-HS khái quát kiến thức vừa khai thác được trong hình thành những kiến thức: Hệ sinh thái rừng nhiệt đới có đặc điểm: + Có nhân tố vô sinh, hữu sinh.. Hệ sinh thái: * Hệ sinh thái bao
Trang 1Tiết : 52 HỆ SINH THÁI
Ngày dạy:
1.MỤC TIÊU:
a.Kiến thức:
- Nêu được các khái niệm: hệ sinh thái, chuỗi và lưới thức ăn.
-Vận dụng giải thích ý nghĩa của biện pháp nông nghiệp nâng cao năng suất cây trồng đang sử dụng rộng rãi hiện nay
b.Kỹ năng: Biết đọc sọ đồ một chuỗi thức ăn cho trước.
c Thái độ: -Giáo dục ý thức bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ đa dạng sinh
học , ý thức xây dựng mô hình sản xuất
2.CHUẨN BỊ:
a/ GV: Tranh hình hệ sinh thái rừng nhiệt đới Một lưới thức ăn của hệ sinh thái rừng
b/ HS: Sưu tầm tranh ảnh về hệ sinh thái
3.PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
-Dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ
-Phương pháp trực quan, vấn đáp
-Nêu và giải quyết vấn đề
4 TIẾN TRÌNH:
4.1.Ổn định tổ chức: KTSS
4.2 Kiểm tra bài cũ:
a Thế nào là quần xã sinh vật.? Cho ví dụ? ( 5d )
b Thế nào là lồi ưu thế? Cho ví dụ ? (5d)
Trả lời:
a + Quần xã sinh vật: Là tập hợp những quần thể sinh vật khác loài cùng sống trong một không gian xác định, chúng có mối quan hệ gắn bó như 1 thể thống nhất nên quần xã có cấu trúc tương đối ổn định Các sinh vật trong quần xã thích nghi với môi trường sống của chúng
Ví dụ: Rừng Cúc Phương
Ao cá tự nhiên
b.Lồi ưu thế là lồi đĩng vai trị quan trọng trong quần xã
Trang 2Ví dụ: Thực vật có hạt là quần thể ưu thế ở quần xã sinh vật trên cạn
4.3 Giảng bài mới:
Hoạt động của GV và HS Nội dung bài học
Hoạt động 1: Thế nào là một hệ sinh thái.
-Mục tiêu: HS trình bày khái niệm hệ sinh thái Chỉ
ra được các thành phần chủ yếu của hệ sinh thái
-GV yêu cầu HS trả lời các câu hỏi BT/SGK/150
-HS quan sát hình 50 và các tranh sưu tầm, trao đổi
nhóm thống nhất ý kiến trả lời câu hỏi
+ Thành phần vô sinh: Đất, nước, nhiệt độ…
+ Thành phần hữu sinh: Động vật, thực vật…
+ Lá mục: Thức ăn của vi khuẩn, nấm…
+ Cây rừng: Là thức ăn, nơi ở của động vật
+ Động vật ăn thực vật, thụ phấn và bón phân
cho thực vật
-Rừng cháy: Mất nguồn thức ăn, nơi ở,khí hậu thay
đổi
-Đại diện nhóm trình bày, nhóm khác bổ sung
-GV đánh giá kết quả thảo luận
-GV hỏi: Một hệ sinh thái rừng nhiệt đới có đặc
điểm gì?
-HS khái quát kiến thức vừa khai thác được trong
hình thành những kiến thức: Hệ sinh thái rừng nhiệt
đới có đặc điểm:
+ Có nhân tố vô sinh, hữu sinh
+ Có nguồn cung cấp thức ăn đó là thực vật
+ Giữa sinh vật có mối quan hệ dinh dưỡng
+ Tạo thành vòng khép kín vật chất
-GV hỏi nâng cao: Thế nào là hệ sinh thái ?-HS tự
trả lời
-GV giúp HS hoàn thành khái niệm em hãy kể
tên các hệ sinh thái mà em biết
-HS có thể kể: Mô hình nông, lâm, ngư nghiệp…
-GV giới thiệu thêm một số hệ sinh thái: Hoang
I Hệ sinh thái:
* Hệ sinh thái bao gồm quần xã sinh vật và khu vực sống ( sinh cảnh), trong đó các sinh vật luôn tác động lẫn nhau và tác động qua lại với các nhân tố vô sinh của môi trường tạo thành một hệ thống hoàn chỉnh và tương đối ổn định
Ví dụ: Rừng nhiệt đới
* Các thành phần của hệ sinh thái:
+ Nhân tố vô sinh
+ Sinh vật sản xuất (là thực vật)
+ Sinh vật tiêu thụ ( động vật ăn thực vật, động vật ăn động vật.)
+ Sinh vật phân giải ( vi khuẩn, nấm)
Trang 3mạc nhiệt đới, rừng lá rộng ôn đới, thảo nguyên…
-Hệ sinh thái hoàn chỉnh gồm những thành phần
chủ yếu
-HS nghiên cứu SGK trả lời
Hoạt động 2: Tìm hiểu chuỗi thức ăn và lưới thức
ăn.
-Mục tiêu: HS định nghĩa được chuỗi và lướiø thức
ăn
-Chỉ ra được sự trao đổi vật chất và năng lượng
trong hệ sinh thái thông qua chuỗi và lưới thức ăn
-GV phát vấn HS: Thế nào là chuỗi thức ăn?
-HS quan sát hình 50.2 kể tên một vài chuỗi thức ăn
đơn giản
- GV gợi ý: Nhìn theo chiều mũi tên, sinh vật đứng
trước là thức ăn cho sinh vật đứng sau mũi tên
-GV ho HS làm bài tập /152/SGK
-HS dựa vào hình 50.2 tìm những mũi tên chỉ vào
chuột đó là thức ăn của chuột và mũi tên chỉ từ
chuột đi ra sẽ là con vật ăn thịt chuột
-GV gọi HS lên bảng viết chuỗi thức ăn Yêu cầu :
Cây cỏ chuột rắn
Sâu chuột rắn
-GV chữa và yêu cầu HS nắm được nguyên tắc viết
chuỗi thức ăn
-GV giới thiệu một chuỗi thức ăn điển hình: Cây
sâu ăn lá cầy đại bàng sinh vật phân hủy
+ GV phân tích: -Cây là sinh vật sản xuất
-Sâu, cầy, đại bàng là sinh vật tiêu thụ các
bậc 1, 2, 3
-Sinh vật phân hủy: nấm, vi khuẩn
GV hỏi: Em có nhận xét gì về mối quan hệ giữa
một mắc xích với mắc xích đứng trước và mắc xích
đứng sau trong chuỗi thức ăn?
+ Sinh vật đứng trước là thức ăn của sinh vật
đứng sau
II Chuỗi thức ăn và lưới thức ăn:
1.Chuỗi thức ăn:
Trang 4+ Con vật ăn thịt và con mồi.
+ Quan hệ thức ăn
-GV giúp HS khái quát nội dung trả lời trên thành
mối quan hệ dinh dưỡng
-GV cho HS làm bài tập điền từ vào chỗ chấm
SGK/152
-HS dựa vào chuỗi thức ăn tìm từ điền HS khác
bổ sung
-GV đánh giá kết quả của HS và thông báo đáp án
đúng đó là trước, sau. GV yêu cầu HS trả lời câu
hỏi lúc đầu đã nêura
HS dựa vào bài tập vừa làm phát biểu thành nội
dung chuỗi thức ăn
-GV cho HS quan sát hình ảnh một tấm lưới với
nhiêu mắc xích để HS có khái niệm về lưới
-GV hỏi: Sâu ăn lá cây tham gia vào những chuỗi
thức ăn nào?
-Một chuỗi thức ăn gồm những thành phần sinh vật
nào?
-HS quan sát lại hình 50.2 SGK chỉ ra những chuỗi
thức ăn có mặt của sâu ăn lá ( ít nhất là 5 chuỗi)
chuỗi thức ăn gồm 3 đến 5 thành phần sinh vật.HS
trình bày ý kiến, HS bổ sung
-GV nhận xét ý kiến của HS và khẳng định lại :
Chuỗi thức ăn gồm 3 loại sinh vật , sinh vật tiêu thụ
bậc 1,2,3 đều gọi là sinh vật tiêu thụ
-Lứơi thức ăn là gì?
-HS dựa vào kiến thức trả lời
* GV mở rộng:
Chuỗi thức ăn có thể bắt đầu từ thực vật hay từ
sinh vật bị phân giải +Sự trao đổi vật chất trong hệ
sinh thái tạo thành chu trình kín nghĩa là: Thực vật
Động vật Mùn, muối khoáng Thực vật :+
Sự trao đổi năng lượng trong hệ sinh thái tức là
dòng năng lượng trong chuỗi thức ăn bị tiêu hao rất
+ Chuỗi thức ăn là một dãy nhiều loài sinh vật có quan hệ dinh dưỡng với nhau Mỗi loài là một mắc xích, vừa là sinh vật tiêu thụ mắt xích đứng trước, vừa là sinh vật bị mắt xích ở phía sau tiêu thụ
2.Lưới thức ăn:
+ Lưới thức ăn bao gồm các chuỗi thức ăn có nhiều mắt xích chung
+ Lưới thức ăn gồm các sinh vật:
-Sinh vật sản xuất
-Sinh vật tiêu thụ
-Sinh vật phân hủy
Trang 5nhiều thể hiện qua tháp sinh thái.
* GDMT :Các sinh vật trong quần xã gắn bó với
nhau bởi nhiều mối quan hệ, trong đó quan hệ dinh
dưỡng có vai trò quan trọng được thể hiện qua
chuỗi thức ăn và lưới thức ăn
- Liên hệ:+Trong thực tế sản xuất người nông dân
có biện pháp kỹ thuật gì để tận dụng nguồn thức ăn
của sinh vật và bảo vệ đa dạng sinh học?
+ Thả nhiều loại cá trong ao, dự trữ thức ăn cho
động vật trong mùa khô hạn.Cần quan tâm bảo vệ
đa dạng sinh học
4.4 Củng cố và luyện tập:
- Tổ chức trò chơi: Đi tìm các mắt xích trong chuỗi thức ăn và lưới thức ăn
+ GV gọi HS lên chọn các mảnh bìa có hình sinh vật dán lên bảng và sau đó điền mũi tên thành chuỗi và lưới thức ăn
+ Trong thời gian 2 phút HS nào tạo được nhiều chuỗi thức ăn sẽ thắng trong trò chơi
4.5.Hướng dẫn HS tự học ở nhà:
-Về nhà học bài.-Trả lời câu hỏi SGK/ 153 -Đọc em có biết/SGK/153 -Xem lại chương I , II phần sinh vật và môi trường tiết sau ôn tập
5.RÚT KINH NGHIỆM:
………
………
………
………
………
………
………