báo cáo đa dạng sinh học

Tổng quanKhái niệm về đa dạng sinh học Đa dạng di truyền Đa dạng về loài Đa dạng về hệ sinh thái Định lượng về mức độ đa dạng sinh học Giá trị và công dụng của đa dạng sinh học Phần I Ph

Trang 1

ĐA DẠNG SINH HỌC

Giảng viên: PGS TS Trịnh Đình Đạt Nhóm thực hiện: Trần Thị Thanh Huyền

Lê Thanh Hương Nguyễn Thành Phương

Đào Văn Quý

Trang 2

Tổng quan

Khái niệm về đa dạng sinh học

Đa dạng di truyền

Đa dạng về loài

Đa dạng về hệ sinh thái

Định lượng về mức độ đa dạng sinh học Giá trị và công dụng của đa dạng sinh học

Phần I Phần II Phần III Phần IV Phần V Phần VI

Trang 3

Phần I Khái niệm về đa dạng sinh học

Cho đến nay có trên 25 định nghĩa khác nhau cho

thuật ngữ đa dạng sinh học.

a Theo Lê Trọng Cúc (2002):

“Đa dạng sinh học (Biodiversity) là sự giàu có, phong phú và đa dạng nguyên liệu di truyền, loài và các hệ sinh thái”

Trang 4

b Theo Nguyễn Nghĩa Thìn (2005):

“Đa dạng sinh học là khoa học nghiên cứu về tính đa dạng của vật sống trong thiên nhiên, từ các sinh vật phân cắt đến các động vật và thực vật (trên cạn cũng như dưới nước) và cả loài người chúng ta, thể hiện từ mức độ phân tử đến các cơ thể, các loài và các quần

xã mà chúng sống.”

Trang 5

c Theo Công ước Quốc tế (1992):

“Đa dạng sinh học (Biodiversity) là sự phong phú của mọi cơ thể sống từ tất cả các nguồn trong hệ sinh thái trên cạn, dưới nước, ở biển và mọi phức hệ sinh thái

mà chúng là một bộ phận cấu thành.”

Trang 6

Đa dạng di truyền

Đa dạng về loài

Đa dạng về hệ sinh thái

Trang 9

Đa dạng di truyền 1

Gen.

Gen là một đoạn AND (ARN) mang thông tin mã hóa cho một sản phẩm nhất định (ARN, polypeptide)

Trang 10

Đa dạng di truyền.

hợp những biến đổi của các gen và các kiểu gen trong nội bộ loài.

về số lượng, thành phần, trình tự sắp xếp của các loại nucleotid trong phân tử ADN.

1

Khái niệm

Trang 11

Đa dạng di truyền 1

Biểu hiện

Genotype Phenotype

Trang 12

Nguyên nhân đa dạng di truyền 2

Đột biến gen Đột biến NST.

Tái tổ hợp gen.

Di nhập gen.

Phiêu bạt gen.

CNTN-CLNT Sinh sản phân hóa.

Trang 13

Đột biến gen.

Bb

10 -6 10 -4

Trang 14

Đột biến NST.

Cấu

Chuyển

Mất

Lặp

Đảo

Số

Trang 15

Trang 16

Di nhập gen.

Trước di nhập:pA=0.2 pa=0.8f=10%

p=-0.1x(0.2-0.4)

Sau di nhập:

pA=0.22 pa=0.78

A1

Trang 17

Phiêu bạt gen.

P: Aa x Aa F1: 1AA : 2Aa : 1aa

Xác suất các đôi giao phối ở F2:

AA x AA : 1/16 aa x aa : 1/ 16

AA x aa : 2/ 16 Aa x Aa : 4/ 16

AA x Aa : 4/ 16 Aa x aa : 4/16

Trang 18

CNTN-CLNT

Trước chọn lọc:

pB=0.1 qb=0.9

p 2 BB + 2pq Bb +q 2 bb=1 Chọn lọc:

0.01 BB +0.18 Bb+ 0.81 bb=1

Hệ số sống sót: BB, Bb: 0.2 bb:0.1 Sau chọn lọc lần 1:

p 2 BB + 2pq Bb +q 2 bb 0.02 BB 0.036 Bb 0.081 bb

Do đó:

pB=0.17 qb=0.83

Trang 19

Sinh sản phân hóa.

Giao phối không tự do.

F1: Aa F2: 1AA : 2Aa : 1aa F3: 3AA : 2Aa : 3aa Công thức chung:

(2n -1) AA : 2Aa : (2n -1) aa (n là số thế hệ)

Trang 20

Chỉ thị phân tử.

Phân tích bộ NST Phân tích protein Giải trình tự ADN

Các phương pháp phân tích đa dạng gen 3

Trang 21

Trang 22

Phân tích bộ NST

Tiêu bản cố định

Trang 23

Hình thái, cấu trúc, số lượng

Chỉ số tâm

động r c =q/p

Trang 24

48 48 48 46

Orangutan

Trang 25

NST 2

Phân tích protein

Trang 26

NST 2

Phân tích trình tự ADN

Trang 28

III ĐA DẠNG LOÀI

III.1 KHÁI NIỆM VÀ VẤN ĐỀ VỀ LOÀI

III.1.2 LOÀI LÀ GÌ

 Định nghĩa của K.M.Zavastki (1962 )

 Định nghĩa của E.Mayr (1968)

 Định nghĩa của A.V Lablocop (1977)

 Định nghĩa chung

Loài là tập hợp các quần thể gồm các cá thể có chung một vốn gen, có khả năng giao phối tự do, ngẫu nhiên sinh ra đời con hữu thụ nhưng lại cách li sinh sản với các nhóm quần thể khác tương tự (loài khác)

Trang 29

III.1 KHÁI NIỆM VÀ CÁC VẤN ĐỀ VỀ LOÀI

ƯU ĐIỂ M

NHƯ

ỢC ĐIỂ

M

KHÁI NIỆM LOÀI

Trang 30

III.1 KHÁI NIỆM VÀ CÁC VẤN ĐỀ VỀ LOÀI

TIÊU CHUẨN PHÂN BIỆT CÁC LOÀI THÂN THUỘC

TIÊU CHUẨN HÌNH THÁI

TIÊU CHUẨN SINH LÍ, SINH THÁI

TIÊU CHUẨN ĐỊA LÝ, HÓA SINH

TIÊU CHUẨN DI TRUYỀN

Trang 31

III.2 BIỂU HIỆN SỰ ĐA DẠNG LOÀI

 > 10 triệu loài (côn trùng 1 triệu)

 > 30 triệu loài (chưa phân tích loài trong lòng đất)

 >100 triệu loài (chưa phân tích loài trong lòng đất)

Trang 32

III.2 BIỂU HIỆN SỰ ĐA DẠNG LOÀI

 SỐ LƯỢNG LOÀI ĐƯỢC MÔ TẢ : 1,75 triệu loài

 Côn trùng > 750 triệu loài

 Động vật có dây sống > 45.000 loài

 Thực vật 270.000 loài

 Sinh vật khác ~ 450.000 loài

Trang 33

Phân bố loài

Khắp các khu vực trên thế giới

Rừng nhiệt đới, rặng san hô, hồ nước ấm là nơi giàu có

về loài

Rừng mưa nhiệt đới Amazon có số lượng loài đa dạng nhất trong các khu vực trên trái đất

Trang 34

Phân bố loài

BẢN ĐỒ ĐIỂM NÓNG ĐA DẠNG SINH HỌC CỦA TỔ CHỨC BẢO TỒN QUỐC TẾ

Trang 35

Global amphibian species Brazil (789 species) and Colombia (642) have the largest number of species China (335) has the largest number of species in the Old World The Democratic Republic of the Congo (215) has the largest number from continental Africa However, 239 species are recorded from Madagascar Australia has 225 species, and Papua New Guinea has 289 In North America, Mexico has the largest number of species (357) There are 291 species in the

United States Prepared by M Koo (see Acknowledgments)

Trang 36

Trang 37

RỪNG MƯA NHIỆT ĐỚI

Trang 38

RỪNG MƯA NHIỆT ĐỚI

Trang 39

RẶNG SAN HÔ

Trang 40

HỒ NƯỚC

Trang 41

AMAZON

Trang 42

III.3 VÍ DỤ VỀ ĐA DẠNG LOÀI TRÊN THẾ GIỚI

 ĐA DẠNG LOÀI THỰC VẬT TRÊN THỂ GIỚI (~ 250.00 LOÀI )

Trang 46

III.3 VÍ DỤ VỀ ĐA DẠNG LOÀI TRÊN THẾ GIỚI

 ĐA DẠNG LOÀI THỰC VẬT TRÊN THỂ GIỚI

Trang 47

Trang 48

Trang 49

Trang 50

III.3 VÍ DỤ VỀ ĐA DẠNG LOÀI ĐỘNG VẬT TRÊN THẾ GIỚI

TRÊN THẾ GiỚI CÓ ~ 1.200.000 LOÀI ĐỘNG VẬT

ĐỘNG VẬT NGUYÊN SINH ; 40.000 LOÀI

RUỘT KHOANG ; 9.000 LOÀI

Trang 51

 ĐA DẠNG LOÀI ĐỘNG VẬT TRÊN THỂ GIỚI

Trang 52

Trang 53

Trang 54

III.3 VÍ DỤ VỀ ĐA DẠNG LOÀI ĐỘNG VẬT TRÊN THẾ GIỚI

Trang 55

chim cổ đỏ với các kích thước: dài 4,5 inch

(khoảng 11cm) và nặng bình quân khoảng 14 gram này là một loài độc nhất.

Trang 56

III.3 VÍ DỤ VỀ ĐA DẠNG LOÀI Ở VIỆT NAM

 ĐA DẠNG LOÀI ĐỘNG VẬT

Có tính đa dạng loài cao thành phần loài phong phú, có nhiều nét độc đáo và đặc trưng

Cá 2.600 loài cá (trong đó 2000 loài cá biển )

Lưỡng cư : 82 loài

Trang 57

Nhiều loài động vật mới được phát hiện và bổ sung vào danh sách các loài của Việt Nam như 5 loài thú mới là sao la, mang lớn, mang Trường Sơn, chà vá chân xám và thỏ vằn Trường Sơn….

III.3 VÍ DỤ VỀ ĐA DẠNG LOÀI Ở VIỆT NAM

 ĐA DẠNG LOÀI ĐỘNG VẬT

Trang 58

Trang 59

Sao La

(Megamuntiacus vuquangensis)

Được phát hiện lần đầu tiên ởViệt Nam năm 1992 Sau đó người ta cũng phát hiện loài này ở Lào

Được các nhà khoa học phát hiện lần đầu tiên vào năm 1994 trên dãy Trường Sơn, biên giới Việt Nam và Lào Người

ta cũng tìm thấy loài này ở địa phận Campuchia

MANG LỚN

Megamuntiacus vuquangensis)

Trang 60

Được khám phá vào năm 1937, (Việt Nam, Lào và

Campuchia) với số lượng khoảng 500

Bò Bouprey

Cũng được tìm thấy trên dãy Trường Sơn, biên giới của Việt Nam và Lào Được phát hiện vào năm 1999 và là 1 loài thỏ hoang dại mới

THỎ SỌC

Trang 61

THẰN LẰN CHÂN NGÓN

Trang 62

Rắn nguyễn văn sáng Coluberoelaps nguyenvansangi

Trang 63

ĐA DẠNG THỰC VẬT Ở VIỆT NAM

Việt Nam có 1 hệ thực vật vô cùng phong

phú,nhiều loài đặc hữu và quý hiếm cần được bảo tồn

Trang 64

CÂY CHÒ NGÀN NĂM

Trang 65

Trang 66

BÁCH XANH

Trang 68

Khái ni m v H sinh thái ệ ề Hệ sinh thái ệ

Trang 69

Đa dạng hệ ST thể hiện bằng sự

sinh vật tạo nên do các cơ thể sống

và mối liên hệ giữa chúng với nhau

Trang 70

70

Trang 71

ệ s i n

h t h á i

H

ệ s i n

h t h á i

T r ê

n c ạ n

T r ê

n c ạ n

N ư ớ

c n g ọ t

N ư ớ

c n g ọ t

N ư ớ

c m ặ n

N ư ớ

c m ặ n

Trang 74

Đặc điểm: Tundra là một vùng đồng bằng ít cây cối, nhiều đầm lầy giá lạnh, băng tuyết, quanh năm nước đóng băng Nhiệt độ rất thấp, độ ngưng tụ hơi nước rất kém, mùa sinh trưởng của sinh vật ngắn kéo dài từ 1 đến 3 tháng

Đồng rêu-Đài nguyên

1

Đặc điểm tự

nhiênĐặc điểm tự

nhiên

Trang 75

nhiên

Trang 76

Do lớp đất chỉ dày khoảng 25-90cm nên:

o Thưc vật ít, chủ yếu là cây bụi,cỏ bông, rêu và địa y

Trang 77

o Nghèo động vật Hầu hết chúng

có lớp lông dày, mỡ dày thời

gian ngủ đông dài, hoặc di cư

Trang 79

nhiên

Trang 80

nhiên

Trang 81

 Lượng mưa TB: 1.200 - 3.000 mm/năm

 Có 2 mùa mưa và khô phân biệt rõ rệt

 Đất đa dạng, giàu chất dinh dưỡng

 Phân bố :chủ yếu ở các khu vực châu Á, châu

Úc, châu Phi, Nam Mỹ, Trung Mỹ và các quần đảo trên Thái Bình Dương thuộc khu vực chí

Trang 82

4/21/24 82

 Có năng su t sinh h c r t caoấ ọc rất cao ấ

 Phần lớn là các loài cây nhiệt đới, không có chồi ngủ qua đông, một số loài thân mang hoa quả, lá cây nhẵn bóng

 Đặc trưng là phân tầng, tán hẹp chen nhau, thường có 5 tầng, có những cây cao ,tán rộng

 Ở kiểu rừng này có họ Đậu họ Dầu còn có rất nhiều thực vật phụ sinh như phong lan,tầm ngửi và cây dây leo chằng chịt

Thực vật

Rừng mưa nhiệt đới

2

Trang 85

4/21/24 85

Động vật

Rừng mưa nhiệt đới

2

Trang 88

 Lượng mưa vừa phải

(700-1.200mm/năm),

ấm về Hệ sinh thái mùa hè,

nhưng mùa đông vẫn

 Mùa sinh trưởng dài,

dịu mát,nhưng biến

Trang 89

vùng rất đa dạng về chi; loài và

được phân thành nhiều tiểu vùng

 ở Bắc Mỹ với những loài đặc trưng

là thông trắng, thông đỏ, sến đỏ

Các tiểu vùng khác có nhiều loài

cho gỗ cứng như sồi; hồ đào; dẻ

gai

Trang 90

 Chu kỳ biến động theo mùa rõ rệt Nhiều loài có tập tính di cư xa, nhiều loài ngủ đông, đặc biệt số loài hoạt động ban ngày nhiều hơn hẳn số loài hoạt động ban đêm

Trang 93

Đồng cỏ

4

* Khí hậu : mùa khô kéo dài,

Sự thay đổi theo mùa và

ngày đêm rõ rệt

* Đất tốt, đên nâu, giầu mùn

* Độ ẩm của đất là giới hạn

hàng đầu đối với sự phân giải

các chất hữu cơ bởi vi sinh

vật

* Phân bố: tập trung Trung và

Đông Phi, Nam Mỹ và châu

Trang 94

o Đồng cỏ thường được khai thác cho

chăn nuôi

Trang 95

Đồng cỏ

4

Động vật

o Động vật trong vùng là những loài ăn cỏ, ưu

thế là tập đoàn móng guốc như: trâu bò,lừa hoang, sơn dương, ngựa hoang, ngựa vằn

o Nhiều loài thú lớn ăn thịt như hổ,báo,sư tử,

o Loài chim ăn xác như: kền kền, đại bàng…

o Các loài thú đào hang như chồn đất, cáo

hay chó đồng cỏ trú trong hang đất là chủ yếu

Trang 97

 Khí hậu: nóng, mưa ngắn, mùa khô kéo dài

Về mùa khô, phần lớn cây cối rụng lá vì thiếu nước

 Lượng mưa TB: 1.000 - 1500 mm

 Phân loại : savan nhiệt đới và savan ôn đới

 Phân bố: Trung và Đông Phi, sau n a là vùng ữ

Nam M vỹ v à châu Đại Dương

Trang 99

 Ở savan châu Phi có cây

bao báp thân rất to, cây

keo tán phẳng, có gai,

những cây thuộc họ Đậu

và các loài cây cọ thuộc họ

Cau dừa

Trang 100

Rừng Savan

5

Thực vật

Trang 101

Rừng Savan

5

Động vật

• Linh dương, ngựa vằn, hươu

cao cổ, voi, tê giác

• Tập trung những đàn lớn sơn

dương, gơ nu, trâu, ngựa

vằn thuộc tập đoàn móng

guốc và những loài ăn thịt

chúng như sư tử, hổ, báo

Sêta, linh cẩu

• Chim gồm đà điểu, đại

bàng

• Các loài thú nhỏ chủ yếu

sống trong hang, dưới đất

như chuột

Trang 102

Rừng Savan

5

Động vật

Trang 105

 Lượng bứng, c xạ mặt trời lớn, nhiề Hệ sinh tháiu cát và gió nóng

luôn thổi mạnh tạo ra rất nhiề Hệ sinh tháiu trận bão cát, hiện

nay có khoảng 1/3 diện tích trái đất (lục địa) là sa

mạc

Trang 106

Sa mạc

6

Thực vật

• Nhóm cây hàng năm có thời kì

sinh trưởng rất ngắn, lụi theo

chu kì nhanh vào các dịp có

mưa

• Nhóm cây nhiều năm thích nghi

cao với điều kiện khô hạn,chỉ

có ít những cây bộ gai, họ

xương rồng sống được

điều kiện khô cằn ít nước

Trang 107

 người ta thường dùng lạc đà là phương tiện đi lại trong sa mạc

Trang 108

Đa dạng hệ sinh thái ở Việt

Nam

nhiệt đới gió mùa, mưa nhiều, độ ẩm cao.

• Các kiểu hệ sinh thái chính:

Trang 109

Đa dạng hệ sinh thái ở Việt

Nam

Trang 110

Các vườn quốc gia và khu bảo tồn thiên

nhiên ở Việt Nam

Trang 111

Các vườn quốc gia và khu bảo tồn

thiên nhiên ở Việt Nam

Trang 112

Các vườn quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên ở Việt Nam

Trang 114

Phần V Định lượng về mức độ ĐDSH

• Định nghĩa về số lượng tính đa dạng sinh học cũng

được sử dụng như là một phương thức để so sánh

sự đa dạng tổng thể của các quần xã khác nhau.

• Chúng ta thấy rằng không thể nói lên tính đa dạng

sinh học của một khu vực dù có diện tích lớn hay

nhỏ chỉ bằng một con số duy nhất.

• Đa dạng di truyền thường được coi là đơn vị cơ sở

của sự sống, tuy nhiên, trong thực tế, đa dạng loài

thường được coi là nhân tố cơ bản của đa dạng

sinh học

Trang 115

Phần V Các cấp đánh giá về đa dạng sinh học

Đang nguy cấp (E)

Sẽ nguy cấp (V) Quý hiếm (R)

Bị đe dọa (T) Thiếu thông tin (K)

Trang 116

Các chỉ số toán học về đa dạng sinh học đã được thiết lập để mô tả sự

đa dạng loài ở các phạm vị địa lý khác nhau:

• Số lượng loài trong một quần xã hay hệ sinh thái thường được mô tả

là Đa dạng A Đa dạng A xuất phát từ một khái niệm phổ biến về sự

phong phú của loài (species richness) và có thể sử dụng để so

sánh số lượng loài trong các hệ sinh thái khác nhau

khi các điều kiện môi trường thay đổi như thế nào

• Đa dạng G áp dụng đối với một vùng địa lý rộng lớn gồm nhiều sinh

cảnh và được định nghĩa là “một tỷ lệ mà ở đấy các loài thêm vào được bắt gặp là những sự thay thế địa lý trong một dạng nơi ở thuộc các vùng khác nhau”.

Trang 117

Có nhiều phương thức khác nhau để định lượng đa dạng sinh học, tuy vậy, độ phong phú về loài là chỉ số thông dụng nhất để diễn tả đa dạng sinh học vì các

lý do sau:

• Áp dụng thực tế: độ phong phú về loài đã được minh chứng về khả năng định

lượng trong thực tế, ít nhất là chỉ ra những sự khác biệt về số lượng loài trong một trạng thái nào đó (ví dụ như sự có mặt, sinh sản, trú đông) đối với một bậc phân loại nào đó trong một diện tích nào đó trong một thời gian nào đó.

• Thông tin có sẵn: một số lượng lớn thông tin có sẵn về độ phong phú của loài

Ngoài ra, các thông tin khác còn có thể lấy ra từ các bộ sưu tập trong các bảo tàng với hàng triệu mẫu vật cùng với các tài liệu Đặc biệt là các thông tin này có thể được lưu trữ số hóa.

• Tính đại diện: độ phong phú của loài có thể đại diện cho nhiều loại đa dạng sinh

học khác nhau Nhìn chung, độ phong phú loài càng lớn thì độ đa dạng di truyền càng cao, đa dạng về sinh vật càng nhiều, và đa dạng sinh thái lớn hơn.

• Ứng dụng rộng rãi: đơn vị loài thường được coi như là đơn vị trong quản lý, luật

pháp, chính trị và truyền thống Đối với nhiều người sự sai khác về đa dạng sinh học được coi như là sự sai khác về độ phong phú của loài.

Định dạng
Số trang	122
Dung lượng	22,43 MB