GDCD 11 - Bài 10

¤ Dân chủ là quyền của nhân dân, thuộc về nhân dân, là quyền làm chủ của nhân dân trong các lĩnh vực của đời sống xã hội.Dân chủ là một hình thức nhà nước gắn với giai cấp thống trị =>

01

Phần hai:

Bài 10:

02

b/ Nội dung cơ bản của dân chủ trong lĩnh vực chính trị.

c/ Nội dung cơ bản của dân chủ trong lĩnh vực văn hóa.

d/ Nội dung cơ bản của dân chủ trong lĩnh vực xã hội.

D NHỮNG HÌNH THỨC CƠ BẢN CỦA DÂN CHỦ:

a/ Hình thức dân chủ trực tiếp

b/Hình thức dân chủ gián tiếp

E CỦNG CỐ VÀ LUYỆN TẬP.

Đặt vấn đề:

04

Đầu tiên ta cần hiểu Dân chủ

là gì? Trong 5 chế độ xã hội, thì nền dân chủ xuất hiện từ

chế độ xã hội nào?

¤ Dân chủ là quyền của nhân dân, thuộc về

nhân dân, là quyền làm chủ của nhân dân trong

các lĩnh vực của đời sống xã hội.Dân chủ là một hình thức nhà nước gắn với giai cấp thống trị => Dân chủ luôn mang bản chất giai cấp

¤ - CXNT: họ lao động sản xuất theo cộng đồng, và họ bầu

ra một người đứng đầu cộng đồng, nếu người đứng đầu

cộng đồng không chăm lo cho lợi ích của cả cộng đồng thì

sẽ bị bãi miễn và bầu ra người mới => dân chủ.

- CHNL: giai cấp chủ nô lập ra nhà nước - nhà nước dân chủ (mọi quyền lực thuộc về nhân dân) Nhưng dân ở đây là giai cấp chủ nô, trí thức, và một số người dân tự do… riêng

những người dân làm nô lệ thì không được gọi là dân =>

dân chủ chỉ có trong một giai cấp mà thôi.

- PK: là chế độ quân chủ không phải chế độ dân chủ Nhưng trong triều đình vẫn có những biểu hiện của dân chủ.

- TBCN: dân chủ chỉ có ở giai cấp tư sản.

- Từ 1917 sau thắng lợi của cách mạng tháng 10 Nga, nhân dân lao động mới xây dựng một nền dân chủ XHCN, đây

mới là dân chủ thật sự, dân chủ của nhân dân lao động

05

=> Nền dân chủ XHCN ra đời và từng bước phát triển từ khi

chính quyền Nhà nước của giai cấp công nhân và nhân dân lao động được thành lập Sự hình thành nền dân chủ XHCN đánh dấu bước phát triển mới về chất

so với các nền dân chủ trước đó

06

Câu hỏi thảo luận:

 Nền dân chủ XHCN mang bản chất của giai cấp nào?

 Cơ sở kinh tế, cơ sở xã hội của nền dân chủ

xã hội chủ nghĩa là gì?

 Dân chủ XHCN là dân chủ cho ai?

 Tại sao dân chủ XHCN tất yếu đòi hỏi phải gắn liền với pháp luật, kỉ luật, kỉ cương?

- Mang bản chất giai cấp công nhân

- Có cơ sở kinh tế là chế độ công hữu về tư liệu sản xuất

- Lấy hệ tư tưởng Mác – Lênin làm nền tảng tư tưởng

- Là nền dân chủ của nhân dân lao động

-Dân chủ XHCN gắn với pháp luật, kỉ luật, kỉ cương

- Công dân có quyền kinh

doanh.

- Công dân có quyền học tập.

- Công dân có quyền tham

quan danh lam thắng cảnh.

- Nộp thuế vào ngân sách nhà nước.

- Học tập tốt, ý thức kỉ luật tốt.

- Bảo vệ tài nguyên môi trường.

07

Bản chất của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa bắt nguồn từ chính bản chất của chủ nghĩa xã hội, được thể hiện:

 Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa mang bản chất giai cấp công nhân.

 Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa có cơ sở kinh

tế là chế độ công hữu về tư liệu sản xuất.

 Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa lấy hệ tư tưởng Mác – Lênin làm nền tảng tinh thần của

Nền dân chủ XHCN không thể có đầy đủ khi giai cấp công nhân và nhân dân lao động vừa giành chính quyền Mà phải trải qua một quá trình hình thành, phát triển và từng bước hoàn thiện Quá trình đó diễn ra trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội.

Hãy nêu những ví dụ về dân chủ trong lĩnh vực kinh tế?

- Sản xuất hàng dệt may, công dân phải nộp thuế.

- Kinh doanh gạo công dân phải nộp thuế.

1 Nội dung cơ bản của dân chủ trong lãnh vực

kinh tế:

Nêu nội dung cơ bản của dân chủ trong lãnh vực kinh tế ? Biểu hiện?

10

Nội dung: Thực hiện quyền làm chủ của công

dân đối với tư liệu sản xuất ,trên cơ sở đó làm chủ quá trình quản lí sản xuất và phân phối sản phẩm.

Biểu hiện * Thực hiện chính sách kinh tế mới nhiều thành phần.

* Mọi công dân cũng như các thành phần kinh tế điều bình đẳng và tự do kinh doanh trong khuôn khổ pháp luật.

* Làm chủ trên lĩnh vực kinh tế là cơ sở củng cố quyền làm chủ của công dân trên mọi lĩnh vực, kể cả lĩnh vực chính trị.

Tuy nhiên, quyền làm chủ của công

dân không có nghĩa là công dân chỉ

được hưởng quyền mà phải làm tròn

nghĩa vụ đối với nhà nước và xã hội

11

Cheá bieán toâm

Ngheà goám Cheá bieán goã

Ngheà deät may

2 Nội dung cơ bản của dân chủ trong lĩnh vực chính trị:

Hãy nêu những ví dụ về dân chủ trong lĩnh vực chính trị?

Ví dụ:

- Bầu cử Quốc hội.

- Báo chí đưa tin chống tiêu cực (tham ô, tham nhũng).

- Tham gia góp ý dự thảo hiến pháp, pháp luật

Nêu nội dung cơ bản của dân chủ trong lãnh vực chính trị ? Biểu

hiện?

12

• A Nội dung: Mọi quyền lực thuộc về nhân dân trước hết là

nhân dân lao động.

• B Biểu hiện:

Quyền bầu cử và ứng cử vào các cơ quan quyền lực nhà nước,

các tổ chức chính trị xã hội.

• Quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội, tham gia thảo luận

các vấn đề chung của nhà nước và địa phương.

• Quyền kiến nghị với các cơ quan nhà nước biểu quyết khi nhà

nước tổ chức trưng cầu ý dân.

• Quyền thông tin, tự do ngôn luận, tự do báo chí.

• Quyền giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước.

• Quyền khiếu nại, tố cáo…

13

Quốc hội thảo luận Kỳ họp HĐND

Hãy nêu những ví dụ về dân chủ trong lĩnh vực văn hóa?

- Sáng tác thơ (có tiền nhuận bút).

- Hưởng thụ ca nhạc, sân khấu.

- Bảo vệ quyền lợi cho người sáng tác (chống đạo văn, đạo nhạc).

Nêu nội dung

cơ bản của dân chủ trong lãnh vực văn hóa ? Biểu hiện?

3 Nội dung cơ bản của dân chủ trong lĩnh vực văn hóa:

14

A.Nội dung:

+ Thực hiện quyền làm chủ và bình đẳng của công dân trong lĩnh vực văn hóa.

B Biểu hiện:

+ Quyền tham gia đời sống văn hóa.

+ Quyền được hưởng lợi ích từ sáng tạo văn hóa, văn nghệ của chính mình.

+ Quyền sáng tác, phê bình văn hóa, nghệ thuật.

+ Giải phóng con người khỏi những thiên

kiến lạc hậu, loại bỏ mọi áp bức về tinh

thân và đưa văn hóa đến cho mọi người.

15

Hãy nêu những ví dụ về dân chủ trong lĩnh vực xã hội?

Nêu nội dung cơ bản của dân chủ trong lãnh vực xã hội ? Biểu hiện?

Ví dụ:

- Công dân từ 15 tuổi trở lên được kí hợp đồng lao động.

- Người lao động được mua bảo hiểm y tế.

- Chính sách thương binh liệt sĩ, người già cô đơn…

4 Nội dung cơ bản của dân chủ trong lĩnh vực xã hội:

16

và bảo hiểm xã hội.

khỏe

quyền lợi, về cống hiến và hưởng thụ của các thành viên trong xã hội

chất, tinh thần khi không còn khả

năng lao động

17

• - Hoàn thiện Nhà nước XHCN.

• - Hoàn thiện cơ chế đảm bảo cho nhân dân thật sự tham gia vào quá trình quản lí Nhà nước.

• - Đào tạo, bồi dưỡng, bố trí đội ngũ cán bộ, công chức nhà

nước có phẩm chất đạo đức, có chuyên môn nghiệp vụ giỏi,

…, tạo điều kiện cho nhân dân thực hiện quyền làm chủ.

• - Có cơ chế, biện pháp kiểm soát, ngăn ngừa và trừng trị tệ

quan liêu, tham nhũng, lộng quyền, vô trách nhiệm, xâm

phạm quyền dân chủ của công dân.

• - Ngăn chặn và khắc phục tình trạng dân chủ hình thức, cực đoan.

Ví du: Về các ngành luật trong hệ thống pháp luật Việt Nam.

Những nội dung cơ bản của nền dân chủ XHCN càng cho chúng ta thấy rõ bản chất của nền dân chủ XHCN ở nước ta Để quyền lực hoàn toàn thuộc về nhân dân.

Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm đến các yêu cầu sau đây:

18

III/ Những hình thức cơ bản của dân

chủ:

DÂN CHỦ

Dân Chủ Trực Tiếp

Dân Chủ Gíán Tiếp

19

a/ Hình thức dân chủ trực tiếp:

-Là hình thức dân chủ với

những quy chế, thiết chế để

nhân dân thảo luận, biểu

quyết, tham gia trực tiếp

quyết

định công việc của cộng

đồng, của Nhà nước.

20

• Hãy nêu ví dụ về những hình thức dân chủ trực tiếp ?

 Trưng cầu ý dân ( trong phạm vi toàn

bổ sung các đạo luật).

 Dân chủ trực tiếp còn là việc làm chủ trực tiếp bằng các hình thức nhân dân

tự quản, xây dựng và thực hiện các quy ước, hương ước phù hợp vớ pháp luật.

21

b/ Hình thức dân chủ gián tiếp:

- Là hình thức dân chủ thông qua những quy chế, thiết chế để nhân dân bầu ra những người đại diện thay mặt mình quyết định các công việc chung của cộng đồng, của Nhà nước.

•Hãy nêu ví dụ về những hình

•thức dân chủ trực tiếp ?

- HĐND tỉnh, huyện, xã do nhân dân địa

phương bầu ra có nhiệm vụ thay mặt nhân

dân quản lí xã hội (trên tất cả các lĩnh vực)

22

Hai hình thức dân chủ có mối quan hệ với nhau không?

Vì sao? Mặt nào còn hạn chế? Giải pháp khắc phục?

- Dân chủ trực tiếp và gián tiếp có mối quan hệ mật

thiết với nhau

Vì: Đều là hình thức của chế độ dân chủ tập trung

mang tính quần chúng rộng rãi nhưng lại phụ thuộc

vào trình độ nhận thức của người dân

- Hạn chế của dân chủ gián tiếp: nguyện vọng của

công dân không được phản ảnh trực tiếp mà thông

qua người đại diện của mình và phụ thuộc khả năng

người đại diện

Ví dụ:

+ Cán bộ xã thay mặt nhân dân quản lí đất đai, trên

thực tế bán đất chia nhau hưởng lợi

là công bộc của dân tham ô, tham nhũng, tiêu cực

_Cách khắc phục:

Cần phải kết hợp sử dụng tốt cả hai hình thức dân chủ

trực tiếp và gián tiếp để phát huy tối đa hiệu quả của

• => Dân chủ XHCN vừa là mục tiêu, vừa là động lực của công cuộc đổi mới xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc Thể hiện mối quan hệ gắn bó giữa Đảng, Nhà nước và nhân

dân Nhà nước đại diện quyền làm chủ

đồng thời là người tổ chức thực hiện

đường lối chính trị của Đảng Mọi đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước đều là lợi ích của nhân dân có

sự tham gia góp ý kiến của nhân dân.

24

• Nền dân chủ XHCN hình thành với thắng lợi của cách mạng vô sản: xóa bỏ chế độ

tư hữu, xác lập chế độ sở hữu XHCN về TLSX Xây dựng, Nhà nước pháp quyền XHCN vững mạnh và giữ vững vai trò

lãnh đạo của Đảng là những vấn đề rất

quan trọng để thực hiện dân chủ XHCN, xứng đáng với lí tưởng mà Bác Hồ từng mong mỏi

25

• + Dân chủ và tập trung, dân chủ và pháp luật, kỉ cương, kỉ luật

không bài trừ và phủ định nhau; trái lại, chúng nằm trong sự thống nhất biện chứng, là điều kiện, tiền đề tồn tại và phát triển của nhau Dân chủ XHCN không thể thực hiện được nếu những hành vi xâm phạm quyền dân chủ của nhân dân không được xử lí kịp thời, đúng đắn Vì vậy, để có dân chủ và dân chủ được thực hiện thì các

quyền dân chủ của nhân dân phải được thể chế hóa thành Hiếp

pháp và pháp luật, đồng thời phải được thực hiện bằng các thiết chế tương ứng của Nhà nước.

(hoặc là mặt dân chủ, hoặc là mặt tập trung, kỉ cương, kỉ luật) đều dẫn đến hoặc là vô chính phủ hoặc là tập trung quan liêu Dù là cực này hay cực kia đều mang lại nguy hại cho nền dân chủ chân chính của nhân dân Đề cập đến vấn đề này, Đảng ta đã nhấn mạnh: “Cả

vô chính phủ lẫn độc đoán chuyên quyền đều trái với bản chất của nền dân chủ XHCN Vì vậy, xét về thực chất, dân chủ gắn liền với kỉ cương, có khuôn khổ, trong vòng trật tự Không thể có dân chủ mà lại thiếu pháp luật, kỉ luật, kỉ cương”

Theo em, dân chủ và tập trung, dân chủ và tự

do, dân chủ và pháp luật có mâu thuẫn nhau

không? Tại sao?

26