Sử dụng PP Trực quan trong giờ dạy giảng văn

Với kinh nghiệm của bản thân , qua những năm đứng trên bục giảng, tơi nhận thấy rằng trực quan là một trong những phương pháp rất tốt để học sinh tiếp cận và hiểu sâu về một tác phẩm văn

PHỊNG GD & ĐT CÀNG LONG TRƯỜNG THCS TÂN AN -Sáng kiến kinh nghiệm:

I/ LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Trong quá trình dạy học, người giáo viên cĩ nhiều cách để học sinh tiếp cận và khám khá tri thức Với kinh nghiệm của bản thân , qua những năm đứng trên bục giảng, tơi nhận thấy rằng trực quan là một trong những phương pháp rất tốt để học

sinh tiếp cận và hiểu sâu về một tác phẩm văn học “Trăm nghe khơng bằng một thấy”, học sinh cĩ thể tiếp cận thơng tin bằng nhiều kênh: thị giác, thính giác, xúc

giác Đáng tiếc là trong nhà trường hiện nay, nguyên tắc này khơng được coi trọng (đặc biệt là đối với mơn ngữ văn) Học sinh thường chỉ được nghe giảng chứ ít cơ hội nhìn hình ảnh, sờ mẫu vật Vì vậy, phương pháp trực quan cung cấp cho học sinh những hình ảnh cụ thể, sinh động mà học sinh cĩ thể hình dung Chính vì vậy, chuyên

đề “Sử dụng phương pháp trực quan trong giờ dạy giảng văn” được tơi trình bày trên tinh thần là người giáo viên dạy Ngữ Văn cần đem đến cho học sinh những hình ảnh trực quan, sinh động để giúp các em phần nào hiểu và nhớ được những kiến thức đã học, dễ dàng nhận thấy được những hình ảnh trừu tượng mà đồi hỏi học sinh phải cĩ khả năng liên tưởng , tưởng tượng

Đây là vấn đề khĩ khăn khơng kém phần quan trọng đối với học sinh khi học mơn này Cho nên tơi chọn đề tài “Sử dụng phương pháp trực quan trong giờ dạy giảng văn” để thực hiện, mong quý đồng nghiệp cùng với tơi phát huy tốt hơn nữa phương pháp dạy học này

II/ NỘI DUNG:

1)Thế nào là phương pháp trực quan:

Trực quan là quan sát ngay được sự vật, phương pháp Trực quan là giáo viên cho học sinh quan sát trực tiếp những hình ảnh, đồ vật, mẫu vật cụ thể, sinh động để các em dễ hình dung, liên tưởng

2)Cách thực hiện:

a/ Sử dụng tranh ảnh, hiện vật:

Văn chương là nghệ thuật ngơn từ, tồn bộ thế giới nghệ thuật trong đĩ khơng hiện lên một cách trực tiếp qua ngơn từ, để hiểu được tác phẩm thì người học cĩ khả năng liên tưởng, tưởng tượng Để cĩ thể cảm nhận được ý nghĩa sâu sắc của chiếc bánh chưng, bánh để Liêu Lang cùng Tiên Vương tế trời đất và nhân dân ta sau này cĩ tục làm bánh chưng bánh giày vào ngày tết để cúng tổ tiên, ơng bà Nếu học sinh khơng nhìn thấy hai loại bánh chưng này thì học sinh khĩ cĩ thể hình dung ra điều đĩ Nếu khơng cĩ tranh ảnh về cảnh họp chợ Năm Căn thì học sinh khĩ hình dung và cảm

nhận được hình ảnh đông đúc, náo nhiệt họp chợ trên sông, cảnh đa dạng về màu sắc trang phục của nhiều dân tộc ở đây Nếu không có bức tranh về Cô Tô thì học sinh khó

có thể cảm nhận được vẻ đẹp tươi sáng , phong phú của cảnh sắc thiên nhiên vùng đảo này Củng như vậy, nếu không thấy cốm gói trong lá sen thì học sinh làm sao hình dung được giá trị đặc sắc chứa đựng trong hạt cốm bình dị, khiêm nhường mang trong hương vị tất cả cái mộc mạc, giản dị mà thanh khiết của đồng quê nội cỏ Việt Nam Nếu không thấy ảnh tranh thác nước từ trên cao đổ xuống thì làm sao học sinh hình dung được vẻ đẹp vừa lung linh, vừa huyền ảo của thác núi Lư Do đó, việc sử dụng tranh ảnh, hiện vật có ý nghĩa quan trọng trong giờ dạy giảng văn

b/ Sử dụng sơ đồ:

Sơ đồ được sử dụng để giúp học sinh có cái nhìn tổng quát về một vấn đề và nắm được cấu trúc bên trong của vấn đề, mối liên hệ giữa các yếu tố trong vấn đề đó

Ví dụ 1: đối với bài “Nước Đại Việt ta” trong NV8-T2, chúng ta có thể khái quát

quá trình lập luận trong đoạn trích bằng sơ đồ sau:

NGUYÊN LÍ NHÂN NGHĨA

YÊN TÂM

TRỪ BẠO

CHÂN LÍ VỀ SỰ TỒN TẠI ĐỘC LẬP CÓ CHỦ QUYỀN CỦA DÂN TỘC ĐẠI VIỆT

Văn hiến lâu đời Lãnh thổ riêng Phong tục riêng Lịch sử riêng Chế độ chủ quyền SỨC MẠNH CỦA NHÂN NGHĨA SỨC MẠNH CỦA ĐỘC LẬP DÂN TỘC

Mục đích chân chính của việc học Tác dụng của việc học chân chính Phê phán những lệch lạc, sai trái

Khẳng định quan điểm phương pháp đúng đắn

Ví dụ 2: Đối với bài “Bàn luận về pháp học” trong NV8-T2, chúng ta có thể

khái quát bằng sơ đồ sau:

c/.Sử dụng biểu bảng :

Biểu bảng dùng để tóm tắt những kiến thức chính trong một chương, một phần Kiến thức trình bày trong biểu bảng phải thật cô đọng, ngắn gọn Khi cần học sinh có thể phát triển những từ ngữ ngắn gọn, cô đọng đó thành một ý trọn vẹn

Ví dụ1: có thể sử dụng bảng để tổng kết đặc điểm tiêu biểu của các thể loại truyện dân gian trong tiết “Ôn tập truyện dân gian” (NV6, Tl) như sau:

Truyền thuyết Truyện cổ tích Truyện ngụ

ngôn

Truyện cười

Là truyện kể về

các nhân vật , sự

kiện trong lịch sử

Là truyện kể về

số phận cuộc đời của một số kiểu nhân vật quen thuộc

Là truyện kể mượn chuyện về loài vật, đồ vật,

về chính con người để nói bóng gió chuyện con người

Là truyện kể về những hiện tượng đáng cười nhằm mục đích mua vui hoặc phê phán thói

hư tật xấu trong xã hội

Có nhiều chi tiết

tưởng tưởng kỳ ảo

Có nhiều chi tiết tưởng tượng , kỳ ảo

Có ý nghĩa ẩn

dụ, ngụ ý

Có yếu tố gây cười

Có cơ sở lịch sử Nêu bài học

khuyên răn con người

Mua vui, châm biếm, phê phán thói

hư tật xấu, hướng con người tới cái tốt đẹp

Ví dụ 2: có thể sử dụng bảng tổng kết để hệ thống các văn bản truyện ký hiện đại

trong bài “Ôn tập truyện ký Việt Nam” (NV8-Tl)

Tên văn bản,

tác giả

Biểu đạt

Nội dung chủ yếu

Đặc sắc nghệ thuật

Tôi đi học – Thanh

Tịnh (1911-1988)

Truyện ngắn

TS-MT-BC

Những kỉ niệm trong sáng về ngày

Tự sự kết hợp miêu tả, biểu cảm, đánh giá

-1941 đầu tiên đi học.

Trong lòng mẹ -

Nguyên Hồng

(1918-1980)

Những ngày thơ

ấu(1940)

Hồi ký Tự sự,

trữ tình

Nỗi đau của chú bé

mồ côi và tình yêu thương của bé Hồng

Văn hồi ký chân thực, thiết tha

Tức nước vỡ bờ

- Ngô Tất Tố

(1918-1954)

Trích chương 13-

Tắt đèn (1939)

Tiểu thuyết

Tự sự Phê phán chế độ

tàn ác, bất nhân và

ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn sức mạnh tiềm tàng của phụ nữ nông thôn

Khắc hoạ nhân vật và miêu tả hiện thực một cách chân thực, sinh động

Lão hạc- Nam Cao

(1915-1951) - 1943

Truyện ngắn

Tự sự trữ tình

Số phận bi thảm của người nông dân cùng khổ và nhân phẩm cao đẹp của họ

Nhân vật được đào sâu tâm lí, cách kể chuyện

tự nhiên linh hoạt, vừa chân thực, vừa đậm chất triết lí

*Lưu ý: Để có được những bức tranh ảnh và cac thứ khác thì trong quá trình

giảng dạy, giáo viên có thể sưu tầm (hoặc yêu cầu học sinh sưu tầm) từ sách báo, tờ lịch, thực tế … Giáo viên cũng có thể tự làm lấy để phục vụ cho bài dạy của mình Và

để cho tiết dạy đạt hiệu quả cao thì cần phải kết hợp vơi các phương pháp khác

3/.Kết quả đạt được:

Qua những tiết dạy trên lớp, tôi nhận thấy việc sử dụng phương pháp trực quan đem lại hiệu quả rất cao, người giáo viên ít tốn thời gian để diễn giải, lớp học sinh động hơn, học sinh học tập tích cực hơn, học sinh tiếp thu nhanh hơn, hiểu bài sâu hơn

và kết quả dạy môn Ngữ văn của tôi những năm qua đạt:

Năm học: 2007-2008: G: 15,1% K: 58,7% TB: 20,2%

Năm học: 2008-2009: G: 16,3% K: 59,6% TB: 21,2%

Năm học: 2007-2010: G: 18,2% K: 60,5% TB: 18,3%

III/.BÀI HỌC KINH NGHIỆM:

Đây chính là kinh nghiệm của bản thân tôi, được đúc kết qua đến giờ thực dạy trên lớp, tôi nhận thấy việc sử dụng phương pháp trực quan có lợi rất nhiều, giúp học sinh cảm thụ tác phẩm: văn học tốt hơn, khắc sâu kiến thức hơn và làm cho các em hứng thú hơn trong học tập Tuy nhiên, muốn có một tiết dạy tốt, giáo viên cần có sự phối hợp với các phương pháp khác thì quá trình dạy và học Ngữ văn mới đạt hiệu quả cao hơn

Tân An, ngày tháng năm

Người thực hiện

Đinh Văn Huấn