Lịch sử: Nước Âu lạc

Sau khi đánh tan quân Tần xâm lược Thục Phán đã hợp nhất 2 vùng đất cũ của người Tây Âu và Lạc Việt lập ra nhà nước Âu Lạc3. Gv giới thiệu đoạn tư liệu: “Lệnh vua ban xuống hàng ngàn thợ

Tiết 16 – Bài 15:

NƯỚC ÂU LẠC

(tiếp theo)

A MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:

1 Kiến thức: HS nắm được:

+ Thành Cổ Loa là một công trình phòng ngự kiên cố của nước Âu Lạc Qua đó làm cho HS hiểu cách đây hơn 2000 năm tổ tiên ta đã bước vào ngưỡng cửa của thế giới văn minh với việc đã biết sử dụng đồ đồng, biết làm đồ gốm và dùng vật liệu thô sơ nhất để làm nên một công trình phòng thủ rất khoa học, kiên

cố và độc đáo

+ Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Triệu Đà là cuộc chiến tranh bảo vệ chủ quyền của dân tộc Nhân dân thời An Dương Vương đã kiên quyết đấu tranh nhưng kẻ thù lại tinh ranh, xảo quyệt và có lực lượng mạnh hơn nên

đã cướp được nước ta

2 Tư tưởng:

+ Giáo dục lòng tự hào tự tôn dân tộc

+ Giáo dục tinh thần cảnh giác bảo vệ tổ quốc

3 Kĩ năng:

Làm quen với phương pháp phân tích sơ đồ và đọc lược đồ lịch sử

B CHUẨN BỊ:

1 Giáo viên:

• Soạn bài, đọc tư liệu

• Soạn bài trên phần mềm PowerPoint

• Lược đồ “Kháng chiến chống quân Triệu Đà”

2 Học sinh:

• Chuẩn bị bài: Đọc trước bài

• Sưu tầm các câu chuyện theo yêu cầu của giáo viên

C HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ:

1 Ổn định tổ chức.

2 Kiểm tra bài cũ:

Câu hỏi: Nhà nước Âu Lạc ra đời trong hoàn cảnh nào?

3 Bài mới.

Sau khi đánh tan quân Tần xâm lược Thục Phán đã hợp nhất 2 vùng đất

cũ của người Tây Âu và Lạc Việt lập ra nhà nước Âu Lạc Sau khi lên ngôi Thục Phán tự xưng là An Dương Vương và đã thi hành rất nhiều chính sách, biện pháp để củng cố và phát triển nhà nước Âu Lạc Một trong các chính sách đó là xây dựng thành trì và lực lượng quân đội Giờ học hôm nay, chúng ta sẽ tìm

hiểu: Nước Âu Lạc (tiếp theo)

Hoạt động 1: Tìm hiểu thành Cổ Loa và lực lượng quốc

phòng.

4 Thành Cổ Loa và lực lượng quốc phòng

Yêu cầu học sinh đọc phần 4 Hs Đọc bài

? Qua tìm hiểu, em nêu

những hiểu biết của mình về

vùng đất Phong Khê

GV khẳng định: Đây là

quyết định rất sáng suốt Đó là

việc rời đô từ trung du xuống

đồng bằng thể hiện sự phát

triển của đất nước An Dương

Vương đã quyết định xây

dựng Phong Khê thành nơi

- Phong Khê là vùng đất đông dân, nằm ở trung tâm đất nước vừa gần sông Hồng vừa có sông Hoàng chảy qua

Sông Hoàng nhỏ nhưng lại là đường nối với sông Hồng ở mạn Bắc và sông Cầu ở mạn Nam

* Thành Cổ Loa

phòng thủ bảo vệ đất nước.

Và nhà vua đã cho xây dựng ở

đây một khu thành đất mà

người đời sau gọi là thành Cổ

Loa

? Xung quanh việc xây

thành Cổ Loa, em biết những

truyền thuyết nào?

? Em hãy kể tóm tắt truyền

thuyết đó?

? Qua câu chuyện em thấy

nhân dân gặp khó khăn gì khi

xây thành Cổ Loa?

KĐ: Tuy là các câu chuyện

truyền thuyết nhưng vẫn

khẳng định việc xây thành gặp

rất nhiều khó khăn, vất vả về

điều kiện tự nhiên và thời tiết

Gv giới thiệu đoạn tư liệu:

“Lệnh vua ban xuống hàng

ngàn thợ khéo, và hàng ngàn

người dân tự nguyện phục

dịch, công trường tấp nập

ngày đêm, mùa mưa đất lại

xói mòn, thành xây xong lại

đổ, cứ như thế thành đổ vài

lần, nhân dân phải lấy đá kê

chân thành ở những chỗ nước

Nghe

Hs trả lời:

+ “Thần Kim Quy”, + “Truyện Nỏ thần”, + “Cựa gà trắng”,

Hs kể chuyện

Hs trả lời:

+ Sự khó khăn của điều kiện tự nhiên, thời tiết

Hs quan sát

xoáy, mảnh gốm, sành rải giữa

lớp đất đá thành mới vững”

? Nhân dân thời Âu Lạc đã

khắc phục những khó khăn về

tự nhiên và thời tiết khi xây

thành bằng các nào?

Gần đây các nhà khảo cổ

khai quật móng chân thành

thấy rất nhiều đá tảng, các

mảnh sành, gạch do đó luỹ

thành rất chắc chắn

- GV giới thiệu hình ảnh

móng thành Cổ Loa

Hs trả lời:

+ Lấy đá kê ở chân thành chỗ nước xoáy

+ Rải mảnh gốm mảnh sành giữa các lớp đất đá

GV mô tả kết hợp với lược

đồ:

Thành Nội bằng đất hình

chữ nhật, chu vi khoảng

1600m, thành cao khoảng 5m,

chân thành choãi, rộng

khoảng 20m, mặt thành rộng

khoảng chục mét Trên 4 mặt

thành có 18 ụ đất vượt cao

lên từ 1m-2m, nhô ra xa phía

ngoài từ 10m-50m Đây là

những “hoả hồi” dùng để bắn

chéo địch ở bên ngoài Quanh

thành nội hào sâu, rộng,

thuyền lớn đi lại được

Thành Trung dài khoảng 6

HS nghe & theo dõi trên lược đồ

Cấu trúc 3 vòng:

- Thành Nội: Hình

chữ nhật chu vi khoảng

1650 m, chỉ có một cửa phía Nam

- Thành Trung: Là

một vòng khép kín bao lấy thành Nội, chu vi khoảng 6500 m, có 5 cửa: cửa Bắc, cửa Đông, cửa Nam, cửa Tây Nam; cửa Tây Bắc => Cửa Đông là cửa đường thuỷ mở lối cho một nhánh sông Hoàng chảy vào Nội thành Nội, cư dân và

500m, bằng đất, phía đông

ven thành giữa có đầm Cả.

Quanh thành giữa cũng đào

hào sâu, rộng, khơi nước

Hoàng Giang và đầm Cả

chảy vào hào Từ đầm Cả có

5 con ngòi lớn nối với hào

thành nội Đầm Cả rất rộng

có thể chứa hàng trăm chiếc

thuyền lớn Trên thành giữa

cũng có nhiều ụ đất cao làm

điếm canh.

Thành Ngoại dài khoảng

8000m, cũng bằng đất, nối

với thành giữa ở phía nam.

Từ Tây Nam đến Đông Nam

do một khúc sông Hoàng

được dùng làm hào tự nhiên

của thành ngoài Đào thêm

hào từ Đông Bắc đến Tây

Nam ở thành ngoài nối với

sông Hoàng, nước ở các hào

chảy quanh năm Trên luỹ

thành ngoài cũng có nhiều ụ

canh.

ở mỗi vòng thành đều có

các cửa, các cửa thành nằm ở

những vị trí khác nhau và so

le nhau Nếu vào được của

vòng thành ngoài thì còn phải

quan binh sinh sống

- Thành Ngoại: Dài

khoảng 8000 m, có 3 cửa: cửa Bắc; Cửa Đông và cửa Tây Nam => Cửa Đông thông ra sông Hoàng, dân sống trong thành

mất công tìm kiếm mới thấy

các của vào vòng thành trong.

Tóm lại lọt vào đấy mà không

thuộc các cửa thì “tiến thoái

lưỡng nan” như lọt vào trận

đồ bát quái.

? Qua quan sát và nghe

thuyết minh em cho biết cấu

trúc của thành Cổ Loa?

? Quan sát và nhận xét về

vị trí của các cửa ở mỗi vòng

thành?

? Việc bố trí các của như

vậy có tác dụng gì?

? Em hãy nêu nhận xét về

công trình thành Cổ Loa?

Câu hỏi thảo luận: (2

phút) Tại sao lại nói “thành

Cổ Loa là công trình độc đáo,

lợi hại, sáng tạo và kiên cố”?

Gợi ý:

+ Sáng tạo: dùng sông làm

hào, dùng gò làm luỹ

Hs trả lời:

Cấu trúc 3 vòng:

Thành Nội, thành Trung, thành Ngoại

Hs trả lời:

Các cửa được bố trí so

le nhau

Hs trả lời:

Lợi hại trong việc phòng thủ của đất nước,

Hs trả lời

- Có quy mô lớn, vừa

là kinh đô vừa là căn cứ quân sự

- Đây là công trình kiến trúc quân sự độc đáo, lợi hại, sáng tạo và kiên cố

Thảo luận nhóm

Đại diện nhóm trình bày

+ Có quy mô lớn, vừa

là kinh đô vừa là căn cứ quân sự.

+ Đây là công trình kiến trúc quân sự độc đáo, lợi hại, sáng tạo và kiên cố.

+ Kiên cố: kết cấu bền vững

hàng ngàn năm

+ Độc đáo: Hình dáng: xoáy

trôn ốc

+ Lợi hại: Việc bố trí các

cửa thành rất lợi hại trong

phòng thủ bảo vệ đất nước

GV tổng kết

Thành Cổ Loa là công

trình kiến trúc độc đáo sáng

tạo, lợi hại và bền vững.

Thành Cổ Loa được gọi là

quân thành, An Dương Vương

rất chú trọng trong việc xây

dựng lực lượng quốc phòng

Nghe

Lực lượng quốc phòng gồm

những bộ phận nào và sử

dụng những loại vũ khí gì?

? Qua phần chuẩn bị bài,

em biết gì về vũ khí độc đáo

của nhân dân Âu Lạc là “nỏ

thần”?

? Qua tìm hiểu em biết gì về

Cao Lỗ?

-> GV: Cao Lỗ là một vị

tướng có tài và có công lớn

trong việc xây dựng thành Cổ

Loa và bảo vệ nhà nước Âu

Lạc

Hs trả lời

- Bộ binh

- Thủy binh

Hs trả lời -Do Cao Lỗ chế tác

-Một lần có thể bắn được nhiều mũi tên

Hs trả lời -Là một tướng giỏi của quân Âu Lạc,

-Là người được An Dương Vương giao cho xây thành Cổ Loa

* Lực lượng quốc phòng:

- Bộ binh

- Thủy binh

-> GV giới thiệu cho học

sinh xem hình ảnh về mũi tên,

nỏ

Những năm TCN vũ khí

thường là gươm, giáo…

nhưng nhân dân Âu Lạc với

sự phát triển của ngành

luyện kim đã sáng tạo ra

một loại nỏ có thể bắn 1 lần

được nhiều mũi tên Chính

vì thế mà nó được gọi là “nỏ

thần”, làm cho quân giặc

khiếp sợ

Hs xem ảnh

Hs nghe

GV chuyển: Thành trì

vững chắc, vũ khí lợi hại nhà

nước Âu Lạc đã có nhiều

chiến công trong chống giặc

ngoại xâm nhưng cuối cùng

lại bị sụp đổ chúng ta cùng

sang phần 5 để tìm hiểu: nhà

nước Âu Lạc sụp đổ trong

hoàn cảnh nào?

Hs nghe

Hoạt động 2: Tìm hiểu nhà nước Âu Lạc sụp đổ trong

hoàn cảnh nào

5 Nhà nước Âu Lạc sụp

đổ trong hoàn cảnh nào?

-Yêu cầu HS đọc thầm mục 5

? Em hãy giới thiệu về nhân

vật Triệu Đà?

Đọc thầm

Hs trả lời -Là tướng của nhà Tần, được cử cai quản các quận giáp Âu Lạc

-Năm 207 TCN, Triệu

? Triệu Đà đánh Âu Lạc

nhằm mục đích gì?

Đà cắt 3 quận phía Nam Trung Quốc là Tượng, Quế Lâm Nam Hải để lập ra nước Nam Việt

Hs trả lời

- Mở rộng bờ cõi

*GV tường thuật diễn biến

giai đoạn 1 dựa vào lược đồ.

Sau thời gian củng cố địa

vị của mình, Triệu Đà đem

quân xâm lược Âu Lạc Quân

Triệu Đà đã theo đường sông

Thương tiến xuống Tiên Du

và Vũ Ninh (Bắc Ninh) dân

Âu Lạc kéo quân từ Cổ Loa

lên chặn định ở Tiên Du và

Vũ Ninh Tại đây quân ta đã

sử dụng loại nỏ do Cao Lỗ

chế tạo đánh trả, quân Triệu

Đà không thể tiến sâu hơn

được đành giảng hòa và rút

lui Quân dân Âu Lạc đã đánh

bại quân Triệu, giữ vững độc

lập

? Vì sao quân Âu Lạc nhiều

lần đánh bại được các cuộc

xâm lược của Triệu Đà?

Hs trả lời:

-Thành luỹ kiên cố, quân đội có vũ khí tốt, có các tướng tài như Cao

Lỗ, Nội Hầu

- Tinh thần đoàn kết,

- Triệu Đà đem quân đánh Âu Lạc

=> Quân dân Âu Lạc

đã đánh bại quân Triệu, giữ vững độc lập

nhất trí cao của nhân dân trong cả nước

? Sau nhiều lần thất bại

Triệu Đà đã bày mưu kế gì?

? Sau đó Triệu Đà đã có

hành động gì?

? Cuộc kháng chiến giai

đoạn này diễn ra như thế nào?

Hs trả lời:

-Vờ xin hoà, gửi rể -Dùng tiền mua chuộc, chia rẽ nội bộ quân Âu Lạc

Hs trả lời:

Triệu Đà sai quân đánh

Âu Lạc

Hs trả lời:

Triệu Đà tấn công vào nước ta, An Dương Vương không đề phòng, mất tướng giỏi nên quân

ta thất bại

- Năm 179 TCN An D-ương VD-ương mắc mưu Triệu Đà, đất nước Âu Lạc rơi vào tay Triệu Đà

-> GV giới thiệu lược đồ:

Nắm chắc được địa thế của

Cổ Loa, chia rẽ được nội bộ

Âu Lạc, Triệu Đà lại cho

quân đánh Âu Lạc theo đường

sông Thương An Dương

Vương chủ quan không phòng

bị, các tướng giỏi đã bị cho về

quê, quân Âu Lạc không chặn

được địch như các lần trước

phải rút lui dần Triệu Đà

thừa thắng thúc quân từ Tiên

Du theo sông Cầu tiến vào

sông Hoàng rồi bao vây

thành Cổ Loa An Dương

Vương giữ thành không nổi

phải bỏ thành chạy về phía

Nam cùng con gái đến vùng

biển Dạ Sơn (Diễn Châu

-Nghệ An) thì mất ở đấy

GV: Từ đó nước ta bị sát

nhập vào Nam Việt đến 111

TCN, nhà Hán xâm lược Nam

Việt nước ta rơi vào tay nhà

Hán

? Vì sao An Dương Vương

lại thất bại nhanh chóng như

vậy?

? Liên quan đến cuộc kháng

chiến của An Dương Vương

với Triệu Đà em biết truyền

thuyết nào? Hãy kể ngắn gọn

truyền thuyết đó?

?Theo em ai là người chịu

trách nhiệm trong việc mất

nước Âu Lạc?

Gv nói rõ trách nhiệm của

An Dương Vương và Mị Châu

trong việc mất nước

? Theo em, thất bại của An

Dương Vương để lại cho đời

Hs trả lời

- Do quá chủ quan, nội

bộ chia rẽ, mất các tướng tài

- Bị lộ bí mật quân sự,

có kẻ nội gián

Hs trả lời:

“Mị Châu - Trọng Thuỷ”

Hs kể chuyện

Hs trả lời:

+ Có hs: Mị Châu + Có hs: An Dương Vương

Hs trả lời

- Luôn nâng cao cảnh giác, sẵn sàng đối phó với mọi âm mưu xâm lược của kẻ thù

sau bài học lịch sử nào?

? Qua đây em rút ra bài học

gì cho bản thân?

- Phải đoàn kết trong nội bộ

- Trọng dụng người hiền tài

Hs trả lời

- Không được chủ quan trong mọi việc

Gv sơ kết: Tuy thất bại đau đớn nhưng An Dương là người có công chống quân Tần xâm lược, lập ra nhà nước Âu Lạc và có rất nhiều các chính sách, biện pháp để xây dựng, phát triển đất nước Nhân dân ta vẫn luôn nhớ ơn công lao của An Dương Vương và lập đền thờ tại vùng Phong Khê nay là xã Cổ Loa huyện Đông Anh thành phố Hà Nội Tại đây, vào mùng 6 tháng Giêng hằng năm nhân dân trong vùng đều mở lễ hội tưởng nhớ công ơn của nhà vua Người Cổ

Loa có câu: "Bỏ con, bỏ cháu, không bỏ mùng 6 tháng Giêng”

(Cho HS xem ảnh đền thờ An Dương Vương và Lễ hội Cổ Loa)

4 Củng cố

Trò chơi: Cánh cửa bí mật.

Luật chơi: có một phần thưởng rất lớn nằm ở cánh cửa số 6 Muốn nhận được phần thưởng này, phải đi qua 5 cánh cửa trước đó Tại mỗi cánh cửa, bạn phải trả lời một câu hỏi và nếu trả lời đúng, bạn sẽ nhận được một chữ cái trong

từ chìa khóa Đến ô cửa số 6, bạn phải đọc đúng từ chìa khóa và phần thưởng sẽ

là của bạn

GV tổng kết bài: Kháng chiến chống quân Tần kết thúc thắng lợi vẻ vang

Thục Phán lên ngôi tự xưng là An Dương Vương tiếp nối và phát triển nhà nước thời vua Hùng An Dương vương đã có nhiều chính sách và biện pháp để củng

cố và phát triển đất nước Nước ta thời Âu Lạc đã đạt được nhiều thành tựu to lớn Trong cuộc kháng chiến với Triệu Đà quân ta đã giành được thắng lợi tuy

nhiên do chủ quan mất cảnh giác An Dương Vương đã mắc mưu Triệu Đà để mất nước Âu Lạc Từ đó nước ta bước vào thời kì Bắc thuộc nhưng cũng có rất nhiều các trang sử vẻ vang thời Bà Trưng, Bà Triệu Các cuộc khỏi nghĩa này các em tiếp tục theo dõi ở các bài học sau

5 Hướng dẫn học bài:

• Học bài

• Chuẩn bị bài 16: ‘’Ôn tập chương I và chương II”