Ảnh: AFP TNTS “Đến một lúc nào đó, bạn làm toán vì bạn thích chứ không phải để chứng tỏ một cái gì nữa”.. Lần đầu tiên phỏng vấn Ngô Bảo Châu, khi tôi hỏi về cái sự nổi tiếng, đặc biệt
Trang 1~ 1
NGÔ BẢO CHÂU, VỚI “BỔ ĐỀ” VỀ SỰ NỔI TIẾNG
29/08/2010 14:53
GS Ngô Bảo Châu và huy chương Fields Ảnh: AFP
(TNTS) “Đến một lúc nào đó, bạn làm toán vì bạn thích chứ không phải để chứng tỏ một cái gì nữa”
Lần đầu tiên phỏng vấn Ngô Bảo Châu, khi tôi hỏi về cái sự nổi tiếng, đặc biệt là nổi tiếng trên các phương
tiện truyền thông, anh đã nói rất thẳng: “Nói thật với bạn, trả lời báo chí cũng là một hệ lụy bất đắc dĩ”
Bây giờ thì có vẻ như anh đang chịu cái hệ lụy đó Rất nhiều Nhưng đó cũng là điều bình thường của một người nổi tiếng Sự nổi tiếng thường đi kèm hệ lụy
Có điều, như Ngô Bảo Châu nói, đó là sự nổi tiếng mà anh không hề có chủ ý đi tìm “Nếu lấy giàu và nổi tiếng
làm mục đích thì có thể thất vọng hai lần Thứ nhất là thất vọng vì không đạt được mục đích Thứ hai là trong trường hợp đã đạt được mục đích, bạn lại thất vọng vì hóa ra đó không phải cái bạn muốn”, anh đã nói như thế,
khi tôi băn khoăn rằng làm toán học dường như rất khó nổi tiếng, và khó giàu Thế đấy, mỗi một lần trò chuyện với anh, có cảm giác như được nhìn thấy bầu trời tươi mới sau khi một cánh cửa sổ nữa được mở ra Đó cũng là
cách làm toán mà Ngô Bảo Châu thích “Câu hỏi hóc búa được trả lời bằng cách mở một cánh cửa sổ để nhận
ánh sáng từ bên ngoài” Anh đến với Bổ đề cơ bản chẳng phải để chứng tỏ điều
gì, mà chỉ vì niềm đam mê
Tôi nhớ câu chuyện về Định lý lớn của Fermat “Không tồn tại các nghiệm
nguyên khác 0 x, y, và z thỏa mãn xn + yn = zn trong đó n là một số nguyên lớn
hơn 2” Định lý chỉ có thế, không thể giản đơn hơn Thế nhưng, phía sau cái
ngoại hình đơn giản ấy là một thách đố của nhiều thế hệ Không biết đùa hay
thật mà nhà toán học vĩ đại của chúng ta, Pierre de Fermat, gần 4 thế kỷ trước
đã viết thêm bên lề sách: “Tôi đã chứng minh được Hay tuyệt Nhưng lề sách bé
quá, không đủ chỗ để viết.” Cái định lý tưởng chừng đơn giản ấy, cùng câu viết bí
ẩn của Fermat, đã làm đau đầu các nhà toán học suốt non 4 thế kỷ qua Mãi đến
thập niên 1990, nhà toán học người Anh Andrew Wiles mới chứng minh được
Giới toán học thở phào sau khi thách đố nổi tiếng nhất lịch sử toán học được
hóa giải Thế giới cũng thở phào, tung hô Wiles như một vĩ nhân, dù mấy ai biết cặn kẽ việc ông ta làm là thế
Anh chàng lập dị Grigori Perelman ở Nga cũng tương tự Trong khi cả thế giới coi việc anh ta chứng minh
thành công Giả thuyết Poincaré là kỳ tích, thì anh ta chép miệng: “Công lao tôi có gì đáng kể” Perelman thậm
chí còn từ chối nhận phần thưởng 1.000.000 USD của Viện toán Clay ở Cambridge, Massachusetts
“Không phải ai cũng có khả năng để đạt giải Nobel hay Fields, nhưng ai cũng
có thể sống để cuộc sống của mình có ý nghĩa”
Trích từ blog của GS Ngô
Bảo Châu
Trang 2~ 2
phá thế giới, chứ chẳng phải để chứng tỏ một điều gì. Cũng như các võ sư bậc thầy luyện võ chẳng phải để
đánh nhau Đấy cũng chính là cách tiếp cận của Ngô Bảo Châu: “Bản thân tôi suy nghĩ khá đơn giản về giải
thưởng nói chung Nếu người ta trao cho tôi, tôi sẽ đón nhận nó như một vinh dự lớn Nếu không, tôi cũng cho rằng mình không nên buồn quá Đặt niềm tin vào những cái này là không nên” Và anh nói: “Đến một lúc nào đó, bạn làm toán vì bạn thích chứ không phải để chứng tỏ một cái gì nữa”, khi tôi hỏi anh về việc chứng minh Bổ đề
cơ bản
Ngô Bảo Châu đã nhìn về giải Fields đơn giản như thế, sau khi anh đã mở một cánh cửa sổ để đón ánh nắng vào chiếu sáng cho căn phòng mà tất cả chúng ta đang sống
Những ngày này, khi Ngô Bảo Châu là một cái tên đem lại niềm cảm hứng mãnh liệt và không chỉ riêng cho Việt Nam Trên trang blog cá nhân mang tên Thích Học Toán của anh, nơi mà anh tự nhận mình là một hòa thượng trong ngôi chùa toán học, có thể thấy rất nhiều lời chúc mừng nồng nhiệt Giữa những bộn bề, Ngô Bảo Châu cũng dành thời gian trải lòng mình ra với mọi người Những tâm sự rất thật, rất thẳng của anh một lần nữa làm cho người ta hiểu thêm về anh, không chỉ với tư cách là một nhà khoa học tài năng, mà còn là một bản lĩnh lớn
Tôi nhớ, anh từng nói rằng trang Thích Học Toán là nơi dành cho những cuộc trò chuyện toán học Đó cũng
có thể là nơi ươm mầm những khát vọng toán học cho các bạn trẻ Ngô Bảo Châu nói nếu như toán học là một ngọn núi, “thì Thích Học Toán có thể dắt tay bạn đến chân núi, rồi bạn sẽ phải tự leo Ít nhất ngọn núi gần trông không đáng sợ như ngọn núi xa Cái mục đích đầu tiên và cuối cùng của blog Thích Học Toán là góp một chút hơi để thổi lại tinh thần hiếu học.”
Thổi lại tinh thần hiếu học, dường như đang chùng xuống trong giai đoạn này, là điều mà Ngô Bảo Châu luôn trăn trở Anh bảo lâu nay người ta thường học để làm quan, chứ không đặt trọng tâm lên khát khao hiểu biết của con người Anh muốn Thích Học Toán góp phần thổi lại tinh thần hiếu học, thổi lại khát khao hiểu biết của con người Anh cũng có những nỗ lực khác, trực diện hơn, như dự án quỹ khuyến học và tham gia vào các nỗ lực chấn hưng nền giáo dục nước nhà
Tất cả những nỗ lực ấy, trước sau, đều phản ánh quan điểm, phương châm sống của Ngô Bảo Châu Sự học không nên lấy giàu và nổi tiếng làm mục đích Chính điều đó đã đưa anh tới thành công kỳ vĩ của hôm nay, và
những thành công kỳ vĩ hơn nữa đang chờ, ở tương lai Đỗ Hùng