MẬT THƯ I / MẬT THƯ: Là một bản thông tin được giữ kín và viết bằng những ký hiệu mật hoặc theo quy định riêng chỉ người gửi và người nhận biết để giữ bí mật nội dung cần trao đổi.. Nhữ
Trang 1
TÀI LIỆU THAM KHẢO TẬP HUẤN TRÒ CHƠI LỚN MẬT THƯ
I / MẬT THƯ: Là một bản thông tin được giữ kín và viết bằng những ký hiệu mật
hoặc theo quy định riêng chỉ người gửi và người nhận biết để giữ bí mật nội dung cần trao đổi Những người nắm giữ mật thư đều phải có hoặc tìm được khóa giải mã của mật thư
Bản văn gốc : ( Bạch văn ) là nội dung cần truyền đạt.
Mã hóa : Là chuyển bạch văn sang dạng mật mã.
Các ký hiệu và cách sắp xếp gọi chung là mật mã.
Giải mà : Chuyển mật mã sang bạch văn.
Khóa : Dùng để hướng dẫn cách giải mã.
Ký hiệu mở đầu : ( o ) > Khóa > mật mã > ký hiệu kết thúc ( AR )
II/ MỘT SỐ QUY ƯỚC SỬ DỤNG DỊCH MẬT MÃ :
Mọi loại mật mã đặt ra đều mang tính quy ước song những quy ước đó mọi người chấp nhận :
- Anh : nờ : được đánh N
- Em : mờ : được đánh M
Có nơi thường dùng chữ mẹ đẻ để quy ước là M bởi vừa nhiều từ mẹ trên thế giới bắt đầu bằng chữ M:
Tờ, tê = T Bờ, Bê = B Dờ, dê = D Đờ, đê = Đ Khờ, ca hát = KH
Phờ, Phê = P Ca = K Hát = H Ít, xờ = X
Ngoài ra người ta còn sử dụng các hình tượng để chỉ một số chữ cái
Mặt trời, mặt trăng tròn, quả bóng, quả trứng chữ O
Tò te tí : Hình tượng chữ K
Tò, tò, tò te tí : Hình tượng số 9
Cốc cốc cốc : hình tượng chữ S
Thùng thùng thùng : hình tượng chữ O
III/ YÊU CẦU CỦA MẬT THƯ :
Mật thư muốn đạt yêu cầu phải đạt được những yếu tố sau đây :
- Phù hợp với trình độ, trí tuệ, kinh nghiệm giải mật thư của người dịch Mật thư luôn luôn có tính bí ẩn buộc người chơi phải động não Mật thư đã sử dụng rồi khi sử dụng lại cần thay đổi vài chi tiết
- Phù hợp lứa tuổi và tâm lý người chơi
- Phù hợp hoàn cảnh và nơi sinh hoạt
- Phù hợp mục đích và yêu cầu , thời gian
- Chính xác rõ ràng, đang giữa trò chơi khó điều chỉnh mật thư Nên đánh các mật thư, tránh nhầm lẫn
- Tránh ra các mật thư theo ý mình, dạng thách đố, không có hệ thống
IV / MỘT SỐ DẠNG MẬT THƯ
A/ DẠNG MẬT THƯ ĐƠN GIẢN :
1/ Quốc ngữ điện tín :
Trang 2
Mật mã Quốc ngữ điện tín được quy ước như sau :
+ Cách đặt dấu mũ : Thay thế trực tiếp
Ví dụ : “Thường thức” sẽ được viết là “THUOWNGF THUWCS”
+ Cách đặt dấu thanh : Đặt ở sau mỗi từ.
Ví dụ : Với câu : “Công cha như núi Thái Sơn
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra”
Sẽ được viết là :
Coong cha nhuw nuis Thais Sown
Nghiax mej nhuw nuowcs trong nguoonf chayr ra
2/ Đọc ngược :
Ta có thể sử dụng một số cách đọc ngược như sau :
Đọc ngược cả bản văn :
Ví dụ : TINHF MAAUX TUWR
Có thể viết là : RWUT XUAAM FHNIT Hoặc đọc ngược từng từ :
FHNIT XUAAM RWUT Đôi khi ta có thể sử dụng một trong 2 cách trên, nhưng tách nhóm chữ
ra để cho có vẻ khó hiểu đôi chút :
FHN ITX UAA MRW UT Hoặc : TIN HFM AAU XTU WR
3/ Đầu và đuôi :
Mật thư sẽ có nhiều chữ và câu Nhưng ta chỉ cần lấy chữ đầu và chữ cuối câu
mà thôi
Ví dụ :
Chìa khóa : “Trâu ơi ta bảo trâu này
Anh cả em út đi cày mà thôi”
Bạch văn :
Anh sẽ đến cùng em Như con mèo tam thể
Tay nắm lấy cổ chân
4/ Bỏ đầu bỏ đuôi :
Mật thư ngược lại với mật thư 3 Có nghĩa là ta chỉ cần bỏ chữ đầu và
Trang 3
Chìa khóa : Chặt đầu, chặt đuôi
Đem mình về nấu
Bạch văn :
Nếu không có việc gì khó lắm
Ta chỉ sợ lòng không bền thôi
Ta đào núi và lấp biển đông Hãy quyết chí ắt làm nên chuyện,
5/ Tục ngữ, thành ngữ :
Tục ngữ, thành ngữ, ca dao hoặc những câu thơ nổi tiếng cũng là những khối vững chắc, cố định Ta dễ dàng đoán ra một tiếng nào đó bị mất đi trong một câu tục ngữ, thành ngữ
Ví dụ :
Chìa khóa : Điền vào chỗ trống
lửa tắt đèn
khóc, mai cười Không mà đến Giàu nhờ sang nhờ vợ hẹn lại lên
Con hơn cha là có phúc Làm hai chủ
Làm ăn thiệt
Toi nay hen ban den nha toi choi.
B/ DẠNG MẬT THƯ BIẾN THỂ TƯ MORSE:
1/Núi đồi :
Người ta ký hiệu như sau :
Tich = đồi ( ^ )
Te = núi ( /\ )
Ví dụ :
Chìa khóa = Núi đồi Bạch văn :
Trang 4
2/ Một hai:
Cũng như trên, người ta ký hiệu như sau :
Tich : Số 1
Te : Số 2 Ngắt chữ : Số 0
Ví dụ :
: Một ngắn hai dài Bạch văn :
212 0 2122 0 121 – 1211 0 112 0 12 0 12 0 2 0 1222 – 2 0 222 0 222 0
2 0 111 AR
3 Hoa lá cành :
Cũng như trên người ta ký hiệu như sau :
Tich : Hoa ( )
Te : Lá ( ) Bạch văn:
AR
4 Chữ in- Chữ thường :
Người ta có thể sử dụng chữ in – chữ thường
Tich = a
Te = A
Ví dụ : Bạch văn :
A- aaaa-aA- A-aAAA/ A- aaaa-aA-aaAa
5 Trăng sao :
Cũng như trên, người ta ký hiệu như sau :
( Sao ) = Tich ( trăng) = Te
Ví dụ : Bạch văn :
C/ DẠNG THAY THẾ
1 Số thay chữ 1 :
Trang 5
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13
N O P Q R S T U V W X Y Z
14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26
Ví dụ :
: A=1 Bạch văn :
1 23 14 – 22 15 3 19 – 8 1 5 3 9 – 8 1 25 AR
2 Số thay chữ 2 :
A B C D E F G H I J K L M
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 12
N O P Q R S T U V W X Y Z
22 32 42 52 62 72 82 92 102 112 122 132 142
Ví dụ :
: Anh và em đều lên lớp 1 – suy ra :A=M=1 Bạch văn :
4 4 5 5 22 72 - 8 5 22 10 - 12 1 9 10 - 12 5 5 22 AR
a ă â b c d đ e ê g h i k l m
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15
n o ô ơ p q r s t u ư v x y
16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29
Ví dụ :
: a = 1 ; ă = 2 ; y = 29
Bạch văn :
10 1 – 5 25 16 10 – 15 18 24 – 15 8 – 5 11 19 23 – 11 17 12 – 7 1 23 –
16 11 1 25 AR
MỘT SỐ CÁCH GIẢI KHÓA SỐ THAY CHỮ
Em lên năm : tức M = 5
Em là Tam sắc : tức M = 8
Bay hỏi ai là anh cả ? : 7 = A Tình yêu không phai : 0 = 5 ( five )
Em thật sau sắc : túc M = 6
4 Số thay chữ 4 :
Ví dụ :
: Tiến lên ! thằng già mà bẻ gãy sừng trâu
( z = ngắt chữ ) Bạch văn :
19.21.3.15.12.6.8.7.20.16.6.10.10.11.11.20.25.6.25.7.7.20.6.17.14.7.7.1.25.6.2.1.21
Trang 6
3.20.12.6.20.14.7.20.4.6.13.7.3.22.16.6.20.13.1.21.3.15.12.6.19.7.20.13.6.20.21.3.6 10.10,21.24.6.18.7.7.5.25.6.10.10,15.7.16.6.9.14.15.24.6.17.14.21.6.8.7.25.AR
5 Chữ thay chữ 1
A B C D E F G H I J K L M
a b c d e f g h i j k l m
N O P Q R S T U V W X Y Z
n o p q r s t u v w x y z
Ví dụ :
: A = b Bạch văn :
Lippoh – offo – eeffs – usfs – dipxj – ebp AR
6 Chữ thay chữ 2: ( Hát Quốc ca )
Đoàn quân Việt Nam đi, chung lòng cứu quốc.
A B C D E F G H I
Bước chân dồn vang trên đường gập ghềnh xa
J K L M N O P Q R
Cờ in máu chiến thắng mang hồn nước.
S T U V W X Y Z
Ví dụ :
: Hát Quốc ca Bạch văn :
Trên đường máu thắng Việt cờ - chiến quốc đi đi in bước – Trên đoàn vang – đồn đoàn chung – Vang đường đường in bước AR
7 Chữ thay chữ 3 ( Nhiều cụm từ)
Ví dụ :
: Đội ca Bạch văn :
Cùng nhau ta – nhà tiến quyết – thề ta ghi – niên đi lên – yêu chuộng lao – nhà tiến quyết – Bác Hồ lời – tập ngày một – yêu nhân dân – sâu mãi mãi – cố gắng xứng – cố gắng xứng – nhà tiến quyết – suốt đời cùng – danh thiếu niên – cố gắng xứng –
cố gắng xứng – nhà tiến quyết AR
8 Chữ thay chữ 4 :
Ví dụ :
: A = N và N = A Chìa khóa cho biết A của bản tin được thay thế = N và ngược lại , N của bản tin được thay thế = A
Bạch văn :
GVRRAF – YRRA – GBNAS – GUNJATF – NJGF – IRRS – GN
Trang 7
Với mã khóa của dạng Mật thư “Chữ thay chữ” thì rất đa dạng
Ví dụ :
A đi chăn dê : A = D
Bò con bằng tuổi dê : B = D Kéo thang một nấc xê ra ngoài : H = C Hãy ca hát cho vui : K = H
Anh cả hết sức ngại ngùng: A = E Bưng phở phải bỏ trứng gà : P = O Rùa bị điện giựt : Q = T
Anh em một nhà : N = M
D/ DẠNG TƯỢNG HÌNH :
1 Chuồng bò :
Đây là dạng Mật thư quen thuộc Mật thư này là Mật thư góc vuông nhọn Trước hết chúng ta phải nắm rõ 2 khung cơ bản dưới đây Cứ một ô sẽ chứ 2 chữ
AB CD EF ST
GH IJ KL WX YZ
MN OP QR UV
Với chữ nằm bên phía nào của ô thì ta chấm ở bên phía đó :
Ví dụ : Bạch văn :
2 Chuồng bồ câu :
Ví dụ : Bạch văn :
E/ DẠNG ĐỌC THEO KHÓA :
1 Bão cuốn :
Ví dụ :
: =
Trang 8
Ở đây, chữ ở tâm lá chữ C, chữ thứ nhì theo hướng đi lên của khóa là chữ A Theo
đó ta sẽ dịch được hết bản tin
2 Xoắn ốc :
Ví dụ :
: =
3 Mưa rơi 1 :
Ví dụ :
: =
4 Mưa rơi 2 :
Ví dụ :
: =
5 Xuống thang máy :
Ví dụ:
Trang 9
C J B A I F N G R S
N H O W S N H A H N
S B A N J ! E Y O H
G/ DẠNG TỌA ĐỘ :
1 Tọa độ đơn giản :
Ví dụ :
: A 1 = A E5 = Y Bạch văn :
A4-A4-A1-E4/A4-A4-A5-A5-C4-D4/C4-C5-E3-B4/D3-C5-C5-B4-B1.AR
H DẠNG HOÁN CHUYỂN :
1 Bắt tà vẹt :
Chúng ta sẽ dựng đứng từng nhóm 3 chữ lên như sau :
K H O O N G D D U O W C A L A M F
O O N H I E E M X M O O I T R U O
W N G F N G H E C H U W J B A N J
Ví dụ :
: Bắt tà vẹt : Bạch văn :
KOW- HON – ONG- OHF- NIN- GEG- DEH- DME- UXC- QMH- WOU- COW- JIA- LTB- ARA- MUN- FOJ AR
2 Đường ray xe lửa :
Xếp ác nhóm mẫu tự thành 4 tầng rồi đọc theo cột dọc từ trái sang phải :
Ví dụ :
E Y U R T N E I
M X A B I S F C
H C A I E V D H
A H N J E E D S
: Đường ray xe lửa Bạch văn :
EYURTNEI- MXABISFC- HCAIEVDH- AHNJEEDS AR
*
Trang 10
BẢNG MORSE