Bỗng nhận ra hương ổiPhả vào trong gió se Sương chùng chình qua ngõ Hình như thu đã về Đó là những câu thơ đầu tiên trong bài “Sang thu” mà Hữu Thỉnh dùng để ghi lai những biến chuyển tr
Trang 1Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về
Đó là những câu thơ đầu tiên trong bài “Sang thu” mà Hữu Thỉnh dùng
để ghi lai những biến chuyển trong không gian lúc giao m ùa từ cuối hạ sang thu.Trước hết những biến chuyển trong không gian lúc giao m ùa được Hữu Thỉnh cảm nhận qua nhiều yếu tố.Đó l à “hương ổi” quê nồng nàn “phả” vào trong làn “gió se”- con gió heo may, con gió đặc trưng của mùa thu Đồng Bằng Bắc Bộ.Từ “phả” đặt ở đầu câu gợi ra sức lan tỏa của m ùi “hương ổi” thật mạnh mẽ, nồng nàn, làn hương ấy mỗi lúc một cô đặc, sánh lại, quyện vào trong “gió se” nên dù vô hình song nh ờ gió đưa đi mà đang hiện hữu ở khắp mọi nơi.Thu sang trong thơ Hữu Thỉnh không chỉ có “hương ổi” có “gió se” mà còn có cả sương nữa “sương chùng chình qua ngõ”.Sử dụng phép tu
từ nhân hóa ở từ “chùng chình”, Hữu Thỉnh đem đến cho ta những cảm nhận thật tinh tế về sương.Giọt sương ư? Không đó chắc chắn là những màn
sương, làn sương sớm ươn ướt mỏng manh như khói giăng mắc trên ngọn cỏ chiếc lá Những làn sương yểu điệu kia đang cố ý di chuyển thật chậm lại để chờ đợi giây phút giao mùa từ hạ sang thu Cũng phải thôi, hạ ch ưa hẳn đã sang thu chưa hẳn đã tới nên những làn sương ấy còn dềnh dàng, chùng chình, lưu luyến, bin rịn nơi cửa ngõ thời gian.Những biến chuyển trong
không gian lúc giao mùa từ cuối hạ sang thu còn đc Hữu Thỉnh cảm nhận bằng những giác quan Trước hết, ông cảm nhận thu bằng thị giác “s ương chùng chình”, bằng khứu giác “hương ổi”, bằng xúc giác “gió se” và còn bằng
cả lí trí và tâm hồn “hình như thu đã về” Những rung động ấy đc thể hiện thật rõ qua những từ “bỗng” “phả” “chùng chình” Tóm lạ những biến chuyển trong không gian lúc sang thu đc H ữu Thỉnh cảm nhận qua nhiều yếu tố, bằng những giác quan và sự rung động thật tinh tế
Nếu khổ một của bài thơ “Sang thu” là những cảm nhận tinh tế của Hưu Thỉnh về khoảnh khắc giao mùa cuối hạ sang thu trong không gian gần v à hẹp thì khổ hai của bài thơ lại là những cảm nhận của tác giả về khoảnh khắc giao mùa trong lhoong gian xa và r ộng Thật vậy! Ngắm nhìn dòng sông và bầu trời bao la, Hữu Thỉnh đã bắt gặp 1 hình ảnh vô cùng đắc biệt “Sông đc lúc dềnh dàng-Chim bắt đầu vội vã” Đọc hai câu thơ, ta thấy sự vận động tương phản giữa “dòng sông” và những “cánh chim” Nếu như vào mùa hạ, con sông quê hương cuồn cuộn hối hả chở những cơn mưa lũ thì sang mùa thu con sông lại êm ả, “dềnh dàng” thong thả chờ mùa thu-còn những cánh chim lại bắt đầu “vội vã” bởi thu đến rồi thu đi, đông sang rồ i rét tới, chúng phải chuẩn bị 1 mùa di cư mới Bằng phép đối tương phản, nhà thơ không chỉ gợi tả thành công sự vận động của dòng sông và những cánh chim mà qua
đó còn giúp ta cảm nhận thật rõ nét hiện hữu của thu trong sự vận động của
Trang 2từng cảnh vật Song có lẽ phút giao mùa đc Hữu Thỉnh diễn tả duyên dáng và thần tình nhất là ở hình ảnh “Có đám mây mùa hạ-Vắt nửa mình sang thu” Cách diễn tả của Hữu Thỉnh mới ấn tượng làm sao! Trên trời cao dương như vẫn còn vương lại 1 vài đám mây mùa hạ Phải chăng những đám mây ấy vẫn còn muốn rong chơi, vẫn còn bịn rịn chưa muốn nhường bầu trời lại cho thu Những làn mây ấy như một dải lụa, 1 chiếc khăn voan mềm mại, vắt nửa mình sang thu Thu về khiến cho bao cảnh vật đổi thay v à ngay cả những đám mây cũng khác, duyên dáng biết bao Sang thu-cái khoảnh khắc giao mùa của trời đất tuy mong manh bất chợt song có phải hiếm khi ta bắt gặp,
có phải mới lạ với ta-những người đã từng sống ở vùng Đồng Bằng Bắc Bộ, vậy mà tại sao trong thơ Hữu Thỉnh ta vẫn thấy đẹp vẫn thấy t ươi tắn Phải chăng để dựng lại 1 bức tranh sang thu nồng đ ượm hơi ấm cuộc đời, trước hết phải nói đến tài năng và hơn tất cả là tấm lòng của người nghệ sĩ : thực
sự am hiểu, gắn bó tha thiết với phong vị qu ê hương