bài 41.moi truong va cac nhan to sinh thai

Quan sát trong tự nhiên, hãy điền tiếp nội dung phù hợp vào trong bảng 41.1 1 Cây hoa hồng Đất- không khí 4 5 6 7 Giun đất Chó Tôm Chim Trong đất Đất- không khí N ớc Đất- không khí Căn

? Môi tr ờng là gì?

Môi tr ờng là nơi sinh sống của sinh vật, bao

gồm tất cả những gì bao quanh chúng

? Quan sát hình 41.1, hãy

cho biết có những loại

môi tr ờng nào?

Có 4 loại chủ yếu:

- Môi tr ờng n ớc

- Môi tr ờng trên mặt đất-không khí( trên cạn)

- Môi tr ờng sinh vật

- Môi tr ờng trong đất

Quan sát trong tự nhiên, hãy điền tiếp nội dung phù hợp vào trong bảng 41.1

1 Cây hoa hồng Đất- không khí

4

5

6

7

Giun đất Chó

Tôm Chim

Trong đất Đất- không khí

N ớc

Đất- không khí

Căn cứ vào định nghĩa môi tr ờng và bảng 41.1, hãy cho biết mối quan hệ khăng khít giữa sinh vật và môi tr ờng thể hiện ở những điểm nào?

Bảng41.1.môi tr ờng sống của sinh vậtMỗi loài sinh vật có môi tr ờng sống đặc tr ng, sinh vật không thể sống tách rời khỏi môi tr ờng

Quan sát hình sau, hãy cho biết những yếu tố nào ảnh h

ởng đến đời sống của khỉ rừng?

ánh

sáng

Cây rừng

Nhiệt

độ

Thú

ăn thịt

Độ

ẩm

Thợ săn

……….

? Thế nào là nhân tố sinh thái?

Nhân tố sinh thái là những yếu tố của môi tr ờng tác động tới sinh vật.

Ví dụ: Cá chép sống trong n ớc chịu ảnh h ởng của các nhân tố

sinh thái sau: Mức độ ngập n ớc, tôm, ốc, không khí, giun

ánh sáng, nhiệt độ, tốc độ dòng chảy, thực vật thuỷ sinh,…

? Em hãy nêu điểm khác cơ bản để phân biệt

nhóm nhân tố có gạch chân với nhóm nhân tố

không gạch chân ở ví dụ trên?

- Nhóm1: mức độ ngập n ớc, không khí, ánh sáng, nhiệt

độ, tốc độ dòng chảy (không sống)nhân tố vô sinh

- Nhóm 2: Tôm, ốc, giun, thực vật thuỷ sinh (sống) nhân tố hữu sinh

? Vì sao con ng ời đ ợc tách thành một nhóm nhân tố sinh thái riêng?

Vì: Hoạt động của con ng ời khác với các sinh vật khác Con

ng ời có trí tuệ nên bên cạnh việc khai thác tài nguyên

thiên nhiên, con ng ời còn góp phần to lớn vào cải tạo thiên

nhiên

Hãy điền tên các nhân tố sinh thái của môi tr ờng tự nhiên theo từng nhóm vào bảng sau:

Nhân tố vô sinh Nhân tố hữu sinh

Nhân tố con ng ời Nhân tố các sinh vật

khác

ánh sáng

Nhiệt độ

Độ ẩm

Gỗ mục

Chặt cây

……

Đốt rừng

Đào ao Trồng rừng

Sinh vật kí sinh Sinh vật ăn thịt Sinh vật ăn lá

………

Tăng dần từ sáng đến tr a, giảm dần vào chiều và tối.

? Trong một ngày từ sáng đến tối ánh sáng chiếu trên mặt đất thay đổi nh thế nào?

? ở n ớc ta độ dài ngày vào mùa hè và mùa đông

có gì khác nhau?

? Sự thay đổi nhiệt độ trong một năm diễn ra nh thế nào?

Mùa hè ngày dài,đêm ngắn Mùa đông ngày ngắn đêm dài

Thay đổi theo 4 mùa

Quan sát hình41.2 Giới hạn nhiệt độ của cá rô phi ở Việt Nam

Thế nào

là giới

hạn sinh

thái?

Giới hạn sinh

thái là giới hạn

chịu đựng của

cơ thể sinh vật

đối với một

nhân tố sinh

Giới hạn chịu đựng

Điểm gây chết( 5 C)

Điểm gây chết( 42 C)

Thảo luận:

Cá chép ở Việt Nam chết ở nhiệt độ d ới 2 C và trên 44 C, phát triển thuận lợi nhất là 28 C So sánh với cá rô phi ở Việt Nam thì loài nào có giới hạn sinh thái về nhiệt độ rộng hơn Loài nào có vùng phân bố rộng hơn?

0

•Cá rô phi: Giới hạn nhiệt độ là: 42-5=37 C

•Cá chép: Giới hạn nhiệt độ: 44-2=42 C

Cá chép có giới hạn nhiệt độ rộng hơn nên có vùng phân bố cũng rộng hơn

0

0

L u ý

- Mỗi loài, mỗi cá thể sinh vật đều có giới hạn sinh thái riêng đối với từng nhân tố sinh thái Giới hạn này

có thể rộng hay hẹp

- Trong thực tế khi nhập giống vào một địa ph ơng nào

đó cần xem các điều kiện đất đai, khí hậu ở vùng đó

có phù hợp với giới hạn sinh thái của giống hay

không

Củng cố.

I Đánh dấu x câu trả lời đúng nhất:

1 Môi tr ờng là:

a Nơi sống của sinh vật

b Nơi lấy thức ăn, n ớc uống

c Nơi sinh sống của sinh vật, bao gồm tất cả

những gì bao quanh chúng

X

2 Nhân tố sinh thái là:

a Các nhân tố vô sinh của môi tr ờng

b Gồm tất cả những gì có trong tự nhiên

c Những yếu tố của môi tr ờng tác động tới sinh vật

X

II Bài tập 1(SGK)

Chuột sống trong rừng m a nhiệt đới có thẻ chịu ảnh h

ởng của các nhân tố sinh thái sau:

Mức độ ngập n ớc, kiến, độ dốc của đất, nhiệt độ không khí, ánh sáng, độ ẩm không khí, rắn hổ mang, áp suất

không khí, cây gỗ, gỗ mục, gió thổi, cây cỏ, thảm lá khô, sâu ăn lá, độ tơi xốp của đất, l ợng m a Hãy sắp xếp các nhân tố đó vào từng nhóm nhân tố sinh thái

II Bài tập 1(SGK)

Nhân tố vô sinh Nhân tố hữu sinh

Độ dốc của đất

Nhiệt độ không khí

ánh sánh

Độ ẩm không khí

áp suất không khí

Gỗ mục

Gió thổi

Thảm lá khô

Độ tơi xốp của đất

L ợng m a

Rắn hổ mang Cây gỗ

Cây cỏ Sâu ăn lá cây

Hướng dẫn học bài ở nhà

– Về nhà làm bài tập 3, 4.

– Sưu tầm tranh, ảnh của những cây mọc riêng lẻ và

mọc thành đám để chuẩn bị cho tiết học sau.