Vật chất và ý thức

mục đích - Trang bị cho ng ời học những kiến thức căn bản về vật chất và ý thức d ới góc độ triết học - Vận dụng những tri thức triết học để xây dựng thế giới quan và ph ơng pháp luận

mục đích

- Trang bị cho ng ời học những kiến thức căn bản

về vật chất và ý thức d ới góc độ triết học

- Vận dụng những tri thức triết học để xây dựng

thế giới quan và ph ơng pháp luận khoa học

Yêu cầu

- Chuẩn bị bài tr ớc khi lên lớp

- Nắm đ ợc những nội dung cơ bản của bài học

- Biết vận dụng, liên hệ thực tế

Mục đích, yêu cầu

I vËt chÊt vµ c¸c ph ¬ng thøc tån t¹i cña nã

II Nguån gèc, b¶n chÊt vµ kÕt cÊu cña ý thøc

III.ý nghÜa ph ¬ng ph¸p luËn cña mèi quan hÖ gi÷a vËt chÊt

vµ ý thøc

Néi dung

1.Tính thống nhất vật chất của thế giới

2 Vật chất

I vật chất và các ph ơng thức tồn tại của vật chất

Vị trí của phạm trù vật chất trong lịch sử triết học nh thế nào?

sự phát triển nhận thức của con ng ời về thế giới hiện thực khách quan

Là phạm trù trung tâm và chủ yếu của TGQ khoa học, phản ánh các nguyên tắc quan trọng của CNDV

Là phạm trù xuất phát của CNDV để giải quyết tất cả mọi vấn đề của triết học

Triết học

ấn Độ

a L ợc khảo các quan niệm tr ớc Mác về vật chất

Quan niệm về vật chất trong triết

học Ph ơng Đông cổ, trung đại

Triết học Trung Quốc

Quan niệm về vật chất trong triết học duy vật ph ơng Tây tr ớc Mác

Đồng nhất vật chất với cỏc dạng tồn tại cụ thể của vật chất như: nước, lửa, khụng khớ, nguyờn tử…

* Triết học duy v t Hy Lạp và La M cổ đại ậ ã

* Triết học duy vật ph ơng Tây thời cận đại (TK XVII - XIX)

Đồng nhất vật chất với cỏc thuộc tớnh cơ bản của vật chất như: khối lượng, năng lượng,…

b.Nguyên nhân dẫn đến sự bế tắc của nhứng quan

điểm tr ớc Mác về vật chất

Quan niÖm cña M¸c - ¡ngghen v v t ch t ề ậ ấ

c Quan ®iÓm cña chñ nghÜa duy vËt biÖn chøng vÒ vËt chÊt

§Þnh nghÜa ph¹m trï vËt chÊt cña Lªnin

- §Æc tr ng c¬ b¶n cña ph¹m trï vËt chÊt kh«ng ph¶i ë tÝnh c¶m tÝnh, cô thÓ, trùc tiÕp mµ lµ mét sù trõu t îng vµ kh¸i qu¸t tõ v«

sè nh÷ng sù vËt, hiÖn t îng cô thÓ trong thÕ giíi.

- Quan niÖm vÒ vËt chÊt cña M¸c, ¡ngghen

C M¸c (1818 - 1883)

M¸c, ¡ngghen ® quan niÖm ·

vÒ vËt chÊt nh thÕ nµo?

Ph ¡nghen (1820 -1995)

- §Þnh nghÜa cña Lªnin vÒ vËt chÊt

Vla®mia Ilich Lªnin (1870 - 1924)

“Vật chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ

thực tại khách quan được đem lại cho con người

trong cảm giác, được cảm giác của chúng ta chép

lại, chụp lại, phản ánh, tồn tại không lệ thuộc vào

cảm giác”.

HiÓu vËt chÊt lµ ph¹m trï triÕt häc nh thÕ nµo?

Thùc t¹i kh¸ch quan lµ g×?

Nội dung định nghĩa phạm trù triết học vật chất của Lênin ?

Vật chất là cỏi tồn tại khỏch quan bờn ngoài

ý thức và khụng phụ thuộc vào ý thức

Vật chất là cỏi gõy lờn cảm giỏc ở con người khi giỏn tiếp hoặc trực tiếp gõy tỏc động lờn giỏc quan của con người

Thuộc tính quan trọng nhất

của vật chất là gì?

Giá trị khoa học và ý nghĩa ph ơng pháp luận của định nghĩa về phạm trù vật chất của Lênin

Kh c ph c sự ắ ụ khủng hoảng của vật lý học

và triết học trong quan niệm về vật chất, đ nh ị

h ng, m ướ ở

đ ng cho ườ KHTN phát

cho phép xác đ nh ị cái gì là v t ậ

định nghĩa mới về vật chất

Vận động, hiểu theo nghĩa chung nhất,

là mọi sự biến đổi nói chung bao gồm tất cả

mọi sự thay đổi và mọi quá trình diễn ra trong vũ trụ,

kể từ sự thay đổi vị trí đơn giản cho đến t duy

Vận động là gì ?

a.Vận động

-Bản chất của vận động

Là ph ơng thức tồn tại của vật chất

Là thuộc tính cố hữu của vật chất

Là sự tự thân vận động Vận động là tuyệt đối, đứng im là một hình thức

đặc biệt của vận động, đứng im là t ơng đối

Ăngghen đ phân chia vận động ã thành mấy hình thức cơ bản ?

Vận

độnghoá

học

Vận

độngsinh học

Vận

động xãhội

5 hình thức cơ bản của vận động

Xem thêm:

Sự sống đ ợc hình thành

Vận động xã hội

Vận động sinh học Vận động hoá học Vận động vật lý

Vận động cơ học

Quan ®iÓm duy t©m, siªu h×nh

vÒ kh«ng gian vµ thêi gian? b.Kh«ng gian, thêi gian

-Kh¸i niÖm kh«ng gian vµ thêi gian

Kh¸i niÖm kh«ng gian vµ thêi gian theo quan ®iÓm duy vËt biÖn chøng?

-Kh¸i niÖm kh«ng gian vµ thêi gian

-TÝnh chÊt cña kh«ng gian vµ thêi gian

Kh«ng gian

cã ba chiÒu

Kh«ng gian vµ thêi gian cã nh÷ng tÝnh chÊt c¬ b¶n nµo?

TÝnh vÜnh cöu

vµ v« tËn

TÝnh kh¸ch quan

§äc thªm

“BÝ Èn thêi gian”

Thêi gian cã mét chiÒu

Qu¸ khø HiÖn t¹i T ¬ng lai

§äc thªm

“Chiªm nghiÖm

thêi gian”

ý thøc

Nguån gèc

tù nhiªn

Nguån gèc x· héi

ở mọi dạng vật chất đều có chung một thuộc tính,

đó là thuộc tính gì?

Phản ánh là thuộc tính chung, phổ biến của

mọi dạng vật chất, là sự tái tạo những

đặc điểm của một hệ thống vật chất này ở

hệ thống vật chất khác trong quá trình

tác động qua lại giữa chúng.

a Nguồn gốc tự nhiên của ý thức

Ph¶n ¸nh vËt lý

Ph¶n ¸nh sinh häc

Ph¶n ¸nh ho¸ häc

ý thøc

Minh ho¹ vÒ sù ph¸t triÓn cña c¸c h×nh thøc ph¶n ¸nh

ý thøc lµ h×nh thøc cao nhÊt cña sù ph¶n ¸nh

ý thức xuất hiện chỉ cần có nguồn gốc tự nhiên ?

Nguồn gốc xã hội của sự hình thành ý thức

là lao động và ngôn ngữ

b.Nguồn gốc xã hội của ý thức

- Là điều kiện đầu tiên và chủ

yếu để con ng ời tồn tại

- Lao động là yếu tố xã hội có

vai trò quyết định trong

quá trình hình thành và

phát triển ý thức

Lao động có vai trò nh thế nào

đối với sự hình thành ý thức?

Vai trò của ngôn ngữ đối với sự hình thành ý thức?

- Ngôn ngữ là cái "vỏ vật chất" của t duy con ng ời, là yếu tố xã hội, cùng với lao động có vai trò quyết định

đối với sự hình thành và phát triển ý thức

Tóm lại, chính lao động và ngôn ngữ là hai yếu tố cực kỳ quan trọng thúc đẩy quá trình chuyển biến sự phản ánh tâm lý của

động vật thành ý thức

ý thức là một sản phẩm xã hội và là một hiện t ợng xã hội

Đọc thêm:

“Vỡ sao chỉ cú con người biết núi?”

2 Bản chất của ý thức

Bản chất ý thức theo quan điểm duy vật biện chứng?

ý thức là sự phản ánh hiện thực khách quan vào trong

bộ óc con ng ời một cách năng động, sáng tạo.

nó sáng tạo lại hiện thực theo nhu cầu thực tiễn xã hội

ý thức là

hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan

ý thức là

một hiện t ợng xã hội, mang bản chất

xã hội

II.ý nghÜa ph ¬ng ph¸p luËn cña mèi quan hÖ gi÷a vËt chÊt vµ ý thøc.

Quan niÖm vÒ mèi quan hÖ gi÷a vËt chÊt vµ ý thøc?

VËt chÊt

ý thøc

ý thøc

ý thøc

QuyÕt

- Vai trò tác dụng của ý thức đối với vật chất

ý thức có vai trò tác dụng gì đối với vật chất?

- ý thức có thể thúc đẩy hoặc kìm hãm sự vận động, phát triển của những điều kiện vật chất ở một mức độ nhất định

ý thức có tính độc lập t ơng đối, tác động trở lại đối với vật chất thông qua hoạt động thực tiễn của con ng ời

và những

điều kiện vật chất khách quan

-ý nghĩa ph ơng pháp luận của mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

Phát huy tính năng động chủ quan, sáng tạo của nhân tố con ng ời trong hoạt động thực tiễn

Chống thái độ thụ động,

ỷ lại, bảo thủ, trì trệ

Mọi chủ tr ơng, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà n ớc ta dều dựa trên cơ

sở của những điều kiện vật chất khách quan và vì lợi ích của nhân dân.

Hợp tác quốc tế để phát triển kinh tế phải dựa trên tiềm năng và

điều kiện vật chất của n ớc ta

Phát huy tính năng động chủ quan, sáng tạo của nhân tố con ng ời trong hoạt động thực tiễn