Đề cương môn học văn bản học

Môn học giới thiệu khái niệm và chức năng của văn bản quản lý, trong đó đi sâu vào chức năng thông tin; giới thiệu hệ thống văn bản quản lý đang được sử dụng ở Việt Nam hiện nay, trong đó tập trung làm rõ công dụng và thẩm quyền ban hành của các loại văn bản; các tiêu chí đánh giá giá trị của văn bản và những quy định hiện hành về việc soạn thảo, ban hành, quản lý văn bản. Môn học cũng giới thiệu những quy định về việc khai thác, sử dụng nguồn thông tin văn bản để phục vụ hoạt động quản lý và các yêu cầu khác của đời sống xã hội

CƯƠNG MÔN HỌC: Văn bản học

Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

Khoa Lưu trữ học và quản trị văn phòng

Bộ môn Văn bản và Hành chính học

1 Thông tin về giảng viên

1.1 Giảng viên 1

Họ và tên: Vũ Thị Phụng

Học vị: Tiến sĩ

Học hàm: Phó giáo sư

Địa điểm làm việc: Bộ môn Văn bản và Hành chính học Khoa Lưu trữ

học và Quản trị văn phòng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

Địa chỉ liên lạc: 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

Điện thoại: CQ - 04.5588315; NR- 04.8542823

Các hướng nghiên cứu chính: Lịch sử Nhà nước và pháp luật Việt Nam,

Lịch sử hành chính và hành chính học, văn bản học

và Lưu trữ học, Văn phòng và nghiệp vụ hành chính văn phòng

1.2 Giảng viên 2

Họ và tên: Lê Thị Nguyệt Lưu

Học vị: Thạc sĩ

Địa điểm làm việc: Bộ môn Văn bản và Hành chính học Khoa Lưu trữ

học và Quản trị văn phòng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

Địa chỉ liên lạc: 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

Điên thoại: CQ - 04.5588315; NR- 04.8393777; 04.8722635

Các hướng nghiên cứu chính: Văn bản học; Công tác văn thư; Tiêu chuẩn

hóa trong công tác văn thư - lưu trrữ

2 Thông tin chung về môn học

- Tên môn học: Văn bản học

- Mã môn học:

- Số tín chỉ: 02

- Môn học: Bắt buộc

- Các môn học tiên quyết:

- Các yêu cầu đối với môn học:

+ Yêu cầu đối với sinh viên: Đối tượng của môn văn bản học là các văn

bản, giấy tờ, tài liệu hình thành trong hoạt động quản lý của các cơ quan, tổ chức

Vì thế , khi nghiên cứu môn học này, sinh viên ngành thông tin- thư viện cần nắm vững khái niệm và các chức năng của văn bản, đặc biệt là chức năng thông tin; đồng thời phân biệt sự khác nhau giữa văn bản với các xuất bản phẩm

+ Yêu cầu về trang thiết bị phục vụ giảng dạy: máy chiểu, máy tính cá

nhân, các văn bản minh hoạ và phục vụ thực hành

- Giờ tín chỉ đối với các hoạt động:

+ Nghe giảng lý thuyết: 20 giờ

+ Làm bài tập trên lớp: 02 giờ

+ Thảo luận: 04 giờ

+ Thực hành : 02 giờ

+ Tự học, tự nghiên cứu: 2 giờ

- Địa chỉ Khoa/ Bộ môn phụ trách môn học:

3 Mục tiêu của môn học

3.1 Mục tiêu chung

- Kiến thức:

Môn học cung cấp cho sinh viên ngành thông tin - thư viện những hiểu biết

cơ bản về khái niệm, chức năng, các loại hình văn bản và giá trị thông tin trong văn bản Môn học cũng cung cấp những kiến thức cơ bản về quy trình soạn thảo, ban hành, quản lý và những nguyên tắc trong việc khai thác thông tin văn bản

- Kỹ năng:

+ Kiến thức của môn học giúp sinh viên ngành thông tin- thư viện có khả năng nhận diện các loại văn bản hiện đang được sử dụng trong hoạt động quản lý của các cơ quan, tổ chức ở Việt Nam và giá trị thông tin của các văn bản đó

+ Một số sinh viên ngành thông tin- thư viện sau khi ra trường có thể được giao đảm nhận vị trí cán bộ thư viện - tư liệu trong các cơ quan Vì vậy, kiến thức của môn học giúp họ biết cách tổ chức khoa học và bảo quản các văn bản, giấy tờ của cơ quan một cách khoa học, nhằm cung cấp kịp thời các thông tin cần thiết cho hoạt động quản lý

+ Sau khi ra trường, kiến thức của môn học cũng giúp sinh viên có thể soạn thảo một số văn bản quản lý thông dụng cho cơ quan và lãnh đạo

- Thái độ:

+ Sinh viên cần nhận thức được tầm quan trọng của thông tin văn bản với ý nghĩa là nguồn thông tin cơ bản, quan trọng và có độ tin cậy cao nhất, được khai thác và sử dụng thường xuyên trong hoạt động quản lý của các cơ quan, tổ chức

+ Từ nhận thức đó, sinh viên sẽ có thái độ học tập nghiêm túc và tham gia tích cực các họat động trao đổi, thảo luận, thực hành trên lớp

3.2 Mục tiêu cụ thể

Nội dung/Mục tiêu Bậc 1 Bậc 2 Bậc 3

Chương 1: Khái

niệm, chức năng

của văn bản và

văn bản quản lý

- Nắm được khái niệm văn bản, văn bản quản lý và các chức năng của văn bản, đặc biệt là chức năng thông tin

- Hiểu và phân tích được khái niệm văn bản và

và văn bản quản lý theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp

- Phân tích cụ thể các chức năng của văn bản, đặc biệt

là chức năng thông tin Lấy các ví dụ

để minh hoạ

- Liên hệ các chức năng của văn bản trong hoạt động của các cơ quan thông tin – thư viện

- Phân biệt giá trị thông tin và giá trị pháp lý của văn bản

- So sánh giá trị thông tin trong văn bản với giá trị thông tin trong các xuất bản phẩm Chương 2: Hệ

thống văn bản

quản lý ở Việt

Nam

- Nắm được cách phân loại văn bản

- Hiểu được công dụng và thẩm quyền ban hành của từng loại văn bản

- Phân biệt được

sự khác nhau giữa văn bản quy phạm pháp luật và văn bản hành chính, văn bản chuyên môn kỹ thuật

- Phân tích được vai trò của các loại văn bản trong hoạt động của các cơ quan

- Liên hệ và có khả năng xác định các loại văn bản của một số cơ quan cụ thể, trong

đó có các cơ quan thuộc ngành thông tin – thư viện

Chương 3 Những

quy định về soạn

thảo và ban hành

văn bản quản lý

- Nắm được những Quy định về thẩm quyền ban hành văn bản; Quy định

về thể thức và kỹ thuật trình bày văn bản; Quy định về việc thể hiện nội dung của văn bản;

Quy định về quy trình soạn thảo và ban hành văn bản

- Hiểu và phân tích được các quy định về thẩm quyền ban hành;

thể thức và kỹ thuật trình bày;

quy trình soạn thảo và ban hành văn bản

- Có khả năng xác định thẩm quyền ban hành văn bản của một số cơ quan cụ thể

- Trình bày đúng thể thức của các loại văn bản; có khả năng phát hiện những sai sót của những văn bản cụ thể

- Xác định được quy trình soạn thảo và ban hành văn bản của một

số loại văn bản Chương 4 Những

quy định về quản

lý và khai thác

thông tin trong văn

bản

- Nắm được Những quy định

và nghiệp vụ quản

lý văn bản đi và đến ở bộ phận văn thư cơ quan; tại các bộ phận chuyên môn; tại

bộ phận lưu trữ của cơ quan

- Nắm được những quy định về khai thác thông tin trong văn bản như:

+ Đối tượng khai thác và sử dụng thông tin văn bản

- Hiểu và phân tích được quy định

và nghiệp vụ quản

lý văn bản đi và đến ; những quy định về khai thác thông tin trong văn bản

- Hiểu và phân tích được các đối tượng có nhu cầu khai thác thông tin trong văn bản và

- Liên hệ và thực hành tốt việc quản

lý văn bản đi - đến trong các cơ quan

- Có khả năng xác định các thủ tục và biên soạn các quy định về trách nhiệm của những đối tượng có nhu cầu khai thác thông tin văn bản

+ Thủ tục và thẩm quyền khai thác thông tin văn bản

+ Quy định về trách nhiệm bảo mật thông tin văn bản

thủ tục cần thiết cũng như trách nhiệm của các đối tượng khi khai thác và bảo mật thông tin

- Liên hệ và so sánh việc bảo mật thông tin văn bản với việc bảo mật thông tin trong các xuất bản phẩm

4 Tóm tắt nội dung môn học

Môn học giới thiệu khái niệm và chức năng của văn bản quản lý, trong đó

đi sâu vào chức năng thông tin; giới thiệu hệ thống văn bản quản lý đang được sử dụng ở Việt Nam hiện nay, trong đó tập trung làm rõ công dụng và thẩm quyền ban hành của các loại văn bản; các tiêu chí đánh giá giá trị của văn bản và những quy định hiện hành về việc soạn thảo, ban hành, quản lý văn bản Môn học cũng giới thiệu những quy định về việc khai thác, sử dụng nguồn thông tin văn bản để phục vụ hoạt động quản lý và các yêu cầu khác của đời sống xã hội

5 Nội dung chi tiết môn học

* Giới thiệu khái quát môn học ( giới thiệu đề cương môn học)

* Chương 1 Khái niệm, chức năng của văn bản và văn bản quản lý

1.1 Khái niệm

1.1.1 Khái niệm văn bản 1.1.2 Khái niệm văn bản quản lý 1.2 Chức năng của văn bản quản lý

1.2.1 Chức năng thông tin 1.2.2 Chức năng pháp lý 1.2.3 Chức năng quản lý

1.2.4 Các chức năng khác

* Chương 2 Hệ thống văn bản quản lý ở Việt Nam

2.1 Khái niệm và cách phân loại

2.1.1 Khái niệm hệ thống văn bản quản lý nhà nước 2.1.2 Phân loại văn bản quản lý

2.2 Văn bản quy phạm pháp luật

2.2.1 Khái niệm 2.2.2 Vai trò của văn bản quy phạm pháp luật đối với quản lý nhà nước và quản lý xã hội

2.2.3 Đặc điểm của văn bản quy phạm pháp luật

2.2.4 Công dụng và thẩm quyền ban hành các loại văn bản quy phạm pháp luật

2.3 Văn bản hành chính

2.3.1 Khái niệm 2.3.2 Vai trò của văn bản hành chính đối với quản lý nhà nước và quản lý xã hội

2.3.3 Công dụng của các loại văn bản hành chính

* Chương 3 Những quy định về soạn thảo và ban hành văn bản quản lý

3.1 Quy định về thẩm quyền ban hành văn bản

3.1.1 Thẩm quyền về hình thức (thể loại) văn bản 3.1.2 Thẩm quyền về nội dung văn bản

3.2 Quy định về thể thức và kỹ thuật trình bày văn bản

3.2.1 Khái niệm, ý nghĩa, tác dụng của thể thức văn bản 3.2.2 Cách thể hiện các thành phần thể thức của văn bản quản lý 3.3 Quy định về việc thể hiện nội dung của ván bản

3.3.1 Nội dung văn bản phải được trình bày có tính khoa học 3.3.2 Nội dung văn bản không trái pháp luật hiện hành

3.3.3 Nội dung văn bản phải được thể hiện bằng văn phong hành chính

3.5 Quy định về quy trình soạn thảo và ban hành văn bản

3.5.1 Khái niệm 3.5.2 Nội dung và yêu cầu của quy trình

* Chương 4 Những quy định về quản lý và khai thác thông tin trong văn bản

4.1 Những quy định về quản lý văn bản

4.1.1 Quản lý văn bản đi và đến ở bộ phận văn thư cơ quan 4.1.2 Quản lý văn bản tại các bộ phận chuyên môn

4.1.3 Quản lý văn bản tại bộ phận lưu trữ của cơ quan 4.2 Những quy định về khai thác thông tin trong văn bản

4.2.1 Đối tượng khai thác và sử dụng thông tin văn bản 4.2.2 Thủ tục và thẩm quyền khai thác thông tin văn bản 4.2.3 Quy định về trách nhiệm bảo mật thông tin văn bản

6 Học liệu

6.1 Học liệu bắt buộc

1 Vương Đình Quyền, Nguyễn Văn Hàm: Văn bản và lưu trữ học đại cương, NXB Giáo dục, Hà Nội, 1997;

2 Vương Đình Quyền: Lý luận và phương pháp công tác văn thư, NXB

Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 2005

3 Vũ Thị Phụng : Lý luận và kỹ thuật soạn thảo văn bản (Tập bài giảng)

Khoa Luật, Đại học Tổng hợp Hà Nội, 1995

4 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (đã được sửa đổi, bổ sung

năm 2002), NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2003

5 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân và

Uỷ ban nhân dân, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2005

6.2 Học liệu tham khảo

6 Nghị định số 161/2005/NĐ-CP ngày 27.12.2005 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, www.luutruvn.gov.vn

7 Nghị định số 91/2006/NĐ-CP ngày 06.9.2006 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật của HĐND

và UBND, www.luutruvn.gov.vn

8 Nghị định số 110/2004/NĐ-CP ngày 08.4.2004 của Chính phủ về công tác văn thư, Công báo số 9, năm 2004.www.luutruvn.gov.vn

9 Pháp lệnh Lưu trữ quốc gia năm 2001, www.luutruvn.gov.vn

10 Nghị định số 111/2004/NĐ-CP ngày 08.4.2004 của Chính phủ hướng dẫn thi hành Pháp lệnh lưu trữ quốc gia, www.luutruvn.gov.vn

11 Thông tư liên tịch số 55/2005/TTLT-BNV-VPCP ngày 06.5.2005 của

Bộ Nội vụ và Văn phòng Chính phủ hướng dẫn về thể thức và kỹ thuật trình bày văn bản, Công báo số, năm 2005, www.luutruvn.gov.vn

12 Nguyễn Văn Thâm: Soạn thảo và xử lý văn bản quản lý Nhà nước,

NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, năm 2001

13 Luật gia Nguyễn Văn Thông: Hướng dẫn kỹ thuật soạn thảo văn bản,

NXB Thống kê, Hà Nội, năm 2001

14 Hoàng Văn Hành, Hoàng Phê, Đào Thản: Sổ tay dùng từ tiếng Việt,

NXB Khoa học Xã hội, Hà Nội, năm 2002

15 Dương Văn Khảm: Công tác văn thư, lưu trữ NXB Văn hoá thông tin,

Hà Nội, 2006

7 Hình thức tổ chức dạy học

7.1 Lịch trình chung

Nội dung/

Tuần

Hình thức tổ chức dạy môn học

Tổng

Lên lớp

Thực hành Tự học

Lý thuyết Bài

tập

Thảo luận

7.2 Lịch trình tổ chức dạy học cụ thể

Tuần thứ nhất (nội dung 1)

Hình thức

tổ chức

dạy học

Thời gian, địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu sinh

viên chuẩn bị

GC

Lý thuyết

(2 giờ)

Giảng đường

- Giới thiệu môn học:

+ Đối tượng nghiên cứu + Mục đích ý nghĩa của môn học

+ yêu cầu của môn học

- Giảng viên thuyết trình

nội dung Chương I: Khái niệm, chức năng của văn bản và văn bản quản lý

1.1 Khái niệm 1.1.1 Khái niệm văn bản

- Nghiên cứu đề cương môn học

- Nghiên cứu tài liệu số (trang 5-6); số 2 (trang 45-51); tham khảo thêm tài liệu số 3,12 (phần có liên quan)

- Chuẩn bị các vấn đề theo nội

1.1.2 Khái niệm văn bản quản lý

dung của tuần 1

Tư vấn Phòng

làm việc của giảng viên

Giảng viên tư vấn cho sinh viên về cách đọc, nghiên cứu tài liệu, chuẩn bị bài ở nhà

Sinh viên chủ động gặp giảng viên để được tư vấn

Tuần thứ hai (nội dung 2)

Hình thức

tổ chức

dạy học

Thời gian, địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu sinh viên

chuẩn bị GC

Lý thuyết

1 giờ

Giảng đường

- Giảng viên tiếp tục thuyết trình nội dung của Chương I,

mục 1.2: Chức năng của văn bản quản lý

1.2.1 Chức năng thông tin 1.2.2 Chức năng pháp lý 1.2.3 Chức năng quản lý 1.2.4 Các chức năng khác

- Nghiên cứu tài liệu số 1(trang 7-10), số 2(trang 51-61), tham khảo thêm tài liệu số 3,

12 (các phần liên quan) và chuẩn bị các vấn đề thuộc nội dung của tuần

2 Thảo luận

1 giờ

Giảng đường - Nội dung thảo luận: + Phân tích và lấy ví dụ để

chứng minh chức năng thông tin của văn bản

+ Phân biệt sự khác nhau giữa văn bản với các xuất bản phẩm

+ Ý nghĩa của việc nghiên cứu các chức năng của văn bản ?

- Sinh viên đọc tài liệu và chuẩn bị ý kiến để tham gia thảo luận

Tuần thứ ba (nội dung 3)

Hình thức

tổ chức

dạy học

Thời gian, địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu sinh

viên chuẩn bị GC

Lý thuyết

2 giờ

Giảng đường - Giảng viên thuyết trình nội dung Chương II: Hệ thống văn

Nghiên cứu tài liệu số 2 (trang

bản quản lý ở Việt Nam, gồm

các mục:

2.1.Khái niệm và cách phân loại

2.1.1 Khái niệm hệ thống văn bản quản lý nhà nước

2.1.2 Phân loại văn bản quản

lý

2.2 Văn bản quy phạm pháp luật

2.2.1 Khái niệm

2 2.2.2 Vai trò của văn bản quy phạm pháp luật đối với quản lý nhà nước và quản lý xã hội

61-77), tài liệu

số 3 (trang 5-6) và chuẩn bị nội dung theo yêu cầu

Các hình

thức khác - Trong quá trình giảng lý thuyết, giảng viên có thể nêu

một số vấn đề, câu hỏi để sinh viên trao đổi, thảo luận

- Sinh viên chuẩn bị các câu hỏi và ý kiến để tham gia trao đổi, thảo luận

Tuần thứ tƣ (nội dung 4)

Hình thức

tổ chức

dạy học

Thời gian, địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu sinh viên

chuẩn bị

GC

Lý thuyết

2 giờ

Giảng đường

- Giảng viên tiếp tục thuyết trình nội dung của Chương

II, gồm các mục:

2.2.3 Đặc điểm của văn bản quy phạm pháp luật 2.2.4 Công dụng và thẩm quyền ban hành các loại văn bản quy phạm pháp luật

- Nghiên cứu tài liệu số 2 (trang 77-92), tài liệu số 1 (trang 13-17), tài liệu số 4, tham khảo thêm tài liệu

số 3 và chuẩn bị các nội dung theo yêu cầu

Tuần thứ 5 (nội dung 5)