SỬ DỤNG POWEPOINT TRONG GDCD 8 -2010

Các Sở chỉ đạo, tổ chức triển khai chương trình công nghệ giáo dục, ứng dụng CNTT vào dạy và học thuộc các trường trong địa phương.. Vì thế, các trường phải thực hiện chỉ đạo chung của n

TRONG DẠY HỌC MÔN GDCD 8

Ở TRƯỜNG THCS BÀN LONG

A PHẦN MỞ ĐẦU

I.Lí do chọn đề tài.

1.Lí do khách quan

Loài người đang ở những thập niên đầu của kỉ nguyên 21 với những thành tựu vĩ đại trong khoa học, công nghệ, trong sự nghiệp phát triển kinh tế

xã hội, trong tiến bộ của nền giáo dục Nền giáo dục nước nhà đang từng bước hoàn thiện theo hướng toàn cầu hoá

Chúng ta đang sống trong xã hội mà người ta gọi là xã hội tri thức hay một xã hội thông tin nên cần áp dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong mọi hoạt động Đặc biệt là phải ứng dụng CNTT trong hoạt động dạy và học

Ngay từ năm học 2008 – 2009, Bộ giáo dục và đào tạo đã chính thức phát động việc ứng dụng công nghệ thông tin vào trong giáo dục Các Sở chỉ đạo, tổ chức triển khai chương trình công nghệ giáo dục, ứng dụng CNTT vào dạy và học thuộc các trường trong địa phương Cụ thể là: Tổ chức cho giáo viên (GV) soạn bài giảng điện tử; tổ chức các cuộc thi soạn bài giảng điện tử

do ngành phát động Khuyến khích GV soạn giáo án trên máy và chia sẻ trên mạng để trao đổi kinh nghiệm và dùng chung… Riêng trong năm học 2009 –

2010, Phòng Giáo Dục và Sở Giáo Dục có tổ chức thi giáo viên dạy giỏi với giáo án điện tử vào tháng 11 năm 2009 cấp huyện và ngày 3 tháng 2 năm

2010 với cấp Tỉnh

Trong văn bản hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học, Sở Giáo Dục

và Đào Tạo cũng đã có chỉ đạo: “Xây dựng ngân hàng dữ liệu bài soạn điện tử

từ Sở đến Phòng và các trường trung học để GV có thể nghiên cứu sử dụng

phục vụ dạy - học… Các trường cần có kế hoạch khai thác tốt các thiết bị, máy móc được trang bị, đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin để đổi mới phương pháp dạy học” Vì thế, các trường phải thực hiện chỉ đạo chung của ngành, tiếp tục thực hiện ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy ở năm học này

Nói đến giáo án điện tử thì hiện nay có nhiều phần mềm để giảng dạy, nhưng tôi chỉ đề cập tới PowerPoint vì hầu hết các máy tính đều có phần mềm này, không cần phải tìm kiếm từ các nguồn khác

2.Lí do chủ quan

Bàn Long là một xã nông thôn vùng xa của huyện Châu Thành ít có điều kiện cho GV và học sinh tiếp xúc với những thành tựu khoa học mà đặc biệt là trong giảng dạy Đầu năm học 2009 – 2010 này, Phòng Giáo Dục vừa trang bị và lắp đặt cho trường 03 bộ máy vi tính có trang bị projector và màn chiếu để giảng dạy giáo án điện tử, chủ yếu là trang bị cho 3 lớp 9 Phía nhà trường cũng đã trang bị 3 bàn vi tính để GV thuận lợi hơn trong giảng dạy giáo án điện tử

Phương pháp dạy học truyền thống trước đây không đạt được hiệu quả cao, việc sử dụng giáo án điện tử chủ yếu là với phần mềm PowerPoint trong giảng dạy là có đổi mới phương pháp nhằm mang lại hiệu quả cao hơn nếu biết sử dụng hợp lí Từng bước đưa giáo án điện tử vào dạy học là điều thiết thực Học hỏi, trao đổi kinh nghiệm trong sử dụng công nghệ hiện đại nhằm nâng cao chất lượng của việc dạy và học là đáp ứng nhu cầu xây dựng nền giáo dục tiên tiến theo kịp sự phát triển của xã hội

II.Mục đích nghiên cứu

Đề tài “Sử dụng PowerPoint hợp lí trong dạy học môn GDCD khối 8 ở trường THCS Bàn Long” có chủ định:

1 Thực hiện theo chỉ thị của Bộ trưởng Bộ GD-ĐT về ứng dụng CNTT trong giảng dạy

2 Thực hiện cuộc phát động của ngành giáo dục về việc thực hiện giáo án điện tử trong giảng dạy

3 Đánh giá kết quả của việc ứng dụng công nghệ mới vào dạy học góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục

III.Nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu

1.Nhiệm vụ

-Thấy được tầm quan trọng của việc đưa PowerPoint vào giảng dạy cho học sinh (HS)

- Khảo sát chất lượng giảng dạy của HS hiện tại và nhận định chất lượng từ hỗ trợ của công nghệ mới

-Khắc phục những thiếu sót để nâng cao chất lượng giảng dạy ngày càng tốt hơn

2.Phương pháp nghiên cứu

So sánh, đối chiếu các phương pháp đã được đưa vào giảng dạy, đánh giá những ưu khuyết điểm của từng phương pháp, từ đó phát huy những mặt mạnh, khắc phục những thiếu sót để nâng cao hiệu quả giáo dục

IV.Phạm vi nghiên cứu

Giới hạn trong phạm vi HS khối 8 của trường Hiệu quả đạt được của một khối sẽ giúp ta nhân rộng mô hình ra hơn So sánh các phương pháp truyền thống, phương pháp theo tinh thần đổi mới lấy HS là hạt nhân trung tâm của quá trình dạy và học, phương pháp ứng dụng PowerPoint vào dạy học Đánh giá những hiệu quả đạt được từ các phương pháp

V Điểm mới trong kết quả nghiên cứu

Tìm ra những hiệu quả của việc vận dụng công nghệ mới vào dạy học,

sử dụng hợp lí đúng mức PowerPoint để tác động đến sự ham muốn học tập của HS

Nghiên cứu và đưa PowerPoint vào giảng dạy với những nội dung phù hợp đối với bộ môn là điều mới mẻ vì mới đưa vào thực hiện ở trường THCS Bàn Long trong năm học này

B PHẦN NỘI DUNG

I.Đặc điểm của PowerPoint:

1.Tính chất, vai trò:

- Là phương tiện dạy học hiện đại, có tính tích hợp cao

- Giữ vai trò hỗ trợ quan trọng trong hoạt động dạy và học (Không thay thế cho giáo án hoặc bài giảng trên bảng, cũng như các phương tiện dạy học khác)

2.Ưu điểm:

Sinh động: giúp cho việc tổ chức các hoạt động dạy và học linh hoạt, hấp dẫn

Gọn nhẹ: chứa đựng đầy đủ tất cả nội dung dạy - học và các phương tiện dạy học cần thiết cho một bài học

Tiết kiệm: giúp cho GV tận dụng tối đa thời gian trên lớp, giảm bớt sự vất vả của GV trong các tiết dạy

Tiện dụng: dễ trao đổi, chia sẻ giữa các GV

Hiệu quả:

+ Đối với GV: tạo cơ hội cho GV đầu tư nhiều vào bài giảng, nắm chắc nội dung bài giảng, đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ; tạo điều kiện cho GV tổ chức, điều khiển tốt các hoạt động của HS (phát huy vai trò chủ đạo)

+ Đối với HS: phát huy tích tích cực, chủ động của người học, gây hứng thú và tạo được cảm xúc, ấn tượng mạnh mẽ (tạo điều kiện thuận lợi cho

sự tiếp nhận và xử lí thông tin của người học)

3.Hạn chế:

- Khó thể hiện hệ thống (dàn bài) bài học trong suốt tiết học

- Khó sửa chữa, điều chỉnh, bổ sung khi đang tiến hành trên lớp

4.Nhận xét:

- Các ưu điểm là chủ yếu, những hạn chế trên có thể khắc phục được (bằng cách sử dụng phấn, bảng)

- Cần tích cực, chủ động tìm hiểu và ứng dụng giáo án điện tử vào trong dạy - học

- Khi đã sử dụng PowerPoint, thì nó phải hoàn chỉnh về mặt cấu trúc, bài giảng Nghĩa là các đề mục của bài giảng được thể hiện rõ

- Có sự quy định về cách ghi bài và HS ghi bài trực tiếp trên màn chiếu, còn bảng đen thì là nơi HS luyện tập, thực hành

- Về hình thức, không nên quá lạm dụng các hiệu ứng không cần thiết

vì khi có nhiều hiệu ứng chỉ tạo tính tò mò của HS chứ không chú tâm tới nội dung của nó

II Lợi ích sử dụng PowerPoint

• Đối với các môn khoa học tự nhiên, sử dụng PowerPoint có ưu thế rất lớn ở chỗ:

Giúp GV thực hiện được nhiều thứ mà cách dạy “bảng phấn” không thể làm được như: sơ đồ động, tài liệu minh họa đa dạng và phổ biến được đến từng học sinh, …

• Sử dụng PowerPoint cũng hỗ trợ tốt cho việc dạy các môn khoa học xã hội

Thế hệ học sinh ngày nay, ngay từ khi chào đời, có vẻ như đã quen với việc tiếp nhận thông tin dưới dạng hình ảnh, âm thanh (nói theo ngôn ngữ hiện nay là “thông tin dạng multimedia”) nhiều hơn các thế hệ trước Do đó, việc dạy học bằng giáo án điện tử, dù là cho bộ môn khoa học tự nhiên hay xã hội, nếu khai thác đúng thế mạnh của PowerPoint, chọn bài dạy thích hợp với kiểu dạy học này, sẽ giúp học sinh tiếp thu bài học tốt hơn nhiều

Việc ứng dụng CNTT không nên quá đại trà và không chọn lọc Bảng đen và phấn trắng đôi khi có hiệu quả tối ưu hơn cả những bài giảng trên Microsoft Power Point Chính vì vậy, tôi luôn ý thức việc ứng dụng CNTT một cách có chọn lọc, những giáo án điện tử được chuẩn bị phù hợp với mục đích giảng dạy

Như đã nói, sự thay đổi nào cũng tiềm chứa nhiều rủi ro Sự thay đổi

từ phương pháp giảng dạy truyền thống với bảng đen và phấn trắng sang máy chiếu, máy vi tính là một sự thay đổi lớn trong việc giảng dạy Sự thay đổi nào cũng đi kèm với những khó khăn và hạn chế ban đầu Tuy nhiên, tôi luôn tin rằng việc khắc phục những khó khăn, ứng dụng những phương pháp mới

sẽ tạo những giờ học thú vị, bổ ích để rồi mang lại kết quả cao trong giảng dạy

Ngành luôn khuyến khích GV soạn bài trình chiếu, bài giảng điện tử

và giáo án trên máy tính, khuyến khích GV trao đổi kinh nghiệm giảng dạy qua các diễn đàn giáo dục trên mạng Phần lớn GV chỉ ứng dụng CNTT vào việc thiết kế bài giảng, bài dạy theo giáo án điện tử và coi đây là một cách giảng dạy theo phương pháp đổi mới, sáng tạo Thực ra, việc đổi mới dạy học không chỉ dừng lại ở bài giảng điện tử Bên cạnh việc soạn bài điện tử, GV cần soạn thêm bài đọc thêm, câu hỏi, bài tập và đưa lên mạng như là một tài liệu tham khảo hoặc hướng dẫn HS khai thác tài nguyên học tập Thạc sĩ Nguyễn Mạnh Cường (ĐH Sư phạm TPHCM) cho biết: Bên cạnh một số ít trường thực hiện mô hình GD thông tin với quan niệm đúng đắn, chứng tỏ máy tính là công cụ đắc lực để đổi mới phương pháp thì cũng không hiếm nơi việc tự phát sử dụng máy tính trong dạy học đã tạo ra nhiều bài giảng đơn thuần chỉ đưa nội dung một bài học trong SGK sang một trang văn bản, hoặc các trang hình chiếu, hoặc một trang web với màu sắc rực rỡ, kết nối phim ảnh minh họa lôi cuốn người học nhưng việc chuyển tải nội dung khó hiểu, tác dụng giáo dục thấp khiến nhiều GV hoang mang

III Sử dụng hợp lí PowerPoint

Sử dụng PowerPoint hợp lí trong dạy học là gì? Có thể nêu hai trường hợp sau:

Kiểu 1: GV chỉ sử dụng PowerPoint và thiết bị projector để thay thế bảng và phấn một cách đơn thuần

Kiểu 2: Khai thác tốt tính năng multimedia của PowerPoint Giáo án kiểu 2 không chỉ thay thế bảng phấn, mà còn thay thế rất sinh động giáo cụ trực quan, thí nghiệm, tài liệu minh họa,

1 Font chữ

Để giảng dạy thì cần phải tạo bản trình chiếu PowerPoint cho dù là theo kiểu 1 hoặc kiểu 2 cũng phải tạo bản trình chiếu Trong giảng dạy không

ít GV gặp khó khăn và lúng túng ngay khi dạy học với Powerpoint Trước hết

là về font chữ, do nhu cầu thẩm mĩ mà nhiều GV chọn font chữ không phổ biến (TCVN, VNI, font thư pháp…) trong lúc soạn bài và dẫn đến trình trạng lỗi font trong tiết dạy Nguyên nhân do máy nơi giảng dạy không được cài đặt đầy đủ các loại font VNI-Times hay VnTime hoặc font thư pháp

Ngoài tự soạn thì GV còn truy cập Internet để tìm những bài giảng

có sẵn tải về máy chỉnh sữa lại theo ý mình nhưng cũng có không ít trường hợp bị lỗi font hoặc các hiệu ứng trình chiếu

Ví dụ về các font chữ bị lỗi như:

Đây là một trong những trường hợp lỗi font Chính điều này càng làm cho người dạy càng mất bình tĩnh khi có thanh tra dự giờ

Vì thế, khi thiết kế bài dạy ở nhà nên chọn các font chuẩn như Times

New Roman, Arial, Tahoma Size chữ thường được sử dụng là size 24, 28 khi

chọn nhiều nội dung trên một slide Ba loại font chữ chuẩn này luôn hiển thị tốt ở tất cả các máy

Các hình ảnh minh họa:

Font chữ:

Định dạng kí tự bằng câu lệnh:

Bước 1: Chọn Textbox hoặc đoạn văn bản cần định dạng.

Bước 2: Thực hiện câu lệnh theo đường dẫn:

Format / Font / 

Xuất hiện hộp thoại

Chọn kiểu font chữ cần thiết Ở đây font được chọn là Arial, kiểu chữ thường và cỡ chữ là 28

2 Phần mềm gõ tiếng Việt:

Ngoài font chữ thì còn phải nói đến chương trình bàn phím Tiếng

Việt là kiểu gõ VNI, bảng mã unicode dù là dùng phần mền Vietkey hay

Unikey.

3 Sử dụng màu chữ, màu nền hợp lí

Ví dụ:

Chọn nền trắng thì chữ xanh

hoặc đen, nếu nền xậm thì chữ màu

sáng Màu nền cần giản dị tránh

trường hợp dùng quá nhiều các màu

sắc sặc sỡ thì không thích hợp với

giảng dạy, có thể gây chối mắt Slide

sẽ hấp dẫn hơn nếu được định dạng

đúng cách Có thể chọn màu sắc cho

từng slide hoặc áp dụng cho tất cả

các slide

Bước 1: Thực hiện câu lệnh

theo đường dẫn

Format / Slide design / 

- Xuất hiện hộp thoại "Slide

Design"

Bước 2:

Chọn màu nền có sẵn

Chú ý

• Bấm chuột phải vào mẫu cần chọn

• Muốn thay đổi tất cả các Slide

chọn Apply to All.

• Chỉ thay đổi Slide hiện tại

chọn Apply to Selected Slide

Ngoài ra thì cũng có thể chọn màu nền theo cách riêng Không phụ thuộc vào các mẫu có sẵn

4 Hiệu ứng

Để tạo hiệu ứng cho bài giảng, thiết lập trong slide các chuyển động

hoạt hình theo ý muốn thì vào menu slide show chọn Custum Animation Click chọn nút Add Effect để chọn hiệu ứng, hoặc có thể click phải đối tượng chọn Custom Animation.

Các hiệu ứng có 4 nhóm:

* Nhóm Entrance thể hiện sự xuất hiện.

Dạng nhóm này lúc

nào cũng cần sử dụng tới Nếu

không chọn nhóm Entrance

thì nội dung của một slide sẽ

luôn có sẵn trong lúc trình

chiếu

*Nhóm Emphasis thể hiện sự nhấn mạnh gây chú ý.

Dạng này sử dụng

khi thật sự cần nhấn mạnh

vấn đề nào đó Hạn chế sử

dụng vì nó sẽ thu hút sự chú ý

đến hiệu ứng mà không tập

trung trong giờ học

* Nhóm Exit thực hiện xong hiệu ứng và biến mất.

Dạng này rất cần khi

cho xuất hiện một nội dung

sau nó, làm giảm bớt nội dung

không cần thiết nữa trong lúc

trình chiếu

* Nhóm Motion Path thực hiện các hiệu ứng theo đường dẫn.

Dạng này thường

được dùng cho dạng nối cột,

tạo chuyển động điền vào chỗ

trống v.v…

Ví dụ:

Speed (tốc độ)

Ngoài việc chọn hiệu

ứng thích hợp thì tốc độ xuất

hiện của hiệu ứng cũng rất

quan trọng Theo quan điểm

của tôi thì nên chọn các tốc độ

very fast (rất nhanh), fast

(nhanh) hoặc medium (trung

bình) Hạn chế tối đa tốc độ

slow (chậm) hay very slow

(rất chậm) Vì chuyển động

với tốc độ chậm thường xuyên

sẽ gây trạng thái mệt mỏi

không hứng thú tiếp thu bài

5 Chèn tranh ảnh:

Bước 1: Thực hiện câu lệnh theo đường dẫn: Insert / Picture / From file/  Bước 2: Mở thư mục chứa ảnh

Bước 3: Chọn ảnh cần chèn

Bước 4: Chọn " Insert" để chèn ảnh ra

Việc đưa tranh ảnh, các thông tin từ báo đài hoặc lấy từ mạng Internet xuống cũng cần chọn lọc hợp lý Cần chọn các những nội dung rõ ràng, thật sự cần thiết tránh dùng nhiều và tràn lan sẽ làm cho nội dung bài dài hơn và làm cho kiến thức trọng tâm bị loãng

Nội dung đưa lên trình chiếu nêu rõ nguồn gốc, ngày tháng năm thu nhận được thông tin đó Khai thác hết giá trị của tranh ảnh đưa vào bài Không nên khoe khoang việc thu nhập được nhiều tư liệu cho bài dạy Vì đưa nhiều tranh ảnh vào bài nên tôi cũng đã bị Thanh tra bộ môn góp ý về vấn đề này Đó cũng là kinh nghiệm để tránh sai lầm ở những lần sau

Do đặt thù bộ môn có thể chèn thêm đối tượng multimedia âm

thanh, film (sound, movie….)

Để chèn vào menu Insert / Movies and sound.

Movie from clip

organize: chèn phim có sẵn

trong thư viện

Movie from file: chèn

phim chứa trong đĩa cứng hoặc

CD

Sound from clip

organize: âm thanh có sẵn trong

thư viện

Sound from file: âm

thanh chứa trong đĩa cứng hoặc

CD

- Chọn các đoạn video clip có phần đuôi là *.avi ; *.mp4

- Chọn các file âm thanh có đuôi là *.mp3 ; *.midi ; *.Wav là thích

hợp

Một cách khác để chèn video clip hay flash vào PowerPoint là:

Views / toolbar / control Toolbox / bấm vào biểu tượng More Control / chọn Windows Media (nếu muốn chèn video clip) hay Shockwave flash Object (nếu muốn chèn Flash).

Click phải vào Windows Media / Properties / trong hộp thoại

Properties chọn vào URL để tìm đường dẫn đến file minh họa trong ổ cứng.

Tránh trường hợp dùng video clip hay âm thanh có phần đuôi khác

vì không phải các máy đều có trang bị đầy đủ các phần mềm đọc phim ảnh,

âm thanh Bản thân tôi đôi khi cần đến một đoạn video clip khi lấy trên mạng Internet về phải dùng phần mềm chuyên nghiệp để đổi đuôi định dạng của phim và dùng phần mềm chuyên nghiệp để cắt chọn lấy đoạn phim theo ý muốn Thời gian thường là một phút hoặc không quá một phút ba mươi giây

vì phim là đáp ứng cho một nội dung cần thiết nào đó thôi chứ không phải để đáp ứng nhu cầu phim ảnh của học sinh

Một trường hợp khác nữa là GV có thể tạo Hyperlink cho đối tượng

liên kết đến slide Ở từng dòng chọn liên kết click phải vào (hoặc Insert) chọn

Insert Hyperlink, chọn Bookmark ở góc phải trên của hộp thoại Chọn slide

hoặc Document cần liên kết bấm OK / OK

Do đặc thù của bộ môn giảng dạy, tôi chỉ nêu những gì thật sự cần thiết trong việc sử dụng phần mền PowerPoint trong giảng dạy

6 Hai kiểu trình bày PowerPoint trên màn chiếu

Như đã trình bày, có trường hợp GV dạy sử dụng PowerPoint như là phương tiện dạy học Đưa lên màn chiếu những hình ảnh, những nội dung