuön mùơt cha meơ mònh, nhûng cuông coâ thïí mònh lang baơt súâm, cha meơ ra ăi quaâ vöơi mađ chó cođn hònh dung baêng laêng, phíịt phú, mú höì gûúng mùơt röî hoa, gíìy guöơc hay ăen nheêm cíìn lao, rûơc rúô hoa khöi, traân cao trñ thûâc hay líìm luôi xoâm chađi

Muöịn nhúâ mađ khöng nhúâ ặúơc, thïị múâi khöịn khöí

Vađ möơt ăïm, nhiïìu ăïm, ríịt nhiïìu ăïm, bao nhiïu khoâi sûúng kia cûâ bíơp bïình quay trúê laơi ăïí ta raô rúđi tím höìn vò nöîi ăau ăaâu khön nguöi

Nhûông hûúng höìn khöng tan íịy, coâ ăíơm coâ nhaơt, coâ síu coâ nöng, coâ múđ coâ roô, coâ nùơng coâ nheơ, coâ ín tònh vađ oaân híơn, coâ giuơc giaô vađ thúđ ú

Ngûúđi ta ýu mađ ýíu mïơnh Ín nhín cao thûúơng vađ luô tiïíu nhín khöịn naơn, ngûúđi ta gùơp möơt líìn trong quaân troơ ặúđng xa vađ ngûúđi ta gùơp hađng ngađy suöịt míịy chuơc nùm vò chung ặúđng, chung ngoô, chung cöíng, chung ngöi nhađ

Laơi coâ ngûúđi mađ ta chó kõp nhòn thíịy ăöi chín thođ ra trong chiïịc chiïịu ăùưp bïn ặúđng bïn caơnh neân nhang tai naơn

Ăoâ lađ höìn ma chùng, ai ăođi núơ vađ ai traê núơ ? Ai coâ nhiïìu ăïm nhû thïị vađ ai vö tònh chùỉng bao giúđ coâ möơt ăïm nhû thïị?

VÛÚĐN KHUYA

Khöng coâ gò hiïìn lađnh, ăaâng ýu nhû khu vûúđn trûa lùơng leô Cíy cöịi lađ ngûúđi baơn hiïìn, buöng tûđng lúđi thuê thó chan chûâa mađ xanh trong tûđng chiïịc laâ Cao nhíịt lađ cíy dûđa, cađnh gíìy guöơc lađ cíy bûúêi Chaơc ba ngay tûđ göịc cho ngûúđi beâ ăuđa chúi lađ cíy öíi ăaô troâc voê, trú ra aânh ăöìng ăïìu nhùĩn thñn Thíịp leđ teđ lađ buơi xûúng xöng, rau rùm chöî gíìn búđ chiïịc giïịng thúi luön íím ûúât Coâ thïí nghe ặúơc tiïịng xaơc xađo cuêa nhûông buơi chuöịi phaât ra tûđ nhûông laâ cúđ xanh ăuđa trong gioâ taê túi mađ khöng hïì buöìn naên hoùơc tiïịng löơp böơp ngađy mûa nhû tiïịng lođng

ai ăúơi chúđ, ăúơi chúđ gò thò chó tađu chuöịi biïịt

Nhûng ăïm vïì, nhíịt lađ nhûông ăïm cuöịi thaâng khöng trùng, cuđng vúâi caê lađng qú vađ nhûông caânh ăöìng ïm ùưng thò vûúđn khuya trúê lïn tônh mõch rúơn ruđng

Goâc vûúđn trúê lïn hoang vu, coâ keê nađo rònh ríơp trong khoâm nghïơ khoâm riïìng nhû ăang ngöìi thu lu chúđ ta ăïịn múâi "oađ" möơt caâi Cađnh

na ău ặa, ta ăi qua noâ ăaânh ngang möơt caâi vađo vai nhû caânh tay keê muöịn ăaânh ta ăïí chaơy thoaât thín Tíịt caê toađn möơt mađu ăen huýìn, ăen thíîm, ăen kõt, ăen ăe doaơ möơt mađu ăen cuêa im lùơng, cuêa rònh mođ Hay lađ nhûông ngûúđi baơn xanh hiïìn lađnh böîng bíy giúđ trúê lïn ăöơc aâc, sùĩn sađng dûúng moơi thûâ khñ giúâi ra ăïí ngùn caên ta khöng ặúơc ăïịn gíìn Cađng khuya, tiïịng dïị nó non cađng phuơ hoaơ, möơt con gò ăíơp caânh,

ta chó nghe thíịy mađ khöng nhòn thíịy Hay lađ ai neâm caâi gò, may mađ

ta traânh ặúơc nïn khöng truâng vađo ăíìu?

Cẫ mâu vâng hoa cẫi, mâu trùỉng bưng hụå, chêët ngêët hoa ngêu, khốm hưìng hiïìn dõu luác nây àậ thânh mưåt mâu àen dûä dưåi tẩo ra mưåt thïë giúái àêåm àùåc nhûng xuâ xị hịnh khưëi to, nhỗ, thêëp, cao Cho àïën sấng hưm sau, bịnh minh loế lïn, giố tûúi ngẫ mịnh lûúát túái, cêy cưëi lẩi xanh rúân tûúi mất, thêìm thị trô chuyïån cuâng ta Thị ra cêy cưëi nghịn nùm vêỵn bẩn hiïìn nhû thïë, cûá xanh lấ tûúi hoa, ngổt quẫ, dõu dâng cho ta ài trong vôm vâ hûúng võ ûá trân hẩnh phuác Chĩ tẩi cấi mùỉt ta thưi Tẩi ta phuã lông ta, àiïìu cẫm nghơ cuãa ta lïn vûúân, nïn vûúân khuya àưíi khấc chûá lông vûúân khưng hïì àưíi khấc Vûúân vêỵn lâ ngûúâi bẩn xanh trịu mïën muưn àúâi

Muâa hê, chiïìu giố nam,, àïm trùng sấng, bùỉc cấi chộng ra dûúái giân thiïn lyá àốn bống cêy lay àưång, nhêån hûúng thúm thoấng xa thêåt dïỵ chõu Tùỉm xong mêëy gêìu nûúác giïëng thúi mất lẩnh tĩnh ngûúâi ngưìi xuưëng cẩnh mêm cúm huáp bất canh cua thiïn lyá, cấi mïåt biïën hïët, chĩ côn hûúng qụ mú hưì lậng àậng khưng biïët tûâ àêu ra

Ngûúâi ài lâm àưìng mang theo cấi giỗ Thấng sấu, cua bô ra chên luáa, cûá viïåc nhùåt cho vâo giỗ Chiïìu vïì thânh bất canh thúm Loấng thoấng mêëy nhấnh lấ xanh, dùm duâm hoa mỗng mẫnh côn mâu lấ mẩ, àuáng lâ mâu "thiïn lyá", mâu thùỉt lûng trinh nûä mưåt thúâi lâm mï àùỉm bao châng trai mưåc mẩc Bất chiïët yïu êëy ngổt thanh man mất, dịu dõu, thúm nhû têm hưìn ta nhể bêỵng, cêët ài bao nhổc nhùçn

Canh cua thiïn lyâ khöng coâ muđi gíy cuêa múô bođ, khöng xao lïn nhûông vođng trođn múô lúơn quaâ beâo, khöng tanh tûúêi muđi lûún võ caâ Noâ khöng rúât nhû rau ăay muđng túi, mađ cûâ thoang thoaêng muđi cöịm non pha möơt chuât gioâ ăíìm sen, möơt nhaânh coê míơt, möơt chuât hûúng ngíu, hûúng cau, chñnh xaâc lađ muđi hoa thiïn lyâ coâ tûđ ngađn xûa ăïí laơi Sùĩn vaơi cađ neân mùơn, quaê cađ ăaô trong ra vađ giođn tan, noâ ăaô chòm ăùưm bao ngađy trong muöịi, nay lađ baơn ăöìng hađnh níng võ canh cua thiïn lyâ nïn nhû keê tung ngûúđi hûâng, thađnh ăùơc phíím

Ngûúđi thađnh phöị ñt ặúơc biïịt ăïịn hûúng möơc maơc ăöìng qú cuêa thiïn lyâ, thûâ hoa ăïí gađi ăíìu con gaâi, ăïí níịu canh ùn, cûâ mú höì dùng mùưc hûúng thúm thanh khiïịt Ùn noâ trong caênh tônh lùơng thanh khiïịt, trong trùng trong gioâ, trong ýn vui sum hoơp thò noâ vûúơt caê gađ tíìn hùưc muđi thuöịc bùưc, vûúơt chim quay cûâng queđo khö khöịc, vûúơt lííu lûún tanh lođm, vûúơt taâi dï hoi hoi

Ai coâ dõp möơt líìn vïì qú hûúng, ặúơc ùn möơt baât canh cua thiïn lyâ, chó múâi níng lïn ngang cùìm ăaô coâ bao caêm giaâc thín thûúng thò chùưc nhúâ noâ suöịt ăúđi Cûâ thûê mađ xem

MAÊNH SAĐNH

Khi thúđi ăaơi ăöì nhöm, ăöì nhûơa chûa xuíịt hiïơn thò ăöì ăöìng hùìng quen thuöơc hađng nghòn nùm Song song vúâi ăöì ăöìng cuêa tíìng lúâp giađu sang phuâ quyâ, "ra haân vađo hađn", luơa lađ gíịm voâc thò con ngûúđi gùưn boâ hađng ngađy vúâi ăöì göịm, noâi caâch khaâc lađ ăöì ăíịt Chiïịc chum ặơng tûúng, chiïịc loơ ặơng ăöî, caâi vaơi ăíìy nûúâc mûa, caâi ang cho lúơn ùn, chiïịc baât ăađn trong bûôa cúm, chiïịc bònh hûúng men níu, goơi lađ sađnh, mađu da lûún, trïn bađn thú thiïng liïng, ăïịn caâi chíơu hònh noân cuơt líơt ngûêa trong hađng vaơn lađng xaô tre xanh lùơng leô, trong ăoâ lađ nhađ cuơ kõ

ta, öng bađ ta, cho ăïịn ta ra dúđi, tûđ ăoâ bûúâc chín ăi ai chùỉng tûđng níng trong tay mònh möơt thûâ ăöì göịm, ăöì sađnh, cuông lađ ăöì ăíịt- nađo ăoâ

Quen thuöơc vađ thađnh reê ruâng, nïn múâi coâ cíu ăíìy khinh thõ vađ kiïu ngaơo:

Chuöng khaânh cođn chùỉng ùn ai

Huöịng chi maênh chônh vûât ngoađi búđ tre

Thûa víng Chuöng bùìng ăöìng, khaânh bùìng ăaâ Cođn maênh chônh, möơt maênh vúô nhoê nhoi thò chùỉng cođn giaâ trõ gò, noâ lùn loâc, ím thíìm, noâ lùơn chòm míịt tùm, noâ chïịt ăi núi göịc tre, baôi raâc, trong buđn töịi khöng cođn ai möơt chuât ăoaâi hoađi

Ngoaơi trûđ maênh göịm trong ngöi möơ hònh thuýìn ăađo ặúơc trong khaêo cöí lađ giaâ trõ, vò noâ noâi ặúơc, cođn ngoađi ra ăaô lađ maênh sađnh, maênh

chônh thò coâ khi cođn oan uöíng luâc noâ cûâa rúâm maâu bađn chín tríìn nïn cođn bõ caâi bûơc tûâc neâm noâ, quùng noâ xa hún

Chiïịc nöìi höng ăoê au chò ăi gaânh nûúâc chiïìu höm Caâi niïu möịt thöíi chuât tíịm ăúô lođng khi raơn nûât may ra cođn ặúơc lađm chiïịc nöìi rang, lođng mađu xaâm cođn lûng aâo ăen kõt khoâi than, muđa ăöng thûâc díơy moân ngö rang, haơt reê hay chuât muöịi vađng cođn chiïịc baât ăađn, caâi ang, caâi chônh laơi trúê vïì cuđng ăíịt, maênh ăíịt hoang sú, chó laâ tre vađ coê uâa, chó cíy coê sûôa vuâ bođ lađm baơn

Khöng hiïíu nhûông cung phi, hoađng híơu, phu nhín, mïơnh phuơ, coâ ai rûêa mùơt trong caâi chíơu sađnh hònh noân cuơt líơt ngûêa? Vađ nhûông caâi chíơu íịy ăaô vúô naât, ăaô nùìm trong göịc luyô tre nađo Chùưc chùưn luâc ăoâ khöng coâ ai ăi mua sùưt vuơn, nhöm vuơn, nhûơa cuô víơy coâ ai ăi mua maênh sađnh cuô khöng nhó?

Núi ta ăang úê, ăang ăi, nïịu ăađo síu lođng ăíịt, maênh sađnh nađo hiïơn lïn, seô noâi ăiïìu gò vïì ăíịt nûúâc töí tiïn?

MÛA QÚ

Nguýîn Bñnh coâ cíu thú: "Gioâ mûa lađ bïơnh cuêa giúđi "

Höm nađo bïơnh nùơng thò nûúâc mùưt rođng rođng, chan chûâa Höm nađo buöìn thò trûâng xoaâ mïnh mang Mûa thađnh phöị bùưt moơi ngûúđi vöơi vađng Mûa lađng qú sao mađ beê bai, dai dùỉng, chíìm chíơm, lï thï Nhûông khoaêng sín ăíịt dïình lïn, nhûông con ặúđng ngoùìn ngheđo nhaôo ra cađng thûa vùưng bađn chín tríìn bíịm ăöịt vađo buđn cho ăúô trún khoêi ngaô Cíy chuöịi, cađnh tre, ngoơn bûúêi, göịc khoai raây cuöịi rađo cûđ trôu nùơng nöîi buöìn khöng hiïíu taơi sao laâ mònh nùơng thïị

Nïịu saâng tinh mú, bïơnh trúđi ăaô ró raê tuön trađo thò cíịy cađy ăađnh hoaôn laơi, ngöìi trong cûêa nhòn ra, chó "nghe" thíịy tíịm mađn xö xiïn cheâo, ăöi khi phaê ra möơt húi laơnh, uđa vađo khung cûêa cuđng nöîi íím ûúât nhû möơt nhúâ nhung, mađ chaê biïịt nhúâ nhung gò, nhúâ nhung ai

Huât thuöịc lađo vùơt nhiïìu cuông chaân, ai ăoâ rang meê ngö giađ mađ nhíịm nhaâp cho qua ngađy múđ mõt xoâm thön Coâ ai noâi: Nhađ em úi, höm nay mònh lađm moân muöịi vûđng ăi Mûa cođn dai ăíịy

Con mûúng ăíìu lađng höm qua trong vùưt mađu nûúâc xanh ăen, höm nay ăoê lúđ nhû nûúâc gaơch cua, coâ ngûúđi ăöơi chiïịc noân mï cûâ ngûêa lûng ra mađ keâo chiïịc voâ caơnh khung rau muöịng phúên phú xanh rúđn nhûông tay rau ặúơc vûún ra ngoađi khung mađ no nï mûa gioâ

Thađnh phöị coâ ngađy chuê nhíơt, ngûúđi ruê nhau rong chúi Mûa lađ

ăaêo Chó trûđ ai ắnh ăi taât nûúâc trïn ăöìng vađn ăöìng cao lađ ặúơc nghó thoaê thñch, cođn tuyđ cöng viïơc ăïí ăííy, ngûúđi nghó ngúi buöìn, mai viïơc uđn lïn, víîn cûâ phaêi vùưt sûâc ra mađ thi vúâi nùưng trúđi, gioâ taâp hay ặúđng

xa, quaân chúơ nhoơc nhùìn

Nghòn nùm trûúâc vađ nghòn nùm sau nûôa, mûa qú coâ giöịng höm nay khiïịn ta thíịy tríịu cùưn trong lûng?

QU AĐ RONG

Thúđi hiïơn ăaơi, coâ nhûông nhađ hađng quaêng caâo möơt bûôa ùn trûa vađi ba trùm nghòn, bùìng lûúng hûu möơt thaâng cuêa ngûúđi thúơ, thò trïn ặúđng phöị, ta víîn luön gùơp nhûông hađng quađ rong cöí truýìn, cöị hûôu, reê ăïịn khöng ngúđ nhûng quen thuöơc thò ăaô tûđ líu lùưm: Chiïịc baânh ăa nûúâng, míịy viïn laơc rang, nùưm cuê íịu coâ hai gai nhoơn, múâ laơc luöơc guđ nhû chiïịc bûúâu con laơc ăađ, cuê khoai luöơc coâ míơt chaêy ra oâng aânh ăíìy híịp díîn, khuâc sùưn díy cađng nhai cađng buđi, caâi sú noâ lađm saơch hađm rùng, hoùơc chiïịc baânh chuöịi raân, chiïịc baânh khuâc coâ xöi trùưng tinh lađm aâo loang löí cođn ím íịm cuđng lađ trùm nghòn thûâ khaâc mađ chùưc lađ chuâng ăaô ặúơc sađng loơc qua bao nùm thaâng tûđ cuơ kyơ chuâng ta ăaô lađm

ra noâ, ăaô ùn noâ, ăaô mang niïìm vui tûng bûđng cho bao kiïịp ngûúđi tûđng lam luô thiïịu ngheđo

Khöng ai ăi baân rong thûâ baânh bñch quy cao cíịp hay keơo suâc cuđ lađ coâ ặơng rûúơu trong möîi chiïịc keơo, cuông khöng ai baân rong thûâ baânh ga tö coâ hònh hoa laâ bùìng kem maât tï ăíìu lûúôi Noâ sang troơng, ăùưt tiïìn quaâ chùng? Coâ thïí

Chuâng ta tûđng quen vúâi quaê nhoât ăíìu muđa vađo thaâng hai, quaê dûa chuöơt thaâng ba, thanh keơo laơc nhû quín bađi tam cuâc núi nhađ ga bïịn xe, miïịng baânh ăa kï laơ miïơng buöíi trûa heđ trúđi hûu hûu gioâ

Ta ùn moân quađ rong, hay ta ùn moân kyê niïơm cuêa thúđi thú íịu ăaô xa xùm khuíịt líịp chòm vađo tuöíi beâ, tuöíi khöng bao giúđ trúê laơi cho möîi con ngûúđi?

Ai lađm ra nhûông moân quađ rong reê tiïìn nhû thïị? Cuông lađ ngûúđi ngheđo thöi, lađm kiïíu "nghiïơp dû" thöi, ăïí chuê ýịu baân cho ngûúđi ngheđo, ngûúđi thñch lang thang, ngûúđi ûa buơi bùơm, ngûúđi dïî tñnh nhûng lùơng lođng vúâi qú nhađ bíịt kïí gíìn xa

Chiïịc baânh ăa nûúâng vađo mím möơc töìn ăaô khaâc Viïn laơc rang trong bûôa chaê caâ heo heo mûa laơnh cuông ăaô khaâc Nhûng chiïịc cuê íịu, cuê khoai meơ mua ngoađi ặúđng phöị vïì cho con thò hònh nhû víîn mang hònh hađi vađ tím niïơm tûđ thuúê sú khai, tûđ chiïịc ao lađng, cùn bïịp ăíìy böì hoâng mađ ta qún laông ăaô bao nùm

Trong nhûông moân quađ rong reê tiïìn ăïịn khöng ngúđ kia, ai ăang

ùn noâ möîi ngađy, ai ăang nhúâ noâ möîi chiïìu xen vađo nhûông cao lûúng myô võ núi líìu son gaâc tña ngûúđi íịy nghô gò, ta khöng biïịt Nhûng hiïín nhiïn lađ quađ rong víîn cođn ngay bïn ta, noâ coâ lúđi noâi riïng vađ tím höìn riïng chùng ăïí ta khöng thïí nađo qún möơt ăiïìu gò trong síu thùỉm

QUAÊ THU

Muđa thu lađ muđa quaê chñn Khöng hiïíu tûđ luâc quaê cođn non ăïịn khi quaê chñn thò bao nhiïu mađu xanh íịy bay ăi ăíu biïịn vađo ăíu hïịt nhó? Cođn caâc mađu khaâc cuông tûđ ăíu bay ăïịn, tûđ ăíu hiïơn ra, tûơu mònh nhuöơm vađo quaê hay coâ möơt bađn tay khöíng löì cíìm chiïịc buât veô vô ăaơi mađ phïịt vađo caâc mađu lïn quaê?

Mađu ăoê cuêa quaê höìng Nhín Híơu Mađu vađng thím húi xíịu xñ cuêa quaê síịu tñt trïn cao Mađu vađng ûúm buöìng chuöịi trûâng cuöịc, mađu höìng cuêa quaê bûúêi ăađo, mađu da cam cuêa quaê quyât, mađu vađng chanh cuêa quaê thõ cho chñ mađu xanh nhû ngoơc lûu ly trong tûđng haơt cöịm vûđa mïìm maơi vûđa thúm thoaêng

Laơ hún nûôa, ăïịn vûđng trùng vađo thu cuông chñn vađng, ngađy lïî phaâ cöî, trùng trođn trõa nhû chiïịc ẵa ăïí ta ăùơt moơi loađi hoa quaê vađo lođng ẵa cho thïm thúm, thïm saâng, thïm ngoơt, thïm buđi Vađ baên thín mùơt trùng hònh nhû cuông ăaô thađnh möơt loađi quaê, ta mong chúđ suöịt tûđ trung thu nùm ngoaâi cho ăïịn nay Coâ möơt nhađ thú xûa ăaô viïịt trong ăïm trùng:

Ngûêng ăíìu nhòn trùng sang

Cuâi ăíìu nhúâ cöị hûúng

Cođn chuâng ta, sung sûúâng thay, ta ăang úê giûôa qú hûúng mònh ăíy, möơt qú hûúng ngíơp trađn hoa quaê böịn muđa, mađ muđa thu lađ muđa nhiïìu quaê chñn ngoơt ngon haơng nhíịt Ta tûơ ăïịm thíìm mađ xem, ta ăaô