Giáo trình arcmap 9.2 căn bản

ArcGIS cung cấp một nền tảng mở(scalable framework) thực hiện các ứng dụng trên GIS cho một người dùng hoặc nhiều người dùng, cho máy chủ hoặc cho internet và trên nhiều lĩnh vực. Các ứng dụng ArcGIS được xây dựng thành khối (Family) sản phẩm hoàn chỉnh, bổ sung lẫn nhau trong lĩnh vực GIS. Nó bao gồm 4 khung chính trong việc triển khai ứng dụng  ArcGIS Desktop – đó là một chương trình ứng dụng GIS chuyên nghiệp. nó bao gồm 3 sản phẩm: ArcView, ArcEditor và ArcInfo.  ServerGIS: bao gồm các ứng dụng trong lĩnh vực mạng: ArcIMS, ArcServer, ArcGIS Image Server  Mobile GIS: bao gồm ArcPad và ArcGIS mobile cho lĩnh vực tính toán.  Esri Develope Network làm thành phần phần mềm nhúng, dùng trong việc phát triển ứng dụng. Cả 4 nền tảng phát triển này đều nằm trong ArcObject, là một thành phần cho việc phát triển lại các sản phẩm ArcGIS

Chương 1 Giới thiệu tổng quan

1.1 Giới thiệu ArcGIS Desktop

ArcGIS cung cấp một nền tảng mở(scalable framework) thực hiện các ứng dụng trên GIS cho một người dùng hoặc nhiều người dùng, cho máy chủ hoặc cho internet

và trên nhiều lĩnh vực Các ứng dụng ArcGIS được xây dựng thành khối (Family) sản phẩm hoàn chỉnh, bổ sung lẫn nhau trong lĩnh vực GIS Nó bao gồm 4 khung chính trong việc triển khai ứng dụng

− ArcGIS Desktop – đó là một chương trình ứng dụng GIS chuyên nghiệp nó bao gồm 3 sản phẩm: ArcView, ArcEditor và ArcInfo

− ServerGIS: bao gồm các ứng dụng trong lĩnh vực mạng: ArcIMS, ArcServer, ArcGIS Image Server

− Mobile GIS: bao gồm ArcPad và ArcGIS mobile cho lĩnh vực tính toán

− Esri Develope Network- làm thành phần phần mềm nhúng, dùng trong việc phát triển ứng dụng

Cả 4 nền tảng phát triển này đều nằm trong ArcObject, là một thành phần cho việc phát triển lại các sản phẩm ArcGIS

ArcGIS Desktop cung cấp nền tảng tương tác với người sử dụng và kinh nghiệm của chuyên gia về GIS Nó được sử dụng với ba sản phẩm phần mềm, ứng với 3 cấp

độ sử dụng:

− ArcView: cung cấp toàn diện về xây dựng bản đồ, sử dụng dữ liệu, phân tích, công cụ khám phá cùng với các chỉnh sửa và xử lý không gian đơn giản

− ArcEditor: được cung cấp năng lực chỉnh sửa tiên tiến hơn đối với Shapefile

và Geodatabase cùng với các chức năng của sản phẩm ArcView Nó còn có năng lực quản lý và sử dụng dữ liệu Geodatabase của ArcSDE trong Microsoft SQL Server Express

− ArcInfo: là một sản phẩm phần mềm với đầy đủ các chức năng Nó bao gồm các chức năng của hai sản phẩmc ArcView và ArcEditor Ngoài ra nó còn mở rộng hơn về các chức năng tiên tiến trong xử lý không gian

1.1.1 Các mục đính sử dụng của ArcGIS Desktop

ArcGIS Desktop là tập hợp toàn diện các ứng dụng GIS chuyên nghiệp dùng để giải quyết vấn đề, thực hiện một nhiệm vụ(To meet a Mission), tăng cường sự tiện lợi,

hỗ trợ ra quyết định tốt hơn và để thông tin lẫn nhau, mô hình hoá, hiểu về một ý kiến, một kế hoạch, xung đột, một vấn đề và tình trạng của một vị trí

ArcGIS desktop thực hiện một số nhiệm vụ cơ bản như sau:

- thiết kế và xây dựng cơ sở dữ liệu hình học

- tạo và quản lý không gian làm việc GIS và tập hợp dữ liệu GIS

- thực hiện các chỉnh sửa và tích hợp dữ liệu

- tạo bản đồ và mô hình hoá 3D

- thực hiện các xử lý không gian

1.1.2 Các loại dữ liệu trong ArcGIS

1.1.3 Xây dựng dữ liệu và chỉnh sửa

1.1.4 Xử lý không gian và phân tích

1.1.5 Các Module mở rộng trong ArcGIS

Có rất nhiều Extentsion được sử dụng trong ArcMap Các Extension này cung cấp các chức năng đặc trưng phù hợp với một loại công việc ví dụ có Extension thực hiện các chức năng như là xử lý ảnh Raster hoặc phân tích trên mô hình 3D.

1.2 Giới thiệu tổng quan về ArcMap

ArcMap là một chương trình đắc lực trong GIS và kỹ thuật bản đồ ArcMap cung cấp cho bạn năng lực để thực hiện:

Mô hình hoá(Visualize): Thể hiện dữ liệu theo sự phân bố không gian giúp cho

người dùng nhận biết các quy luật phân bố của đối tượng, các mối liên hệ không gian

mà nếu sử dụng phương pháp truyền thống sẽ khó nhận ra

Tạo bản đồ: Giúp người sử dụng dễ dàng xây dựng các bản đồ chuyên đề để

truyền tải thông tin một cách cần thiết một cách nhanh chóng và chuẩn xác, ArcMap cung cấp hàng loạt công cụ để người dùng đưa dữ liệu của họ lên bản đồ, thể hiện và trình bày chúng sao cho hiệu quả và ấn tượng nhất

Trợ giúp giải quyết vấn đề: Cung cấp cho người sử dụng các công cụ phân

tích, xử lý dữ liệu không gian, giúp cho người dùng dễ dàng tìm được lời giải đáp các câu hỏi “Ở đâu….?”, “Có bao nhiêu…?”… Các thông tin mới sẽ giúp cho người sử dụng có những quyết định nhanh chóng, chính xác hơn về một vấn đề cụ thể xuất phát

từ thực tế cần phải giải quyết

Trình bày: Cho phép người sử dụng trình bày, hiển thị kết quả công việc một

cách dễ dàng Người sử dụng có thể xây dựng những bản đồ chất lượng và trình bày mối quan hệ giữa các báo cáo, đồ thị, biều đồ, bảng vẽ, tranh ảnh và các thành phần

khác hợp lý Họ có thể tìm kiếm, truy vấn thông tin địa lý thông qua các công cụ xử lý

dữ liệu rất mạnh và chuyên nghiệp của ArcMap

Phát triển: Môi trường phát triển của ArcMap cho phép người sử dụng tạo các

giao diện phù hợp với mục đích, đối tượng sử dụng,

xây dựng các công cụ mới để thực hiện các công cụ

một cách tự động, hoặc tạo những chương trình hoạt

động độc lập trên nền tảng chức năng của ArcMap

1.2.1 Các thành phần cơ bản của ArcMap

1.2.1.1 TOC

TOC (Table Of Content) là danh sách hiển thị tất

cả layer trong bảng đồ và hiển thị cách mà đối tượng

trình bày Dấu kiểm bên cạnh mỗi layer hiển thị tình

trạng hiện hành layer đó tắt hay mở, tức là các đối

tượng trong Layer có được hiển thị trong bản đồ hay

không Mặc định TOC sẽ nằm bên trái cửa sổ của

ArcMap

Thứ tự của các layer trong TOC rất quan trọng

trong việc trình bày bản đồ Layer nào nằm trên sẽ

được đặt trên lớp nằm dưới trong không gian trình bày

bản đồ (Data View) Các lớp nằm trên có thể che khuất

các đối tượng nằm dưới, thông thường các đối tượng

dạng điểm sẽ nằm trên đối tượng dạng đường, đối

tượng dạng đường sẽ nằm trên đối tượng dạng vùng

Vì vậy các lớp có tính chất làm nền nên để dưới cùng

TOC có 3 thẻ chứa các danh sách khác nhau

− Display: Danh sách tình trạng hiển thị của các lớp trong bản đồ

− Source: Danh sách địa chỉ các nguồn dữ liệu mà các lớp đang sử dụng

− Selection: danh sách tình trạng chọn đối tượng trong các lớp

• Để mở hay tắt 1 thẻ

nào đó ta sử dụng hộp thoại Option trong menu Tool

Trong hộp thoại có một thẻ Table of Content, trong thẻ đó chứa các tuỳ biến để điều khiển TOC

• Thứ tự các thẻ sẽ tương ứng với danh sách trong thẻ Table Of Contents

Ta có thể sắp xếp lại nếu muốn

 Bật \tắt TOC

− Chọn menu Windows của hộp thoại ArcMap

− Click vào mục Table of Content Nếu TOC đang mở thì nó sẽ tắt và ngược lại

 Định Font hiển thị trong TOC

− Chọn menu Tool của hộp thoại ArcMap

− Click vào mục Option Lập

tức sẽ hiển thị ra hộp thoại

Option

− Chọn thẻ Table Of

Contents Trong hộp thoại

này cho ta hai cách chọn để

− Nếu ta chọn Use Windows Desktop Setttings thì TOC sẽ sử dụng Font được cài đặt của hệ điều hành Windows đang sử dụng

− Nếu ta bỏ chọn Use Windows Desktop Setttings thì thẻ Table Of Contents cho phép ta chọn Font và kích thước hiển thị tuỳ ý

1.2.2 Hệ thống menu và thanh công cụ

Giao diện của ArcMap được sắp xếp bởi hệ thống menu và thanh công cụ Bên cạnh giao diện mặc định của ArcMap còn có thể tạo ra các giao diện khác tuỳ ý Các Menu và Toolbar trong ArcMap đều có chức năng Dockable, cho nên rất dễ dàng sắp xếp giao diện tuỳ ý

1.2.2.1 Bật \tắt thanh công cụ

− Trên menu View trong của sổ ArcMap

− Chọn mục Toolbars Lập tức chương trình sẽ xổ ra các danh sách các thanh công cụ trong chương trình ArcMap Những công cụ nào có dấu kiểm trên đó là các công cụ đang hiển thị Để hiển thị thanh công cụ ta chỉ việc chọn vào thanh công cụ đó

− Sau khi thanh công cụ hiển thị ta có thể click và rê chuột trên thanh tiêu đề của thanh công cụ để đưa thanh công cụ tới vị trí mới

1.2.2.2 Tùy biến giao diện

− Click phải trên thanh công cụ bất kỳ

− Chọn mục Customize… trong thanh xổ

− Sau khi hộp thoại Customize hiển thị, ta có thể kéo thả những thanh công cụ nào không sử dụng ra khỏi thanh công cụ hoặc sắp xếp lại các button

− Trên chọn một chức năng trong danh sách Commands, kéo và thả nó trên thanh công cụ nào ta muốn

• Nếu muốn quay trở lại giao diện mặc định của ArcMap chọn vào button Resest trong hộp thoại Customize.

1.2.3 Không gian hiển thị (Data View)

ArcMap cung cấp hai cách để xem bản đồ Mỗi cách cho phép bản xem và tương tác với bản đồ cũng khác nhau

− Data View: là không gian hiển thị cho mục đích khám phá, hiển thị và truy vấn

dữ liệu, hầu hết các thao tác thực hiện đều tương tác trên không gian này Nó

có chức năng giống bản đồ số có thể hiển thị linh hoạt, chỉnh sửa dữ liệu Mỗi thời điểm ta chỉ có thể xem một Data frame Active hiển thị trên Data View Data view là nơi chứa tất cả các đối tượng trong lớp dữ liệu Các đối tượng hiển thị trong Data view sẽ cùng một không gian tham chiếu, các lớp dữ liệu có hệ thống tọa độ khác Data View sẽ được chuyển về cùng một hệ qui chiếu của Data View

− Layout View: là một trang in tượng trưng cho khổ giấy ta chọn để in bản đồ ra giấy Với mục đích in bản đồ cho nên Layout View còn có một số thành phần

cơ bản khác như là thanh tiêu đề, hướng bắc, chú thích kí hiệu, thanh tỉ lệ… Trên Layout View sẽ chứa nhiều Data Frame có trong TOC

• Để chuyển đổi qua lại giữa Data View và Layout View, ta chọn qua lại giữa 2 Button

1.2.4 Map Document, Layer và Data frame

Map Document là một File chứa tất cả bản đồ, trang in, ngôn ngữ lập trình, giao diện, các lớp, quan hệ giữa các lớp, đồ thị và báo cáo Nó là không gian của một phiên làm việc trong ArcMap Khi mở ArcMap thì ta phải tiếp xúc nó đầu tiên Map Document

có phần mở rộng là *.mxd

Trong Map Document, hai dạng đối tượng thường được sử dụng nhất là Layer

và Data Frame

1.2.5 Data Frame

Data Frame là thành phần cơ bản nhất của Map Document , luôn luôn tồn tại ít nhất một Data Frame trong Map Document Nó là một thành phần bản đồ định nghĩa phạm vi địa lý, hệ toạ độ và cách mà các Layer được vẽ trong ArcMap Trong một Map Document có thể có nhiều Data Frame, nhưng trong Data View luôn chỉ có một Data Frame đang vẽ Khi ta chuyển sang chế độ trang in Layout View, tất cả các trang in có trong TOC sẽ được hiển thị cùng một lúc

Các thuộc tính của Data Frame sẽ qui định các dữ liệu mà các Layer tham chiếu tới làm việc bao gồm hệ toạ độ, đơn vị, phạm vi, thứ tự, tỉ lệ và nhiều thứ khác Ta có thể thay đổi các thông số về hệ toạ độ trong hiển thị, phạm vi làm việc, tỉ lệ để duyệt thông tin trong các khu vực đặc trưng với yêu cầu Trong ArcMap, Data View chính là nơi hiển thị thông tin cho Data Frame để người sử dụng tương tác, làm việc và chỉnh sửa thông tin

Trong ArcMap, Data Frame có một số đặc điểm sau:

− Trong một Map Document có ít nhất một Data Frame

− Luôn luôn tồn tại một Data Frame Active Data Frame này là nơi để các công

cụ và thao tác thực hiện trong giao diện ArcMap

− Ta chỉ thực hiện chỉnh sửa một đối tượng trong một Data Frame tại một thời điểm

− Khi ta thêm dữ liệu vào bản đồ, thì dữ liệu đó phải được đưa vào Data Frame.Các Layer trong Data Frame được hiển thị cùng chung một hệ thống toạ độ mà Data Frame qui định và chồng lớp lên nhau Để hiển thị dữ liệu chính xác ta phải định

hệ toạ độ cho Data Frame Hệ toạ độ sử dụng trong Data Frame không nhất thiết giống như dữ liệu đang sử dụng Nếu dữ liệu sử dụng khác hệ toạ độ thì nó sẽ tự động chuyển các đối tượng trong dữ liệu về hệ toạ độ mà Data Frame qui định bằng các hàm chuyển đổi

1.2.6 Layer

Layer là một thành phần cơ bản trong ArcMap, Layer thường được đại diện cho một loại đối tượng đặc trưng, riêng biệt như là đường giao thông, sông ngòi hoặc cho một loại dữ liệu như ảnh vệ tinh, mô hình bề mặt Nó qui định các đối tượng không gian trình bày và vị trí của chúng trong dữ liệu Layer không chứa dữ liệu không gian mà chỉ tham chiếu nguồn dữ liệu Layer được lưu trữ trong Map Document hoặc lưu trữ độc lập dưới định dạng *.lyr

Dữ liệu không gian mà Layer tham chiếu đến được lưu trữ trong Geodatabase, Shapefile, Coverage, TIN, Raster…Mặc dù vậy Layer luôn phản hồi lại hầu hết các thay đối trong dữ liệu nguồn

Khi Layer trong TOC không được vẽ trong bản đồ, có một vài dấu hiệu trong TOC sẽ cung cấp những thông tin cần thiết để khắc phục được tình trạng đó

− Hộp chọn nằm trước trên Layer nằm trong TOC sẽ quyết định

tình trạng hiển thị hay không trong bản đồ Kí hiệu là hiển

thị, kí hiệu là tắt hiển thị

− Nếu sau hộp chọn có dấu chấm than đỏ, kí hiệu này cho biết

liên kết với dữ liệu nguồn bị phá vỡ

− Nếu dưới hộp chọn có kí hiệu chấm gạch mờ giống như là

thanh tỉ lệ, kí hiệu này cho biết Layer nằm ngoài tỉ lệ hiển thị

1.2.7 ArcToolBox

ArcToolBox là cửa sổ chứa các công cụ xử lý

trong GIS Nó tổ chức các công cụ theo từng nhóm

chức năng gọi là Toolset Ngoài ra, nó còn cung cấp

chức năng cho việc tìm kiếm và thực thi các công cụ

này

Trong GIS, Geoprocessing là một thao tác quan

trọng để thực hiện Geoprocessing thực hiện một chuỗi

thao tác trên dữ liệu không gian để tạo ra thông tin mới

Mục đích cơ bản của Geoprocessing là giúp ta thực

hiện tự động các thao tác Hầu hết các công việc về

GIS đều phải cần phải thực hiện các xử lý này, GIS

đóng vai trò quan trọng trong quản lý là nhờ việc thực

hiện các thao tác trên máy tính một cách tự động, có

kết quả nhanh chóng và dễ dàng thay đổi qui trình nếu

− Thẻ Index chứa danh sách các công cụ được sắp xếp theo tên

− Thẻ Search cung cấp các chức năng tìm kiếm các công cụ theo từ khoá

− Thẻ Results chứa kết quả của một phiên làm việc

Ngoài ArcToolbox ra, ta còn có một cách khác để thực hiện là thông qua cửa sổ lệnh

• Để bật \ tắt cửa sổ ArcToolBox ta chọn Button trên thanh công cụ Standard

• Cửa sổ ArcToolBox được nằm trong cửa sổ ArcMap và ArcCatalog

1.2.8 ArcCatalog

ArcCatalog là một module trong chương trình ArcGIS thực hiện các thao tác về quản lý dữ liệu trên GIS ArcCatalog có chức năng gần giống như là Windows Explorer, tức là cho phép người sử dụng Copy, Paste, Delete, tổ chức thư mục, duyệt các File….Nhưng các File trong ArcCatolog có các kiểu định dạng mà ArcGIS hỗ trợ sẽ có các đặc trưng Trong ArcCatoalog, Shapefile chỉ có một tên File và được thể hệ loại không gian mà nó lưu trữ còn trong Windows Explorer thì sẽ bao gồm ít nhất là 3 File(*.shp, *.shx, *.dbf) Đối với dữ liệu GeoDatabase, trong ArcCatalog sẽ thấy được quan hệ không gian(Topology), quan hệ thuộc tính (Relationship)…

• Để tạo dữ liệu mới ta phải vào Arccatalog Ví dụ: để tạo Shapefile ta click phải trên một vùng không gian trống và chọn New Sau đó chọn Shapefile Lập tức sẽ hiện ra hộp thoại tạo mới Shapefile.

1.2.9 Khởi động ArcMap

Biểu tượng của chương trình ArcMap

− Chọn menu Start của hệ điều hành Windows

− Trên menu Start lần lượt chọn Programs ArcGIS ArcMap

− Sau khi chọn ArcMap chương trình sẽ bật lên Splash Screen

• Ta có thể kích hoạt chương trình ArcMap bằng cách thực thi những File Map Document (*.mxd)

1.2.10 Tạo một tập tin quản lý bản đồ(Map Document) mới

Mỗi chương trình ArcMap chỉ có thể chứa một Map Document Map Document

sẽ lưu lại môi trường làm việc mà ta đã làm Thông thường, ArcMap sẽ tạo một Map Document mới khi ta mở chương trình ArcMap

− Trên menu File của ArcMap Chọn New…

− Sau khi chọn, hộp thoại New sẽ mở ra Trên hộp thoại này cho phép ta tạo một Map Document trống rỗng hoặc ta có thể chọn theo cách tạo Map document mới dựa trên Map Template Map Template hoạt động như một Map Document mẫu, nó đã chứa các đối tượng mà ta đã định như Layer, trang in, cách vẽ, ngôn ngữ lập trình Sau khi sử dụng Map Template, Map document mới sẽ mang tất cả các thông tin mà Map Template có, điều này giúp ta không phải mất thời gian để xây dựng lại Map Document

• Để tạo Map Document mới ta có thể sử dụng phím tắt Ctrl+N

1.2.11 Các thao tác cơ bản trong TOC

1.2.11.1 Thay đổi thứ tự Layer

Trong TOC, thứ tự của các lớp sẽ quyết định thứ tự các đối tượng trong bản đồ Mặc định, khi một lớp mới đưa vào, các kiều không gian của lớp sẽ được sắp xếp theo thứ tự sau

Nhưng nếu sự sắp xếp tự động của TOC không phù hợp với yêu cầu của người

sử dụng, ta có thể thực hiện thay đổi thủ công

− Click vào Layer ta muốn thực hiện thay đổi và giữ chuột

− Rê Layer đang chọn lên vị trí mới Khi nào ta thấy một kí hiệu gạch ngang, thì thả chuột ra, lớp mới sẽ được đưa vào vị trí của gạch ngang

1.2.11.2 Quản lý đối tượng trên TOC

 Thu gọn đối tượng

Trước mỗi Data Frame hay Layer đều có kí hiệu – hay + Kí hiệu này giúp ta thu gọn hay xổ các danh sách trong mục con Để thu gọn ta chỉ việc nhấp vào dấu -, để xổ

ra danh sách ta chọn vào dấu +

• Để thu gọn tất cả các lớp trong TOC, ta

nhấn phím Ctrl và click vào dấu – của một Layer bất kỳ trong TOC

 Đổi màu cho đối tượng vẽ

- Click phải trên đối tượng trong Layer muốn

thay đổi màu

- Trong hộp thoại bảng màu được xổ ra Ta

chọn màu mới

 Thay đổi dòng mô tả trên đối tượng

Các đối tượng Data Frame, Layer, Feature đều

có dòng mô tả trên đối tượng có thể thay đổi Những

dòng mô tả này giúp cho ta hiểu thêm về đối tượng

- Click chuột trên đối tượng muốn thay đổi

dòng mô tả

- Click lên đối tượng đang chọn một lần nữa, dòng mô tả sẽ chuyển sang chế độ chỉnh sửa

- Nhập dòng mô tả mới

1.2.12 Đường dẫn dữ liệu trong ArcMap

Trong ArcMap, Layer chỉ qui định cách các đối tượng trong Layer vẽ chứ không chứa dữ liệu đường dẫn tham chiếu nguồn dữ liệu có thể truy xuất trong ArcMap bằng hai cách

− Đường dẫn tuyệt đối: Map Document sẽ lưu trữ đường dẫn của dữ liệu một cách tuyệt đối đầy đủ Ví dụ: C:\GIS\Project1\Boundary.shp

− Đường dẫn tương đối: Map Document sẽ lưu trữ đường dẫn dữ liệu không đầy đủ mà dựa trên quan hệ của đường dẫn của Map Document trên ổ đĩa Ví

dụ \Project1\Boundary.shp

Thông thường Map Document được lưu trữ cùng với thư mục dữ liệu tham chiếu Nếu ta sử dụng đường

dẫn tương đối, mỗi khi ta thay

đổi ổ đĩa hay thư mục chứa cả

Map Document và dữ liệu thì

liên kết dữ liệu trong Layer

không bị đứt đoạn Nếu ta sử

dụng đường dẫn tuyệt đối thì

mỗi sự thay đổi vị trí của dữ liệu

đều tạo nên sự đứt đoạn dữ

liệu Bằng cách định các lưu trữ dữ liệu tương đối, mỗi khi cần di chuuy

− Trên menu File, chọn Document Properties

− Trên hộp thoại Document Properties, chọn button Data Source Options

− Trên hộp thoại Data source Options, chọn đường dẫn tuyệt đối bằng cách để

tương đối bằng cách để dấu kiểm vào mục chọn đường dẫn tuyệt đối bằng cách để dấu kiểm vào mục Store relative path names to data sources.

1.2.13 Làm việc với Data Frame

1.2.13.1 Tạo thêm Data Frame

− Trong menu Insert, chọn Data Frame

− Data Frame mới sẽ được tạo và Active trong Data View

1.2.13.2 Xoá Data Frame

− Click phải trên Data Frame muốn xoá trong TOC

− Chọn Remove

1.2.13.3 Làm Data Frame Active

− Click phải trên Data Frame muốn Active

− Chọn Activate

• Ta có thể chọn Data Frame trong TOC rồi nhấn phím tắt F11 để Active Data Frame

• Nhấn và giữ phím Alt và chọn Data Frame để Active nó

1.2.13.4 Xoay dữ liệu trong Data Frame

− Bật thanh công cụ Data Frame Tool

− Chọn vào công cụ Rotate Data Frame

− Click và rê chuột trên Data Frame để thực hiện xoay

• Ta có thể nhập góc xoay vào trong ô nhập trên thanh công cụ

1.2.14 Tạm dừng thao tác vẽ bản đồ

Nếu ta muốn tạo sự thay đổi tới bản đồ mà không muốn Data View phải làm tươi màn hình, thì có thể sử dụng Button Pause Drawing Khi ta sử dụng button này thì màn hình của ArcMap sẽ tạm ngừng vẽ công cụ này giúp giảm bớt thời gian làm tươi lại màn hình mỗi khi có thay đổi Thông thường, những thay đổi này là thay đổi ký hiệu, thay đổi thuộc tính Layer, xoá Layer…

- Click vào button Pause Drawing để thực hiện tạm ngừng vẽ

- Thực hiện các thay đổi trên bản đồ

- Click vào button Pause Drawing để chấm dứt chế độ ngừng vẽ

• Button Pause Drawing phải được lấy từ hộp thoại Customize Sau đó kéo thả nó tới vị trí nào ta muốn.

• Một phương pháp tạm thời mà không dùng buton Pause Drawing là ta sử dụng phím tắt ECS Phím này dùng để huỷ bỏ thao tác làm tươi màn hình nếu màn hình đang thực hiện làm tuơi.

1.2.15 Công cụ di chuyển xung quanh bản đồ

Tools là một thanh công cụ thường được sử dụng nhất trong ArcMap Thanh công cụ này cung cấp những chức năng khám phá, duyệt bản đồ

1.2.15.1 Phóng to hoặc thu nhỏ

− Chọn vào button Zoom in hoặc button Zoom out

trên thanh công cụ Tools.

− Di chuyển chuột trên bản đồ Click một lần trên bản đồ để

phóng to hoặc thu nhỏ bản đồ chung quanh điểm đó Nếu vừa

click vừa rê chuột sẽ vẽ được một khung hình chữ nhật Bản

đồ sẽ được phóng to hoặc thu nhỏ quanh khu vực vừa vẽ

• Ngoài ra có thể phóng to, thu nhỏ bản đồ theo một tỉ lệ

cho trước bằng cách chọn vào hai button và

• Có thể phóng to thu nhỏ bằng cách sử dụng phím Scroll của con chuột lăn lên là thu nhỏ, lăn xuống là phóng to.

1.2.15.2 Di chuyển bản đồ (Pan)

− Chọn vào button Pan trên thanh công cụ Tools.

− Di chuyển con chuột trên bản đồ Click và kéo chuột tới nơi ta cần xem

• Ta nhấp và đè nút Scroll trên con chuột, sẽ thực hiện Pan trên bản đồ

1.2.15.3 Xem toàn bộ dữ liệu

− Click vào button Zoom full extent trên thanh công cụ Tools.

• Phạm vi hiển thị phụ thuộc vào các giá trị ta định trong hộp thoại thuộc tính Data Frame Thông thường, ArcMap sẽ tự động gán các giá trị đó.

1.2.15.4 Quay lại hoặc tới màn hình trước

− Click vào button Back hoặc Forward trên

thanh công cụ Tools.

1.2.15.5 Phóng to toàn bộ một lớp

− Click phải chuột vào layer bản đồ muốn phóng

− Chọn vào Zoom to layer.

1.2.15.6 Hiển thị bản đồ ở một tỉ lệ cố định

Trên bản đồ số, ta có thể xem bản đồ với bất kỳ tỉ lệ nào

− Đánh tỉ lệ bản đồ trên hộp tỉ lệ của thanh Toolbar và

Enter.

1.2.16 Đánh dấu không gian làm việc(Spatial Bookmark)

Spatial Bookmark là sự đánh dấu vùng không gian quan tâm mà muốn lưu lại và

có thể xem lại sau Ví dụ: có thể tạo một Spatial Bookmark cho khu vực nghiên cứu, sau đó có thể pan hoặc zoom trên bản đồ Khi nào, muốn xem lại khu vực nghiên cứu thì có thể truy cập vào Spatial Bookmark này Mặc dù, có thể sử dụng công cụ pan và zoom để trở về khu vực nghiên cứu nhưng thao tác đó không chính xác và mất nhiều thời gian Spatial Bookmark có chức năng như một lối tắt để tới vùng ta quan tâm, nó chỉ được sử dụng trên Data View, không sử dụng trong Layout view

1.2.16.1 Tạo Spatial Bookmark:

− Pan và Zoom tới khu vực mà

muốn tạo Spatial Bookmark

− Click vào menu View, vào

Bookmark và click Create

− Nhập tên của Spatial Bookmarks

vào

− Click Ok

1.2.16.2 TạoSpatial Bookmark từ hộp thoại Identify

− Chọn button Identify trên thanh công cụ Tools

− Click vào đối tượng để nhận dạng

− Click phải chuột trên đối tượng trong hộp thoại Identify

− Chọn Set bookmark Tên của Bookmark là tên của đối tượng

1.2.16.3 Tạo

Spatial Bookmark từ hộp thoại Find

− Click button Find trên thanh Tools

− Điền vào trong hộp thoại Find giá trị muốn tìm

− Click phải chuột vào giá trị trong danh sách kết quả vừa tìm được

− Chọn Set Bookmark

1.2.16.4 Sử dụng Spatial Bookmark

− Chọn menu View, click vào Bookmark và chọn tên khu vực mình muốn sử dụng Khu vực cần hiển thị sẽ mở ra tức thì

1.2.16.5 Xoá Spatial Bookmark

− Trên menu View chỉ vào Spatial Bookmark và click Manage

− Chọn vào Spatial Bookmark muốn xoá

− Click Remove

1.2.17 Cửa sổ phóng đại và cửa sổ tổng quát

ArcMap cung cấp thêm 3 cách để khám phá dữ liệu không gian trên bản đồ: thông qua cửa sổ phóng đại, cửa sổ tổng quát và cửa sổ chỉ để xem Những cửa sổ này giúp ta không phải điều chỉnh bản đồ đang làm việc, giữ lại các khu vực đặc trưng

Cửa sổ phóng đại hoạt động giống như một kính lúp, khi ta đưa cửa sổ trên dữ liệu, ta sẽ thấy khu vực đó phóng đại trong cửa sổ khi di chuyển cửa sổ trên màn hình

nó sẽ không tác động màn hình bản đồ đang làm việc

Cửa sổ tổng quát hiển thị cho ta thấy toàn bộ phạm vi của dữ liệu đang làm việc Hộp màu đỏ trong cửa sổ tổng quát đại diện cho khu vực đang hiển thị trên bản đồ Khi

di chuyển hộp màu đỏ trên bản đồ tương ứng cửa sổ bản đồ đang làm việc di chuyển theo

Cửa sổ chỉ để xem (Viewer) cho duyệt dữ liệu trên bản đồ mà không sử dụng đến bản đồ đang làm việc cửa sổ viewer hoạt động giống như màn hình độc lập trên bản đồ, ta có thể sử dụng bất kỳ công cụ trên cửa sổ Trên cửa sổ Viewer ta có thể dễ dàng chuyển sang cửa sổ tổng quát và cửa sổ phóng đại bằng button

1.2.17.1 Mở cửa sổ phóng đại

− click lên menu Windows và chọn Magnifier

− rê cửa sổ phóng đại trên bản đồ

− thay đổi tỉ lệ phóng đại bằng cách nhập hay chọn tỉ lệ trên hộp nhập

− chọn button để định thêm thuộc tính

1.2.17.2 Mở cửa sổ tổng quát

− click lên menu Windows và chọn Overview

− rê, thu nhỏ, phóng lớn hộp màu đỏ trong cửa sổ để thay đổi tỉ lệ hiển thị trong bản đồ

1.2.17.3 Mở cửa sổ Viewer

− click lên menu Windows và chọn Viewer

− nhập giá trị trên hộp nhập để thay đổi tỉ lệ vẽ bản đồ

− chọn button để cho nháp sáng vị trí đang xem bằng cách chọn Flash Location hay định thêm thuộc tính chọn Properties

1.2.18 Tương tác với bản đồ

1.2.18.1 Xác định đối tượng(Identify)

Khi muốn xem thông tin thuộc tính của feature đang hiển thị trên bản đồ, ta sử dụng công cụ Khi sử dụng công cụ Identify , ta click tới vị trí nào trong Data Frame sẽ hiển thị thông tin thuộc tính dữ liệu tại đó Bởi các lớp Layer trên bản đồ có thể chồng lấp lên nhau, thông tin nhận được tại vị trí đó có thể thừa Trên cửa sổ hiển thị thuộc tính bằng công cụ Identify ta có thể xác định Layer quan trọng để xem hoặc ta

có thể giảm Field hiển thị

Công cụ Identify được truy xuất đối tượng bằng 3 cách tương tác:

- trên bản đồ

- trên kết quả trả về của hộp thoại tìm kiếm(Find)

- trên một mẩu tin trong cửa sổ Table

Kết quả nhận được từ hộp thoại Identify được chia làm 3 loại: danh sách các đối tượng được xác định, toạ độ vị trí xác định, danh sách Field đối tượng đang hiển thị

Danh sách các đối tượng được xác định nằm bên phải của cửa sổ Để hạn chế thông tin trên các lớp không cần thiết ta sử dụng thanh sổ Identify from Click phải chuột trên danh sách này sẽ truy xuất vào menu tắt, để thực hiện một số chức năng như là Zoom, Pan, nháy sáng, tạo Spatial Bookmark…

Toạ độ vị trí tại vị trí ta click được hiển thị trong hộp hiển thị Location Ta có thể thay đổi đơn vị hiển thị của toạ độ bằng cách chọn dấu mũi tên sổ bên phải của hộp nhập

Danh sách Field thuộc tính đối tượng có thể được tổ chức lại bằng menu tắt khi

ta click phải chuột trên danh sách này Trên menu tắt ta có thể thực hiện hiện \ ẩn một trường thuộc tính, sắp xếp lại các trường, copy…

- Chọn identify trên thanh công cụ Tool, cửa sổ Identify sẽ xuất hiện

- Click chuột trên đối tượng muốn xem thông tin

- Thao tác trên cửa sổ identify để xem thêm thông tin

1.2.18.2 Hiển thị Maptips

Maptips là một chuỗi thông tin mà ArcMap muốn hiển thị trên bản đồ khi ta ngừng lướt chuột trên đối tượng của bản đồ Chuỗi thông tin này được ta chọn từ trong các thuộc tính của Feature

- Trong TOC, click phải trên Layer mà ta

muốn hiển thị MapTips và chọn Properties

- Trong hộp thoại Properties, chọn vào thẻ

Display và check Show Maptips

- Chọn thẻ Fields

- Trong danh sách Primary Display Field, ta

chọn Field sẽ hiển thị như MapTip

- Chọn Ok

- Trong cửa sổ Data View, khi ta lướt chuột

và ngừng lại trên đối tượng sẽ thấy MapTip

1.2.18.3 Sử dụng Hyperlink

Bên cạnh các loại dữ liệu GIS được hỗ trợ, ArcMap còn cung cấp công cụ Hyperlink cho ta có thể kích hoạt các loại dữ liệu khác để bổ sung thêm thông tin cho Feature Các đối tượng trong Layer ngoài việc được mô tả bằng các Field thuộc tính còn có những dạng thông tin đặc trưng khác mà không thể mã hoã trong bảng Ví

dụ, hình ảnh khu du lịch, đoạn phim, tài liệu dạng Word, Excel, trang Web… Công cụ Hyperlink có thể kích hoạt các loại dữ liệu

- Tài liệu: khi ta sử dụng công cụ Hyperlink, tài liệu này sẽ được bật lên cùng với chương trình mà nó thích hợp

- trang Web: trang Web này sẽ mở cùng với trình duyệt khi ta click lên đối tượng

- Macro: là một loại đoạn mã lập trình thực hiện các thao tác theo yêu cầu của người lập trình

Đường dẫn siêu liên kết có thể được xây dựng từ đường dẫn tuyệt đối của tài liệu được lưu trong trường thuộc tính của đối tượng hoặc có thể xây dựng từ đường dẫn tương đối của dữ liệu

− Click phải chuột trên Layer trong TOC và chọn Properties

− Chọn thẻ Display , chọn vào hộp kiểm Support Hyperlink using field

− Chọn Field thực hiện đường dẫn tới dữ liệu

 Kích hoạt tài liệu trên đối tượng sử dụng Hyperlink

− Chọn công cụ Hyperlink trên thanh công cụ Toolbar

− Những đối tượng có tồn tại siêu liên kết sẽ được hiển thị màu xanh xung quanh viền đối tượng

− Click lên đối tượng để hiển thị tài liệu mô tả thêm cho đối tượng

 Quản lý Hyperlink

− Chọn công cụ Identify trên thanh công cụ Tool

− Trên hộp thoại identify, click phải trên đối tượng trong danh sách bên trái và chọn Hyperlink

− Trên hộp thoại hyperlink ta thực hiện thêm, xoá các siêu liên kết trong đối tượng các siêu liên kết này được lưu trữ trong Map Document

1.2.18.4 Đo khoảng cách và diện tích

Trong ArcMap 9.2, công cụ đo khoảng cách có nhiều cải tiến hơn Công cụ này cho ta thực hiện đo khoảng cách và diện tích dễ dàng Ngoài ra thao tác thực hiện đo cũng chính xác hơn vì có chức năng truy bắt điểm trên hộp thoại Measure ta có thể xem thông tin không của đối tượng chỉ bằng một thao tác click lên đối tượng

 Đo khoảng cách và diện tích

− Click công cụ đo trên thanh công cụ

− Click trên bản đồ theo đường thẳng hoặc theo vùng

− Để kết thúc vẽ ta nhấp đúp chuột tại vị trí cuối cùng

− Xem diện tích hoặc chiều dài kết quả trên hộp thoại

 Xem thông tin không gian đối tượng

− Click công cụ đo trên thanh công cụ

− Chọn công cụ , thực hiện chọn một Feature trên bản đồ

1.2.18.5 Tìm kiếm đối tượng và vị trí

ArcMap cung cấp công cụ giúp ta thực hiện tìm kiếm đối tượng thông qua các kí

tự mà thuộc tính đối tượng chứa Ngoài ra, ta còn có thể tìm kiếm một vị trí trên các dịch vụ thông qua Internet

- chọn công cụ Find trên thanh công cụ Tool

- nhập chuỗi truy vấn vào hộp nhập Find

dạo trên bằng toạ độ X,Y ta có thể nhập

trực tiếp trên bản đồ toạ độ vị trí muốn

xem Tại vị trí này ta có thể thực hiện

nháy sáng, tạo một điểm, tạo một ghi chú

tại vị trí này và nó được lưu trữ trên hộp thoại mà ta có thể truy xuất ngược lại bất kỳ lúc nào

- chọn công cụ Go To X,Y trên thanh công cụ

- trên hộp thoại Go To X,Y ta nhập toạ độ điểm muốn xem vào Chọn đơn vị thích hợp

- nhấp phím Enter

Chương 2 Xây dựng dữ liệu

2.1 Quản lý lớp(Layer)

Để thao tác trên nhiều Layer trong TOC ta có thể thực hiện chọn chúng Các Layer được chọn sẽ thực hiện cùng thao tác khi ta tác động tới chúng Ví dụ ta có thể tắt\ mở cùng một lúc nhiều lớp

 Chọn các lớp liên tiếp nhau

− Chọn lớp đầu tiên trong TOC Nhấn và giữ phím Shift

− Chọn lớp cuối cùng trong TOC ArcMap sẽ tự động chọn các Layer nằm giữa hai lớp

 Chọn nhiều lớp không liên tục

− Nhấp và giữ phím Ctr Lần lượt chọn các Layer trên TOC

− Thực hiện các thao tác trên các Layer đã chọn

2.1.1 Thêm lớp dữ liệu vào bản đồ

2.1.1.1 Thêm dữ liệu bằng ArcCatalog

− Khởi động ArcCatalog trên ArcMap

− Trong ArcCatalog, duyệt các thư mục trong ArcCatalog để tìm Layer mà ta muốn đưa vào bản đồ

− Click và rê dữ liệu từ trong ArcCatalog, thả Layer trên bản đồ ArcMap

2.1.1.2 Thêm dữ liệu trên ArcMap

− Chọn công cụ Add Data để thực hiện thêm dữ liệu vào

− Trên hộp thoại Add Data chọn đường chứa Layer cần thêm vào bản đồ

− Chọn Layer, nhấp Add

• Nếu trên hộp thoại Add Data, ta không thấy ổ đĩa hay thư mục nào thì hãy

sử dụng button Connect to Folder để tạo liên kết đến ổ đĩa đó

• Ta có thể thêm nhiều Layer trên bản đồ bằng cách sử dụng phím Ctrl để chọn các Layer độc lập, Shift để chọn các Layer liên tiếp.

2.1.1.3 Copy dữ liệu từ một Map Document khác

Nếu ta đã có một Layer trên một Map Document, Layer này đã được xây dựng các thao tác vẽ, kí hiệu, tỉ lệ, hiển thi,… Khi cần làm việc với một Map Document khác

mà cũng tham chiếu tới nguồn dữ liệu của Layer này ta có thể Copy nó để có thể dùng Layer đó trên Map Document mà không mất thời gian để xây dựng Layer lại.

− Trên cửa sổ làm việc Map Document đang chứa dữ liệu

− Click phải trên Layer trong TOC và chọn Save As a Layer

− Chọn thư mục và tên của File để Save Nhấp Save

− Trên cửa sổ làm việc của Map Document mới

− Chọn công cụ Add Data

− Duyệt tới thư mục và chọn File có chứa File mà ta đã Save Chọn Add

2.1.2 Tạo lớp bằng dữ liệu tọa độ x, y

Ngoài các định dạng dữ liệu có

chứa không gian như là Shapefile,

Geodatabase, CAD… còn có dạng dữ

liệu dạng bảng có chứa toạ độ vị trí

điểm x,y thông thường các loại dữ liệu

dạng này có được từ dữ liệu đo GPS

hoặc tọa độ do tính toán trên các nguồn

thu thập thông tin khác

Để dữ liệu dạng này, bảng chứa

dữ liệu cần phải có 2 Field cơ bản là X

và Y giá trị trong Field này có thể ở bất

kỳ dạng nào, kể cả dạng kinh vĩ độ Khi

được thêm dữ liệu x, y trong bản đồ, nó

sẽ hoạt động giống như một Layer điểm

trên bản đồ Từ Layer này ta có thể định

ký hiệu và thuộc tính vẽ các đối tượng

- Chọn trường X, Y cho dữ liệu

- Click Edit để định không gian

tham chiếu và đơn vị chứa

trong 2 trường X,Y

Layer trên TOC mà không là thay đổi trên của nó trên ổ

đĩa

- Chọn tên của Layer muốn thay đổi dòng mô tả

- Click lên tên của Layer một lần nữa

- Thay đổi dòng mô tả cho phù hợp ý nghĩa

• Ta có thể sử dụng tiếng việt trong TOC bằng cách điều chỉnh Font chữ trong TOC phù hợp với Font chữ tiếng việt mà ta nhập.

• Ta có thể dùng phím tắt để thay đổi dòng mô tả trong TOC

2.1.4 Các thông tin thuộc tính về Layer

Ta có thể điều khiển Layer thông qua các thuộc tính của nó Một vài thuộc tính trong Layer có thể làm

- qui định cách các đối tượng vẽ

- đường dẫn mà Layer tham chiếu tới

- nhãn đối tượng

- thuộc tính các Field thuộc tính

thuộc tính của những loại dữ liệu khác nhau cũng có hộp thoại quản lý thuộc tính khác nhau Một số thẻ thông dụng trong hộp thoại quản lý thuộc tính của dữ liệu Vector

- thẻ Genaral: chứa các thông tin chung của lớp như là tỉ lệ hiển thị, dòng mô tả…

- thẻ Source: chứa đường dẫn tới dữ liệu mà Layer tham chiếu tới, hệ thống không gian của dữ liệu

- thẻ Definition Query: định các điều kiện để lọc các đối tượng trong Layer

- Display: định một số thuộc tính vẽ như MapTips, Hyperlink, tỉ lệ trong suốt (transparent)

- Thẻ Field: danh sách các Field trong dữ liệu

- Thẻ Label: định các nhãn hiển thị trong Layer

 Kích hoạt hộp thoại hiển thị thuộc tính của Layer

− Click phải trên Layer muốn định thuộc tính

− Chọn Properties

− Chọn thẻ bạn muốn điều chỉnh thông tin

−

2.1.5 Nhóm lớp

Một nhóm lớp là lớp chứa nhiều lớp khác Nhóm

lớp giúp ta tổ chức các lớp có mối quan hệ lại với nhau

trong TOC Nó hoạt động như là một lớp có những tính

chất hiển thị chung ví dụ :ta có 2 lớp đường sắt và

đường nhựa trong danh sách Layer, ta có thể gộp 2

đường thành một lớp giao thông

Các thuộc tính trên nhóm Layer có hiệu lực hơn

các Layer trong nhóm Mặc dầu các Layer nằm trong

nhóm nhưng ta có thể thay đổi thuộc tính hiển thị của

chúng miễn là các thuộc tính này không mâu thuẫn với

thuộc tính định trong nhóm Ví dụ: nếu ta định kí hiệu

của từng lớp trong nhóm sẽ được vẽ như ta đã định

Nhưng nếu ta định tỉ lệ hiển thị bản đồ khác với tỉ lệ

hiển thị nhóm lớp ArcMap sẽ ưu tiên tỉ lệ hiển thị nhóm

lớp

Trong nhóm lớp, ta có thể thực hiện rê và thả để

di chuyển thứ tự các Layer trong nhóm Các lớp trong nhóm có thể được kéo thả ngoài hoặc trong nhóm

 Tạo nhóm lớp

− Click phải trên Data Frame mà ta muốn tạo nhóm lớp

− Click New Group Layer Một nhóm lớp mới sẽ được tạo trong TOC

 Thêm dữ liệu trong nhóm lớp

− Click phảt trên nhóm lớp trong TOC Chọn Properties

− Trên thẻ Group chọn Add để thực hiện thêm dữ liệu

− Trên hộp thoại Add Data ta chọn dữ liệu để đưa vào bản đồ

 Thay đổi thứ tự trong nhóm lớp

− Click phảt trên nhóm lớp trong TOC Chọn Properties

− Trên thẻ Group chọn Layer muốn thay đổi vị trí trong Group và chọn mũi tên bên cạnh để đưa Layer lên hay xuống

• Ta có thể thực hiện kéo thả các lớp trong nhóm để

thay đổi thứ tự Layer trong nhóm Thao tác kéo thả

có hiệu lực khi ta thấy kí hiệu bên cạnh trong TOC Vị trí kéo thả sẽ ngay tại vị trí đường gạch ngang.

 Điều chỉnh các thuộc tính của một Layer trong nhóm lớp

− Click phảt trên nhóm lớp trong TOC Chọn Properties

− Trên thẻ Group, chọn Layer muốn điều chỉnh

− Chọn button Properties để xem và thay đổi thuộc tính của Layer

 Loại bỏ Layer trong nhóm lớp

− Click phảt trên nhóm lớp trong TOC Chọn Properties

− Trên thẻ Group, chọn Layer muốn loại bỏ

− Click vào button Remove

2.1.6 Sử dụng Layer trên Data Frame khác

Trong TOC, ta có thể sử dụng lại các Layer đã được xây dựng thuộc tính trên Data Frame khác Chức năng này giúp ta không phải mất nhiều thời gian để xây dựng lại các thuộc tính trên lớp Ta có thể tạo nhiều Layer trên Data Frame với cùng thuộc tính chỉ bằng một thao tác Copy

- chọn lớp bản đồ trên TOC muốn thực hiện Copy

- Click phải chuột, chọn Copy

- Click phải chuột trên một Data Frame khác và chọn Paste Layer

- Một Layer sẽ xuất hiện trong Data Frame vừa thực hiện với cùng các thuộc tính mà ta đã định trong Data Frame trước

2.1.7 Tỉ lệ hiển thị bản đồ

Thông thương trong ArcMap, khi ta bật Layer trong TOC tất cả đối tượng trong Layer sẽ được vẽ trong bản đồ Nhưng các đối tượng trong Layer nếu quá chi tiết thì ta không thể xem hết khi hiển thị tỉ lệ với tỉ lệ nhỏ và ngược lại nếu đối tượng quá lớn ở tỉ

lệ lớn ta không thể nhìn bao quát hết đối tượng Trong những trường hợp như vậy ta phải thực hiện tắt và mở lớp ở những tỉ lệ mà sự hiển thị của các đối tượng trên bản đồ trở nên thừa ArcMap cung cấp cho ta một chức năng tự động, ta phải định những giới hạn tỉ lệ mà việc hiển thị thông tin là cần thiết ví dụ như ta có lớp ranh của nhà trong thành phố, thông thường nhà trong thành phố có kích thước khoảng 5-20m trên bản đồ Khi Zoom ở tỉ lệ 1/50.000, kích thước 20m chỉ còn lại 0.4mm trên bản đồ, ở tỉ lệ này ta không thể phân biệt được các đối tượng nhà trong bản đồ

Khi Layer được định giới hạn tỉ lệ hiển thị, ArcMap sẽ tự động thực hiện tắt bản

đồ đó khi tỉ lệ bản đồ vượt quá giới hạn này và có một kí hiệu thước tỉ lệ dưới hộp kiểm trước tên bản đồ

 Định giới hạn tỉ lệ nhỏ nhất để nhìn thấy

− Click phải trên Layer và chọn Properties

− Trên thẻ General, chọn Don’t show layer when zoomed

− Nhập tỉ lệ nhỏ nhất vào hộp nhập Out beyond Nhìn vào hình minh hoạ, tỉ lệ nhỏ nhất tương ứng là tỉ lệ ta nhìn đối tượng tổng quát nhất Nếu bản đồ phóng tới tỉ lệ nhỏ hơn tỉ lệ này sẽ không thấy đối tượng này

 Định giới hạn tỉ lệ lớn nhất để nhìn thấy

− Click phải trên Layer và chọn Properties

− Trên thẻ General, chọn Don’t show layer when zoomed

− Nhập tỉ lệ lớn nhất vào hộp nhập In beyond Nhìn vào hình minh hoạ, tỉ lệ lớn nhất tương ứng là tỉ lệ ta nhìn đối tượng chi tiết nhất Nếu bản đồ phóng tới tỉ lệ lớn hơn tỉ lệ này sẽ không thấy đối tượng trong Layer

 Định tỉ lệ giới hạn trên tỉ lệ hiện hành

− Điều chỉnh bản đồ ở tỉ lệ thích hợp để nhìn

− Click phải trên Layer ta muốn định tỉ lệ quan sát

− Chỉ tới Visible Scale Range và chọn Set Maximum Scale hoặc Set Minimum Scale

 Bỏ giới hạn tỉ lệ

− Click phải trên Layer ta muốn xoá tỉ lệ hiển thị

− Chỉ tới Visible Scale Range và chọn Clear Scale Range

2.1.8 Chữa liên kết dữ liệu bị hỏng

Mỗi khi ArcMap mở Map Document, nó sẽ tìm đến

các đường dẫn mà dữ liệu tham chiếu tới nếu nó không tìm

thấy nguồn dữ liệu, Layer tham chiếu tới sẽ không được vẽ

một dấu hiệu dễ nhận biết khi Layer bị hỏng liên kết là dấu

chấm than màu đỏ bên cạnh tên Layer trong TOC Liên kết dữ liệu trên Layer phải được sửa chữa nếu như nguồn dữ liệu gốc của nó tham chiếu bị đổi tên, dịch chuyển sang nơi khác, hoặc có thể bị xoá Nếu ta biết lý do mà liên kết này bị hỏng, ta có thể sửa lại nó

 Chữa liên kết trên một Layer

− Click phải chuột và trỏ chuột tới Data Chọn Repair Data Source

− Chọn đường dẫn mới cho dữ liệu và chọn Add

− ArcMap sẽ sửa liên kết cho lớp mà ta vừa sửa và tự động sửa chữa cho các Layer trên Map Document nếu nó cùng vị trí với lớp mà ta vừa sửa

2.1.9 Lọc đối tượng hiển thị

Nếu ta chỉ muốn hiển thị các đối tượng có thuộc tính thoả mãn một vài điều kiện,

ta xây dựng chuỗi truy vấn để lọc đối tượng Sau khi thực hiện lọc đối tượng, Layer chỉ hiển thị các đối tượng thoả điều kiện lọc Các thao tác tương tác đến Layer chỉ tác động trên các đối tượng thoả điều kiện lọc Để hiển thị toàn bộ đối tượng, ta chỉ việc xoa chuỗi truy vấn

− Click phải trên Layer muốn lọc đối tượng, chọn Properties

− Trên hộp thoại Properties, chọn thẻ Definition Query

− Nhập chuỗi truy vấn vào hộp nhập hoặc chọn Query Build để xây dựng chuỗi truy vấn

− Click Ok

2.1.10 Các định dạng dữ liệu trong ArcMap

Các Layer trong bản đồ chỉ tham chiếu tới nguồn dữ liệu chứa trên ổ đĩa Chỉ cần

có nguồn dữ liệu là có thể tạo được Layer Trên mỗi Layer sẽ qui định cách bản đồ hiển thị như là kí hiệu, tỉ lệ hiển thị, loại thông tin hiển thị…

Những dữ liệu dùng để tạo Layer cũng có những nguồn định dạng khác nhau Các dữ liệu được định dạng trong ArcMap cũng đa dạng ArcMap cố gắng tận dụng những nguồn dữ liệu đã có để xây dựng bản đồ

 Shapefile

Shapefile là một loại dữ liệu đơn giản dạng Spagety lưu trữ thuộc tính và không gian Đối tượng hình học trong Shapefile có dạng điểm, đường, vùng Mỗi Shape chỉ lưu trữ một dạng đối tượng ngoài 3 file cơ bản là không gian(*.shp), quan hệ giữa không gian và thuộc tính(*.shx), thuộc tính(*.dbf) phải có trên mỗi ShapeFile còn có một

số file hỗ trợ như là file kí hiệu đối tượng (*.avl), file lưới chiếu(*.prj)…Tất cả các file đó phải có chung một tên chỉ khác nhau phần mở rộng và phải nằm trong cùng một Folder

Dữ liệu trong Shapefile được chỉnh sửa trực tiếp trong chương trình ArcMap với cấp độ bản quyền Bởi vì các đối tượng trong Layer không có quan hệ không gian và mỗi Shapefile tương ứng là một Layer trong ArcMap cho nên Shapefile không thể hiện

hết các chức năng tiến tiến của ArcMap như là lưu trữ đường kích thước, Annotation, Topology, Relationship…

Để thêm Shapefile vào ArcMap ta làm theo các bước

- chọn công cụ Add Data trên thanh công cụ

- trong hộp thoại duyệt dữ liệu, các kí hiệu với hình nền màu xanh và kiểu không gian phí trong là Shapefile

đa dạng, được lưu trữ với độ chính xác cao hơn

Dữ liệu định dạng Personal geodatabase có kích thước tới 2GB Việc truy xuất thông tin trong nó cũng nhanh hơn bởi không gian lưu trữ trong nó được sắp xếp hợp

lý

Cấu trúc định dạng Personal Geodatabase bao gồm

1 file (*.mdb) chứa tất cả các thành phần đối tượng trong

đó có kí hiệu như hình bên cạnh

- Feature Dataset: tập các Feature Class có cùng

không gian tham chiếu

- Feature Class: tập các đối tượng trong Layer

- Table Standalone: bảng độc lập

Thêm dữ liệu Geodatabase vào bản đồ

− Chọn công cụ Add Data trên thanh công cụ

− tìm File Geodatabase trong ổ đĩa Nhấp đúp vào Geodatabase

− trong hộp thoại Add Data sẽ hiện ra các thành phần trong file Geodatabase

− ta có thể chọn nguồn dữ liệu cho Layer (Feature Class) ngoài hoặc trong Feature Dataset

− Chọn Add

 Dữ liệu CAD

Dữ liệu CAD là một loại dữ liệu bản đồ tương đối phổ biến, với thế mạnh là các công cụ thiết kế phục vụ cho vẽ các đối tượng dễ dàng, tương tác với bản đồ tiện lợi cho nên AutoCAD hoặc trên MicroStation được nhiều người ưa thích sử dụng Dữ liệu CAD bao gồm rất nhiều lớp, nhiều kiểu đối tượng không gian được chứa trong một file

*.dwg hoặc *.dgn

Trong ArcGIS, dữ liệu CAD này có thể được hỗ trợ tới phiên bản 2007 đối với chương trình AutoCAD và phiên bản V8 đối với chương trình MicroStation Mặc dù, AutoCAD và MicroStation là hai chương trình khác nhau nhưng kiểu dữ liệu của chúng lại tương tự nhau Chúng cùng có chung đặc điểm là tất cả các đối tượng trên bản vẽ đều nằm trong một file, có các thuộc tính các đối tượng tương tự nhau, bảng thuộc tính nếu có thì nằm độc lập cho nên chúng được gọi chung là dữ liệu CAD

Dữ liệu CAD có thể xem trực tiếp trong ArcMap mà không cần phải sử dụng công

cụ chuyển đổi định dạng Trong ArcMap, dữ liệu CAD sẽ được tách ra thành các kiểu đối tượng không gian riêng biệt cho phù hợp với mô hình dữ liệu mà ArcMap quản lý bao gồm:

Dữ liệu CAD trong ArcMap chỉ được xem, thay đổi kí

hiệu, thực hiện các chức năng phân tích dựa trên dữ liệu mà

không được chỉnh sửa các thông tin trên dữ liệu Trong dữ

liệu CAD có một Layer chứa tất cả các đối tượng trong bản vẽ CAD Layer này có

ký hiệu , làm việc giống như một bản vẽ CAD trong chương trình CAD Trên bản vẽ này ta không thể thay đổi ký hiệu, thực hiện các công cụ như truy vấn thông tin, truy bắt đối tượng, xem thuộc tính

Khi đưa một file CAD vаo trong ArcMap thì không bảo đảm được rằng tọa độ mà

đã có được khớp với tọa nộ dữ liệu có trong ArcMap Vì thế cần chuyển đổi tọa độ cho file CAD ArcMap hỗ trợ cho hai cách chuyển đổi:

- Tịnh tiến

- Nắn chỉnh

Chuyển đổi tịnh tiến là chỉ cần một thao tác đơn giản tịnh tiến tất cả các điểm trên bản đồ tới một vị trí nào đó Khác với chuyển đổi tịnh tiến, nắn chỉnh bản nồ sẽ có sử dụng các phép như tịnh tiến, xoay, tỉ lệ cho tất cả các điểm trên bản đồ theo công thức

x' = Ax + By + C

y' = -Bx + Ay + D

 Chuyển đổi tọa độ dùng World File

Wolrd file lа một file dạng text có phần mở rộng là *.wld mà trong File này có chứa một hay hai cặp điểm Cách nhập các điểm trên world file như sau:

<x,y tọa độ điểm trên bản vẽ CAD> <khoảng trắng> <x,y tọa độ trong không gian mới>

Tùy theo cách chuyển đổi mà nhập một hay hai cặp điểm khống được nhập qua hai cặp niểm ArcMap sẽ tự động sử dụng world file nаy khi nó ở cùng chung thư mục với File CAD và có cùng tên nhưng phần mở rộng là (*.wld)

Ví dụ cụ thể nhập theo cú pháp như sau:

0,0 1200.0,1300.0

12.0,9.0 2100.0,100.0

- Click phải trên lớp CAD vа chọn Properties

- Chọn tab Transformation

- Chọn vào hộp kiểm Enable transformations

- Chọn kiểu nắn chỉnh là World file trong Transform by

- Chọn button Browse để chọn vị trí World file mà lưu trên ổ đĩa.

 Chuyển đổi dùng tọa nộ

Tương tự như trong world file thay vì nhập hai cặp điểm trong world file có thể nhập trong hộp thoại Transformation Nhưng với cách nаy mỗi khi muốn sử dụng lại file CAD này phải nhập lại tọa độ, trong khi với world file, ArcMap sẽ hiểu tự động

- Click phải trên lớp CAD vа chọn Properties

- Chọn tab Transformation

- Chọn vào hộp kiểm Enable transformations

- Chọn kiểu chuyển đổi lа Coordinate trong Transform by

- Nhập vào một hay hai cặp điểm tùy theo việc chuyển đổi

 Chuyển đổi dùng các hệ số tịnh tiến, xoay, tỉ lệ

Trong chuyển đổi nаy có thể sử dụng trực tiếp các hệ số trong phương trмnh chuyển, ta phải nhập các thông số về tịnh tiến, góc xoay và hệ số tỉ lệ giữa hai hệ trục, thông thường là do khác biệt về đơn vị khi sử dụng Cách này tương tự như trong world file ta chỉ cần chọn Rotate, Scale, Translate trong Transform by

Thêm dữ liệu CAD vào trong bản đồ

− Chọn công cụ Add Data trên thanh công cụ

− Tìm dữ liệu CAD trong ổ đĩa có định dạng (*.dwg hoặc *.dgn) Nhấp đúp vào file CAD

− Chọn kiểu đối tượng không gian muốn thực hiện xem

 Các loại dữ liệu Raster

Dữ liệu Raster bao gồm ma trận các ô vuông(cell) được tổ chức thành hàng và cột, mà mỗi cell chứa giá trị của thông tin nó biểu diễn Raster có thể là ảnh vệ tinh, ảnh hàng không, ảnh quét…

Một dữ liệu Raster có thể có nhiều

Band, mỗi band là một ma trận các cell Khi

tạo Layer bằng dữ liệu Raster trên ArcMap

ta có thể chọn một Band hay tổ hợp màu

− Nếu muốn tạo dữ liệu nhiều Band,

tạ chọn tên file dữ liệu và nhấp nút

Add

− Nếu muốn tạo dữ liệu chỉ một

Band, ta nhấp đúp vào file dữ liệu

nhấp vào một Band trong danh

sách Band trong dữ liệu

2.2 Chỉnh sửa và biên tập dữ liệu

2.2.1 Tổng quát về môi trường biên tập dữ liệu

Biên tập thông tin không gian địa lý là một phần phát triển GIS tốn nhiều chi phí

và thời gian nhất dữ liệu không gian được tạo sẽ có giá trị nếu nó được thường xuyên cập nhật và có độ chính xác cao Để giảm giá thành trong việc phát triển dữ liệu và cập nhật dữ liệu, dữ liệu phải có công cụ và qui trình cập nhật thích hợp

ArcGIS có một bộ công cụ biên tập dữ liệu hoàn chỉnh, trong đó ArcMap là một chương trình quan trọng cho việc tạo và chỉnh sửa dữ liệu ArcMap cung cấp các công

cụ giúp ta tạo dữ liệu một cách nhanh chóng và dễ dàng bảo trì toàn vẹn dữ liệu Đối với phát triển dữ liệu cho tổ chức cần nhiều người sử dụng cập nhật cùng một lúc, sản phẩm tích hợp ArcMAp và ArcSDE cung cấp nhiều công cụ cho tạo dữ liệu Version và giải quyết các trường hợp xung đột do cập nhật đồng thời

Tùy theo phiên bản ta đang sử dụng mà có thể có các công cụ xử lý dữ liệu thích hợp Shapefile có thể chỉnh sửa với mọi phiên bản của ArcMap, trong khi đó Geodatabase thì phụ thuộc vào phiên bản sử dụng Với các loại dữ liệu như bản vẽ CAD và Coverage, có thể xem và tham gia thực hiện các phân tích chứ không chỉnh sửa được trong ArcMap Để chỉnh sửa được các loại dữ liệu không được phép chỉnh sửa trong ArcMap ta thực hiện chuyển đổi chúng sang Shapefile hoặc Geodatabase

 Qui trình tạo và chỉnh sửa dữ liệu:

Trước khi tạo và chỉnh sửa dữ liệu trong ArcMap, ta cần phải có một Feature Class sẵn để thực hiện chỉnh sửa Nếu ta không có Feature Class, ta có thể tạo một