Bài 27: Thực hành Quan sát thường biến

Trong thực tiễn, người ta thường gặp hiện tượng một kiểu gen cho nhiều kiểu hình khác nhau khi sống ở các điều kiện môi trường khác nhau: Mầm khoai tây: Trong cùng một giống khoai tây: M

Trong thực

tiễn, người

ta thường

gặp hiện

tượng

một kiểu

gen cho

nhiều kiểu

hình khác

nhau khi

sống ở các

điều kiện

môi trường

khác nhau:

Mầm khoai tây: Trong cùng một giống khoai tây:

Mầm khoai tây mọc trong tối

⇒Mầm lá có màu vàng

Mầm khoai tây mọc ngoài

sáng

⇒Mầm lá có màu xanh

Trong thực

tiễn, người

ta thường

gặp hiện

tượng

một kiểu

gen cho

nhiều kiểu

hình khác

nhau khi

sống ở các

điều kiện

môi trường

khác nhau:

Cùng một giống lúa:

Các cây lúa ở trên đất cạn

Các cây lúa ở ruộng có nước

⇒Cây lúa tốt và xanh hơn ⇒Cây lúa nhỏ và không tươi tốt

bằng cây ở ruộng có nước

⇒ Thường biến là sự biến đổi kiểu hình phát Sinh trong đời sống cá thể dưới sự tác động của môi trường

-Thường biến phụ thuộc vào kiểu gen và

môi trường, trong đó, kiểu gen được xem

như không biến đổi (trừ trường hợp đột

biến)

Vai trò của thường biến

Giúp sinh vật có thể viến đổi kiểu hình để thích nghi với điều kiện ngoại cảnh, tự vệ

và săn mồi

Ví dụ

Tính chất của thường biến

-Phát sinh trong đời sống cá thể

-Không di truyền được

-Xuất hiện đồng loạt theo hướng xác định

-Tương ứng với điều kiện ngoại cảnh

Cây rau dừa nước moc

trên cạn

Thân, lá nhỏ và chắc

Cây rau dừa nước nổi trên

mặt nước

Thân, lá lớn hơn, một số rễ biến thành

phao

Cây hoa anh đào

Sự biến đổi của lá cây bàng vào mùa

đông Sự biến đổi lá cây bàng vào mùa xuân

Mối

quan hệ

giữa

kiểu

hình,

kiểu gen

và môi

trường

Kiểu gen Môi trường Kiểu hình

Với cùng một kiểu gen, trong các môi trường khác nhau thì sẽ biểu hiện thành những kiểu hình khác nhau

Bố mẹ chỉ truyền cho con kiểu gen còn kiểu hình là kết quả của

sự tương tác giữa kiểu gen và môi trường Kiểu gen biểu hiện tính trạng

Có 2 loại tính trạng: Tính trạng số lượng

Tính trạng chất lượng

Phụ thuộc vào môi trường

Phụ thuộc chủ yếu vào kiểu gen, ít phụ thuộc vào môi trường

=> Mức phản ứng rộng

=> Mức phản ứng hẹp

Lượng sữa vắt ra một ngày của giống bò phụ thuộc vào điều kiện trồng trọt, chăn nuôi

Giống lúa nếp cẩm trồng ở miền núi hay đồng bằng đều cho hạt bầu tròn và màu đỏ

Khả năng phản ứng khác nhau hay thường biến có giới hạn do kiểu gen quy định

=> Giới hạn thường biến của một kiểu gen hay nhóm gen là mức phản ứng

Phân biệt thường biến và đột biến

Thường biến:

-Là những biến đổi về kiểu hình của một kiểu gen dưới

sự tác động của môi trường

-Xảy ra đồng loạt, theo một hướng xác định

-Thường biến chỉ là biến đổi kiểu hình, không liên quan đến kiểu gen nên không di truyền được

=> Ít có ý nghĩa với tiến hóa

và chọn giống

- Giúp sinh vật thích nghi với điều kiện ngoại cảnh, tự

vệ và săn mồi

Đột biến :

- Là những biến đổi vật chất

di truyền ở cấp độ phân tử hay tế bào

-Xảy ra đột ngột, riêng lẻ, không xác định

-Đột biến làm thay đổi cấu trúc vật chất di truyền, có khả năng di truyền

=> Có ý nghĩa đối với tiến hóa và chọn giống

-Đột biến đa phần có hại, một số trung tính và có lợi

Ảnh hưởng của môi trường đối với tính trạng số lượng trong việc

tạo điều kiện thuận lợi tốt nhất để đạt tới kiểu hình tối đa và hạn

chế các điều kiện ảnh hưởng xấu làm giảm năng suất

Trong sản xuất, người ta vân dụng hiểu biết về mức phản ứng để nâng Cao năng suất cây trồng, vật nuôi theo

2 cách:

- Áp dụng kĩ thuật trồng trọt, chăn nuôi

- Thay giống cũ bằng giống mới có tiềm năng năng suất cao hơn

Lúa DR2 chăm sóc bình thừơng (4,5 – 5 tấn) Lúa DR2 chăm sóc tốt (8 tấn)

Ví dụ:

⇒Sự khác nhau giữa năng suất bình quân và năng suất tối đa là do kĩ thuật chăm sóc Giới hạn năng suất tối đã của lúa là do kiểu gen quy định