Bài giảng vật lý 2 chương 2 GV lăng đức sỹ

Thuyết Maxwell và thí nghiệm của Hertz Vào khoảng năm 1865, James Clerk Maxwell đã đưa ra hệ thống các phương trình về điện và từ, sau này chính là hệ thống các phương trình Maxwell.. N

GIÁO TRÌNH VẬT LÝ 2

Thuyết Maxwell và thí nghiệm của Hertz

 Vào khoảng năm 1865, James Clerk Maxwell đã đưa ra

hệ thống các phương trình về điện và từ, sau này chính

là hệ thống các phương trình Maxwell Nhờ đó, Maxwell đã tiên đoán được sự tồn tại của sóng điện từ

 Vào khoảng năm 1887, Heinrich Rudolf Hertz lần đầu

tiên trong lịch sử chứng tỏ được sự tồn tại của sóng điện từ bằng thực nghiệm Từ đó lý thuyết điện từ của Maxwell đã giúp cho chúng ta có những bước tiến lớn trong Vật lý

Sóng vô tuyến và ứng dụng

 Sóng vô tuyến là một kiểu bức xạ điện từ với bước

sóng trong phổ điện từ dài hơn bước sóng của tia hồng ngoại, có tần số nằm trong khoảng từ 3kHz đến khoảng 300GHz

 Sóng vô tuyến được sử dụng để truyền thông tin

(không dây) giữa bộ phận phát và bộ phận thu Nó có vai trò rất lớn trong đời sống, khoa học kỹ thuật

 Ngoài ra nó được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác

(điều khiển, chụp cộng hưởng từ, lò viba, …)

Dao động điện từ và mạch LC

 Hạt nhân của việc sử dụng sóng vô tuyến đó là bộ phận

phát và thu sóng vô tuyến, cả hai bộ phận này đều dựa trên sự dao động trong mạch LC

 Mạch LC là một mạch khép kín gồm một tụ điện và

một cuộn dây nối với nhau Sự phóng điện giữa hai bản tụ điện qua cuộn dây tạo thành dao động trong mạch với tần số xác định

Mạch LC lý tưởng

const

Li 2

1 C

2

q W

W

2 L



0

i LC

1 dt

i

d 0

Li 2

1 C

2

q dt

d

2

2 2

2





























LC

1

dt

i

0 2

2







Dao động điện từ điều hòa







 i 0 dt

i

0 2

2

    

 I cos t

LC

1

0 



LC 2

T  

LC 2

1 f





Mạch LC có điện trở (thực tế)

2 2

L

2

1 C

2

q W

W

0

i LC

1 dt

di L

R dt

i d

2

2

















L 2

R

; LC

1

dt

di 2

dt

i

0 2

2











dt Ri

Li 2

1 C

2

q d dt

Ri

2





















Dao động điện từ tắt dần

























  

2 2

0

t

0 e cos t I

i

0

   

2

0 2

1 R

LC 4L

2 2

T

1 R

LC 4L





2 2

f

2 2 LC 4L



Mạch LC có nguồn cưỡng bức

2 2

L

2

1 C

2

q W

W

 

2

0 2

E

d i R di 1

i cos t

L dt LC L dt













L 2

R

; LC

1

0 2

E

d i di

dt



2

dW Ri dt e.i.dt 

 

0

e E sin   t

Dao động điện từ cưỡng bức

i  I cos    t

0 0

E

 

Hệ thống các phương trình Maxwell

 

 

 

 

div B 0 div D

B rot E

t D rot H j

t









chân không

 

 

 

  0 0

div B 0 div E 0

B rot E

t E rot B

t









Sóng điện từ

2

E

t



    



 Từ các phương trình trên, Maxwell xây dựng được phương trình lan truyền, đây là bằng chứng lý thuyết chứng tỏ sự tồn tại của sóng điện từ

 

8

0 0

1

v   c 3.10 m/s

 

 Vận tốc lan truyền được tính theo lý thuyết:

Những tính chất cơ bản của SĐT

 Có đầy đủ các tính chất của sóng nói chung.

 Truyền trong mọi môi trường, truyền tốt nhất trong chân không, các môi trường vật chất sẽ bị cản trở

 Truyền với vận tốc rất lớn, bằng vận tốc ánh sáng.

 Gồm hai thành phần: Điện trường và Từ trường

Sóng điện từ phẳng đơn sắc

 Sóng điện từ đơn sắc truyền đi sao cho mặt phẳng dao động không đổi và các tia sóng song song với nhau được gọi là sóng điện từ phẳng đơn sắc.

Sóng điện từ phẳng đơn sắc

 

 

0

0

E E cos t

H H cos t







 Biểu thức điện trường và từ trường

1 1

2 2

     

 Mật độ năng lượng

E   H 

 Cường độ của sóng điện từ phẳng đơn sắc