Bài giảng cho lớp TCCT-HC

Khái luận chung về quy luật * Định nghĩa: Quy luật là mối liên hệ bản chất, tất nhiên, phổ biến và lặp lại giữa các mặt, các yếu tố, các thuộc tính bên trong, của sự vật, hay giữa các s

Chương 7: NHỮNG QUY LUẬT CƠ BẢN CỦA

PHÉP BIỆN CHỨNG DUY VẬT

Khái luận chung về quy luật.

*Định nghĩa :

*Phân loại quy luật:

I - Quy luật chuyển hoá từ nh?ng sự thay đổi về l ợng thành nh?ng sự thay đổi về chất và ng ợc lại.

II - Quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt

đối lập

III - Quy luật phủ định của phủ định

Khái luận chung về quy luật

* Định nghĩa:

Quy luật là mối liên hệ bản chất, tất nhiên, phổ biến và lặp lại giữa các mặt, các yếu tố, các thuộc tính bên trong, của sự vật, hay giữa các sự vật, hiện tượng với nhau.

Quy luật

Khách quan

Vận động

Khoa học Tính chất

*Phân loại quy luật:

Theo pham vi Riêng Chung Phổ biến

Cơ, lý, hoá Bảo toàn Triết học

Theo đối tượng

Tự nhiên Xã hội Tư duy

Hoá, lý,sinh Giai cấp,ktế Toán,

I - Quy luật chuyển hoá từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại

* Vai trò của quy luật: Chỉ ra

phương thức, cách thức của sự vận

động và phát triển của sự vật và

hiện tượng.

1 Khái niệm về chất và khái niệm

về lượng.

1.1.Khái niệm về chất.

- Định nghĩa: Chất là phạm trù

triết học dùng để chỉ tính quy định

khách quan vốn có của sự vật, là sự

thống nhất hữu cơ của những thuộc

tính làm cho sự vật là nó chứ không

phải là cái khác.

1.2 Khái niệm về lượng

-Định nghĩa: Lượng là phạm trù triết học dùng để chỉ tính quy định vốn

có của sự vật về mặt số lượng, quy mô, trinh độ, nhịp điệu của sự vận động và phát triển cũng như các thuộc tính của sự vật -Đặc điểm:

+ Lượng là khách quan, quy định về sự vật, bên trong sự vật mặc dù nhiều khi dường như là

vẻ bề ngoài.

+ Lượng gắn liền với cấu trúc,

có tính phổ biến:

=Kích thước (dài, ngắn, to, nhỏ, …).

=Số lượng (thuộc tính, số dân,

số hành tinh, …).

=Mức độ (phát triển kinh tế, tinh cảm, tăng dân số, …).

2.Quan hệ biện chứng giữa chất và lượng

2.1 Độ:

Độ là phạm trù triết học dùng để chỉ khoảng giới hạn trong

đó sự thay đổi về lượng của sự vật chưa làm thay đổi căn bản chất của sự vật Là sự ổn định về chất

Là 1 quá trình,

không phải là một

thời điểm

Là giới hạn làm cho

sự vật này khác với

sự vật khác

Các sự vật khác nhau

cũng khác nhau

2.2 Lượng biến đổi dần dần tới một mức độ nhất định dẫn tới sự thay đổi về chất.

* Tính quy luật:

- Muốn nhận biết về

chất của sự vật thì

phải bắt đầu từ lượng

- Không có sự thay

đổi về lượng thi không

có sự thay đổi về chất

- Lượng biến đổi dần

dần mới có sự thay

đổi về chất

mới phát triển Các hinh thức bước nhảy.

- Bước nhảy quy

mô:

+ Bước nhảy toàn

bộ

+ Bước nhảy bộ

phận (cục bộ)

- Bước nhảy nhịp

độ (nhịp điệu):

+ Bước nhảy đột

biến

+ Bước nhảy dần

dần

phương pháp luận.

- Sự tích luỹ về lượng để

dẫn tới sự thay đổi về chất

là khách quan; cho nên

không được nóng vội hay

b?o thủ.

- Trong xã hội con người

có thể góp phần thúc đẩy

tạo điều kiện về lượng để

chuyển hoá về chất.

- Lựa chọn thời điểm

thích hợp để thúc đẩy biến

đổi về chất, nhất là trong

hoạt động xã hội.

- Lựa chọn phương thức

phù hợp từng loại kết cấu

sự vật để tác động thay

đổi sự vật.

II - Quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập.

* Vai trò của quy luật trong

phép biện

phép biện chứng: Chỉ ra

nguồn gốc và động lực của

sự vận động và phát triển

V.I.Lênin viết: “Có thể định

nghĩa vắn tắt phép biện

chứng là học thuyết về sự

thống nhất của các mặt đối

lập Như thế là nắm được hạt

nhân của phép biện chứng,

nhưng điều đó đòi hỏi phải

có những giải thích và một sự

phát triển thêm”

1 Khái niệm các mặt đối lập, mâu thuẫn, sự thống nhất và đấu tranh các mặt đối lập.

- Mâu thuẫn biện

chứng là các mặt đối

lập liên hệ, tác động

qua lại lẫn nhau trong

sự thống nhất, là

nguồn gốc, động lực

của sự phát triển

Quy định sự tồn tại

của sự vật

Khách quan, phổ biến

Một thể thống nhất,

một chỉnh thể

2.Mâu thuẫn là nguồn gốc của sự

vận động và sự phát triển.

* Tính chất của quy luật:

- Tiến trinh này là sự tích

luỹ về lượng chuyển hoá về

chất của toàn bộ sự vật.

- Tiến trinh này là sự hinh

thành mâu thuẫn và giải

quyết mâu thuẫn, - Tiến

trinh này là diễn ra khách

quan

- “Sự phân đôi cái thống

nhất và sự nhận thức các bộ

phận của nó, đó là thực

Thống nhất

Khác nhau

Khác nhau cơ bản

Mặt đối lập

Mâu thuẫn

Đấu tranh MĐL Chuyển hoá

3 Phân loại mâu thuẫn.

4 Ý nghĩa phương pháp luận.Mâu thuẫn bên trong và mâu thuẫn

bên ngoài, Cơ bản và không cơ

bản, Chủ yếu và thứ yếu, Dối kháng

và không đối kháng.

Ý nghĩa phương pháp luận

- Muốn nhận thức được bản chất

của sự vật phải phát hiện ra mâu

thuẫn

- Phân tích cụ thể trong tinh hinh

cụ thể Sự vật khác nhau, cho nên

cách gi?i quyết mâu thuẫn cũng

khác nhau, tránh rập khuôn, máy

móc.

- Muốn thay đổi bản chất sự vật

thi phải giải quyết mâu thuẫn,

tránh cải lương, điều hoà.

* Vai trò của quy luật trong phép biện chứng: Chỉ ra

khuynh hướng phát triển của sự vật, hiện t ợng.

1 Khái niệm phủ định và về phủ

định biện chứng.

Khái niệm phủ định biện chứng

-Là sự chuyển hoá về chất của sự

vật.

-Là sự giải quyết mâu thuẫn bên

trong nội tại của sự vật.

-Là sự phủ định tạo tiền đề, điều kiện

cho sự phát triển tiếp theo.

* Đặc trưng của phủ định biện

chứng:

- Tính khách quan:

Hoa

Quả

Hoa Quả

Cây

4 Nội dung quy luật phủ định của phủ định.

Phủ định của phủ định có

chu kỳ

Quy luật phủ định của phủ

định thể hiện sự lặp lại cao

hơn về chất của sự phát

triển của sự vật, là phổ biến

trong tự nhiên, xã hội, tư

duy

Quy luật phủ định của phủ

định khái quát sự tiến lên

của sự vận động Sự vận

động và phát triển của sự

vật không theo đường

thẳng, mà theo đường

“xoáy trôn ốc”

Cây

Hoa - Hoa Quả - Quả - Quả

Cây – Cây – Cây - Cây

4 Ý nghĩa phương pháp luận.

- Cho phép chúng ta

nhận thức được khuynh

hướng phát triển của sự

vật và hiện tượng

- Sự phát triển của sự

vật là tất yếu khách

quan, phải nhận thức

đúng chu kỳ phát triển

của sự vật, con người có

thể góp phần thúc đẩy

hay kim hãm sự phát

triển của sự vật.

- Cái mới, cái tiến bộ có

khả năng chiến thắng

cái cũ là tất yếu.

1 Khái niệm chân lý.

Các quan điểm khác

nhau về chân lý.

* Quan điểm chân lý

của các nhà triết học

Mác – Lênin.

Chân lý là tri thức phù

hợp với khách thể mà nó

phản ánh và được thực

tiễn kiểm nghiệm.

2 Các tính chất của

chân lý.

Tính khách quan, Tính

cụ thể, Tính tương đối

và tuyệt đối.

Sao thổ Sao M ộc

Mặt trời

Qu ả đất

Quả đất Sao Thổ

Sao Mộc

Mặt trời