Sinh trưởng và phát triển thực vật*

Ống phấn ngừng sinh trưởng ở vòi nhụy Do kiểu gen của cây bố mẹ thể bào tử quy định.. Kết quả ống phấn ngừng sinh trưởng trên đầu nuốm Tương khắc thể giao tử... Sự sinh trưởng của bầ

GVHD: TS Lê Thị Trung

Sinh lý quả

I

III II

IV

+ Tế bào sinh sản: kích thước bé tiếp tục nguyên phân cho 2 tinh tử (giao tử đực)

+ Tế bào sinh dưỡng (tế bào ống phấn): nhân lớn,

1 Sự hình thành giao tử đực

Hạt phấn được bao bọc bởi 2 lớp màng:

+ Màng ngoài dày được cấu tạo bởi cutin

+ Màng trong mỏng và mềm được cấu tạo bởi pectin

+ Ngoài ra còn có lỗ này mầm

→ Đây là vị trí để tế bào ống phấn nảy mầm kéo dài tạo thành ống phấn chui vào vòi nhụy Để thực hiện

được chức năng này, tại vị trí lỗ noãn chỉ có màng trong

mà không có màng ngoài để tạo điều kiện thuận lợi cho việc nảy mầm

1 Sự hình thành giao tử đực

Vách bầu Noãn

Võ noãn

2 Sự hình thành giao tử cái

1 Đại bào tử sống sót

Túi phôi

(thể giao tử cái)

 Tế bào mẹ bào tử phân chia giảm nhiễm cho ra

4 tế bào đơn bội (đại bào tử), chỉ có 1 bào tử được duy trì và phát triển thành túi phôi bằng cách trải

qua nhiều lần phân chia

 Lần phân chia đầu tạo ra 2 nhân con, chúng

tách ra đi về 2 cực của túi phôi, mỗi nhân con lại

phân chia 2 lần nữa tạo thành 4 nhân

1 Sự hình thành giao tử cái

 Như vậy, trong túi phôi có tất cả 8 nhân họp thành 2

nhóm Về sau, tại mỗi cực có 1 nhân tách ra đi vào trung tâm túi phôi và kết hợp với nhau tạo thành nhân lưỡng bội (2n)

Ở đầu phía gần lỗ noãn, tế bào nằm giữa là noãn cầu,

2 tế bào ở hai bên là 2 trợ bào có kích thước nhỏ hơn noãn cầu

Ba nhân còn lại ở cực đối diện được gọi là các tế bào

đối cực, có chức năng dinh dưỡng

1 Sự hình thành giao tử cái

1 Khái niệm

Thụ phấn nhờ gió

2 Các kiểu

thụ phấn

hoàn toàn trong nước.

Hạt phấn thường trôi nổi

trên mặt nước cho đến

khi gặp nuốm nhụy

nước để phát triển thành quả và hột bên dưới nước.

phấn sinh trưởng dài

xuống phía dưới hướng

vào bầu nhụy Tế bào sinh

sản phân chia tạo 2 tinh

tử (giao tử đực )

1 Khái quát

Khi đến được đáy của

noãn, ống phấn luồn vào túi

phôi qua lỗ và giải phóng 2

tinh tử

1 tinh tử + tb trứng →

hợp tử

1 tinh tử + nhân trung

tâm (2n) → nhân tam bội

(3n) → nội nhũ

1.Khái quát

Điều kiện ngoại cảnh

Tự tương khắc thể giao tử

sẽ làm ngừng sự sinh trưởng Hạt phấn dù có tương hợp hay không, đều hút nước và nảy mầm Ống phấn ngừng sinh trưởng ở vòi nhụy

Do kiểu gen của cây bố

mẹ (thể bào tử) quy định

Khi 1 alen của gen S

được biểu hiện khi hình thành

hạt phấn Đồng thời alen này

cũng có mặt trong các mô của

cơ quan cái (nhụy)

Kết quả ống phấn ngừng

sinh trưởng trên đầu nuốm

Tương khắc thể giao tử

năng thích nghi của cơ thể đối với điều kiện môi trường, thu hẹp khả năng chống chịu của cơ thể, giảm khả năng phát tán của loài.

Tính tự tương khắc

Ý nghĩa

Hoocmon (chủ yếu là auxin) Điều kiện ngoại cảnh

Mô dẫn dắt

Sự hấp thu nước của hạt phấn

Kích thích sinh Nuốm nhụy

Hạt

phấn

Nuốm nhụy

Các cơ quan khác

Phytohoocmon

Vòi nhụy đặc: chứa nhiều

mô dẫn dắt Khi nhụy chín, mô

dẫn dắt bị bị dung giãi thành

dung dịch nhầy →tạo môi

Vòi nhụy

Trong thực tế, có nhiều hạt phấn nảy mầm

cùng 1 lúc trên mỗi nuốm nhụy tạo nên một khối ống phấn mà nó đi qua giữa vòi nhụy Khoảng cách

đường đi của ống phấn là khác nhau giữa các loại

Nhưng tốc độ tăng trưởng của ống phấn tương đối

lớn Trung bình từ 2,5 – 7,5 mm/ giờ và khác nhau tùy theo nhiệt độ

Ví dụ ở loài Datura Stramonium : tốc độ 1,3

mm/giờ với 11 0C, 5,9mm giờ với 33 0C

2 Cơ chế thụ tinh

Trái là kết quả biến đổi của bầu noãn, đúng hơn là của hoa hay của phát hoa Trái bao gồm cả hột và vỏ hột.

Trái là phần mô bao quanh noãn và phát triển dưới ảnh hưởng của noãn Do đó, trái là cơ quan bao bọc hột Định nghĩa này đúng với những trái không hột

1 Định nghĩa

Hữu thụ

2 Sự hình thành quả

Vách bầu noãn Noãn

Võ noãn Phôi tâm Túi phôi

Noãn cầu Nhân phụ

Phôi nhũ Phôi

Ngoại nhũ

Vỏ hột

Vỏ quả

Nhân trái Hột

Thụ tinh

Sự hình thành quả

lá noãn rời, mỗi lá noãn tạo thành 1 quả riêng biệt.

hay nhiều lá noãn

dính với nhau tạo

Ví dụ: bắp, mít

Quả phức

Sự sinh trưởng của bầu thành quả và sự lớn lên của

qủa là kết quả sự phân chia tế bào và sự giãn của tế bào

Ngoài ra, trong một vài trường hợp, sự sinh trưởng

của quả còn do sự tăng các khoảng gian bào, đặc

biệt là các giai đoạn sau của quá trình sinh trưởng

Nhìn chung trong những giai đoạn đầu của sự hình thành quả, sự phân bào chiếm ưu thế, nhưng các giai đoạn sau thì sự giãn của tế bào lại chiếm ưu thế

3 Sinh trưởng của quả

Các giai đoạn sinh trưởng

3 Sự sinh trưởng của quả

Đặc trưng: các tế bào nhu mô ở bầu

nhụy sinh trưởng chậm

Sự sinh trưởng của bầu nhụy chủ

yếu nhờ Auxin của hạt phấn

Nếu lượng hạt phấn rơi trên nuốm

nhụy nhiều → Auxin tăng → Tăng

quá trình sinh trưởng của bầu nhụy

Thực tế, lượng auxin của hạt phấn

không đủ nhiều để cung cấp cho quá

trình sinh trưởng của bầu nhụy.

3.2 Nở hoa và thụ tinh

Vì vậy, ở giai đoạn này tốc độ sinh trưởng của bầu nhụy

Bắt đầu khi quả ngừng sinh trưởng và đạt kích

thước cực đại Khi quả chín xảy ra hàng loạt biến đổi sinh hóa, sinh lý, tạo ra nhiều chất mới, tăng cường

hô hấp và thay đổi cân bằng các phytohoocmon

trong quả

3.4 Sự chín của quả

b Biến đổi vị

b Biến đổi hương vị (tt)

Quả xanh thường không có hương đặc trưng Khi quả chín, xuất hiện mùi hương đặc trưng cho từng loại quả

Đây là các chất hữu cơ bay hơi được tổng hợp trong quá trình chín Các chất này có bản chất là các este,

andehit, xeton…đặc trưng cho từng loại quả

Trong thực tế, người ta có biện pháp rấm cho quả

chín nhanh Mục đích là tạo điều kiện nhiệt độ thích hợp cho sự chín và xử lý một số chất kích thích sự chín như

thắp hương, ủ một số lá hương như xoan, ủ etilen hoặc

axetilen…

enzyme phân hủy vách tế bào, tại một vùng đặc biệt, gọi là vùng rụng

- Sự rụng của quả thường xảy ra mạnh vào lúc

phôi sinh trưởng nhanh và lúc phình to của quả vì lúc này chúng cần rất nhiều chất dinh dưỡng và hocmon nhất

Vùng rụng điển hình thường có 2 lớp phân biệt:

- Lớp tách rời: nơi xảy ra sự tan rã vách tế bào

- Lớp bảo vệ: là lớp tế bào còn dính vào thân, hóa sẹo, chứa nhiều chất như suberin, lignin giúp thực vật

chống sự thoát hơi nước và sự nhiễm trùng qua vết

Etilen Citokinin

5.Đường cong tăng trưởng trái

Hột là một trung tâm tổng hợp quan trọng các hormon tăng trưởng thực vật trong giai đoạn phát triển trái và hột Ngoài ra còn có ở ngọn,

5.Đường cong tăng trưởng trái

Trái có đường cong tăng trưởng dạng S

Tăng trưởng

trái

Thời gian

5.Đường cong tăng trưởng trái

5.1Trái có đường cong tăng trưởng dạng S

-Đạt tới đỉnh trước khi trái trưởng thành.

-Kích thích sự tăng trưởng trái và kéo dài cuống

(nho không hột), chậm lão suy trái ( cam quýt)

Acid abicisic -Cản tăng trưởng trái.

- Kích thích sự rụng trái non

- Có trong suốt sự phát triển trái.

5.2Trái có đường cong tăng trưởng dạng S kép

Tăng trưởng trái

Đường kính

Hàm lượng

Citokinin

5.Đường cong tăng trưởng trái

Trái có đường cong tăng trưởng dạng S kép

Auxin có hai đỉnh quan trọng:

Tăng trưởng nhanh thứ nhất (do phôi nhũ phát triển)

Tăng trưởng chậm (trung và nội bì quả không tăng về thể tích, phôi nhũ phát triển tối đa và phôi

phát triển bình thường), auxin giảm tới mức thấp nhất

ở giai đoạn tăng trưởng nhanh thứ hai

Citokinin tăng cao trong giai đoạn phát triển

5.Đường cong tăng trưởng trái

Sự tăng trưởng trái mập có nhân trái