what is health impact accessment

HIA là một qui trình chính thức nhằm mục đích dự đoán những tác động tiềm tàng của các chính sách trên sức khỏe, an sinh và bất bình đẳng y tế. Nó được áp dụng để hoạch định chính sách ở mức chính quyền trung ương và địa phương và rất hiệu quả khi được áp dụng sớm trong qui trình triển khai chính sách Có 2 loại HIA chính: 1. HIA mức độ chính sách 2. HIA mức độ dự án HIA hiện được sử dụng ở mức độ dự án ở nhiều nước (ở New Zealand, thường trong các tiến trình quản lý nguồn tài nguyên). Hội đồng YTCC (Public Health Commission) đã xuất bản hướng dẫn về thực hiện HIA mức độ dự án khi có luật quản lý nguồn tài nguyên Tuy nhiên, điểm chính của hướng dẫn này là sử dụng HIA để hoạch định chính sách, điều này ít phổ biến hơn nhưng thuyết phục hơn nhiều. Sự đánh giá tác động về sức khỏe và an sinh ở mức chính sách vẫn chưa đứng vững ở New Zealand và là một lãnh vực tương đối mới trên bình diện quốc tế HIA ở mức độ chính sách tập trung chính vào sức khỏe và các yếu tố quyết định sức khỏe, trong khi đó nếu HIA được áp dụng cho quản lý môi trường thì sức khỏe chỉ là 1 thành tố. HIA liên quan với chính sách có nguồn gốc từ YTCC cho thấy rằng sức khỏe được quyết định chủ yếu từ các ban ngành khác. HIA giúp đạt được các mục tiêu chính sách chẳng hạn như đưa ra quyết định “dựa vào hệ quả” (outcome-based) mà quyết định đó tập trung vào những hệ quả thực sự đối với con người hơn là các đầu ra của chính sách (ví dụ: giảm tỉ lệ hiện hút thuốc lá là một hệ quả, ngược lại các chương trình cai thuốc lá là đầu ra) HIA được dựa trên việc thừa nhận rằng tình trạng sức khỏe của con người và cộng đồng bị ảnh hưởng nhiều do các yếu tố nằm ngoài ngành y tế, chẳng hạn như qua các chính sách kinh tế và xã hội. HIA là phương pháp tiếp cận tiên tiến có thể được áp dụng để hoạch định chính sách ở bất cứ ngành nào. Nó giúp xác định những phương cách mà: • có thể tăng cường các ảnh hưởng tích cực của chính sách trên sức khỏe • có thể giảm hoặc loại bỏ các ảnh hưởng tiêu cực của chính sách trên sức khỏe • có thể giảm hoặc mở rộng bất bình đẳng y tế do hậu quả của chính sách HIA được định nghĩa là sự kết hợp các qui trình, phương pháp và công cụ để đánh giá và xét đoán một chính sách về những tác động tiềm tàng của nó trên sức khỏe quần thể và sự phân bố của những tác động đó trong quần thể

HIA là gì?

Bài soạn lớp cao học và chuyên khoa cấp I.YTCC

HIA là một qui trình chính thức nhằm mục đích dự đoán những tác động tiềm tàng của các chính sách trên sức khỏe, an sinh và bất bình đẳng y tế Nó được áp dụng để hoạch định chính sách ở mức chính quyền trung ương và địa phương và rất hiệu quả khi được áp dụng sớm trong qui trình triển khai chính sách

Tuy nhiên, điểm chính của hướng dẫn này là sử dụng HIA để hoạch định chính sách, điều này ít phổ biến hơn nhưng thuyết phục hơn nhiều Sự đánh giá tác động về sức khỏe và an sinh ở mức chính sách vẫn chưa đứng vững ở New Zealand và là một lãnh vực tương đối mới trên bình diện quốc tế

HIA ở mức độ chính sách tập trung chính vào sức khỏe và các yếu tố quyết định sức khỏe, trong khi đó nếu HIA được áp dụng cho quản lý môi trường thì sức khỏe chỉ là 1 thành tố HIA liên quan với chính sách có nguồn gốc từ YTCC cho thấy rằng sức khỏe được quyết định chủ yếu từ các ban ngành khác HIA giúp đạt được các mục tiêu chính sách chẳng hạn như đưa ra quyết định “dựa vào

hệ quả” (outcome-based) mà quyết định đó tập trung vào những hệ quả thực sự đối với con người hơn là các đầu ra của chính sách (ví dụ: giảm tỉ lệ hiện hút thuốc lá là một hệ quả, ngược lại các chương trình cai thuốc lá là đầu ra)

HIA được dựa trên việc thừa nhận rằng tình trạng sức khỏe của con người và cộng đồng bị ảnh hưởng nhiều do các yếu tố nằm ngoài ngành y tế, chẳng hạn như qua các chính sách kinh tế và xã hội HIA là phương pháp tiếp cận tiên tiến có thể được áp dụng để hoạch định chính sách ở bất cứ ngành nào Nó giúp xác định những phương cách mà:

• có thể tăng cường các ảnh hưởng tích cực của chính sách trên sức khỏe

• có thể giảm hoặc loại bỏ các ảnh hưởng tiêu cực của chính sách trên sức khỏe

• có thể giảm hoặc mở rộng bất bình đẳng y tế do hậu quả của chính sách

HIA được định nghĩa là sự kết hợp các qui trình, phương pháp và công cụ để đánh giá và xét đoán một chính sách về những tác động tiềm tàng của nó trên sức khỏe quần thể và sự phân bố của những tác động đó trong quần thể

ư:

- quyết định tháo bỏ thuế nhập khẩu xe hơi đã qua sử dụng

- hạ thấp độ tuổi uống rượu bia

- đưa vào việc thử nghiệm đối với phúc lợi quốc nội

- chuyển sang cho thuê nhà Nhà nước trên thị trường

- đưa ra các tiêu chuẩn về bầu không khí

Điều được thừa nhận là HIA mức độ chính sách diễn ra trong môi trường hành chính và chính trị rất phức tạp Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc triển khai và thực hiện chính sách trong đó chủ ý về chính trị là một yếu tố rất quan trọng

Quyển chỉ dẫn này bao gồm hướng dẫn được áp dụng sắp tới khi cân nhắc những chính sách thay thế trước khi đưa ra quyết định Lý tưởng, HIA phải là một qui trình liên tục mà bắt đầu từ giai đoạn đầu triển khai chính sách và kết luận khi thực hiện xong chính sách

- quyết định tháo bỏ thuế nhập khẩu xe hơi đã qua sử dụng

- hạ thấp độ tuổi uống rượu bia

- đưa vào việc thử nghiệm đối với phúc lợi quốc nội

- chuyển sang giá thuê thị trường đối với nhà Nhà nước

- đưa ra các tiêu chuẩn về bầu không khí

Bốn giai đoạn chính trong qui trình HIA là:

• Sàng lọc

• Xác định phạm vi

• Thẩm định và báo cáo

• Lượng giá

Tại sao thực hiện HIA?

HIA là một phương tiện mang tính thực tiễn giúp những nhà hoạch định chính sách áp dụng phương pháp tiếp cận công việc để phát triển bền vững Nó là công cụ trợ giúp thực tiễn giúp tạo điều kiện tốt hơn cho hoạch định chính sách dựa vào chứng cứ, tập trung vào các hệ quả và nó kết hợp đầu vào từ các ngành và các bên có liên quan

Một trong những mục tiêu của chiến lược y tế New Zealand là đánh giá các chính sách công về tác động của chúng trên sức khỏe và bất bình đẳng y tế Chiến lược cho người khuyết tật ở New Zealand là thúc đẩy hòa nhập xã hội, làm tăng sự tham gia toàn diện của những người khuyết tật

Sự áp dụng rộng rãi HIA sẽ giúp bảo đảm đạt được những mục tiêu của chiến lược

Những lý do chính để thực hiện HIA

1 Giúp những nhà hoạch định chính sách sử dụng phương pháp tiếp cận phát triển bền vững

Phát triển bền vững làm nổi bật tầm quan trọng những vấn đề kinh tế, môi trường, xã hội và văn hóa khi quyết định hoạch định chính sách Chính phủ đã triển khai chương trình hành động để đảm bảo rằng tất cả hoạt động của chính quyền đều dựa vào các khái niệm phát triển bền vững HIA là công cụ hỗ trợ làm việc này

2 Giúp những nhà hoạch định chính sách giải quyết những thủ tục pháp lý và chính sách về YTCC HIA mở ra cho chính phủ nhiều cân nhắc lựa chọn hơn trong công tác chính sách thường qui HIA có mối liên quan mạnh với Đạo Luật Chính phủ địa phương 2002 mà nó đòi hỏi các hội đồng địa phương phải sử dụng phương thức tiếp cận phát triển bền vững để “thúc đẩy an sinh xã hội, kinh tế, môi trường và văn hóa của các cộng đồng vào hiện tại và cho tương lai” Đạo luật cũng đòi hỏi những Hội đồng chuẩn bị các kế hoạch cộng đồng Hội đồng lâu dài (LTCCPs), điều này sẽ bắt đầu việc đánh giá của cộng đồng về những gì cần thúc đẩy an sinh và Hội đồng sẽ đóng góp như thế nào cho những hệ quả đó Ngoài ra, Đạo luật sức khỏe 1956 nói rằng nhà cầm quyền khu vực có nghĩa vụ cải thiện, thúc đẩy và bảo vệ sức khỏe cộng đồng trong quận của mình HIA là một công cụ mạnh mẽ mà Chính quyền địa phương có thể sử dụng để giúp đạt được những yêu cầu này

Đạo luật quản lý giao thông đường bộ 2002 đòi hỏi các sở ngành phải tính toán làm thế nào để

“bảo vệ và nâng cao sức khỏe cộng đồng” HIA có thể được sử dụng để mở rộng phạm vi lập kế hoạch giao thông vận tải vượt qua những mối quan tâm truyền thống SKCĐ gồm tiếng ồn, độ rung, và khí thải xe Tập trung vào các yếu tố quyết định sức khỏe rộng hơn chẳng hạn như hỗ trợ

xã hội, tiếp cận các dịch vụ và các nguồn tài nguyên văn hóa, sẽ làm tăng thêm đáng kể những thông tin cho những người đưa ra quyết định về những tác động SKCĐ từ các quyết định giao thông vận tải

Ngoài ra, Ủy ban quyền con người (the Human Rights Commission) hiện nay đang kêu gọi đưa HIA vào trong chính sách chính quyền địa phương và trung ương

Việc sử dụng HIA là 1 phần của những bước chuyển rộng hơn hướng về phát triển bền vững, phối hợp liên ngành và tiếp cận chính phủ toàn diện

HIA giúp tạo ra môi trường chính sách để xem xét thường qui nhiều tác động tiềm tàng Nó không những làm nổi bật những tác động tiêu cực trên sức khỏe mà nó còn tìm kiếm sửa đổi các chính sách để tăng tối đa những ảnh hưởng tích cực trên sức khỏe

3 Giúp nhà hoạch định sách kết hợp bằng chứng để hoạch định chính sách

HIA thúc đẩy việc đóng góp nghiên cứu và bằng chứng khác cho việc hoạch định chính sách Nó

có thể làm mạnh hơn mối liên kết giữa nghiên cứu và chính sách

4 Thúc đẩy sự làm việc liên ngành qua việc khuyến khích các nhà hoạch định chính sách cộng tác với các ngành khác

Điều này góp phần cho sự phát triển chính sách được lồng ghép nhiều hơn và thúc đẩy toàn bộ chính quyền suy nghĩ HIA phù hợp với những sáng kiến chính phủ chẳng hạn như the Review of the Centre, và the Growth and Innovation Framework

5 Thúc đẩy phương pháp tiếp cận tham gia, tư vấn cho việc hoạch định chính sách

HIA đòi hỏi những nhà hoạch định chính sách xác định và tham vấn với nhiều bên liên quan Trong một số trường hợp nó bao gồm những đại diện cộng đồng hay nhiều cơ quan chính phủ hoặc phi chính phủ HIA tập trung vào việc đưa các nhóm khác hẳn nhau vào với nhau theo cách không đối đầu và quyền hạn như nhau

6 Cải thiện sức khỏe và giảm bất bình đẳng y tế

HIA không phải là “viên đạn thần kỳ” (magic bullet), nhưng nó góp phần cải thiện được sức khỏe toàn bộ của quần thể qua việc bảo đảm rằng ở mức cực thấp các chính sách không tạo ra tác động xấu nghiêm trọng nào trên sức khỏe Nó cũng đóng một vai trò làm giảm bất bình đẳng y tế bằng cách giúp bảo đảm các chính sách không làm xấu đi hoặc tiếp tục duy trì bất bình đẳng

7 Giúp nhà hoạch định chính sách xem xét Hiệp ước Waitangi

Mãori mang một gánh nặng mất cân đối về bệnh và chết sớm Mãori có ngành y tế yếu hơn ngay khi xét đến vị trí kinh tế-xã hội Điều này có nghĩa là cần phải có những chính sách mới nhắm vào việc cải thiện sức khỏe và an sinh Mãori và làm giảm sự khác biệt về tình trạng sức khỏe giữa người Mãori và không là người Mãori Các bất bình đẳng y tế đối với Mãori nên được đưa vào khung Hiệp ước Waitangi, khung này bảo đảm tập trung nhiều hơn vào sức khỏe người Mãori Chính vì lý do này mà các công cụ thẩm định trong hướng dẫn này bao gồm việc thẩm định chính sách chú ý vào các nguyên lý của Hiệp ước: sự cộng tác, sự tham gia, và sự che chở và các tác động hệ quả trên sức khỏe và an sinh của các gia đình và cộng đồng Mãori

Ai sẽ thực hiện HIA?

Hướng dẫn này được triển khai một cách cụ thể cho những nhà hoạch định chính sách để ghi nhớ

Lý tưởng, các nhà hoạch định chính sách ở tất cả các ngành công nên dùng HIA cho các chính sách quan trọng

Ví dụ, các nhà phân tích và tham mưu chính sách cho chính quyền trung ương trong các lãnh vực chính sách chẳng hạn như nhà ở, việc làm hoặc thuế má nên sử dụng HIA Các quan chức chính quyền và nhà hoạch định chính sách địa phương ở các ngành như vận tải, kế hoạch, chính sách xã hội hoặc môi trường cũng sẽ thấy công cụ HIA có lợi

Mặc dù hướng dẫn này nhắm vào những nhà hoạch định chính sách của chính quyền trung ương, khu vực và địa phương nhưng cả hai tổ chức cộng đồng và liên hiệp vẫn có thể sử dụng hướng dẫn này Ở New Zealand, người ta yêu cầu phải có các quá trình tham gia, cộng tác với Hiệp ước, thành viên Hiệp ước (các tổ chức Mãori liên quan) cũng như bàn bạc rộng rãi hơn khi thích hợp

Hướng dẫn này được thiết kế chủ yếu cho các chính sách ngoài ngành y tế, nhưng các nhà hoạch định chính sách y tế cũng có thể sử dụng để đánh giá các tác động tiềm tàng của các chính sách y tế trên các bất bình đẳng y tế

Cần phải phân biệt giữa sở hữu (owning) và thực hiện (doing) HIA Khuyến khích các nhà hoạch định chính sách sở hữu và chịu trách nhiệm về HIA được áp dụng cho chính sách của họ Họ có thể

tự thực hiện HIA hoặc người khác thực hiện chẳng hạn như chuyên gia YTCC hoặc sử dụng trộn lẫn 2 phương pháp tiếp cận này

Sự phối hợp giữa ngành liên quan và các chuyên gia YTCC là quan trọng để bảo đảm kiến thức được chia sẻ Một phương pháp tiếp cận ngành ngang có thể đưa kiến thức chuyên môn của cơ quan chính sách với kiến thức YTCC và kinh nghiệm HIA vào với nhau Điều khuyến cáo những người sử dụng hướng dẫn này hoặc HIA lần đầu tiên phải dự khóa huấn luyện HIA và/hoặc cùng làm việc với người thực hành HIA có kinh nghiệm

Hướng dẫn này mang quan điểm YTCC nhưng vẫn thừa nhận rằng những nhà hoạch định chính sách ở tất cả các ngành sẽ có rất nhiều quan điểm giá trị gây ảnh hưởng đến việc hoạch định chính sách của họ Quyển sách này cũng khuyến khích sự cộng tác giữa các ngành theo cách kết hợp nhiều quan điểm và bảo đảm tất cả các lãnh vực được xem xét

Trên bình diện quốc tế sự tham gia cộng đồng được coi như là giá trị cốt lõi của HIA Trong khi người ta vẫn chưa nghiên cứu sâu về sự tham gia cộng đồng trong trong bối cảnh HIA nhưng sự tham gia cộng đồng đã cho thấy có ảnh hưởng tích cực trên sự phát triển và thực hiện dự án sức khỏe và trên sự thay đổi thái độ của những cá nhân về sức khỏe Một loạt các quá trình tham gia có thể góp phần hoạch định chính sách, chẳng hạn như phỏng vấn những người cung cấp thông tin quan trọng, hội thảo các bên liên quan, các nhóm tập trung hoặc bồi thẩm đoàn nhân dân

Những người sử dung hướng dẫn này có thể sửa và cải tiến những công cụ khi áp dụng-điều này được kỳ vọng và khuyến khích khi các yếu tố theo bối cảnh sẽ ảnh hưởng các qui trình chính sách

và vì thế phải dàn xếp phương pháp tiếp cận Việc giới thiệu HIA cũng là về việc xây dựng kinh nghiệm khi áp dụng các công cụ này

Bạn cần biết những điều gì khác?

Phần này giới thiệu một khái niệm sức khỏe cho HIA ở New Zealand và tranh luận những khái niệm về YTCC, các yếu tố quyết định sức khỏe, hệ quả sức khỏe, bất bình đẳng y tế và tầm quan trọng của Hiệp ước Waitangi, đây là phần đầy đủ của HIA Việc hiểu các khái niệm này là nền tảng cho việc áp dụng hiệu quả hướng dẫnHIA để phát triển chính sách

Khái niệm về sức khỏe

Sức khỏe không chỉ là không có chấn thương hoặc bệnh về thể chất Mô hình “Whare Tapa Wha” (coi hình 1) được chấp nhận theo khái niệm sức khỏe cho hướng dẫn này Te Whare Tapa Wha có tầm nhìn rộng về sức khỏe, nó bao gồm tình trạng khỏe mạnh về thể chất, tâm thần, xúc cảm, xã hội

và tinh thần Khái niệm này được sử dụng rộng rãi trong môi trường sức khỏe ở New Zealand và phù hợp với những định nghĩa quốc tế chẳng hạn như định nghĩa của WHO

Được thể hiện bằng một căn nhà có 4 mặt, Te Whare Tapa Wha đại diện cho sức khỏe không những theo nghĩa khỏe mạnh về tâm thần và thể chất mà còn đặt nặng các thành tố có quan hệ với nhau trong gia đình và các mối quan hệ cá nhân và chiều tinh thần (taha wairua) Tất cả 4 mặt của căn nhà cần phải chắc chắn và cân bằng để bảo đảm sức khỏe và an sinh

Sức khỏe tinh thần có thể khó định nghĩa và thường được sánh ngang với tôn giáo có tổ chức Nghĩa này ở đây rộng hơn nhiều nhưng nó có thể bao gồm lòng tin tôn giáo Khi đo lường kết quả sức khỏe tâm thần Mãori, giáo sư Mason Durie thừa nhận rằng có nhiều thách thức khi định nghĩa chiều tinh thần (taha wairua) Ông ta miêu tả taha wairua theo kiểu không đòi hỏi phải có những điểm tham chiếu về văn hóa hoặc tôn giáo rõ ràng, điều này có thể cho phép tiếp cận được nhiều người nghe hơn

Durie mô tả taha wairua là sự kết hợp “kinh nghiệm của những cuộc gặp gỡ giữa những người mang lợi ích chung, một ý nghĩa đồng cảm với môi trường, tiếp cận với di sản và toàn vẹn văn hóa” Sức khỏe tinh thần có thể bị ảnh hưởng khi hoạch định làm 1 con đường mới ở nơi thiêng liêng đối với người Mãori hay có ý nghĩa lịch sử Sức khỏe gia đình và cộng đồng là hai hình thức có liên quan chặt chẽ nhau trong gia đình và mang ý nghĩa tự hào và liên quan đến cộng đồng nào đó

Khái niệm whānau ora, gia đình mạnh khỏe, là trung tâm của chiến lược y tế Maori, He Korowai Oranga Chiến lược đó nhận ra ảnh hưởng mà những chính sách công tác động trên sức khỏe và an sinh của whānau và kêu gọi ngành công cộng chịu trách nhiệm phần mình hỗ trợ tình trạng sức khỏe của whānau Bộ y tế sẽ triển khai các công cụ đánh giá tác động dựa vào hướng dẫn này để đánh giá chuyên biệt những tác động của các chính sách trên whānau aura

Y tế công cộng

HIA cũng đưa ra khái niệm YTCC YTCC là duy trì con người khỏe mạnh và cải thiện sức khỏe của các quần thể YTCC được định nghĩa là môn khoa học và nghệ thuật phòng bệnh, kéo dài cuộc sống và nâng cao sức khỏe thông qua các nỗ lực có tổ chức của xã hội

Phần lớn các tiến bộ về tuổi thọ và chất lượng cuộc sống hơn 150 năm qua có thể được cho là do các nỗ lực to lớn có tổ chức của xã hội hơn là do tiến bộ về chăm sóc sức khỏe Các can thiệp xã hội đã góp phần quan trọng cho YTCC tốt hơn

YTCC không phải tương tự như các dịch vụ y tế từ quĩ công, mặc dù 2 từ này thường bị lầm lẫn Các dịch vụ y tế từ quĩ công bao gồm tất cả các dịch vụ sức khỏe và hỗ trợ người tàn tật có quĩ từ nguồn thuế Gồm các dịch vụ YTCC (Ví dụ, các chương trình cai thuốc lá) và các dịch vụ sức khỏe

cá nhân (các dịch vụ đến từng cá nhân-ví dụ như các dịch vụ bệnh viện)

Ở New Zealand, các tổ chức như các Ban y tế quận huyện (DHB) và chính quyền địa phương ngày càng phải coi sức khỏe của cộng đồng của họ là một phần vai trò của họ Đạo luật chính quyền địa phương 2002 đòi hỏi chính quyền địa phương phải tính toán đến an sinh cộng đồng và phải đóng một vai trò lớn hơn về mặt sức khỏe HIA sẽ là một kỹ thuật quan trọng để hỗ trợ những tổ chức này xem xét sức khỏe quần thể

Có thể tiếp cận được kỹ năng chuyên môn YTCC tại các Đơn vị YTCC của DBF, các khoa YTCC

ở các trường đại học, Hiệp hội YTCC của New Zealand, Diễn đàn nâng cao sức khỏe của New Zealand, và các tổ chức phi chính phủ có liên quan chẳng hạn như Quĩ AIDS New Zealand, một số

tổ chức cá nhân và Ủy ban tư vấn YTCC

Các yếu tố quyết định và các hệ quả sức khỏe

HIA đưa ra những khái niệm yếu tố quyết định sức khỏe và các hệ quả sức khỏe Điều quan trọng là hiểu được những từ này và mối liên quan giữa chúng

Điều ngày càng được chấp nhận là sức khỏe của quần thể không chủ yếu được quyết định bởi các dịch vụ sức khỏe hay sự lựa chọn lối sống cá nhân mà chủ yếu do ảnh hưởng của xã hội, văn hóa, kinh tế và môi trường Việc hiểu rõ các loại yếu tố góp phần vào sức khỏe của quần thể có thể giúp chúng ta nhận biết cách phát triển chính sách để đạt được tối đa các tác động tích cực trên sức khỏe

và an sinh của quần thể và trên các bất bình đẳng y tế

Sức khỏe được quyết định bởi hàng loạt các ảnh hưởng từ độ tuổi, giới tính và các yếu tố di truyền thông qua các hành vi cá nhân, đến các bối cảnh xã hội, văn hóa và kinh tế mà con người đang sống Những bối cảnh này có ảnh hưởng lớn nhất trên sức khỏe của quần thể

Một số yếu tố quyết định gần gũi với cá nhân (chẳng hạn như các yếu tố sinh học hoặc lối sống), trong khi đó các yếu tố khác thì xa hơn (các yếu tố xã hội, văn hóa và kinh tế) và tác động của nó gây ra thông qua các yếu tố gần Ví dụ: thu nhập thấp của 1 người có thể cản trở họ tiếp cận thực phẩm lành mạnh chẳng hạn như trái cây, rau mà lần lượt có thể góp phần tăng tính cảm thụ nhiễm trùng hay bệnh tim mạch và tiểu đường

Từ “hệ quả sức khỏe” được dùng mang ý nghĩa là “dẫn đến tình trạng sức khỏe của các cá nhân, các nhóm trong quần thể hoặc quần thể toàn bộ” Ví dụ: những hệ quả sức khỏe tiêu cực bao gồm những tình trạng sức khỏe như tiểu đường hoặc hen suyễn và các chấn thương từ hàng loạt nguyên nhân như đụng xe máy hoặc tai nạn thể thao Hệ quả sức khỏe tích cực có thể đạt được mức khỏe mạnh thể chất hay tình trạng cảm xúc tích cực

Các yếu tố quyết định sức khỏe góp phần đến các hệ quả sức khỏe theo nhiều cách khác nhau, trực tiếp hoặc gián tiếp và thường phối hợp với các yếu tố nguyên nhân hoặc yếu tố trung gian khác Ví

dụ khác, một người có thể sống với điều kiện nhà ở dưới tiêu chuẩn do thu nhập thấp và lúc đó các yếu tố này kết hợp có thể dẫn đến việc làm xấu đi bệnh hô hấp đã có trước đây chẳng hạn như hen suyễn hay viêm phế quản Chuỗi nguyên nhân thường phức tạp và do đa yếu tố- hiếm khi chỉ có vài yếu tố liên quan như trong ví dụ được đơn giản hóa này

Sơ đồ sau đưa ra một số chuỗi nguyên nhân có thể giữa một sự thay đổi trong chính sách (dự thảo chính sách thuê nhà có liên quan đến thị trường) và các hệ quả sức khỏe

Những dạng yếu tố quyết định sức khỏe có thể được xem xét khi áp dụng HIA là:

• Các yếu tố xã hội và văn hóa (ví dụ: hỗ trợ, tham gia xã hội, tiếp cận tài nguyên văn hóa chẳng hạn như marae)

• Các yếu tố kinh tế (ví dụ: mức thu nhập, tiếp cận việc làm)

• Các yếu tố môi trường (ví dụ: sử dụng đất, chất lượng không khí)

• Các dịch vụ dựa vào quần thể (các dịch vụ sức khỏe và cho người tàn tật, các dịch vụ thư giãn)

• Các yếu tố cá nhân/hành vi (ví dụ: hoạt động thể chất, hút thuốc)

• Các yếu tố sinh học (ví dụ: tuổi sinh học)

Những nguyên nhân chính của bất bình đẳng y tế là những bất bình đẳng trong phân phối, và sự tiếp cận về những nguồn tài nguyên quan trọng như thu nhập, giáo dục, việc làm và nhà ở

Một dạng bất bình đẳng kinh tế-xã hội là việc khám phá ở New Zealand triển vọng sống sút giảm khi sự nghèo khổ ở khu vực cư trú tăng lên Những bất bình đẳng y tế theo địa lý có thể tác động thông qua các yếu tố như tiếp cận các dịch vụ y tế, tính sẵn có của thực phẩm an toàn, giá cả phải chăng, an toàn giao thông và mạng lưới vận tải, chất lượng và tính thích đáng về nhà ở

giá thuê cao hơn

Tăng số người sống trong điều kiện lạnh lẽo

và ẩm thấp

stress

Quá đông

Giảm thu nhập còn lại

Tăng số người sống khu nhà ở dưới tiêu chuẩn

stress

Sức khỏe tâm thần xấu đi

Sức khỏe tâm thần xấu đi

Bệnh hô hấp tăng lên Ví dụ, hen PQ, viêm phế quản

Bệnh nhiễm trùng tăng lên Ví dụ: bệnh não mô cầu

Sức khỏe xấu đi

Tiếp cận chăm sóc sức khỏe giảm

Tác động của bản sắc dân tộc có liên quan gần với yếu tố quyết định sức khỏe thuộc nhóm xã hội

và kinh tế Ở New Zealand, người Māori ở mọi mức độ kinh tế-xã hội có tình trạng sức khỏe kém hơn không phải người Māori Những bất bình đẳng dân tộc kéo dài gợi cho thấy còn có những đặc điểm khác của xã hội chúng ta tạo ra sức khỏe kém ở Māori và các nhóm người khác như các dân tộc Thái Bình Dương Chủ nghĩa phân biệt chủng tộc có tổ chức, các tác động của việc thực dân hóa và tước đoạt đất đai (ví dụ: bằng cách thu hẹp nền kinh tế Māori và giảm ảnh hưởng chính trị Māori) có thể đóng vai trò quan trọng trong việc góp phần tạo ra các bất bình đẳng

Sự đánh giá bất bình đẳng y tế là phần cần thiết của HIA

Hiệp ước Waitangi

Hiệp ước Waitangi tạo thành một phần quan trọng của bối cảnh New Zealand cho HIA Đó là văn kiện nền móng của New Zealand và có một vị trí quan trọng trong pháp lý về y tế và môi trường chính sách công rộng hơn Hiệp ước này có ý nghĩa đối với cả hai Crown và Māori, và HIA là một phương tiện tiềm năng để giúp bảo đảm các chính sách nhằm vào các tác động này

Những khác biệt giữa Māori và văn bản tiếng Anh của Hiệp ước Waitangi dẫn đến việc hiểu khác nhau về ý nghĩa của Hiệp ước Những khác biệt này cộng với việc cần thiết áp dụng Hiệp ước vào những trường hợp hiện tại đã khiến Quốc hội phải tham khảo các nguyên tắc của Hiệp ước về mặt pháp lý, hơn là các văn bản Hiệp ước Đạo luật YTCC và người tàn tật New Zealand 2000 phần 1 đoạn 4 nói rõ:

“Để nhận biết và tôn trọng các nguyên tắc của Hiệp ước Waitangi và theo quan điểm cải thiện hệ quả sức khỏe đối với người Maori, phần 3 đưa ra những cơ chế cho phép người Maori đóng góp để

ra quyết định trên và tham gia vào phân phối các dịch vụ y tế và cho người tàn tật”

Không có điểm tham chiếu nào định nghĩa các nguyên tắc của Hiệp ước Waitangi Tuy nhiên, ở ngành y tế có 3 nguyên tắc lấy từ Ủy ban Hoàng gia về chính sách xã hội (Royal Commission on Social Policy) thường được sử dụng nhất He Korowai Oranga, chiến lược y tế Maori, soạn thảo công phu cho mỗi nguyên tắc như sau:

• Sự cộng tác: cùng làm việc với các cộng đồng iwi, hapū, whānau và Māori để triển khai các chiến lược để đạt được sức khỏe Moari và các dịch vụ y tế và người tàn tật thích hợp

• Sự tham gia: người Maori liên quan đến các cấp của ngành, trong quyết định, hoạch định, triển khai và phân phối các dịch vụ y tế và người tàn tật

• Sự bảo vệ: làm việc để bảo đảm người Māori ít nhất có mức sức khỏe giống như không là người Māori và bảo vệ các khái niệm, giá trị và thực tiễn văn hóa Māori

Đối với quan điểm mở rộng về nguyên tắc của Hiệp ước, tham khảo Te Puni Kōkiri, Chen hoặc Durie

Đối với các câu hỏi giúp thẩm định một chính sách theo nguyên tắc Hiệp ước, coi phần thẩm định của tài liệu này

Thực hiện HIA như thế nào?

Phần này của hướng dẫn sẽ đưa ra cách thực hiện từng giai đoạn sau đây:

1) Sàng lọc

2) Xác định phạm vi

3) Thẩm định và báo cáo – giai đoạn này bao gồm:

a) Hai công cụ đánh giá – người sử dụng chọn và áp dụng một trong những công cụ này

b) Giai đoạn “đánh giá tác động” – được hoàn tất sau khi áp dụng công cụ thẩm định

c) Triển khai và báo cáo những khuyến cáo để bổ sung đề xuất chính sách

4) Đánh giá

Thực hiện HIA như thế nào?

Phần này thảo luận theo thứ tự từng giai đoạn trong 4 giai đoạn HIA và đưa ra hướng dẫn làm thế nào để thực hiện từng giai đoạn Hai công cụ thẩm định lựa chọn được trình bày ở giai đoạn thẩm định và báo cáo Người sử dụng chỉ áp dụng một trong 2 công cụ

Bốn giai đoạn trong tiến trình HIA là:

1.Sàng lọc

2.Xác định phạm vi

3.Thẩm định và báo cáo

4.Đánh giá

Chú ý là giai đoạn thẩm định và báo cáo gồm 3 phần

1) Chọn 1 công cụ đánh giá, sau đó

2) Hoàn tất giai đoạn đánh giá tác động, và

3) Phát triển những khuyến cáo thực tiễn để tăng cường những tác động tích cực và giảm nhẹ tác động tiêu cực

Mặc dù những giai đoạn này được trình bày thành những phần riêng biệt nhưng nó được ghi nhận là một tiến trình lập đi lập lại Những giai đoạn có thễ trùng lấp và mỗi giai đoạn có thể được lặp lại

Việc sử dụng chính thức những phương pháp tiếp cận mới để đánh giá chính sách như HIA có thể thách thức sự chuẩn bị triển khai chính sách hiện có Những nhà hoạch định chính sách có thể lo ngại đến việc kéo dài thời gian phát triển chính sách hoặc đưa những nhóm người khác vào tiến trình

Một cách để giảm sự lo ngại khi sử dụng HIA và đạt nhiều lợi ích là bắt đầu HIA ở giai đoạn sớm của tiến trình chính sách với thời gian và nguồn tài nguyên được phẩn bổ cho HIA Điều cũng quan trọng đối với những nhà hoạch định chính sách là thấy được giá trị việc sử dụng HIA là kỹ thuật thích hợp để thực hiện công việc (bằng cách làm nổi bật ảnh hưởng có thể có trên con người ), khác hơn là cái gì đó áp đặt từ bên ngoài

Xác định chính sách cho HIA

Cần thiết phải nói rõ chính sách tuân thủ theo HIA HIA luôn luôn xem xét ít nhất 2 lựa chọn –

ví dụ, so sánh phương hướng hành động mới với việc giữ nguyên hiện trạng

Trọng tâm cuả HIA là đánh giá hệ quả lường trước của chính sách về tác động của nó trên sức khỏe công đồng

Nếu chính sách được biểu hiện dưới kết quả (Output) hơn là dạng hệ quả (outcome), lúc đó cần phải thêm việc nữa là mở rộng những viễn cảnh về những kết quả nào có thể tạo ra Những kết quả này được sử dụng làm đại diện cho chính sách để có thể phân tích hiệu quả hơn khi sử dụng HIA Một ví dụ sau đây:

Cấp bằng bảo hộ phát hiện DNA người

Người ta áp dụng HIA trong nghiên cứu về việc cấp bằng bảo hộ phát hiện DNA người, câu hỏi sau đây là cơ sở của HIA:

Chính sách hiện hành chấp nhận cấp bằng bảo hộ phát hiện chuỗi DNA người gây ra tác động sức khỏe tiềm tàng nào và các chức năng sinh học của chuỗi DNA?

Thoạt đầu người ta nghĩ rằng câu hỏi này sẽ là cơ sở chắc chắn cho HIA Tuy nhiên, khi áp dụng lăng kính sức khỏe, người ta thấy rõ là những tác động sức khỏe tiềm tàng sẽ phụ thuộc vào hành vi hiện tại và tương lai của những người giữ bằng sáng chế (họ có thực thi bằng sáng chế không, họ tính giá bao nhiêu, hay họ hành động trên cơ sở thương mại hoàn toàn và thực thi bằng sáng chế để đạt lợi nhuận tối ưu không)

Vì vậy, người ta đồng ý những giả định sau đây và sử dụng chúng làm cơ sở để áp dụng lăng kính sức khỏe:

• Giả định rằng trong tương lai những bằng sáng chế sẽ được điều khiển theo lối thương mại để đạt lợi nhuận tối đa (viễn cảnh “tình huống xấu nhất” nhưng thực tế)

• Giả định rằng giá của thử nghiệm gen sẽ tăng lên do việc cấp bằng sáng chế

Sơ đồ dưới đây chỉ ra các giai đoạn trong tiến trình HIA áp dụng cho các chính sách từ giai đoạn sớm:

- Thiết lập các tác động ưu tiên

Khuyến cáo và chứng minh lựa chọn hành động là đúng

Lượng giá tác động của HIA

Quyết định 2

Mức độ HIA nào là thích hợp nhất?

Hướng dẫn

Bắt đầu – những lời khuyên thực tiễn khi áp dụng HIA

• Bắt đầu tiến trình HIA khi khi triển khai những lựa chọn chính sách thay thế Hãy ghi nhận rằng một đề xuất chính sách có thể liên quan đến hiện trạng

• Phải hiểu rõ chính sách được đề xuất và thay thế chính sách (ví dụ: hiện trạng)

• Biện minh rành mạch cho công việc và tìm kiếm người bảo trợ cấp cao có quyền với dự án Áp dụng HIA trong những lãnh vực chính sách ngoài y tế có thể vấp một số phản kháng khi nó được hiểu là ít thích đáng, tốn thời gian hoặc tốn tiền

• Tập trung vào các hệ quả chính sách, hoặc nếu chưa rõ, hãy triển khai và sử dụng những viễn ảnh

• Sử dụng những nhóm đánh giá đa khung bao gồm những chuyên gia YTCC ở nơi có thể Nếu nhóm HIA nội bộ không thành thạo thực hiện HIA thì hãy dùng người thực hành HIA có kinh nghiệm hoặc bảo đảm những người trong nhóm tham dự khóa đào tạo HIA

• Nếu người Maori không lãnh đạo nhóm thực hiện HIA thì điều quan trọng là trong nhóm HIA phải có người Maori

• Chuẩn bị để nghiên cứu 1 số vấn đề vì thường có khoảng trống thông tin và kiến thức

• Sự liên lạc có hiệu quả là phần không thể thiếu của HIA, đặc biệt là giữa nhân viên thực hiện HIA và các bên có liên quan

Điều quan trọng là phải hiểu rõ HIA có thể giúp tiến trình hoạch định chính sách của bạn như thế nào Kemm (2000) xác định một số cách là tăng giá trị HIA có thể:

- xác định những yếu tố tích cực và tiêu cực cần phải xác định

- định lượng độ lớn của các ảnh hưởng chính xác hơn

- làm rõ bản chất các thỏa hiệp trong việc hoạch định chính sách

- chấp nhận biện pháp tốt hơn làm giảm nhẹ những ảnh hưởng có hại và tăng cường các ảnh hưởng tích cực

- thực hiện tiến trình ra quyết định minh bạch hơn với sự tham gia các bên có liên quan

- thay đổi văn hóa để các nhà hoạch định chính sách luôn luôn cân nhắc vấn đề sức khỏe Phần sau sẽ tiếp tục thảo luận từng giai đoạn trong 4 giai đoạn của HIA chi tiết hơn

Giai đoạn 1: sàng lọc

Sàng lọc là giai đoạn đầu tiên và căn bản trong tiến trình HIA Nó nên được áp dụng trong tất cả các trường hợp, bất kể là chính sách đặc biệt nào được xem xét, hay các công cụ thẩm định nào được sử dụng

Chức năng chủ yếu của giai đoạn sàng lọc đóng vai trò là một tiến trình chọn lựa để nhanh chóng đánh giá các chính sách có khả năng gây ảnh hưởng đến sức khỏe của quần thể và từ đó xem xét

có cần thiết ( hay không cần thiết) tiến hành HIA không Bằng việc xem xét bản chất và mức độ tác động sức khỏe có thể có mà quyết định có cần thiết tiến hành HIA hay không

Ai thực hiện tiến trình sàng lọc sẽ phụ thuộc vào chính sách và bối cảnh tổ chức đang được nói đến Mặc dù theo lý tưởng, nên để một số người thực hiện qui trình sàng lọc, nhưng không có phương pháp tiếp cận đơn lẻ nào là tốt nhất Có thể mời các chuyên gia ở bên ngoài tổ chức (ví dụ như những chuyên gia hoặc viện sĩ YTCC) cùng phối hợp thực hiện công việc sàng lọc Điều quan trọng là phải có ít nhất một người trong nhóm sàng lọc này (tốt nhất là tất cả mọi người trong nhóm) hiểu biết rõ về các yếu tố quyết định sức khỏe (xem chương về những yếu tố quyết định sức khỏe trong « những gì bạn cần biết ? » để có bảng danh sách hoàn chỉnh hơn về những yếu tố quyết định sức khỏe được chọn ta xem bảng 3 trong phần lượng giá và báo cáo)

Trong một số trường hợp, ở nhóm quan tâm đặc biệt hoặc nhóm đại diện cộng đồng xuất hiện những vấn đề mà đa số những người trong cộng đồng đặc biệt đó không có Mặt khác trong một số

Bắt đầu – những lời khuyên thực tiễn khi áp dụng HIA

• Bắt đầu tiến trình HIA khi triển khai lựa chọn chính sách Ghi nhận: một đề xuất chính sách

có thể liên quan đến hiện trạng

• Phải hiểu rõ chính sách được đề xuất và thay thế chính sách (ví dụ: hiện trạng)

• Biện minh công việc rành mạch và tìm kiếm người bảo trợ cấp cao có thể trao quyền đối với

dự án Áp dụng HIA trong những lãnh vực chính sách ngoài y tế có thể vấp một số phản kháng khi nó được hiểu là ít thích đáng, tốn thời gian hoặc tốn tiền

• Tập trung vào các hệ quả chính sách, hoặc nếu chưa rõ, hãy triển khai và sử dụng những viễn ảnh

• Sử dụng những nhóm đánh giá đa khung bao gồm những chuyên gia YTCC ở nơi nào có thể Nếu nhóm HIA nội bộ không thành thạo thực hiện HIA thì hãy dùng người thực hành HIA có kinh nghiệm hoặc bảo đảm có những người trong nhóm tham dự khóa đào tạo HIA

• Nếu người Maori không lãnh đạo nhóm thực hiện HIA thì điều quan trọng là trong nhóm HIA phải có người Maori

• Chuẩn bị để nghiên cứu 1 số vấn đề vì thường có khoảng trống thông tin và kiến thức

• Sự liên lạc có hiệu quả là phần không thể thiếu của HIA, đặc biệt là giữa nhân viên thực hiện HIA và các bên có liên quan

• Bảo đảm mối quan hệ tốt ở mức chỉ đạo, cũng như ở mức nhân viên và công chức Nếu 1 cơ quan hợp tác làm việc với 1 cơ quan khác về HIA, cần phải có những cuộc họp trực tiếp giữa các cơ quan chỉ đạo cũng như sự hợp tác ở mức độ công chức

tình huống, sự hiểu biết giới hạn về những tác động tiềm tàng trên sức khỏe đồng nghĩa với sự không quan tâm của cộng đồng Trong trường hợp này, vẫn có thể đánh giá HIA

Bảng 1 trang 25 là bảng kiểm giúp cho những người sử dụng đánh giá có cần thực hiện HIA không ? Bảng này được thiết kế để giúp bạn quyết định xem HIA có cần thiết và phù hợp không

Có thể có ba kết luận khác nhau:

1/ Cần thiết tiến hành HIA

2/ Không cần thiết tiến hành HIA nhưng có thể thực hiện những khuyến cáo để cải thiện những tác động tiêu cực trên sức khỏe

3/ Chưa thể quyết định thế này hay thế kia do thông tin chưa đầy đủ Nếu thông tin hiện có chưa đủ

để quyết định,việc sàng lọc nên được lập lại khi thu thập thông tin đầy đủ hơn

- Nếu có nêu được những ý tưởng hay về tác động, cải tiến hoặc giảm nhẹ, hãy ghi nhận để xem xét sau này trong giai đoạn đánh giá và báo cáo

- Điều quan trọng là phải suy nghĩ rất rộng về những gì ảnh hưởng đến sức khỏe và an sinh vào giai đoạn sớm này Tham khảo bảng 3 trong phần đánh giá để giúp nhận biết những ảnh hưởng này

- Viết ra quyết định là một phần trong ghi nhận tổng thể của quá trình HIA

Kết quả của bảng giúp xác định có nên thực hiện HIA hay không.Thông tin nhận được có thể hữu dụng để đánh giá có quyết định thực hiện HIA không ( hoặc quyết định không tiến tới giai đoạn kế

tiếp) Nếu tiến trình này đưa đến quyết định thực hiện HIA thì tiến hành giai đoạn kế tiếp là Xác định phạm vi

Bảng 1 : bảng kiểm sàng lọc

Đặt câu hỏi Trả lời ở đây

Theo bạn biết Nên làm HIA Không cần làm HIA Đánh giá mức độ

chắc chắn câu trả lời cho các câu hỏi (cao, trung bình, thấp)

Việc thay đổi chính sách

theo đề xuất có khả năng

định sức khỏe như yếu tố

kinh tế xã hội, yếu tố môi

trường hoặc là lối sống hay

không? xem bảng 3 ở phần

thẩm định)

có/ không biết không

Việc thay đổi chính sách

theo đề xuất có khả năng

những nhóm thiệt thòi hay

dễ bị nguy hiểm trong quần

chiều hướng gia tăng một

cách mất cân đối ở người

Maori hay không?

có/ không biết không

Có những mối quan tâm của

trên sức khỏe không?

có/ không biết không

Trong giai đoạn này bạn sẽ:

1 / viết một kế hoạch đánh giá (hoặc kế hoạch dự án) để bắt đầu công việc

2 / quyết định chiều sâu của HIA và sử dụng công cụ đánh giá nào

HIA là một quá trình lặp đi lặp lại và xác định phạm vi có thể liên tục trong suốt quá trình HIA Ví

dụ, nếu thông tin mới xuất hiện gây nghi ngờ những giả định trước đó, bạn có thể trở lại giai đoạn xác định phạm vi sau đó và tái- xác định phạm vi ( re- scope) công việc theo một cách nào đó Nó giúp để nhớ rằng hiếm khi có thể xác định tất cả các vấn đề liên quan

Một mục tiêu đặc thù của quá trình xác định phạm vi là xác định giới hạn của công việc (cần cả qui

mô lẫn chiều sâu của phân tích), và mối liên quan với công việc khác như thế nào Các mục tiêu cho công việc phải được xác định Việc xác định các tài nguyên cần cho HIA cũng rất quan trọng, bao gồm xác định nhóm dự án

Dựa trên các câu trả lời cho những câu hỏi trên (và bất kỳ những vấn đề liên quan khác), một kế hoạch đánh giá có thể được soạn thảo để đưa ra các thông số cho công việc Điều này sẽ giúp thiết lập chính xác những gì sẽ liên quan đến công việc, những ai sẽ thực hiện công việc, và khi nào công việc sẽ được thực hiện (tức là tiến trình phân biệt với nội dung)

Tiến trình HIA có hai chức năng:

1 / Quyền sở hữu (ownership), đảm bảo rằng các nhà hoạch định chính sách có ý thức về quyền sở hữu của quá trình HIA, xem HIA như một phần của chương trình nghị sự của họ và đảm bảo rằng

họ nghiêm túc xem xét các kết quả của HIA

2 / Đánh giá – thực hiện công việc HIA

Chức năng quyền sở hữu đòi hỏi một hoặc hai nhà hoạch định chính sách hoặc quản lý cấp cao chịu trách nhiệm về HIA (hoặc đối với HIA lớn, có thể yêu cầu một hội đồng quản trị dự án) Đối với chức năng thứ hai, đòi hỏi một nhóm làm việc của những nhà hoạch định chính sách hoặc các nhà thầu là những người thực sự làm công việc đó

Lựa chọn người thích hợp để tham gia vào nhóm thực hiện HIA là rất quan trọng - thường là phải chọn người trình độ kỹ thuật hoặc chuyên gia có kinh nghiệm Có lẽ tốt nhất là hạn chế nhóm này ở những người liên quan đến công việc "thực hành" hơn là bao gồm các cố vấn Trong một số trường hợp, nó có thể hữu ích khi có một nhóm tư vấn bổ sung để nhận xét về công việc khi công việc tiến triển

Ghi lại cách thức làm việc cũng rất quan trọng Ví dụ, bạn có thể xem xét băng ghi những sự kiện quan trọng như hội thảo hay cuộc họp tham vấn

Việc triển khai chiến lược tham gia và giao tiếp là một phần của kế hoạch đánh giá, nó quan trọng ngay cả nếu nó chỉ liên quan đến một nhóm chuyên gia hay tổ chức giới hạn Bản chất và mức độ tham gia theo yêu cầu sẽ phụ thuộc vào chính sách đang được nói đến Nếu người Maori không đứng đầu thực hiện HIA, thì điều quan trọng là đưa người Maori làm thành viên của đội HIA Cuối cùng, điều quan trọng là phải xem xét vấn đề lượng giá HIA là phần công việc xác định phạm

vi

Ví dụ:

- HIA sẽ được lượng giá như thế nào để cho thấy nó đã được thực hiện tốt chưa và có thêm điều gì cho chất lượng của quyết định chính sách?

- các nguồn lực liên quan việc đánh giá công việc là gì?

- việc lượng giá công việc xác thực như thế nào?

Việc lượng giá cần có sự phản ánh về quy trình và nhận phản hồi từ các nhà hoạch định chính sách

để xem HIA đáp ứng yêu cầu của họ đến mức độ nào Bộ câu hỏi gợi ý giúp cho việc này sẽ được cung cấp trong chương đánh giá (eveluation section)

Hướng dẫn:(guidance)

Xác định phạm vi - bắt đầu:

một số câu hỏi có thể được yêu cầu để giúp thực hiện tiến trình xác định phạm vi bao gồm:

- mục đích và mục tiêu của HIA?

- phạm vi và các giới hạn của HIA?

+ Điều gì được đưa vào và bị loại trừ?

+ Giới hạn về thời gian và địa điểm?

+ Khi nào sẽ thực hiện đánh giá?

+ Thời gian thực hiện bao lâu?

- Ai sẽ thực hiện HIA và cần có kỹ năng gì?

- Các bên liên quan nào tham gia vào việc đánh giá chính sách?

- Phạm vi địa lý của HIA? (nghĩa là cộng đồng nào đang được xem xét – một vùng đặc biệt hay khu vực chính quyền địa phương, toàn bộ New Zealand, gia đình có con cái ở New Zealand?)

- Phạm vi thời gian của HIA? (nghĩa là bạn quan tâm đến 5 năm tới hoặc những gì xảy ra trong 20 năm?) Bạn sẽ giảm mức tác động trong tương lai bao nhiêu?

- Nếu toàn bộ chính sách không được đánh giá, thì những phần nào của chính sách được đánh giá?

- Sẽ sử dụng chính sách so sánh nào đối với HIA: lựa chọn chính sách thay thế, hoặc so sánh với hiện trạng?

- Những dữ liệu nào có sẵn, hoặc cần thu thập, để giúp mô tả những lựa chọn chính sách thay thế

hoặc tình trạng hiện tại?

- Nếu những hệ quả của chính sách này vẫn chưa được biết, cần phải đưa ra 1 số giả định để dự đoán các hệ quả có thể xảy ra?

- Những mối quan tâm nào của cộng đồng về lĩnh vực chính sách được nêu ra?

- Ai là những người quan trọng để tham khảo ý kiến như là một phần HIA? (Hãy suy nghĩ 1 cách có

hệ thống ai là người quan trọng có liên quan)

- Kế hoạch đánh giá có thể được soạn thảo để đưa ra những cột mốc chính và khung thời gian của HIA không?

- Các thông số nào để lượng giá HIA?

- Ngân sách và các nguồn tài trợ nào cho HIA và những việc liên quan ?

- Những phương pháp nào có thể được sử dụng trong HIA? (Xem giai đoạn thẩm định để có câu trả lời ban đầu cho câu hỏi này)

- Có những mối liên hệ nào có liên quan đến những thủ tục pháp luật (ví dụ, qui trình chấp thuận

về nguồn tài nguyên [phần 32 của Đạo luật quản lý nguồn tài nguyên], phân tích về giới, các thủ tục cần tư vấn, các báo cáo về tác động mang tính pháp lý)

Quyết định mức độ HIA

Có thể được sử dụng những công cụ HIA khác nhau để kiểm tra chính sách tương đối chi tiết Những công cụ đó có thể thực hiện từ một lượng giá ngắn gọn đến HIA toàn diện hơn Trong tài liệu này, hai công cụ được đưa ra : lăng kính sức khỏe và lượng giá sức khỏe Bạn cần phải đưa ra quyết định về mức độ HIA sử dụng Hai hệ quả để đi đến quyết định, và các công cụ thẩm định tương ứng như sau:

Độ sâu đánh giá công cụ thẩm định tương ứng

HIA ngắn gọn Lăng kính sức khỏe

HIA toàn diện hơn Công cụ thẩm định sức khỏe

Một đánh giá ngắn gọn (lăng kính sức khỏe) được sử dụng khi thời gian và nguồn tài nguyên giới hạn hạn chế khả năng thực hiện một đánh giá sâu hơn Trong môi trường chính sách, điều này có thể là mức đánh giá thực tế nhất Tuy nhiên, một đánh giá chi tiết hơn (công cụ thẩm định sức khỏe)

có thể cung cấp thông tin toàn diện và thuyết phục hơn

Bảng sau đây có thể giúp bạn quyết định mức độ HIA nào là thích hợp (và vì thế sẽ sử dụng một trong hai công cụ thẩm định) Bảng sẽ được hoàn tất theo 2 bước:

1 / Trả lời các câu hỏi, sau đó

2 / Xác định mức độ toàn diện thích hợp nhất - hoặc ít toàn diện hoặc toàn diện hơn

Điều quan trọng là hãy nhớ rằng mỗi tình huống sẽ khác nhau, tuy nhiên, những trường hợp đặc biệt phải được chú ý đến Cuối cùng, việc quyết định về mức độ đánh giá tốt nhất trong mỗi tình huống sẽ tùy thuộc vào sự đánh giá và xét đoán qua thực tế

Bảng 2: Bảng kiểm xác định phạm vi - chọn lựa mức độ HIA thích hợp

Câu hỏi Trả lời Hướng dẫn chọn mức

Cần thay đổi chính

sách ở mức độ khẩn Nếu mức độ khẩn cấp tương đối cao, thì hãy

cấp nào? chọn một công cụ ít toàn

Mức độ quan tâm về

chính trị? Mức độ quan tâm về chính trị càng cao, công

cụ càng toàn diện hơn

Có những lý do

chính trị nào khác

không?

Sự thay đổi chính sách càng phức tạp về chính trị, công cụ càng toàn diện hơn

Mức độ quan tâm

của cộng đồng?

Mức độ quan tâm của cộng đồng về sự thay đổi chính sách càng cao, công

cụ càng toàn diện hơn

Có "cửa sổ cơ hội"

cho công việc

không?

Xem xét có "cửa sổ cơ hội" không (nghĩa là kịp thời, phổ biến, ủng hộ về chính trị Nếu cửa sổ đóng, hãy chọn công cụ ít toàn diện hơn

Mức độ sẵn có của

nguồn nhân lực?

Nguồn lực càng cao, công

cụ càng toàn diện hơn

- Viết ra quyết định và biện hộ cho sự lựa chọn của bạn

- Nếu có một loạt lựa chọn chính sách, lặp lại bảng đối với từng chính sách thay thế

- Xin lưu ý rằng các hướng dẫn có trong cột thứ ba chỉ là đề xuất hướng dẫn mà thôi, bạn có thể lựa chọn khác theo ý mình

- Nếu có những ý tưởng tốt về tác động, cải thiện hoặc giảm nhẹ được nêu ra, hãy ghi nhận để xem xét sau trong giai đoạn thẩm định và báo cáo

BƯỚC 3: THẨM ĐỊNH VÀ BÁO CÁO

Lời tựa

Giai đoạn này của HIA tập trung vào việc mô tả những lợi ích và những nguy cơ tiềm tàng đối với sức khỏe, sau đó xác định bản chất và tầm quan trọng của chúng Để làm được điều này, những yếu