kỹ thuật trồng sầu riêng

Độ cao so với mặt biển: Cây sầu riêng không đòi hỏi khắt khe về độ cao so với mặt biển, vùng Di Linh, Đức Trọng tỉnh Lâm Đồng có độ cao khoảng 1.100m, sầu riêng vẫn phát triển tốt, tuy

Kỹ thuật trồng Sầu Riêng

I Yêu cầu sinh thái:

I.1 Nhiệt độ, độ ẩm lượng mưa: Cây sầu riêng có thể sinh trưởng, phát

triển ở nhiệt độ từ 24 - 30oC, ẩm độ không khí 75 - 80% Khi cây ra hoa cần

có nhiệt độ không khí từ 20 - 22oC, độ ẩm 50 - 60% Lượng mưa từ 1.600 - 4.000mm/năm, nhưng tốt nhất là 2.000mm/năm, mùa khô không quá 3 tháng, khi trái già, chín không có mưa

I.2 Độ cao so với mặt biển: Cây sầu riêng không đòi hỏi khắt khe về độ

cao so với mặt biển, vùng Di Linh, Đức Trọng tỉnh Lâm Đồng có độ cao khoảng 1.100m, sầu riêng vẫn phát triển tốt, tuy nhiên thời gian thu hoạch quả

ở vùng cao có chậm hơn ở vùng đồng bằng khoảng 2 tháng

I.3 Đất trồng: Cây sầu riêng có thể sinh trưởng, phát triển trên nhiều

loại đất khác nhau Nhưng tốt nhất là loại đất thịt, thoát nước tốt, gần nguồn nước tưới, hàm lượng muối trong đất không cao hơn 0,02% pH từ 4,5 - 6,5; nếu trồng ở đất có pH 5,5 - 6,5 hạn chế sự phát triển của nấm Phytophthora - Palmivora hại cây

II Giống sầu riêng:

II.1 Nhân giống: Có thể trồng sầu riêng bằng hạt, nhưng hiện nay các

vùng sầu riêng trồng bằng cây ghép là chủ yếu, dùng phương pháp ghép mắt hoặc ghép cành

II.2 Tiêu chuẩn cây giống tốt: Có nguồn gốc ở Trung Quốc, thích hợp

nhiều vùng núi cao ở miền Bắc Gốc ghép phải thẳng, đường kính gốc ghép 1,0 - 1,5cm bộ rễ phát triển tốt Thân thẳng, số cành lá từ 3 cành cấp 1 trở lên, các lá ngọn đã trưởng thành nhanh tốt và có hình dạng, kích thước đặc trưng của giống Chiều cao cây giống (từ mặt giá thể bầu rơm đến đỉnh chồi) từ 80cm trở lên

- Độ thuần: Cây giống sản xuất phải đảm bảo chất lượng và sản xuất phải đúng như tên gọi ghi trên nhãn hiệu Cây giống sinh trưởng khỏe, không

có sâu bệnh như bệnh thán thư, bệnh phytophthora, rầy phấn

II.3 Những giống sầu riêng phổ biến hiện nay:

II.3.1 Giống sầu riêng Cơm vàng sữa hạt lép (thường gọi là giống sầu riêng Chín Hoá)

Hiện đang được trồng khá phổ biến ở các tỉnh: Bến Tre, Bình Phước,

Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu, Tiền Giang, Vĩnh Long, Cần Thơ, Tây Nguyên Cây có đặc tính sinh trưởng tốt, dạng tán hình tháp, lá thuôn dài, mặt trên bóng láng và có màu xanh đậm, cho quả sớm đối với cây ghép sau 4 năm trồng nếu được chăm sóc tốt Mùa thu hoạch từ tháng 5 - 6 dương lịch hàng năm Thời gian ra hoa đến thu hoạch từ 3,5 - 4 tháng Năng suất cao và khá ổn định (300kg/cây/năm, đối với cây khoảng 20 năm tuổi)

Quả to 2,5 - 3kg/quả, dạng hình cầu cân đối, đẹp, vỏ trái màu vàng đồng

đều khi chín, cơm quả màu vàng, không sơ, không sượng, vị béo ngọt, mùi thơm, hạt lép nhiều và tỷ lệ cơm khá cao (28,8%), hơi nhão nếu để muộn Vì vậy nên hái sớm khi một đoạn đầu gai chuyển sang màu nâu (chủ vườn gọi là cháy gai) khoảng 6- 7mm

II.3.2 Giống sầu riêng Ri 6: Hiện đang được trồng khá phổ biến ở các

tỉnh: Bến Tre, Bình Phước, Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu, Tiền Giang, Vĩnh Long, Cần thơ

Cây có đặc tính sinh trưởng khá, phân cành ngang đẹp, dạng tán hình tháp, lá hình xoan và có màu xanh đậm trên mặt Cây ghép cho quả khá sớm sau 3 năm trồng nếu được chăm sóc tốt Mùa thu hoạch từ tháng 5 - 6 dương lịch hàng năm Thời gian ra hoa đến thu hoạch từ 3 - 3,5 tháng Năng suất khá cao và khá ổn định (200kg/cây/năm, đối với cây khoảng 12 năm tuổi)

Trái có trọng lượng trung bình 2 - 2,5kg/trái, có hình elip, vỏ quả màu vàng khi chín, cơm quả có màu vàng đậm, không sơ, không sượng, ráo, vị béo ngọt, thơm, hạt lép nhiều và tỷ lệ cơm cao (33%)

II.3.3 Giống sầu riêng Monthong

Hiện đang được trồng ở các tỉnh: Bến Tre, Bình Phước, Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu, Tiền Giang, Vĩnh Long, Cần Thơ, Đắc Lắc

Cây có đặc tính sinh trưởng khá tốt, dạng tán hình tháp, lá thuôn dài,

dương lịch hàng năm Thời gian từ ra hoa đến thu hoạch từ 3,5 - 4 tháng Năng suất khá cao và khá ổn định (140kg/cây/năm, đối với cây khoảng 9 năm tuổi) Quả khá to 2,5 - 4,5kg/quả thường có dạng hình trụ, vỏ quả màu vàng nâu khi chín, cơm quả màu vàng nhạt, sơ to trung bình, thường không sượng (ít sượng vào tháng 7 - 8 dương lịch), ráo, vị ngọt béo, thơm trung bình, hạt lép nhiều, tỷ lệ cơm cao (31,3%) Đây là giống có thể bảo quản bằng phương pháp đông lạnh

III Kỹ thuật trồng và chăm sóc:

III.1 Vườn trồng sầu riêng:

III.1.1 Đào mương lên líp: Vùng ĐBSCL và những nơi có điều kiện

tương tự cần có hệ thống mương líp thông nhau để thuận tiện cho việc di chuyển trên vườn cũng như cung cấp và thoát nước kịp thời cho vườn cây khi cần thiết Mương líp có kích thước như sau: Mương rộng 2m, líp rộng 5 - 6m (nếu trồng hàng đơn) và 7 - 8m (nếu trồng hàng đôi)

III.1.2 Trồng cây chắn gió: Nếu vườn có diện tích lớn thì nên chia

thành lô nhỏ 10 - 20ha và chọn cây có độ cao hợp lý, gỗ chắc, khó đổ ngã để trồng quanh vườn và đường phân lô làm cây chắn gió cho vườn sầu riêng

III.1.3 Khoảng cách trồng: Nên trồng với khoảng cách như sau:

- Vùng Đồng bằng sông Cửu Long: 8m x 6m - 7m, mật độ 178 - 208 cây/ha

- Miền Đông Nam Bộ: 10m x 8m, mật độ 125 cây/ha nếu có sử dụng cơ giới trên vườn

III.1.4 Trồng cây thụ phấn: Sầu riêng là cây tự thụ phấn, nhưng quả tự

thụ phấn sẽ nhỏ và thường méo mó hơn quả được thụ phấn chéo Do đó, có thể trồng 1 giống hoặc nhiều giống xen lẫn với nhau trên vườn để sự thụ phấn chéo làm quả sầu riêng lớn hơn năng suất cao hơn

Bố trí các giống sầu riêng trên vườn theo sơ đồ sau:

Ghi chú:

+ Sơ đồ1: Bố trí 2 giống trên vườn

+ Sơ đồ 2: Bố trí 2 giống sầu riêng trên vườn; cứ 2 hàng giống A (giống chủ lực) thì 1 hàng giống B

III.2 Kỹ thuật trồng và chăm sóc:

III.2.1 Thời vụ trồng: Cây sầu riêng có thể trồng được quanh năm,

nhiều nơi trồng vào đầu mùa Hè để giảm bớt chi phí chăm sóc ở Miền Trung lại không nên trồng vào mùa mưa vì thường gặp gió, bão

III.2.2 Chuẩn bị đất trồng và cách trồng: Nên đắp ụ để trồng sầu riêng

(ụ đất rộng 1m, cao hơn mặt đất tự nhiên hay mặt líp khoảng 50 - 60cm) và

đào hố trồng trên ụ đã đắp, hố trồng có kích thước 0,6m x 0,6m x 0,6m Sau

đó bón phân vào hố đã đào gồm 15kg phân hữu cơ + 0,5kg Super lân + 0,2kg NPK (15:15:15) hoặc NPKMg:( 15: 15: 6: 4) + vôi 0,5 - 1kg + thuốc sát trùng Regent 10 - 12g Số lượng phân này được trộn đều với lớp đất mặt để hạn chế

sự tiếp xúc trực tiếp của rễ cây với phân bón

Đặt cây con: Đặt cây vào hố trồng, lấp đất ngang mặt bầu cây con, cắm cọc giúp cây khỏi đổ ngã, che bớt ánh sáng và tưới nước ngay sau khi trồng Chú ý khi vận chuyển cây giống, khi tháo bao nilông của bầu cây phải cẩn thận để cây không bị thương tổn

III.2.3 Tủ gốc giữ ẩm: Cần sử dụng rơm hoặc cỏ khô phủ 1 lớp dày 10 -

20cm, cách gốc 10 - 15cm tuỳ theo cây lớn hay nhỏ để giữ ẩm, bớt công tưới nước, nhưng mùa mưa nên bỏ rơm tủ vì dễ gây bệnh và cũng là ổ chứa mối hại

III.2.4 Làm cỏ, trồng xen: Trồng xen những cây ngắn ngày trong vườn

sầu riêng để hạn chế cỏ dại phát triển Trong năm đầu cỏ dại phát triển mạnh, phải diệt cỏ bằng tay, máy cắt cỏ hoặc bằng thuốc hoá học như: Glyphosate, Gramoxone

III.2.5 Tưới nước: Giai đoạn cây con mới trồng tưới ẩm mỗi ngày 1 lần

trong khoảng 4 tháng Sau đó chỉ tưới khi gặp hạn Giai đoạn cây ra hoa kết quả cần ẩm nhưng thời kỳ này ở miền Nam đang là mùa khô nên cần tưới cách ngày giúp hoa phát triển tốt, hạt phấn mạnh khoẻ Sau khi đậu quả tiếp tục tưới, tăng dần lượng nước giúp quả phát triển Nhưng tưới quá nhiều sẽ làm rụng hoa, rụng quả và cơm sầu riêng có thể bị nhão

III.2.6 Tỉa cành tán: Cành cần cắt tỉa: Các loại cành mọc đứng bên

trong tán, ốm yếu, bị sâu bệnh, mọc quá gần mặt đất

Giữ lại các cành: Các cành mọc ngang, khoẻ mạnh ở độ cao 1m so với mặt đất (khi cây cho trái)

Công tác tỉa cành tạo tán cần được tiến hành thường xuyên, liên tục mới

có thể tạo được cây sầu riêng có bộ tán thông thoáng cân đối Chú ý cần quét vôi vào vết cắt có đường kính > 1cm

III.2.7 Tỉa hoa, tỉa quả:

III.2.7.1 Tỉa hoa: Cây sầu riêng ra rất nhiều hoa nhưng thường tập trung

thành 3 đợt chính Hoa cần được tỉa thưa, có 2 cách như sau:

- Tỉa hoa thưa của đợt 1 và đợt 3, không tỉa hoa ra đợt thứ 2

- Tỉa thưa hoa ra đợt thứ 2, không tỉa thưa những hoa ra đợt 1 và đợt 3 Tỉa hoa theo cách nào là tuỳ thuộc vào ý định của thời điểm thu hoạch trái của nhà vườn, nhưng không nên giữ lại tất cả các hoa ảnh hưởng đến việc thụ phấn và đậu quả

III.2.7.2 Tỉa quả: Công việc tỉa quả được chia làm 3 lần chính như sau:

- Lần 1: Tỉa trái vào tuần thứ 3 hoặc 4 sau khi hoa nở và cần kết thúc trước khi quả phát triển nhanh (khoảng tuần thứ 5 sau khi hoa nở) Cắt tỉa các loại quả đậu dày đặc trên chùm (mỗi chùm không nên để nhiều hơn 2 trái), tỉa

bỏ quả méo mó, sâu bệnh

- Lần 2: Tỉa quả vào tuần thứ 8 sau khi hoa nở Cần tỉa những quả có

dấu hiệu phát triển không bình thường để có thể điều chỉnh lại sự cân bằng

dinh dưỡng giúp quá trình tạo cơm quả được thuận lợi

- Lần 3: Tỉa quả vào lần thứ 10 sau khi hoa nở, cắt tỉa những quả có hình

dạng không đặc trưng của giống, tạo thuận lợi cho sự phát triển cơm, kích

thước và hình dáng quả

III.2.8 Bón phân :

III.2.8.1 Giai đoạn cây con và những năm đầu cho quả: Bón 5 - 10kg

phân gà/gốc kết hợp với phân vô cơ theo công thức N: P: K: Mg = 18: 11: 5: 3

hoặc: 15: 15: 6: 4 Theo liều lượng và số lượng bón như sau:

Liều lượng và số lần bón phân theo tuổi cây

Tuổi cây Liều lượng (kg/cây/năm) Số lần bón trong năm

III.2.8.2 Giai đoạn cho quả ổn định: Đối với cây có đường kính tán 5 -

6m đang phát triển bình thường có thể bón như sau:

- Lần 1: Ngay sau khi thu hoạch xong cần tiến hành tỉa cành, bón phân

gà hoai mục 20 - 30kg/cây (hoặc phân Humix, Dynamic lifter theo liều lượng

khuyến cáo trên bao bì) kết hợp với phân vô cơ có hàm lượng đạm cao theo

công thức N: P: K: Mg (18: 11: 5: 3 hoặc 15: 15: 6: 4) với liều lượng 2 -

3kg/cây

- Lần 2: Trước ra hoa 30 - 40 ngày bón phân vô cơ có hàm lượng lân cao theo công thức N: P: K (10: 50: 17) với liều lượng 2 - 3kg/cây để giúp quá trình ra hoa dễ dàng

- Lần 3: Khi quả sầu riêng to bằng quả chôm chôm cần bón phân có hàm lượng kali cao theo công thức N: P: K: Mg (12: 12: 17:2) với liều lượng 2

- 3kg/cây

- Lần 4: Trước khi quả chín 1 tháng bón 2 - 3kg phân như NPK (16 - 16

- 8) kết hợp với 1 - 1,5kg phân KNO3 để tăng chất lượng quả Chú ý lần bón phân này không trễ hơn 1 tháng trước khi thu hoạch, bón muộn sẽ có nhiều nguy cơ làm giảm phẩm chất quả như cơm bị sượng và nhão

Ngoài ra có thể sử dụng phân bón lá có hàm lượng kali cao để góp phần nâng cao năng suất phẩm chất quả Phun phân bón lá làm 5 lần, mỗi lần cách nhau 1 tuần bắt đầu từ tuần thứ 5 đến tuần thứ 9 sau khi đậu quả

III.2.9 Xử lý ra hoa sớm: Có thể xử lý để sầu riêng ra hoa sớm hơn

chính vụ như:

- Tạo khô hạn: Ngay sau khi thu hoạch vụ trước tiến hành bón phân, tưới nước giúp cây hồi phục nhanh Khi cây đã ra được ít nhất 2 lần đọt ( lần đọt cuối cùng đã chuyển sang giai đoạn thuần thục) và bón phân lần 2 đã được 30

- 40 ngày, cần tạo khô hạn cho cây

+ Quét dọn tất cả các vật liệu tủ gốc, không tưới nước, tháo cạn nước trong vườn (áp dụng cho vùng có đào mương lên líp)

+ Phủ vải nhựa: Khi đất bên dưới tán cây khô ráo tiến hành phủ vải nhựa, nhằm đảm bảo nước không đến được vùng rễ cây

- Ngoài ra, phun phân bón lá có hàm lượng lân và kali cao để giúp quá trình ra hoa được thuận lợi hơn

Điều kiện để cây sầu riêng ra hoa và phát triển hoa: Cây thật khoẻ mạnh

và cân đối dinh dưỡng Có thời gian khô hạn liên tục từ 7 - 14 ngày Nhiệt độ không khí từ 20 - 22oC, ẩm độ 50 - 60% Chú ý: việc tạo khô hạn phải thật tốt thì cây sầu riêng mới có thể ra hoa

III.2.10 Thụ phấn nhân tạo: Thực hiện thụ phấn nhân tạo vào lúc 21 -

22 giờ để giúp quả sầu riêng đầy đặn không bị lép

IV Phòng bệnh hại chính

IV.1 Sâu đục quả (Conogethes punctiferalis (Guenée)):

Sâu trưởng thành đẻ trứng trên vỏ quả non, sâu non nở ra thường ăn ở phần vỏ sau đó đục vào trong quả, sâu non hóa nhộng ngay trên đường đục hoặc ra ngoài và hoá nhộng trên vỏ quả

Phòng trị: Dùng túi chuyên dùng để bao quả Cắt tỉa quả xấu phát triển

kém, trái bị nhiễm trong chùm quả Dùng bẫy đèn với ánh sáng tím để bẫy sâu trưởng thành vào đêm Tạo điều kiện cho thiên địch (ong, bọ xít, kiến ) phát triển để hạn chế sâu hại Phun thuốc Cymbush, Sagosuper, Karate theo hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật

IV.2 Rầy phấn (Allocaredara malayensis Crawford): Đây là đối tượng

gây hại rất quan trọng trên cây sầu riêng Rầy trưởng thành và ấu trùng thường sống ở mặt dưới lá và chích hút những lá non, lá bị hại thường có những chấm vàng, khi bị hại nặng lá thường khô, cong lại và rụng hàng loạt ảnh hưởng đến

sự phát triển, ra hoa và đậu quả của cây

Phòng trị: Điều khiển cây ra đọt non đồng loạt để trừ rầy Phun nước

khi lá vừa mở để giảm mật độ rầy, bảo vệ thiên địch đối với rầy như ong ký sinh họ Encyrtidae, bọ rùa và nhện Khi mật độ rầy cao có thể dùng các loại thuốc như: Butyl, Bascide, Actara, Applaud, Confidor phun theo liều lượng

sử dụng theo hướng dẫn của chuyên môn

IV.3 Rệp sáp (Planococcus sp)

Rệp sáp gây hại trên sầu riêng từ khi còn non Ngoài ra chúng còn tiết ra mật đường tạo điều kiện thuận lợi cho nấm bồ hóng phát triển làm giảm giá trị thương phẩm của quả

Phòng trị: Phun nước vào quả có thể rửa trôi rệp sáp trên quả Tỉa bỏ

những quả non bị nhiễm nặng Tránh trồng xen với những cây bị nhiễm rệp sáp như mãng cầu, Phun thuốc khi rệp cao bằng Pyrnex, Supracide, Fenbis, Dầu D - C Tron plus,

IV.4 Bệnh xì mủ chảy nhựa (do nấm Phytophthora palmivora):

cây sát mặt đất và di chyển lên vỏ của thân cây làm thân cây bị biến màu nâu, sau đó bị thối và chảy nhựa

Phòng trị: Đối với vườn mới trồng nên thiết kế líp trồng cao ráo và vị trí

trồng phải cách mặt nước cao nhất hằng năm từ 70 - 100cm Chọn giống có tính chống chịu bệnh cao để dùng làm gốc ghép như giống lá quéo Trồng với mật độ thấp, khoảng cách cây từ 8 - 10m, tạo điều kiện thông thoáng Bón phân chuồng tạo cho đất tơi xốp và cung cấp các nguyên tố vi lượng cho cây, hạn chế độ ẩm cao trong vườn nhất là trong mùa mưa

Trên vườn sầu riêng đang cho quả nên tỉa cành tạo tán, giúp cây thông thoáng kết hợp với việc tái tạo hệ thống thoát nước thật tốt trong mùa mưa, tránh bộ rễ bị thối do ngập nước Bơm thuốc Phosphonate vào thân cây để ngừa nấm Phytophora palmivora gây hại từ bộ rễ Phát hiện sớm cây bị bệnh chảy mủ để cạo sạch vết bệnh và dùng Super Mexyl MZ 72WP, Alpine 80WP, Ridomyl Gold, Aliette liều lượng từ 30 - 50g/1 lít nước quét lên vết bệnh vài lần Có thể dùng các loại thuốc trên tưới xung quanh gốc theo nồng độ từ 30 - 50g/10 lit nước

IV.5 Bệnh thán thư (do nấm Collectotrechim zibethinum):

Bệnh thán thư khá phổ biến trên cây sầu riêng, vết bệnh thường bắt đầu

từ mép lá hay từ chóp lá lan dần vào trong phần phiến lá có màu nâu đậm, vết bệnh điển hình là để lại các đường viền tròn có màu nâu đậm dọc theo hai bên gân chính của lá Thường bệnh xuất hiện trên cây kém phát triển, nhất là trong mùa nắng hay sau khi thu hoạch

Phòng trị: Tạo vườn thông thoáng, tỉa bỏ và tiêu huỷ những cành bị

bệnh nặng Cung cấp nước và phân bón đầy đủ cho cây sinh trưởng và phát triển bình thường Phun thuốc khi cây vừa xuất hiện bệnh bằng các loại thuốc như: Bandazol 50WP, Benomyl 50WP, Thi - M 500SC, Masin 70WP, Bavistin 50FL, Benlat 50WP nồng độ 0,1% hoặc sử dụng Manzate, Appencarb theo hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật

IV.6 Bệnh thối hoa (do nấm Fusarium sp):

Hoa bị bệnh gây hại có màu nâu đen, vết bệnh hơi lõm xuống, vết bệnh bắt đầu từ 2 mảnh vỏ bao quanh hoa, sau đó lan dần vào trong phần cánh hoa làm cho hoa thối và rụng

Phòng trị: Tỉa cành tạo tán cho cây và vườn cây thông thoáng, nên tỉa

bớt và để các hoa trên cành thưa, làm vệ sinh và tiêu huỷ các hoa nhiễm bệnh rơi rụng dưới tán cây Phun thuốc phòng khi hoa chuẩn bị nở như: Thio - M 500SC 10 - 15ml/8 lít, Rovral 10 - 20g/bình 8 lít, Hạt vàng 50WP 10 - 20g/bình 8 lít, Champion 77WP 15 - 20g/bìn 8 lít nước, Glory 50 SC 5 - 8ml/bình 8 lít, và các loại thuốc gốc đồng (Cu) khác theo hướng dẫn của cán

bộ kỹ thuật

IV.7 Bệnh nấm hồng (do nấm Corticium salmonicolor):

Nấm bệnh thường gây hại trên các cành cây rậm rạp Nấm thường tạo một lớp tơ nấm lúc đầu có màu trắng lục sau đó chuyển sang màu hồng nhạt phát triển xung quanh vỏ cành cây, nấm hút dinh dưỡng làm vỏ cành chỗ bị

hại khô và rụng lá cả cành, cuối cùng làm cành chết khô

Phòng trị: Cần trồng cây với mật độ thưa, tỉa cành cho cây thông

thoáng, tỉa bỏ và tiêu huỷ các cành bị bệnh Phun ngừa các loại thuốc như: Vanicide 5SL, Hạt vàng 50WP 10 - 20 g/bình 8 lít, Bonanza 10 - 20g/bình 8 lít, Rovral 10 - 20 g/bình 8 lít, Metazeb 72WP 20 - 25g/bình 8 lít

V Thu hoạch bảo quản:

Nên thu hoạch quả từ trên cây không để quả rụng xuống đất, cần chú ý tránh làm trầy xước quả, giữ quảnơi thoáng mát để giảm sự thiệt hại ở giai

đoạn sau thu hoạch

Nên xử lý thuốc Aliette 80WP 20g/8 lít nước hoặc Agrifos 400 10ml/8 lít nước phun trực tiếp vào quả sầu riêng trên cây ở thời điểm 1 tuần trước khi thu hoạch