Kế toán thuế GTGT

Kế toán thuế GTGT

Lời nói đầu

Cũng nh các nớc khác trên thế giới, ở nớc ta thuế là nguồn thu chủ yếu củangân sách nhà nớc, nằm trong hệ thống tài chính - tiền tệ, thờng đóng vai trò đầutàu, thúc đẩy nền kinh tế phát triển, nên phải "đi trớc một bớc"trong cải cách,thích ứng Cùng với quá trình chuyển sang nền kinh tế thị trờng, từ năm 1990

đến 1996, chúng ta đã tiến hành khá thành công bớc I cải cách thuế và hiện nay

đã và đang triển khai cải cách thuế bớc II

Luật thuế giá trị gia tăng (GTGT) đã đợc Quốc hội khoá IX thông qua ngày

10 - 05 - 1997 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1 - 1 - 1999 thay cho luật thuếdoanh thu Đây là sự kiện lớn trong đời sống kinh tế của nớc ta,có ảnh hởng sâurộng đến hoạt động kinh tế -tài chính ở tầm vĩ mô lẫn tầm vi mô của nền kinhtế.Kế toán thuế GTGT liên quan đến tất cả các thành phần kkế toán, từ hạch toánvốn bằng tiền, vật t, hàng hoá, tài sản cố định, công nợ phải thu phải trả, chi phí,doanh thu và thu nhập hoạt động khác, đến chứng từ hoá đơn, nội dung phơngpháp lập báo cáo tài chính, tổ chức cung ứng vật t, hàng hoá và tiêu thụ sảnphẩm, dịch vụ và đặc biệt là phục vụ việc lập cac bảng kê và tờ khai thúê GTGThàng tháng ở các cơ sở sản xuất kinh doanh

Hiểu và triển khai thật tốt các công việc liên quan đến thực hiện thuế GTGT

là là trách nhiệm và cũng là lợi ích củabản thân doanh nghiệp và của cán bộ kếtoán.Thuế GTGT đầu ra là nghĩa vụ của doanh nghiệp phải nộp cho nhà nớc,thuế GTGT đầu vào là quyền lợi đợc trừ hoặc đợc hoàn lại của doanh nghiệp Vìthế kế toán thuế GTGT thực sự là công cụ quan trọng để thực hiện luật thuế mới

Là một thành viên của lớp "Kế toán trởng", em cũng muốn đợc dựa trên cơ sở

phân tích lý luận và thực tiễn để tìm hiểu và nâng cao kiến thức bản thân về “Kế

toán thuế giá trị gia tăng trong việc vận dụng ở nớc ta hiện nay".

Ngoài lời nói đầu và kết luận, nội dung bản bài viết gồm 2 chơng:

Trong phạm vi bài viết chỉ đa ra những vấn đề khái quát mang tính lí thuyết, cha

đi sâu vào thực tế công tác kế toán thuế GTGT tại doanh nghiệp cụ thể Một vài

đề xuất đa ra là những đánh giá của cá nhân trong quá trình nghiên cứu bài viết

Ch ơng I Những vấn đề lý luận cơ bản về kế toán thuế

giá trị gia tăng

I Một số khái niệm:

1 Thuế giá trị gia tăng là gì?

Thuế giá trị gia tăng là thuế gián thu cơ bản tính trên phần giá trị tăng thêmcủa hàng hoá, dịch vụ khi qua mỗi công đoạn sản xuất, lu thông hàng hoá

Thuế GTGT phải trả khi mua sản phẩm hoặc tiêu dùng, thuế GTGT trả chongời cung cấp, nhà cung cấp có vai trò nh một ngời thu hộ Chính phủ, thuếGTGT đợc chuyển tới ngời tiêu dùng cuối cùng

2 Giá tính thuế

Các doanh nghiệp khác nhau thì giá tính thuế cũng khác nhau

 Đối với hàng hoá hoặc dịch vụ đợc bán ra bởi các cơ sở kinh doanh:

Giá tính thuế GTGT là giá bán cha có thuế

Đối với hàng hoá nhập khẩu:

Giá tính thuế GTGT là giá nhập khẩu + thuế nhập khẩu

 Đối với hàng hoá, dịch vụ dùng để trao đổi, sử dụng nội bộ, biếu tặng:Giá tính thuế GTGT đợc xác định theo giá tính thuế của hàng hoá, dịch vụcùng loại hoặc tơng đơng tại thời điểm phát sinh các hoạt động này

 Đối với hoạt động cho thuế:

Giá tính thuế GTGT là khoản tiền thuê nhận đợc tiền thuê trả trớc cho mộtthời gian nhất định cũng phải chịu thuế GTGT

 Đối với hàng bán trả góp:

Giá tính thuế GTGT là giá bán của hàng hoá đã xuất bán (không bao gồmlãi trả góp) và không tính theo số tiền trả góp từng kỳ

 Đối với hoạt động xây lắp:

Giá tính thuế GTGT là giá xây lắp theo hợp đồng cha có thuế:

- Nếuviệc thanh toán đợc thực hiện dựa trên mức độ hoàn thành công việcthì thuế GTGT sẽ đợc tính trên giá hạng mục công trình hoàn thành.

- Nếu nhiều đơn vị cùng tham gia thi công xây dựng công trình, từng nhàthầu sẽ chịu trách nhiệm tính toán và kê khai thuế GTGT đối với phần nhận thầu

mà công trình đã ký kết

 Đối với hoa hồng của các đại lý và các nhà môi giới:

Tiền công và tiền hoa hồng đợc hởng cha trả vào các khoản phí tổn mà cơ

sở thu đợc từ việc thực hiện các hoạt động này Hàng hoá do đại lý bán ra vẫnphải chịu thuế GTGT

Đối với hoạt động giao thông vận tải

Giá tính thuế GTGT là cớc vận tải cha có thuế

 Đối với hàng hoá và dịch vụ đặc biệt nh tem bu điện, vé cớc vận tải, vé sổsố thì giá bán đã có thuế GTGT

Giá cha có thuế GTGT =

* Chú ý:

- Đối với đại lý bán hàng theo đúng giá của nhà sản xuất thì doanh thu của

đại lý là tiền hoa hồng đợc hởng sẽ không thuộc đối tợng chịu thuế GTGT

- Hoạt động vận tải quốc tế bằng đờng hàng không, đờng biển, xe lửakhông phải chịu thuế GTGT

Thuế GTGT cơ sở kinh doanh phải nộp đợc tính và hạch toán theo mộttrong hai phơng pháp: Phơng pháp khấu trừ và phơng pháp trực tiếp

II Tính và hạch toán thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ

A Tính thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ thuế:

1 Đối tợng áp dụng: Phơng pháp này áp dụng cho mọi tổ chức kinh doanh

(trừ trờng hợp áp dụng theo phơng pháp trực tiếp)

- Ưu điểm: Kết quả tính chính xác, đầy đủ, phản ánh đợc thuế đầu ra, đầu

vào

- Nhợc điểm: Phơng pháp này tính toán phức tạp, đòi hỏi đội ngũ kế toán có

trình độ nghiệp vụ cao

2 Công thức tính:

a Thuế GTGT đầu ra

Thuế GTGT Giá bán hàng hoá, dịch vụ Thuế suất

b Thuế GTGT đầu vào đợc khấu trừ

Thuế GTGT đầu vào đợc tính trên hoá đơn Nếu không có hoá đơn doanhnghiệp sẽ không đợc khấu trừ thuế GTGT đầu vào

Thuế đầu vào đợc khấu trừ là số thuế GTGT đầu vào đợc khấu trừ khi muahàng hoá, dịch vụ, tài sản cố định (trong đó bao gồm cả thuế GTGT đầu vàokhông đợc khấu trừ nhng không thể hạch toán riêng)

 Một số trờng hợp đợc xem là thuế đầu vào: Cơ sở kinh doanh mua hàngnông lâm thuỷ sản cha qua chế biến sẽ đợc phép khấu trừ một khoản xem nhthuế đầu vào nh sau:

5% đối với sản phẩm trồng trọt các loại cây lấy nhựa, lấy mủ, lấy dầu mía,cây, chè búp tơi, lúa ngô khoai sắn, sản phẩm chăn nuôi gia súc gia cầm, cá tôm

Thuế Giá mua hàng hoá, dịch vụ gồm cả thuế GTGT Thuế suất

GTGT = - x thuế GTGT

đầu vào 1 + thuế suất thuế GTGT

B Hạch toán thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ

1 Tài khoản sử dụng

Để kế toán thuế GTGT, theo quy định của Bộ Tài chính tại Thông t số100/1998/TT - BTC ngày 15/07/1998 bổ sung vào hệ thống tài khoản kế toán

hiện hành TK 133 "Thuế GTGT đợc khấu trừ" và đổi tên TK 3331 "thuế doanhthu" thành TK 3331 "thuế GTGT phải nộp"

Bên nợ: Số thuế GTGT đầu vào đợc khấu trừ.

Bên có: - Số thuế GTGT đầu vào đã đợc khấu trừ

- Kết chuyển số thuế GTGT đầu vào không đợc khấu trừ

- Thuế GTGT của hàng mua phải trả lại

- Số thuế GTGT đầu vào đã đợc hoàn lại

1.2 TK 3331 "Thuế GTGT phải nộp"

 Nội dung phản ánh: Tài khoản 3331 dùng để phản ánh số thuế GTGT đầu

ra, số thuế GTGT phải nộp, số thuế GTGT đã nộp và số thuế GTGT còn phảinộp vào ngân sách Nhà nớc

 Đối tợng sử dụng: Tài khoản 3331 áp dụng cho các cơ sở kinh doanh nộpthuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ và phơng pháp trực tiếp

Kết cấu và nội dung phản ánh của tài khoản 3331:

- Thuế GTGT đầu ra:

+ Số thuế GTGT đầu ra phải nộp của hàng hoá, dịch vụ đã tiêu thụ

+ Số thuế GTGT đầu ra phải nộp của hàng hoá, dịch vụ dùng để trao đổi,biếu tặng, sử dụng nội bộ.

+ Số thuế GTGT phải nộp của thu nhập hoạt động tài chính, thu nhập bấtthờng

- Số thuế GTGT phải nộp của hàng hoá nhập khẩu

Số d bên có: Số thuế GTGT còn phải nộp cuối kỳ

Số d bên nợ: Số thuế GTGT đã nộp thừa vào Ngân sách nhà nớc

Tài khoản 3331 có 2 tài khoản cấp 3:

 Tài khoản 33311"Thuế giá trị gia tăng đầu ra": Dùng để phản ánh số thuếGTGT đầu ra, số thuế GTGT phải nộp, đã nộp, còn phải nộp của hàng hoá, dịch

vụ tiêu thụ

 Tài khoản 33312 "Thuế giá trị gia tăng hàng nhập khẩu": Dùng để phản

ánh thuế GTGT phải nộp, đã nộp, còn phải nộp của hàng nhập khẩu

2 Hạch toán thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ

2.1.Hạch toán thuế GTGT đầu vào đợc khấu trừ

2.1.1 Khi mua vật t, hàng hoá, tài sản cố định, dịch vụ sản xuất trong nớc.

a Mua hàng hoá và dịch vụ trong nớc dùng vào sản xuất, kinhdoanh hànghoá, dịch vụ chịu thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ thuế

Nếu có hoá đơn GTGT, căn cứ vào hoá đơn GTGT, kế toán ghi sổ các tr ờng hợp sau:

Nếu sử dụng phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ(chịu thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ thuế, kế toán phản án giá trị vật t,hàng hóa nhập kho theo giá thực tế bao gồm: giá mua cha có thuế GTGT đầu vào+ chi phí khâu mua (chi phí thu mua, vận chuyển, bốc xếp, thuê kho bãi, từ nơimua đến kho của doanh nghiệp) Kế toán ghi:

Nợ TK 152, 153, 156, 611 : giá thực tế (cha có thuế GTGT)

Nợ TK 133 (1331): Thuế GTGT đợc khấu trừ

Có TK 111, 112, 113 : Tổng giá thanh toán

- Nếu dùng ngay vào sản xuất, kinh doanh hoá, dịch vụ

Kế toán ghi: Nợ TK 621, 627, 641, 642 : Giá mua cha có thuế GTGT

Nợ TK 133 (1331) : Thuế GTGT đợc khấu trừ

Có TK 111, 112, 113, : Tổng giá thanh toán

- Nếu bán ngay ở cơ sở kinh doanh cho khách hàng không qua nhập kho

Kế toán ghi: Nợ TK 631: Giá vốn hàng bán cha có thuế GTGT

Có TK 111,112, 113, : Tổng giá thanh toán

 Mua hàng hoá, dịch vụ đặc biệt nh tem bu điện, vé cớc vận tải, vé xổ

số, Giá ghi trên vé là giá đã có thuế GTGT

Kế toán ghi: Nợ TK 627, 641, 642 : Giá cha có thuế GTGT

Nợ TK 133: Thuế GTGT

Có TK 111, 112, 113 : Tổng số tiền thanh toán (giá tem, vé )

b Đầu t mua sắm TSCĐ dùng vào sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụchịu thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ thuế

- Nếu mua TSCĐ không phải lắp đặt, đầu t xây dựng cơ bản, căn cứ vàohoá đơn GTGT đã ghi rõ giá mua cha có thuế và thuế GTGT đầu vào

Kế toán ghi: Nợ TK 211: Giá mua cha có thuế GTGT

Nợ TK 133 (1332): Thuế GTGT đợc khấu trừ

Có TK 111, 112, 331, : Tổng giá thanh toán

- Nếu mua sắm TSCĐ phải qua quá trình lắp đặt hoặc đầu t xây dựng cơbản, căn cứ vào hoá đơn mua hàng hoá, dịch vụ kế toán ghi:

Nợ TK 241

Nợ TK 133 (1332): Thuế GTGT đợc khấu trừ

Có TK 111,112, 331, :Tổng giá thanh toán

2.1.2 Hạch toán thuế GTGT đầu vào đợc khấu trừ khi mua hàng nhập khẩu

 Khi nhập khẩu hàng hoá, kế toán phản ánh giá trị vật t hàng hoá, thiết bịnhập khẩu bao gồm tổng số tiền phải thanh toán cho ngời bán, thuế nhập khẩuphải nộp, chi phí thu mua vận chuyển

Kế toánghi: Nợ TK 12, 16, 211: Trị giá hàng mua

Có TK 3333: Thuế nhập khẩu phải nộp

Có TK 111, 112, 331, : Giá mua cha có thuế

 Đối với thuế GTGT hàng nhập khẩu:

- Nếu hàng nhập khẩu dùng vào sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụchịu thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ thuế thì thuế GTGT của hàng nhậpkhẩu sẽ đợc khấu trừ

Kế toán ghi: Nợ TK 133: Thuế GTGT đợc khấu trừ

Có TK 3331 (33312): Thuế GTGT của hàng nhập khẩu

- Nếu hàng nhập khẩu dùng vào hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hoá,dịch vụ không chịu thuế GTGT hoặc chịu thuế GTGT theo phơng pháp trực tiếphoặc dùng vào hoạt động sự nghiệp, phúc lợi đợc trang trải bằng nguồn kinhphí khác thì thuế GTGT phải nộp của hàng nhập khẩu đợc tính vào giá trị muahàng

Kế toán ghi: Nợ TK 152, 156, 221

Có TK 111, 112, 331 : Giá nhập khẩu cha có thuế GTGT

Có TK 3333: Thuế nhập khẩu

Có TK 3331 (33312): Thuế GTGT phải nộp

2.1.3 Hạch toán thuế GTGT đầu vào trong trờng hợp mua hàng hoá, dịch

vụ đồng thời cho sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ chịu thuế GTGT và không chịu thuế GTGT.

 Về nguyên tắc phải hạch toán riêng thuế GTGT đầu vào đợc khấu trừ Sốthuế GTGT đầu vào không đợc khấu trừ phải hạch toán trực tiếp ngay vào giá trịhàng hoá, dịch vụ mua vào hoặc đối tợng có liên quan

 Đối với vật t, hàng hoá mua về dùng đồng thời cho sản xuất, kinh doanhhàng hoá, dịch vụ chịu thuế và không chịu thuế GTGT nhng không thể hạch toánriêng đợc, số thuế GTGT đầu vào đợc phản ánh vào TK 133

Kế toán ghi: Nợ TK 152, 153, 156, 211, : Giá mua cha có thuế GTGT

Nợ TK 133: Thuế GTGT đợc khấu trừ

Có TK 111, 112, 331: Tổng giá thanh toán

2.1.4 Trờng hợp mua hàng phải trả lại cho ngời bán

 Khi xuất kho trả hàng lại cho ngời bán ghi:

Nợ TK 331: Phải trả cho ngời bán

Nợ TK 133: Thuế GTGT của hàng trả lại

Có TK 331: Phải trả cho ngời bán

 Nếu ngời bán trả lại bằng tiền, kế toán ghi:

Nợ TK 111, 112, 131,

Có TK 331: Phải trả cho ngời bán

2.2 Hạch toán thuế GTGT đầu ra:

2.2.1 Bán hàng theo phơng thức thông thờng:

a Khi bán hàng hoá, dịch vụ thuộc đối tợng chịu thuế GTGT theo phơngpháp khấu trừ, căn cứ vào hoá đơn GTGT đã ghi rõ giá bán cha có thuế GTGT,thuế GTGT và tổng giá thanh toán, phản ánh doanh thu bán hàng là tổng số tiềnbán hàng, cung cấp dịch vụ cha có thuế GTGT và thuế GTGT ghi:

Nợ TK 112, 131, 111 : Tổng giá thanh toán

Có TK 3331(33311): Thuế GTGT phải nộp

Có TK 511: Doanh thu bán hàng cha có thuế GTGTHoặc có TK 512: Doanh thu bán hàng nội bộ cha có thuế GTGT

- Trờng hợp bán hàng có chiết khấu thanh toán giành cho bên mua:

Nợ TK 521: Số tiền chiết khấu cha có thuế GTGT

Nợ TK 33311: Thuế GTGT tính theo số tiền chiết khấu

Có TK 131, 111, 112: Tổng số tiền chiết khấu

- Trờng hợp hàng bán bị bên mua trả lại:

Nợ TK 531: Giá hàng hoá bị trả lại cha có thuế GTGT

Nợ TK 33311: Thuế GTGT của hàng bị trả lại

Có TK 131: Tổng số tiền phải trả lại bên mua

- Trờng hợp bán hàng phát sinh giảm giá, bớt giá:

Nợ TK 532: Số tiền giảm giá, bớt giá cha có thuế GTGT

Nợ TK 33311: Thuế GTGT tính theo số tiền giảm giá, bớt giá

Có TK 131,111, 112: Tổng số tiền giảm giá, bớt giá

b Khi phát sinh các khoản thu nhập hoạt động tài chính, thu nhập bất thờngthuộc đối tợng chịu thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ thuế, ghi:

Nợ TK111, 112, 131, : Tổng giá thanh toán

Có TK 3331 (33311)

Có TK 711, 721: Thu nhập cha có thuế GTGT

2.2.2 Cung cấp dịch vụ thu tiền trớc:

Đối với trờng hợp cho thuê tài sản mà bên thuê trả trớc tiền thuê cho mộtthời hạn thuê, kế toán xác định doanh thu cung cấp dịch vụ là toàn bộ số tiền thu

đợc cha có thuế GTGT và thuế GTGT, ghi:

Nợ TK 111, 112

Có TK 3331: Thuế GTGT phải nộp

Có TK 511: Tiền thu cha có thuế GTGT

2.2.3 Đối với trờng hợp bán hàng theo phơng pháp trả góp (hàng hoá thuộc đối tợng chịu thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ thuế), kế toán xác

định doanh thu bán hàng là giá bán trả một lần cha có thuế GTGT, ghi:

Nợ TK 111, 112

Có TK 511: Giá bán trả một lần cha có thuế GTGT

Có TK 3331: Thuế GTGT

Có TK 711: Lãi trả góp

2.2.4 Trờng hợp bán hàng theo phơng thức trao đổi hàng hoá:

- Căn cứ vào hoá đơn GTGT, khi đa hàng đi đổi, kế toán ghi:

Nợ TK 131

Có TK 511: Giá cha có thuế GTGT

Có TK 3331: Thuế GTGT của hàng mang đi đổi

- Căn cứ vào hoá đơn GTGT, khi nhận hàng trao đổi, kế toán ghi:

Nợ TK 152, 153, 156

Nợ TK 133: Thuế GTGT của hàng đổi về

Có TK 131: Phải thu của khách hàng

2.2.5 Khi sử dụng hàng hoá, vật t, dịch vụ để biếu tặng

- Nếu việc biếu tặng sản phẩm, hàng hóa phục vụ vào hoạt động sản xuất,kinh doanh hàng hoá, dịch vụ chịu thuế GTGT thì doanh số của hàng mang đibiếu tặng và số thuế GTGT của số hàng đó, kế toán ghi:

+ Doanh thu:

Nợ TK 641, 642: Giá cha có thuế GTGT

Có TK 511: Giá cha có thuế GTGT+ Thuế GTGT phải nộp:

2.2.6 Khi sử dụng nội bộ và dùng để trả lơng cho cán bộ công nhân viện:

Kế toán căn cứ vào chứng từ liên quan để phản ánh doanh thu, thuế GTGTphải nộp của sản phẩm, hàng hoá sử dụng nội bộ để trả lơng cho công nhân viên

nh sau:

a Nếu sản phẩm thuộc đối tợng chịu thuế GTGT sử dụng nội bộ cho hoạt

động sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ chịu thuế GTGT theo phơng phápkhấu trừ thuế doanh thu, số thuế GTGT phải nộp của hàng hoá, sản phẩm nội

bộ, kế toán ghi: