Bài giảng cán cân thanh toán quốc tế

Tài liệu này dành cho sinh viên, giảng viên viên khối ngành tài chính ngân hàng tham khảo và học tập để có những bài học bổ ích hơn, bổ trợ cho việc tìm kiếm tài liệu, giáo án, giáo trình, bài giảng các môn học khối ngành tài chính ngân hàng

Trang 1

CHƯƠNG 2 CÁN CÂN THANH TOÁN

QUỐC TẾ THE BALANCE OF PAYMENT

©Nguyen Thi Hong Vinh

Mục tiêu

Tìm hiểu các khái niệm liên quan đến

cán cân thanh toán

Tìm hiểu cấu trúc cán cân thanh toán

Tiếp cận cách phân tích và đánh giá

tình trạng cán cân thanh toán

Phân tích ảnh hưởng của các yếu tố

đến cán cân thanh toán

NỘI DUNG CHÍNH

2.1 Khái niệm,đặc điểm và nguyên tắc

hạch toán BOP

2.2 Cấu trúc của BOP

2.3 Thặng dư và thâm hụt BOP

2.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến BOP

Trang 2

Nguyen Thi Hong Vinh

3.1 Khái niệm,đặc điểm và

nguyên tắc hạch toán BOP

Khái niệm

Cán cân thanh toán là gì?

Cán cân thanh toán (Balance of Payment)

của một quốc gia là một bản báo cáo

thống kê tổng hợp có hệ thống, ghi chép

tất cả các giao dịch kinh tế giữa người cư

trú và người không cư trú trong một thời

kỳ nhất định, thường là một năm

Khái niệm

Các giao dịch kinh tế là các giao dịch về:

- Thu nhập của người lao động, thu nhập từ hoạt

động đầu tư trực tiếp và đầu tư gián tiếp;

- Chuyển giao vãng lai một chiều;

- Chuyển giao vốn một chiều;

vốn ra nước ngoài trong lĩnh vực đầu tư trực

tiếp, đầu tư vào các giấy tờ có giá;

Trang 3

Khái niệm

nhân trong nước

 Ngoài ra, người cư trú còn bao gồm:

chức trong nước;

12 tháng;

bệnh và thăm viếng nước ngoài không kể thời

hạn

lên

(Theo quy định điều 3 Nghị định 164/1999/NĐ

CP về quản lý Cán cân thanh toán quốc tế của

VN)

Khái niệm

cá nhân ở nước ngoài

 Ngoài ra, người không cư trú còn bao gồm:

ngoài ở trong nước

12 tháng

- Công dân nước ngoài đi du lịch, học tập, chữa

bệnh và thăm viếng trong nước không kể thời

- Ngân hàng Nhà nước Việt Nam là

cơ quan chịu trách nhiệm chủ trì, lập,

theo dõi và phân tích cán cân thanh

toán

- Đồng tiền hạch toán là USD

Trang 4

Ý nghĩa BOP

– Trạng thái BOP ảnh hưởng trực

tiếp lên tỷ giá hối đoái, là công

giữa Người cư trú và Người không cư trú

của doanh nghiệp, cán cân thanh toán cho

biết, trong một thời kỳ nhất định, một quốc

gia có các nguồn tiền từ đâu và sử dụng

nguồn tiền đó như thế nào

Nguyên tắc hạch toán BOP

 Nguyên tắc bút toán kép: một bút

toán ghi nợ bao giờ cũng có một bút

toán ghi có tương ứng và ngược lại;

 Các giao dịch được ghi nợ là các giao

dịch làm phát sinh cầu ngoại tệ

 Các giao dịch được ghi có là các giao

dịch làm phát sinh cung ngoại tệ

Trang 5

- Tăng tài sản trong nước của

người không cư trú

- Giảm tài sản ở nước ngoài của

Lưu ý: - “trong nước” / “nước ngoài” căn cứ theo quốc gia của người cư trú

Ví dụ

Hãy hạch toán các nghiệp vụ vào BOP của Việt

Nam

1 Nhà XK gạo VN 1triệu tấn gạo trị giá 2triệu

USD sang Mỹ Tiền được chuyển vào TK

Vietcombank mở tại Mỹ

2 VN NK 10triệu JPY máy móc từ Nhật Tiền

được chuyển trả từ TK ACB mở tại Nhật.

3 Dự án FDI vào VN của Singapore trị giá 10tr

USD trong đó 5triệu là máy móc, 2triệu là tiền

chuyên viên, 3 triệu chuyển vào TK của STB ở

Singapore

3.2 Cấu trúc của BOP

Trang 6

3.2 CẤU TRÚC CỦA BOP

Cán cân thanh toán gồm 4 bộ phận

3.2 CẤU TRÚC CỦA BOP

 Cán cân vãng lai (CA)

lãi), và các khoản chuyển giao một chiều vì mục

đích tiêu dùng (viện trợ, kiều hối)

 Cán cân vốn (KA)

chính (chứng khoán, tín dụng, tiền gởi, tiền mặt, và

các chứng quyền sở hữu tài sản khác)

 Cán cân dự trữ chính thức (OR)

trữ ngoại hối của chính phủ nhằm can thiệp tỷ giá,

hoặc điều chỉnh trạng thái mất cân bằng BOP

Nhầm lẫn và sai sót thống kê (eo)

Có (+)

Nợ (-) Khoản mục giao dịch

0 0 CÁN CÂN THANH TOÁN

-10

8 Nhầm lẫn và sai sót thống kê

+ 30 -130

7 Tài sản khác (tín dụng, tiền gởi, khác)

+ 23

4 Chuyển giao vãng lai một chiều (viện trợ, kiều hối)

+ 2 -10

3 Tiếp nhận, Chi trả thu nhập (lương, lãi, cổ tức)

Trang 7

Cán cân Vãng lai (BCA)

Thương mại hàng hóa

 Đầu tư trực tiếp

 Đầu tư gián tiếp

Tiền mặt, Tiền gởi

Cán cân Vốn = số dư tài khoản Vốn

CÁN CÂN CƠ BẢN (BB)

Cán cân cơ bản bằng tổng hai cán

cân: cán cân vãng lai + cán cân vốn

dài hạn

Cán cân cơ bản phản ánh tương đối

tổng quát tình trạng nợ nước ngoài

của một quốc gia

Tình trạng cán cân cơ bản ảnh

hưởng lâu dài đến nền kinh tế và tỷ

giá hối đoái

Trang 8

Cán cân tổng thể bằng tổng hai cán cân:

cán cân vãng lai + cán cân vốn;

Trong thực tế, cán cân tổng thể còn bao

gồm một hạng mục được gọi là nhầm

lẫn và sai sót

Trang 9

3.3 THẶNG DƯ VÀ THÂM HỤT CÁN

CÂN THANH TOÁN

3.3 THẶNG DƯ VÀ THÂM HỤT CÁN

CÂN THANH TOÁN

Với nguyên tắc bút toán kép, cán cân

thanh toán luôn cân bằng

Khi nói cán cân thanh toán thâm hụt hay

thặng dư là các nhà kinh tế muốn nói đến

thâm hụt hay thặng dư của một nhóm các

cán cân bộ phận nhất định trong cán cân

thanh toán

Trang 10

Đẳng thức cơ bản của BOP

Trạng thái cán cân bộ phận

– Thâm hụt (Tổng Có < Tổng Nợ)

– Thặng dư (Tổng Có > Tổng Nợ)

Đẳng thức cơ bản của BOP

– Cán cân tổng thể luôn ở trạng thái cân

bằng

CA + KA + OR = 0

(không có sai sót thống kê, nghĩa là eo = 0)

3.3.1 THẶNG DƯ VÀ THÂM HỤT CÁN CÂN

THƯƠNG MẠI

CCTM có thể cho biết:

- Xu hướng vận động của CCVL

- Mức độ mở cửa của nền kinh tế

- Năng lực cạnh tranh của nền kinh tế

Tình trạng CCTM ảnh hưởng trực tiếp

và nhanh chóng đến tỷ giá, tăng trưởng

kinh tế và lạm phát

Ví dụ, CCTM thâm hụt thường tác động

làm tỷ giá tăng, đồng nội tệ giảm giá…

VÃNG LAI

Tình trạng CCVL ảnh hưởng trực tiếp

và nhanh chóng đến tỷ giá, tăng

trưởng kinh tế và lạm phát

Nếu thặng dư, nó phản ánh tài sản có

ròng của quốc gia tăng lên

Nếu thâm hụt, nó phản ánh tài sản nợ

ròng của quốc gia tăng lên

Trang 11

CƠ BẢN

Cán cân cơ bản phản ánh tổng quát

tình trạng nợ nước ngoài của một quốc

gia vì vốn dài hạn có đặc trưng của sự

phân phối lại thu nhập tương đối ổn

định trong một thời gian dài giữa một

quốc gia và phần thế giới còn lại

CƠ BẢN

Sự bù đắp cho nhau giữa thặng dư của

CCVL và thâm hụt cán cân vốn dài hạn

có thể được duy trì lâu dài

©Nguyen Thi Hong Vinh 33

Trang 12

Câu hỏi

Phân tích trường hợp quốc gia ở

trong tình huống 4, 5, 6, 7.

 Một nước nghèo nên chọn

trường hợp nào?

 Nếu BOP  0,  R  0 thì tỷ

giá hối đoái thay đổi thế nào?

CƠ BẢN

Một quốc gia cĩ CCVL thâm hụt đồng

thời cĩ các luồng vốn dài hạn rịng chạy

ra; điều này làm cho cán cân cơ bản bị

thâm hụt nặng nề, đây cĩ phải là một tín

hiệu xấu của nền kinh tế? Giải thích

3.3.3 THẶNG DƯ VÀ THÂM HỤT CÁN

CÂN CƠ BẢN

Một quốc gia cĩ cán cân cơ bản

thặng dư, trong đĩ luồng vốn rịng dài

hạn chảy vào lớn hơn mức thâm hụt

CCVL Bạn đánh giá nền kinh tế này

như thế nào?

Trang 13

TỔNG THỂ

Dưới chế độ tỷ giá cố định:

- Tình trạng mất cân bằng cán cân tổng

thể cho biết áp lực dẫn đến phá giá hay

nâng giá nội tệ;

- Để duy trì tỷ giá cố định, NHTW dùng

dự trữ ngoại hối để can thiệp

CA + KA = - OR

TỔNG THỂ

Dưới chế độ tỷ giá thả nổi:

- Cán cân tổng thể luôn có xu hướng vận

động trở lại trạng thái cân bằng

CA + KA = 0 hoặc CA = - KA

–Trạng thái thâm hụt (thặng dư) của

CA được tài trợ bằng trạng thái thặng

dư (thâm hụt) của KA

–Tỷ giá tự động thay đổi, qua đó điều

chỉnh trạng thái BOP

Các mối liên hệ kinh tế vĩ mô (đơn giản hóa)

C là tiêu dùng, I là vốn chi tiêu cố định (đầu tư), X

là xuất khẩu, M là nhập khẩu, S là tiết kiệm

 Chi phí GDP = C + I + (X - M)

với thu nhập ròng của các tài sản có/nợ quốc tế

 Sắp xếp lại: CAB = S – I

định về tiết kiệm và đầu tư cũng như năng lực cạnh

tranh (tỷ giá và lạm phát) hay cũng là các rào cản

thương mại

Trang 14

Cán cân thanh toán phải cân bằng

lai và tài khoản vốn sẽ được thực hiện trên thị trường

củng cố trạng thái đầu tư ròng quốc tế của một quốc

gia (giá trị theo giá hiện thời)

Tăng trưởng kinh tế

Tỷ giá hối đoái

Lạm phát

Các rào cản thương mại

Trang 15

Tăng trưởng kinh tế

Quốc gia có mức tăng trưởng kinh tế

cao thường trải qua thời kỳ thâm hụt

cán cân thương mại

TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI

Tỷ giá biến động tác động lên XK và

NK

Trong điều kiện hệ số co giãn của

cầu hàng hóa XK và cầu hàng hóa

NK tương đối cao thì khi tỷ giá tăng

sẽ làm tăng XK và giảm NK; điều này

có thể dẫn đến cải thiện CCVL

Trong quá khứ, nhiều nền kinh tế

thường sử dụng biện pháp phá giá

nội tệ để cải thiện CCVL

Ngày nay, nhiều nền kinh tế thực

hiện chính sách duy trì đồng tiền yếu

để tạo lợi thế cạnh tranh về giá và

cải thiện CCVL

Trang 16

Cơ sở lý thuyết (điều kiện

Marshall-Lerner) cũng như bằng chứng thực

nghiệm (hiệu ứng tuyến J) chỉ ra rằng

phá giá không phải lúc nào cũng dẫn

đến cải thiện CCVL;

Về mặt lý thuyết, điều kiện

Marshall-Lerner chỉ ra rằng:

- Phá giá nội tệ sẽ có ảnh hưởng tích

cực đến CCVL nếu như tổng giá trị

hệ số co giãn (hệ số co giãn cầu XK

+hệ số co giãn cầu NK) lớn hơn 1

 Điều kiện Marshall-Lerner chỉ ra rằng:

- Phá giá tạo ra hai hiệu ứng, hiệu ứng giá

thuộc vào tính trội của hiệu ứng khối

lượng hay hiệu ứng giá cả

Trang 17

Các bằng chứng thực nghiệm chỉ ra

rằng:

- Phá giá thường không tránh được

hiệu ứng tuyến J

- CCVL thường xấu đi sau khi phá giá,

sau đó dần dần mới được cải thiện

theo thời gian

Ba nguyên nhân chính giải thích hiệu

- Cạnh tranh không hoàn hảo

Trang 18

LẠM PHÁT

Một quốc gia có mức lạm phát cao

hơn so với các đối tác thương mại

thường trải qua thời kỳ thâm hụt

CCVL

Các rào cản thương mại

Nhiều quốc gia sử dụng các rào cản

thương mại để bảo vệ CCVL

Biện pháp này không thích hợp trong

bối cảnh tự do hóa thương mại

3.4.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến cán cân vốn

Lãi suất

Các loại thuế

Các biện pháp kiểm soát vốn

Các kỳ vọng về thay đổi tỷ giá

Trang 19

cán cân vốn có thểđược cải thiện trongngắn hạn

và lãi cho vay) sẽ làm cho các chứng khoán không còn hấp dẫn các nhà đầu tư nước ngoài

cán cân vốn có thể bị xấu đi

thay đổi tỷ giá

chọn đầu tư vào các chứng khoán nước ngoài nếu mức sinh lợi cao hơn

- Mức sinh lợi của chứng khoán nước ngoài phụ thuộc vào mức sinh lợi danh

khoán và mức thay đổi tỷ giá

Trang 20

thay đổi tỷ giá

giá, mức sinh lợi của chứng khoán ghi bằng đồng tiền đó sẽ tăng

vọng là tăng giá thì các chứng khoán ghi bằng đồng tiền đó sẽ hấp dẫn nhà đầu tư nước ngoài

quốc gia có thể được cải thiện nếu đồng tiền của quốc gia đó được

kỳ vọng là tăng giá

Việt Nam

vốn một cách thận trọng và có chọn lọc

đơn tệ có điều chỉnh theo hướng thúc đẩy tăng

trưởng xuất khẩu và thu hút vốn đầu tư trực tiếp

nước ngoài

hóa các công cụ giao dịch

trả sang quan hệ mua-bán tài sản tài chính, hạn

chế tình trạng đô-la-hóa, và cải thiện khả năng

chuyển đổi của đồng VND

Trang 21

Định dạng
Số trang	21
Dung lượng	2,65 MB