văn hóa hilap

NÓ BAO GỒM NHỮNG GÌ DÂN TỘC NÀY LÀM VỚI DÂN TỘC KHÁC , LÀ NƠI THỂ HIỆN RÕ NHẤT TINH THẦN DÂN TỘC HIỆN NAY ĐA SỐ HỌC GIẢ PHƯƠNG TÂY CHO RẰNG VĂN HÓA LÀ TỔNG THỂ NHỮNG GIÁ TRỊ VẬT CHẤT

VĂN HÓA HI- LẠP CỔ ĐẠI

MỤC LỤC 1- KHÁI NIỆM VĂN HÓA

2 - VĂN HÓA HILAP CỔ ĐẠI

A/ VĂN HỌC B/ TRIẾT HỌC C/SỬ HỌC D/ KHOA HỌC TỰ NHIÊN E/ NGHỆ THUẬT , KIẾN TRÚC , ĐIÊU

KHẮC VÀ HỘ HỌA

KHÁI NIỆM VĂN HÓA

VĂN HÓA HOẶC VĂN MINH LÀ CHỈNH THỂ HỢP NHẤT BAO GỒM TRI THỨC , TÍN NGƯỞNG , NGHỆ THUẬT , ĐẠO ĐỨC ,PHÁP LUẬT , TẬP TỤC , VÀ BẤT KÌ NĂNG LỰC THÓI QUEN NÀO KHÁC MÀ CON NGƯỜI CẦN

CÓ VỚI TƯ CÁCH LÀ THÀNH VIÊN CỦA XÃ HỘI -

NHÀ DÂN TỘC HỌC NGƯỜI ANH TOYLOR ĐÃ ĐƯA

RA ĐỊNH NGHĨA NHƯ THẾ NÓ BAO GỒM NHỮNG GÌ DÂN TỘC NÀY LÀM VỚI DÂN TỘC KHÁC , LÀ NƠI

THỂ HIỆN RÕ NHẤT TINH THẦN DÂN TỘC

HIỆN NAY ĐA SỐ HỌC GIẢ PHƯƠNG TÂY CHO RẰNG VĂN HÓA LÀ TỔNG THỂ NHỮNG GIÁ TRỊ VẬT CHẤT

VÀ TINH THẦN DO CON NGƯỜI SÁNG TẠO RA

TRONG QUÁ TRÌNH LỊCH SỬ

VĂN HÓA HI-LẠP CỔ ĐẠI

• Thế kỉ 5 - những năm 30 thế kỉ 4 tcn - là giai

đoạn cổ điển Đây là thời đại phát triển cao nhất của văn hóa HI-LẠP ,cho dù không kéo dài

người HI-LẠP đã giành thắng lợi chống lại người

BA TƯ Những năm 30 thế kỉ 4 là thời đại

LẠP hóa Nhà nước Makêdonia chinh phục LẠP Giai đoạn này có sự tổng hợp văn hóa HI-LAP và văn hóa phương đông

HI-• Văn hóa HI-LAP tồn tại và phát triển trước hết

và chủ yếu trên nền tảng phát triển mạnh mẽ

của kinh tế công thương nghiệp và mậu dịch ,

trên nền tảng chế độ chính trị ưu việt thời cổ

• Hệ thống chữ cái HILAP đạt trình khái quát rất cao Hệ thống chữ cái Slax và chữ cái latinh đều bắt nguồn từ chữ cái HILAP

• Nền văn học HILAP bai gồm 3 bộ phận chính có liên

quan chặt chẻ với nhau là thần thoại , thơ , và kịch

• bảng chử cái HILAP

a/ THẦN THOẠI

Danh từ "thần thoại" trong tiếng HILAP có nghĩa là truyền thuyết , là

cổ tích Thần thoại là phương thức cảm nhận thế giới một cách phổ quát vá khởi thủy Nó tích lũy và chuyển tải kinh nghiệm sống , tri thức từ đời này sang đời khác Đặc trưng của nó là tính đa logíc Thần thoại không phải là đối tượng tranh luận , không cần chứng minh mà mọi người đều tin vào

Người HILAP cần phải biết thần thoại , không những để thần thoại giải thích cho họ biết thế giới và phương thức tồn tại của họ mà điều

quan trọng hơn là tái hiện và nhớ đến chúng Thần thoại định trước cho con người những khuôn mẫu nhất định Vào thời gian chưa có khoa học hay chữ viết , việc chuyển tải thói quen , quy tắt ứng xử ,từ cha đến con từ thầy đến trò , từ thế hệ này dến thế hệ khác là điều kiện sống còn

• Thần thoại Hilap rất phong phú bao gồm các truyền thuyết về khai thiên lập địa , về các lĩnh vực đời sống , xã hội , về các anh hùng dũng sĩ Cá thần linh được xếp có

hệ thống trật tự cùng với sự phát triển của gia đình phụ quyền

• Một số vị thần tiêu biểu như thần Demete

là nữ thần nghề nông , thần Dớt là chúa tể các vị thần , Hera là vợ của thần Dớt ,

Aphrôdit thần tình yêu , Apolo là thần mặt trời

• Thần thoại HILAP phản ánh nguyện vọng của

nhân trong việc giải thích và đấu tranh với thiên nhiên , đồng thời phản ánh cuộc sống lao động

và sinh hoạt xã hội Thần của HILAP cổ đại cũng

có tình cảm yêu ghét ,vui buồn ,cũng có khuyết điểm giống như con người hẹp hòi , ghen

tuông , đa tình như thần Dớt tối cao có vợ là

Hera mà còn lén lút quan hệ vớt nhiều nữ thần khác Thần tình yêu Aphrôdit có chồng là thần

thợ rèn Hephaitot mà còn ngoại tình với thần

Aret

• Thần thoại Hilap ảnh hưởng rất lớn đối với văn học nghệ thuật Hilap Nó cung cấp đề tài cho thơ , kịch , điêu khắc và hội họa

Hilap cổ

• thần dớt , chúa tể các

vị thần

b/ THƠ

• Nói đến thơ ca của Hilap cổ đại , trước hết phải

kể đến hai tập sử thi nổi tiếng Iliat và Ôdixe

Tương truyền tác giả củ hai bộ sử thi này là

Hôme , nhà thơ mù ở mộ thành phố vùng tiểu Á

• Cội nguồn văn hóa Hilap là hai bộ sử thi nổi

tiếng này của Hôme Các sử thi Iliat và Odixe

đã hệ thống hóa các thần thoại , đã giữ gìn kí ức lịch sử về sự vị đại của thời đại đã qua ,đã trở

thành đối tượng bắt buộc và mang tính khuôn

mẫu để bắt chước

• con ngựa thành Troy

• Theo Platon , Hône đã giáo dục toàn bộ HILAP Ông không những đã trình bày tôn giáo trong tác phẩm của mình mà chủ yếu đã hình thành nó

• Với đề tài của Iliat và Odixe đều khai khác từ

cuộc chiến thành Troy , giữa các quốc gia ở

HILAP với thành TROY ở vùng tiểu Á Nguyên

là vào đầu thế kỉ VII tcn vì muốn chiếm của cải thành troy vua Mixen ở Hilap đã tấn công thành Troy cuộc chiến kéo dài 10 năm ( 1194-1184tcn ) kết quả là thành Troy thất bại, bị người HILAP hủy diệt

• Sử thi Hôme đã hình thành hàng thiên

niên kỉ Và xã hội miêu tả trong đó là một

xã hội thường biến , bất ổn Ta thấy sự phản chiếu thờ Myxen vĩ đại

• Ngoài hai bộ sử thi trên còn nhiều tác

phẩm thơ của Hediopt , Teonhit, Xapho

• Nghệ thuật kịch của Hilap bắt nguồn từ

các hình thức ca múa , hóa trang trong

các ngày lễ hội , nhất là lễ hội thần rượu nho Diônixốt Trong những ngày lễ hội

này , người ta múa hát hóa trang khoác

da cừu , đeo mặt nạ diễn lại những sự tích trong thần thoại.Lúc đầu chỉ có những

đồng ca hát những bài hát ca ngợi thần

rượu nho , sau thêm một vài diễn viên hát

đế , nhu vậy đã có đối đáp Cơ sở củ a

kịch bắt đầu xuất hiện

• Kịch ra đời , thì các sâu khấu ngoài trời

cũng được xây dựng như sâu khấu ở

Athens chứa được 1700 người , sâu khấu Magalopoit ở trung tâm bán đảo

Peloponeis chứa được 4400 ngàn người Chính quyền Hilap thường xuyên tổ chức những cuộc điễn kịch , có thời kì còn phát tiền cho công dân mua vé xem kịch

• Kịch ở HIlap có hai loại chính là hài kịch

và bi kịch Những nhà soạn kịch tiêu biểu như Etsin , Xophodơ , ơripít

• sâu khấu ở Athents

• Etsin (525- 426 tcn) xuất thân trong một một gia đình quý tộc Etsin sáng tác 90 vở kịch nay còn

7 vở Trong đó có vở Orextơ và promete là tiêu biểu

• Xôphốcdơ ( 497- 406 tcn ) Xôphốdơ sáng tác

123 vở bi hài kịch này còn 7 vở

• Ơripit (480-406tcn) người xứ Alamin , sáng tác

92 vở bi kịch và 1 vở hài kịch , tiêu biểu là "

Mêđê" Ơripit được coi là người sáng tạo ra thể loại kịch tâm lí xã hội HIlap

b/TRIẾT HỌC

• Triết học Hilap đã tiếp nhận và sử dụng những

tư tưởng , đề tài cơ bản của thần thoại Hilap ,

như sự thống nhất và sự linh hồn hóa của vũ trụ , cuộc đấu tranh giữa các mặt đối lập Nhưng

nó đã không còn là thần thoại nữa

• Herait (550-448 tcn) thể hiện quan điểm triết

học của mình qua câu nói tóm tắt " vũ trụ cũng như mọi vật không phải do bất cứ thần linh nào tạo ra Trước kia , hiện nay và sau này , nó là

ngọn lửa viễn và linh hoạt thiêu đốt theo quy luật

và cũng tắt theo quy luật

• Hêralit nhận xét vạn vật đều nằm trong cuộc

đấu tranh Ánh sáng đối lập với bóng tối , lạnh đối lập với nóng Mỗi mặt đối ,lập sinh ra mặt kia , là nguyên nhân của nó Do vậy thế giới có trật tự có nghĩa, cấu thành từ những mặt đối

lập cần đến nhau

• Pytago và những môn đệ của ông đã khẳng

định rằng thế giới phục tùng những quy luật

toán học nghiêm ngặt Mặt trăng quay quanh

bầu trờ trong một tháng , sao thủy tháng 3, mặt trời - 1năm.Con số là nguyên nhân đầu tiên của vạn vật Có thể nhận thức được bản chất của

vũ trụ nhờ những thủ thuật logíc, các phép

tính

•

• Nhà triết học Xôrát (470-399tcn) đã đi tới chân lí , đã

hoài nghi , đưa ra hàng loạt suy luận Ông ta có thể tiến tới một người và hỏi " phúc lợi là gì " -phúc lợi là một

con ngựa tốt - người kia trả lời Vậy phải chăng ngoài con ngựa ra không còn phúc lợi nào nữa ? Rốt cuộc

Xorát nói với người đối thoại " chúng ta không tìm kiếm cái phúc lợi hay cái không phải là phúc lợi mà tìm kiếm cái mà mọi cái phúc lợi đều có can hệ với nó" Điều này giống như , vũ khí cần nơi chiến tranh , nhưng lại vô ích trong tay người nông dân

• Cách suy luận như vậy dạy cho con người một cách tư duy , chặt chẻ và hệ thống Nó triệt phá tính bất diệt của

tư duy thần thoại

• PYTAG0

(580-572TCN)

HERALIT (550-480TCN)

• nhà triết học Xôrát (470-399tcn)

• Platôn (1127- 347tcn) là nhà triết học duy tâm lớn nhất của Hilap Hạt hân triết học của Platôn

là ý niệm và linh hồn bất diệt Ý niệm vĩnh viễn không đổi và là mẫu hình của sự vật cá biệt Vì vậy thế giới thực tại xung quanh chúng ta không phải là một thế giới chân thực mà chỉ là sự phản ánh ý niệm không đầy đủ của ý niệm hoàn

thiện Chỉ có ý niệm mới là chân lí

• Bằng cách này Platon dã chứng minh sự hiện diện mối liên hệ giữa con người và chân lí tuyệt đối

• Platôn ( 347TCN)

1127-• Đỉnh cao tư duy duy lý ở HIlap gắn liền với tên tuổi của Aritôt ( 384- 322TCN) ông

muốn đạt tới sự hoàn hảo về logíc, đã

thay thế các khái niệm khoa học cho các hình tượng thần thoại Theo ông mỗ sự

vật đều là tổng thể của 4 nguyên nhân :

vật chất , hình thức , vận động , mục đích.

• Aritôt (384-322 tcn)

• Tóm lại triết học duy lí chủ nghĩa đã giáng một đòn chí tử vào các tín ngưỡng, truyền thống Nhưng nó không thể thủ tiêu bản thân nhu cầu về kinh nghiệm thần bí , về niềm tin , về sự sáng tạo thần thoại

C/ SỬ HỌC

• Trước kia người ta biết đến lịch sử xa xưa của Hilap chủ yếu nhờ vào truyền thuyết và sử thi Đến thế kỉ thứ V TCN , HIlap mới chính thức có sử liệu thành văn

• Những nhà sử học nổi tiếng của Hilap là Herodot ,

tuxidit, Xenophon

• Herodot (484- 425tcn) là nhà sử học đầu tiêu của Hilap , được coi là " người cha của nền sử học phương tây " Tác phẩm tiêu biểu của Herodot gồm có 9 quyển , viết

về sử học Hilap và các nước phương đông Babilon ,

Aicâp , nhưng trong đó quan nhất là tác phẩm " lịch sử cuộc chiến tranh Hilap-Batư.Ông hết ca ngợi của cuộc kháng chiến chống Batư và chiến công của người

HILAP Hạn chế là ông ghi chép tất cả sự kiện , thậm chí

có khi tự tạo ra sự kiện , mặc dù vậy đây là tác phẩm hết

sứ có giá trị

• Túxiđít (460-395TCN) là một trong những nhà sử học quan trọng của Hilap ,ông là một chỉ huy quân sự trong quân đội

Athens Ông đã ghi lại những điều mắt

thấy tai nghe một cách nghiêm túc , ông viết tác phẩm " cuộc chiến tranh

pôlôpônedơ" nhằm để lại cho đời sau biết

rõ ràng về quá khứ

• Ông còn chú ý phê phán các sự kiện ,

nhận định , giải thích trong bối cảnh của chúng Đồng ông cho rằng sử học còn có tác dụng giáo dục

• Xênôphôn (430-359tcn) Tác phẩm chính của ông là quyển " lịch sử Hilap" là quan trọng nhất Để ghi chép lại những sự kiện

mà Tuxidit còn bỏ dở ( những sự kiện từ 411-362 tcn).Ông mong muốn kế thừa sư nghiệp của Tuxidit nhưng ông còn kém xa

D/ KHOA HỌC TỰ NHIÊN

• Về khoa học tự nhiên HILAP cổ đại có

nhiều cống hiến quan trọng về các măt

như toán học , thiên văn học , vật lí học, y học thành tựu gắn với nhiều tên tuổi

nổi tiếng như Talet, Pytago , Ơlit , Asimét.

• Talét( thế kỉ VII- IV TCN) quê ở Milô ,

• Talet ( tk VII- IV TCN)

• Pytago (580- 500 TCN ) trên cơ sở thành tựu của các nước phương đông về toán học ,ông phát triển định lí mang tên ông về quan hệ ba cạnh của tam giác vuông Ông còn phân biệt số chẵn , số lẽ và số không chia hết Về thiên văn ông có quan niệm đúng về quả đất hình cầu và chuyển động theo quỹ đạo nhất định

• Ơlit (khoảng 330 - 375 tcn ) là nhà khoa học

hàng đầu ở Alếchxăngria ,ông soạn cuốn " toán học sơ đẳng ", sơ sở của hình học , trong đó có chứa đựng tiên đề Ơlip nổi tiếng

• Pytago (580-500tcn)

• Ơlít (330-275 tcn)

• Acsimet ( 287- 212tcn) ông tính được sốc

pi chính xác nhất trong lịch sử, về vật lí

ông phát minh ra nguyên lí đòn bẩy ,về

quân sự ông chế tạo máy ném đá , máy

phóng gỗ , máy hút nước ra khỏ thuyền

khi bị thủng

• Ông bị quân Hilap giết khi đang vẽ một đồ án

E/ KIẾN TRÚC , ĐIÊU KHẮC, HỘI HỌA

• A- Kiến trúc

• Trong các thành bang của Hilap ,Athens là nơi

có nhiều công trình kiến trúc : đền miếu , rạp hát , sân vận động trong các công trình ấy tiêu

biểu nhất là đền Páctênông Ngôi đền này được bằng đá trắng , hành lang 46 cột tròn , tường dài

276 métoợc trng trí phù điêu thần thoại và sinh hoạt ở Athens Cuối thế kỉ XVII trong chiến

tranh giữa Thổ Nhĩ Kì và Venêxia nghôi đền bị mất rất nhiều hiện vât

• Ngoài Athens ở các nơi khác cũngcó nhiều công trình kiến trúc đẹp như đền thần Dớt ở Olempi

• đền Páctenong ở Athens

• B/ ĐIÊU KHẮC

• Nghệ thuật điêu khắc

Hilap đến thế kỉ V tcn có nhiều kiệt tác gắn liền với tên tuổi các nghệ sĩ tài năng như Mirông ,

Phidíat Pôdiclét

• Mirong chuyên mô tả

người ở tư thế vận đông

mà tác phẩm tiêu biểu

nhất là tượng " lực sĩ

ném đĩa "

• Phidíat nổi tiếng thế giới nhờ tác phẩm

các pho tương nữ

thần Atena - như

tương đồng Atena , tương Atena đồng

C/ HỘI HỌA

• Nghệ thuật hội họa Hilap cổ đại rất đẹp

nhưng tiếc rằng nhiều tác phẩm về lĩnh

vữc này truyền lại rất ít Những họa sĩ tiêu biểu của Hilap cổ đại là Pôlinhốt, Ôpôlođo Tác phẩm còn lại là một số hình trang trí trên đồ Đó là mẫu mực mà người đời

sau thường bắt chước Còn Apolođo

tương truyền chính là người sáng tác ra

luật sáng tối và viện cận hội họa

•