Mục tiêu cần đạt: Học sinh bớc đầu nắm đợc định nghĩa truyền thuyết Hiểu đợc nội dung, ý nghĩa của hai truyền thuyết " Con Rồng cháu Tiên " và "Bánh trng, bánh giầy ".. Chuẩn bị của giá
Trang 1Tuần 1
Tiết 1 : Văn bản Con rồng cháu tiên
< Truyền thuyết >
A Mục tiêu cần đạt:
Học sinh bớc đầu nắm đợc định nghĩa truyền thuyết
Hiểu đợc nội dung, ý nghĩa của hai truyền thuyết " Con Rồng cháu Tiên " và "Bánh
trng, bánh giầy ".
Chỉ ra và hiểu đợc ý nghĩa của những chi tiết tởng tợng, kì ảo của hai truyện
Kể đợc 2 truyện
B Chuẩn bị của giáo viên- học sinh
- Giáo viên: soạn bài, đọc các tài liệu tham khảo có liên quan đến bài soạn, chuẩn bị tranh minh hoạ đợc cấp
- Học sinh: đọc bài và soạn bài, trả lời các câu hỏi ở cuối mỗi bài
C Tổ chức dạy học bài mới
- Giới thiệu bài :
Truyền thuyết là một thể loại tiêu biểu, rất phát triển ở Việt Nam, đợc nhân dân bao
đời yêu thích Truyện Con Rồng Cháu Tiên là một truyện truyền thuyết tiêu biểu, mở
đầu cho chuỗi truyền thuyết về thời đại các vua Hùng cũng nh truyền thuyết Việt Nam nói chung Nội dung, ý nghĩa của truyện Con Rồng cháu Tiên là gì ? Để thể hiện nội
dung, ý nghĩa ấy truyện đã dùng những hình thức nghệ thuật độc đáo nào? Vì sao nhân dân ta, qua bao đời, rất tự hào và yêu thích câu truyện này? tiết học hôm nay sẽ giúp trả lời những câu hỏi ấy
3/Bài mới :
Hoạt động của học sinh
( dới sự hớng dẫn của giáo viên)
Nội dung bài học
Hoạt động của học sinh:
(Dới sự hớng dẫn của giáo viên)
Hoạt động 1:
Hớng dẫn tìm hiểu chung.
Học sinh đọc chú thích trong SGK và cho
biết:
Nội dung bài học:
( Kết quả hoạt động của học sinh )
I Tìm hiểu chung
1.Truyện truyền thuyết:
Trang 2? Truyện truyền thuyết là gì ?
GV bổ sung: Thực ra tất cả các thể loại,
tác phẩm đều có cơ sở lịch sử Truyền thuyết
Việt Nam có mối quan hệ chặt chẽ với thần
thoại nhng những yếu tố thần thoại ấy đã đợc
lịch sử hoá Thể thần thoại cổ đã đợc biến đổi
thành những truyện kể về lịch sử nhằm suy
tôn tổ tiên đã có công dựng nớc và ca ngợi
những sự tích thời dựng nớc
GV: Giới thiệu qua các truyện truyền
thuyết sẽ học ở lớp 6
? Truyện con Rồng cháu Tiên thuộc loại
truyện gì ? Vì sao ?
Hoạt động 2: Hớng dẫn Đọc- tìm hiểu
từ ngữ khó hiểu, bố cục của truyện.
GV: đọc mẫu 1 đoạn, 2 h/s đọc tiếp
GV: nhận xét, sửa lỗi( nếu có)
GV cho H/S tìm hiểu kỹ các chú thích
1,2,3,4- đây là các từ có nguồn gốc từ Hán
Việt Vậy cách hiểu từ HV NTN ? Tại sao nó
lại có trong TV, các tiết TV sẽ giúp ta hiểu rõ
hơn
? Em hãy cho biết truyện này có thể chia
thành mấy đoạn? nội dung mỗi đoạn?
- Là truyện dân gian kể về các nhân vật và sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ
-Thờng có yếu tố tởng tợng, KT ảo
- Thể hiện thái độ, cách đánh giá của nhân dân đối với các sự kiện và nhân vật lịch sử
2 Truyện " Con Rồng cháu Tiên " :
- Thể loại : Truyền thuyết, vì : + Là truyện dân gian, nhân vật , sự kiện có liên quan đến quá khứ (lịch sử) + Có yếu tố tởng tợng, kỳ ảo
+ Thể hiện thái độ, cách đánh giá của nhân dân
II Đọc- hiểu từ ngữ- bố cục
1 Đọc
-Phát âm đúng, giọng đọc đúng
- Chú ý: giọng, lời nói của LL Quân khẳng khái, rõ ràng, lời của Âu Cơ: dịu dàng, thắc mắc
2 Chú thích
1,2,3,5,7
3 Bố cục
Trang 3Hoạt động 3: Hớng dẫn đọc hiểu nội
dung ý nghĩa truyện
? Kể tóm tắt đoạn 1
? Em biết gì về nguồn gốc, hình dạng của
Lạc long Quân và Âu Cơ?
?Em có nhận xét gì về những chi tiết miêu
tả nguồn gốc và hình dạng của LQ và Âu Cơ?
? Cảm nhân của em về sự kỳ lạ, lớn lao,
đẹp đẽ của LQ và Âu Cơ? học sinh phát
biểu- Giáo viên kết luận ->
GV chuyển ý: đôi trai tài gái sắc gặp nhau,
yêu nhau, kết duyên với nhau Vậy việc kết
duyên và chuyện sinh nở của Âu Cơ có gì
lạ-> phần 2
? Em có nhận xét gì về các chi tiết này?
? Em hiểu thế nào là chi tiết tởng tợng kỳ ảo
trong truyện truyền thuyết? Vai trò của nó
trong truyện?
- Đoạn 1: từ đầu Long Trang… Nguồn gốc và hình dạng của LQ và
Âu Cơ
- Đoạn 2: tiếp theo đến lên đờng
Việc kết duyên của Âu Cơ và Long Quân
-Đoạn 3 Còn lại III Đọc- hiểu nội dung- ý nghĩa truyện:
1.Nguồn gốc, hình dạng của Lạc Long Quân và Âu Cơ
*Nguồn gốc : đều là thần
- Long Quân: nòi Rồng, con thần Long Nữ
- Âu Cơ: nòi Tiên, thuộc họ thần Nông
*Hình dạng:
- LQ có sức khoẻ vô địch, có nhiều phép lạ…
- Âu Cơ xinh đẹp tuyệt trần…
-> Chi tiết tởng tợng kì lạ, đẹp đẽ, lớn lao
*LQ mang vẻ đẹp kì vĩ, dũng mãnh, nhân hậu
*Âu Cơ mang vẻ đẹp dịu dàng, trong sáng, thơ mộng
-> Đó chính là vẻ đẹp anh hùng mà tình nghĩa của dân tộc VN
2) Việc kết duyên và chuyện sinh
nở của Long Quân và Âu Cơ
Trang 4GV: Những chi tiết này trong đời sống
không thể xảy ra Đây chỉ là những chi tiết
mà ngời xa tởng tợng ra nhằm nói lên điều gì
đó mà họ mong muốn vì tởng tợng nên
th-ờng kỳ ảo làm cho chuyện trở nên huyền
diệu, lung linh, ly kỳ, hấp dẫn, nhng lại hàm
chứa ý nghĩa sâu sắc
? Vậy theo em chuyện sinh nở của Âu Cơ
có ý nghĩa gì.( HS trả lời GV mở rộng )
Nhng dù cho có kỳ lạ, hoang đờng nh thế
nào cũng phải xuất phát từ hiện thực =>
Những chi tiết ấy cho ta thấy trí tởng tợng
phong phú của ngời xa, sự thăng hoa của cảm
xúc
GV : Treo tranh:
? Em hãy quan sát tranh, theo dõi đoạn 3
và cho biết chuyện gì đã xảy ra với gia đình
Long Quân và Âu Cơ ?
? Long Quân và Âu Cơ đã chia con nh thế
nào ? Và chia nh vậy để làm gì
( HS thảo luận )
Liên hệ: ? Chúng ta đã làm đợc những gì
để thực hiện ý nguyện này của Long Quân và
Âu Cơ? (Hai cuộc kháng chiến chống Pháp
và chống Mỹ)
* Rồng ở biển cả, tiên ở núi cao gặp nhau yêu nhau kết duyên
* Âu Cơ có mang sinh ra cái bọc trăm trứng, nở thành 100 con trai Đàn con không cần bú mớm tự lớn nh thổi, mặt mũi khôi ngô, khỏe mạnh nh thần
Hoang đờng, kỳ ảo (là chi tiết không có thật, đợc tác giả dân gian sáng tạo nhằm mục đích nhất định)
=> Giải thích cội nguồn của dân tộc Việt Nam:Toàn thể nhân dân ta đều sinh ra trong một bọc, cùng chung một nòi giống tổ tiên Từ đó mà 2 tiếng
đồng bào thiêng liêng ruột thịt đã vang lên tha thiết giữa lúc Bác Hồ đọc tuyên ngôn độc lập 2.9.1945 khai sinh ra nớc Việt Nam dân chủ cộng hòa “Tôi nói
đồng bào nghe rõ không?” - Ngời đã nhắc lại 2 tiếng đồng bào, từ câu chuyện Bố Rồng, mẹ Tiên trong ngày
mở nớc xa
=> Để từ đó mọi ngời Việt Nam đều
tự hào về nòi giống, hiện diện về tổ tiên mình khi ý thức đợc rằng mình là con Rồng cháu Tiên
Trang 5Hoạt động IV : Hớng dẫn tổng kết -
Luyện tập
?Truyện cho ta biết thêm điều gì về xã
hội , phong tục tập quán của ngời Việt cổ xa?
? GV: Cũng bởi sự tích này mà về sau,
ngời Việt Nam ta - Con cháu vua Hùng khi
nhắc đến nguồn gốc của mình, thờng xng là
con Rồng, cháu Tiên
? Khi biết mình là dòng dõi tiên rồng thì
em có suy nghĩ gì ?
? Em hãy nêu ý nghĩa lịch sử của chuyện
là gì?
?Em có nhận xét gì về cách xây dựng
truyện ?
+? Truyện có những nhân vật nào?
+? Có sự việc gì?
+? Diễn biến ra sao?
Học sinh đọc lại ghi nhớ
* Chia con:
- 50 xuống biển
- 50 lên rừng Cai quản 4 phơng, gặp khó khăn thì giúp đỡ nhau
Thể hiện ý nguyện đoàn kết, thống nhất của nhân dân ta ở mọi miền
đất nớc Ngời Việt Nam ta dù ở miền xuôi hay miền ngợc , n… ớc ngoài đều cùng chung một cội nguồn, đều là con của Long Quân và Âu Cơ (Đồng bào: cùng 1 bọc trứng sinh ra), vì vậy phải luôn thơng yêu, đoàn kết
IV- Tổng kết - Luyện tập
1 ý nghĩa của truyện
* Cơ sở lịch sử:
- Ngời con cả của Long Quân và
Âu Cơ lên lamg Vua gọi là Hùng Vơng
- Đặt tên nớc là Văn Lang, đóng đô
ở Phong Châu, làm nên thời đại Hùng Vơng trong lịch sử dựng nớc của dân tộc Việt Nam
- Tự hào về dòng dõi của mình… Nguyện cố gắng học tập tốt để xứng
đáng với cội nguồn
*
ý nghĩa Chuyện giải thích nguồn gốc các dân tộc sống trên đất nớc Việt Nam Giáo dục lòng tự hào dân tộc, truyền
Trang 6HS thảo luận theo 2 nhóm các câu hỏi
sau:
? Chi tiết hoang đờng kì ảo là gì ? Hãy chỉ
ra các yếu tố hoang đờng kì ảo trong truyện ?
? Vì sao nói truyện Con Rồng cháu Tiên là
truyện truyền thuyết? Hãy cho biết những chi
tiết trong truyện có liên quan đến lịch sử
Hoạt động V- Hớng dẫn học ở nhà
- Làm bài tập
1, 2, 3 : Sách ngữ văn (BT) ở nhà
- Kể lại chuyện
thống yêu nớc, đoàn kết dân tộc
2.Nghệ thuật:
Truyện thờng có nhân vật, sự việc, diễn biến Đó chính là văn bản tự sự (văn kể) (Sự việc diễn ra bao giờ cũng
có nhân vật, có mở chuyện - diễn biến
- kết chuyện, sự việc nào xảy ra trớc kể trớc, sự việc nào sảy ra sau kể sau trật tự thông thờng) Để tìm hiểu kỹ hơn về văn tự sự tiết học tập làm văn các em sẽ rõ hơn
3 Ghi nhớ: SGK
4 Luyện tập V- H ớng dẫn học ở nhà