Bài 5: Sự Cân Bằng Lực Quán Tính

Vậy, một vật đang chuyển động, khi chịu tác dụng của 2 lực cân bằng thì sẽ như thế nào?... ề - Hai lực cân bằng là hai lực cùng đặt lên một vật, cĩ cường độ bằng nhau, phương nằm trên cù

Câu 1: Em hãy nêu cách biểu diễn vectơ lực.

Câu 2: Cho biết cách kí hiệu vectơ lực?

Trả lời Câu 1:

- Gốc là điểm mà lực tác dụng lên vật (gọi là điểm đặt của lực).

- Phương và chiều là phương và chiều của lực.

Câu 2: Cho biết cách kí hiệu vectơ lực?

Để biểu diễn vectơ lực, người ta dùng một mũi tên có:

- Độ dài biểu diễn cường độ của lực theo một tỉ xích cho trước.

Câu 2:

Vectơ lực được kí hiệu bằng chữ F có dấu mũi tên ở

trên : F

Vậy, một vật đang chuyển động, khi chịu tác dụng của

2 lực cân bằng thì sẽ như thế nào?

C1 Hãy kể tên và biểu

C1 Hãy kể tên và biểu

phương, chiều của hai lực

cân bằng * Các lực tác dụng lên quả cầu:

P

B T 0,5N

+ Trọng lực P + Lực căng của sợi dây: T

C1 Hãy kể tên và biểu

phương, chiều của hai lực

cân bằng * Các lực tác dụng lên quả bóng:

=> Nhận xét: Các lực có cùng điểm đặt, cùng

ph ươ ng, cùng độ ớ l n nh ng ng ư ượ c chi u ề

- Hai lực cân bằng là hai lực cùng đặt lên một vật, cĩ

cường độ bằng nhau, phương nằm trên cùng một đường thẳng, chiều ngược nhau

2 Tác dụng của hai lực cân bằng lên một vật đang chuyển

động.

Ta cĩ thể dự đốn Khi đĩ vận tốc của vật sẽ khơng thay đổi, nghĩa

là vật sẽ chuyển động thẳng đều.

a- Dự đoán:

Hai lực cân bằng là hai lực cùng đặt lên một vật,

cĩ cường độ bằng nhau, phương nằm trên cùng

một đường thẳng, chiều ngược nhau.

Ta đã biết lực là nguyên nhân làm thay đổi vận tốc Khi

các lực tác dụng lên vật khơng cân bằng nhau thì vận

tốc của vật bị thay đổi

Vậy khi các lực tác dụng lên vật cân bằng nhau thì vận

tốc của vật sẽ ra sao?

2 Tác dụng của hai lực cân bằng lên một vật đang chuyển

động.

a- Dự đoán:

b- Thí nghiệm kiểm tra: ( Máy A-tút )

Ròng rọc cố định Dây không dãn

C3: Đặt thêm một vật nặng A’ lên quả cân A Tại sao

quả cân A cùng với A’ sẽ chuyển động nhanh dần

C3: Vì P A + P A’ > T , nên vật AA’ chuyển động nhanh

dần đi xuống, B chuyển động đi lên

2 Tác dụng của hai lực cân bằng lên một vật đang chuyển

C5: Hãy đo quãng đường đi được của

quả cân A sau mỗi khoảng thời gian 2

giây, ghi vào bảng 5.1 và tính vận tốc

của A.

C4: Khi quả cân chuyển động qua lỗ K thì vật nặng A’ bị

giữ lại Lúc này quả cân A còn chịu tác dụng của những

lực nào?

C4: Quả cân chịu tác dụng các lực: trọng lực P A và

lực căng dây T

( Vị trí ban đầu của quả cân A )

Vị trí của quả cân

A sau khi tách khỏi vật nặng A’

2 Tác dụng của hai lực cân bằng lên một vật đang chuyển động.

b- Thí nghiệm kiểm tra: ( Máy A-tút )

Bảng 5.1

Thời gian

t (s)

Quãng đường s (cm)

chuyển động, nếu chịu tác dụng của các lực cân bằng thì tiếp tục chuyển

động thẳng đều.

Ơtơ, tàu hỏa, xe máy khi bắt đầu chuyển động khơng đạt ngay vận tốc lớn mà phải tăng dần.

Khi đang chuyển động, nếu phanh (thắng) gấp cũng khơng dừng lại ngay mà cịn trượt tiếp một đoạn.

Khi cĩ lực tác dụng, mọi vật đều khơng thể thay đổi vận tốc đột ngột được vì mọi vật đều cĩ quán tính

2- Vận dụng:

C6: Búp bê đang đứng yên trên xe Bất chợt đẩy xe

chuyển động về phía trước Hỏi búp bê sẽ ngã về phía

nào? Tại sao?

Vậy:

Tính chất giữ nguyên vận tốc của vật khi cĩ lực tác dụng gọi

là quán tính.

2- Vận dụng:

C6: Búp bê đang đứng yên trên xe Bất chợt đẩy xe chuyển

động về phía trước Hỏi búp bê sẽ ngã về phía nào? Tại sao?

C6 Búp bê ngã về phía sau.Vì khi đẩy xe, chân búp bê chuyển động cùng với xe nhưng do quán tính nên thân và đầu búp bê chưa kịp chuyển động nên ngã về phía sau.

C7: đẩy cho búp bê và xe cùng chuyển động rồi bất chợt

dừng xe lại Hỏi búp bê sẽ ngã về phía nào? Tại sao?

Búp bê ngã về phía trước Vì khi xe dừng đột ngột, mặc dù chân búp bê bị dừng lại cùng với xe, nhưng do quán tính nên thân búp bê vẫn chuyển động và nĩ nhào về phía trước.

2- Vận dụng:

C8: Hãy dùng khái niệm quán tính để giải thích các hiện tượng sau:

a) Khi ôtô đột ngột rẽ phải, hành khách trên xe bị nghiêng về phía trái.

Khi ơtơ đột ngột rẽ phải, do quán tính, hành khách khơng thể đổi hướng chuyển động ngay mà tiếp tục theo chuyển động cũ nên bị nghiêng người sang trái.

b) Khi nhảy từ bậc cao xuống, chân ta bị gập lại.

Nhảy từ bậc cao xuống, chân chạm đất bị dừng ngay lại, nhưng người cịn tiếp tục chuyển động theo quán tính nên làm chân gập lại.

c) Bút tắc mực, ta vẩy mạnh, bút lại có thể viết tiếp được.

Bút tắc mực, nếu vẩy mạnh, bút lại viết được vì do quán tính nên mực tiếp tục chuyển động xuống đầu ngịi bút khi bút đã dừng lại.

C8: Hãy dùng khái niệm quán tính để giải thích các hiện

tượng sau:

d) Khi cán búa lỏng, có thể làm chặt bằng cách gõ mạnh đuôi

cán xuống đất.

Khi gõ mạnh đuơi cán búa xuống đất, cán đột ngột bị dừng lại, do quán tính đầu búa tiếp tục chuyển động ngập chặt vào cán búa.

e) Đặt một cốc nước lên tờ giấy mỏng Giật nhanh tờ giấy

ra khỏi đáy cốc thì cốc vẫn đứng yên.

Do quán tính nên cốc chưa kịp thay đổi vận tốc khi ta giật nhanh giấy ra khỏi đáy cốc.

Cặp lực nào sao đây tác dụng lên một vật làm vật đang đứng yên sẽ tiếp tục đứng yên?

A Hai lực cùng cường độ, cùng phương.

B Hai lực cùng phương, ngược chiều.

C Hai lực cùng phương, cùng cường độ, cùng chiều.

D Hai lực cùng cường độ, có phương nằm trên cùng một đường thẳng, ngược chiều.

- Các em học bài 5 (Sự cân bằng lực – quán tính) và giải các bài tập 5.2, 5.3, 5.4 (Sách bài tập).

- Xem trước bài 6 (Lực ma sát)

Chúc các em học sinh học tập tốt và

đạt được kết quả cao trong kì thi HKI sắp tới.

Năm học: 2013 - 2014