kiến thức tổng quan về súng

Ớ Viên ựạn ựược bắn ựi như thế nào, Ớ Tầm hoạt ựộng của các loại súng dùng trong săn bắn.. Firing pin chốt nổ: là mẩu chốt kim loại nhỏ ñập mạnh vào kíp nổ primer của viên ñạn, kích thíc

Ớ Viên ựạn ựược bắn ựi như thế nào,

Ớ Tầm hoạt ựộng của các loại súng dùng trong săn bắn

2 Cấu tạo chung của súng

Mặc dùng ựã có sự biến ựổi rất lớn từ khi súng ựược phát minh ra, những thuật ngữ dùng trong súng ựạn không thay ựổi nhiều Tất cả các loại súng hiện ựại ựều gồm ba nhóm bộ phận chắnh:

Ớ Action: Là trái tim của khẩu súng đó là các bộ phận chuyển ựộng cơ học ựể lên ựạn, bắn và nhả cát tút hoặc vỏ shell Có nhiều loại actions khác nhau Súng hỏa mai (muzzle loader) dùng khóa (lock) thay vì dùng action

Ớ Thân và báng (Stock): Các loại súng có thân liền (như CKC, các loại súng săn) hoặc thân và báng rời (như AK-47, AR-15 Ầ) Thân thường làm bằng gỗ hoặc các loại nhựa tổng hợp

Ớ Nòng súng (Barrel): là một ống bằng kim loại thẳng mà ựầu ựạn chuyển ựộng qua trước khi bắn ra ngoài đầu ựạn bullet chuyển ựộng qua nòng súng trường và súng ngắn đầu ựạn bi shot chuyển ựộng qua nòng súng bắn ựạn hoa cải Sẽ phân tắch kỹ về cấu tạo nòng súng của các loại súng khác nhau ở các bài viết sau

3 Các bộ phận khác của súng và tên gọi

Sight (hệ ngắm): bộ phận dùng ựể ngắn, thường nằm gần mũi súng (ựầu ruồi) và giữa nòng

Chamber (buồng ựạn): phần gốc của nòng súng, giữ cát tút hoặc vỏ ựạn shotshell trước khi bắn

Bolt(chốt): trục kim loại chuyển ựộng dùng ựể chốt giữ viên ựạn vào trong buồng ựạn

Muzzle (mũi súng): phần ñầu nòng súng Khi bắn, ñạn sẽ bay ra khỏi mũi súng vào

Trigger (cò): ñòn bẩy nhỏ khi kéo hoặc nhấn sẽ gây chuyển ñộng cơ học trong súng khi bắn

Trigger guard (ñai cò): vành ñai bảo vệ cò súng ñể tránh cướp cò

Các b4 ph5n khác không có trên hình:

Bore: là tên gọi chỉ phần bên trong (inside) của nòng súng (barrel)

Breech: phần lỗ cuối của nòng súng ñể viên ñạn chui vào khi lên ñạn

Firing pin (chốt nổ): là mẩu chốt kim loại nhỏ ñập mạnh vào kíp nổ (primer) của viên ñạn, kích thích nổ thuốc súng

Receiver: vỏ kim loại có tác dụng liên kết các bộ phận hoạt ñộng của súng với nhau

4 ðạn

ðạn hiện ñại có cấu tạo khác nhau tùy thuộc vào loại súng Súng trường và súng ngắn dùng ñạn cartridge chứa một ñầu ñạn thường bằng chì bọc ñồng Súng bắn ñạn chùm dùng shotshell chứa nhiều viên bi nhỏ (shot) hoặc một ñầu ñạn lớn (slug) Tuy nhiên, các thành phần cơ bản của cartridge và shotshell tương tự như nhau:

cartridge: ðạn dùng trong các loại súng trường và súng ngắn hiện ñại: gồm vỏ ñạn có chứa kíp nổ, thuốc súng và ñầu ñạn

shotshell: ðạn dùng cho các loại súng bắn ñạn chùm hiện ñại: gồm vỏ ñạn (thường bằng nhựa hoặc giấy ñặc biệt) có chứa kíp nổ, thuốc súng, miếng ñệm (wad) và một ñầu ñạn slug hoặc các viên bi nhỏ

5 Thành phần cơ bản của viên ñạn

Thành phần cơ bản cấu thành nên viên ñạn gồm vỏ (cát tút), kíp nổ, thuốc nổ và ñầu ñạn Shotshell có thêm miếng ñệm (wad)

• Vỏ ñạn: phần giữ các thành phần của viên ñạn vào với nhau, thường làm bằng ñồng, sắt, chì, giấy hoặc nhựa

• Kíp nổ: hỗn hợp chất nổ giúp kích thích thuốc súng phát nổ khi bị va ñập bằng chốt nổ (firing pin) Kíp nổ thường ñặt ở viền (rimfire) hoặc ñặt ở chính giữa (centerfire) của ñáy

vỏ ñạn

• Thuốc nổ: hỗn hợp hóa học có khả năng cháy rất nhanh và tạo thành hơi khi bị kích nổ

• ðầu ñạn: ñầu ñạn bullet thường làm bằng chì dùng cho súng trường và súng ngắn ðầu ñạn slug dùng cho súng bắn ñạn chùm Shot gồm nhiều viên bi nhỏ bằng chì, sắt hoặc tungsten hoặc bismuth dùng cho súng bắn ñạn chùm

• Miếng ñệm wad: thường làm bằng nhựa hoặc giấy dùng ñể tách biệt thuốc nổ và ñầu ñạn slug hay shot trong ñạn shotshell Miếng ñệm wad có tác dụng giữ áp suất trong nòng súng không bị giảm và giữ cho các viên bi shot lại với nhau khi chuyển ñộng trong nòng súng

6 ðạn súng trường và súng ngắn

Việc chọn lựa ñúng loại ñạn cho súng trường hoặc súng ngắn của bạn là ñiều cực kỳ cần thiết Bạn phải so sánh cần thận thông số trên nòng súng với thông số của viên ñạn ñể ñảm bảo sự lựa chọn là chính xác

ðầu ñạn dùng cho súng trường và súng ngắn có rất nhiều loại khác nhau về kiểu dáng, kích cỡ và trọng lượng ðầu ñạn thường làm bằng chì, có loại phủ ñồng bên ngoài

ðầu ñạn dùng cho việc săn bắn thường có ñầu tù (soft or blunt) hoặc rỗng ñầu (hollow point) ñược thiết kế với tác dụng phá tung ra tạo thành hình nấm khi chạm vào mục tiêu ðầu ñạn dùng cho việc bắn bia thường có ñầu nhọn (solid point), khi bắn vào bia sẽ tạo thành lỗ nhỏ mà không có tác dụng công phá

Trong loại băng ñạn hình ống, ñầu ñạn của viên ñạn này tì vào kíp nổ của viên ñạn trước

ñó ðể tránh sự kích nổ vì sự va ñập của các viên ñạn trong băng khi bắn, nên chọn loại ñạn có ñầu ñạn tròn hoặc tù (rounded or blunt tip)

ðạn centerfire:

ðạn có kíp nổ ở giữa ñáy cát tút dùng cho súng trường, súng ngắn và súng bắn ñạn

Các loại ñầu ñạn dùng cho súng trường

• Pointed Soft Point : tốc ñộ cao, ñường bay nằm ngang, sức công phá cao

• Rounded Soft Point: Dùng chủ yếu cho súng sử dụng băng ñạn ống

• Protected Tip: ðộ chính xác cao và sức công phá lớn

• Full Metal Jacket: Sức xuyên qua cao nhất vì hình dạng ñầu ñạn không bị phá hủy khi xuyên qua mục tiêu Loại ñầu ñạn này bị cấm trong việc săn bắn các loại thú lớn ở nhiều tiểu bang Hoa Kỳ

Các loại ñầu ñạn dùng cho súng ngắn

• Roundnose Lead: ðộ xuyên tốt, ít biến dạng

• Full Metal Jacket: ðộ xuyên cao nhất, không bị biến dạn

• Semi-Wad Cutter: Cân bằng giữa ñộ xuyên và sức công phá

• Hollowpoint: Có sức công phá rất cao khi ñập vào mục tiêu Phần lõm tại ñầu ñạn khi chạm vào mục tiêu sẽ tạo sự biến dạng hình nấm của ñầu ñạn

• Wad Cutter: ðầu bằng, dùng trong bắn bia, tạo ra một lỗ tròn trên giấy bia

7 đạn chùm shotshell

đầu ựạn của súng bắn ựạn chùm có thể là một viên slug hoặc nhiều viên bi shot nhỏ

Ớ đầu ựạn slug làm bằng chì, dùng trong săn bắn thú lớn

Ớ đầu ựạn shot là nhiều viên bị nhỏ có kắch cỡ tùy thuộc theo loại chim thú săn bắn Loại ựầu ựạn này thường dùng ựể bắn chim, vịt ựang bay trên trời hoặc các loại thú nhỏ như sóc chạy trên cây hoặc thỏ chạy trong bụi rậm

Chỉ số gauge ựược tắnh bằng việc ựếm số ựạn chì hình cầu có ựường kắnh bằng ựường kắnh của nòng súng barrel nặng tương ựương với 1 pound chì (.454kg) 10 gauge barrel

có ựường kắnh trong tương ựương với ựường kắnh của một viên chì có khối lượng 1/10 bảng Anh đó chỉ là thông số súng Có nhiều loại ựạn shotshell khác nhau dùng cho mục ựắch khác nhau cho một loại súng shotgun X ga nào ựó Vắ dụ ựạn cỡ 00 (10 pellets trong

1 shell) dùng cho săn thú lớn như lợn rừng, 4 hoặc 6 (150-200 pellets trong một shell) dùng săn vịt trời, 7.5 hoặc 8 (300-400 pellets trong một shell) dùng săn bồ câu hoặc sóc, thỏ

Shotshell phải phù hợp với cỡ súng gauge và ựộ dài viên ựạn qui ựịnh cho loại súng ựó theo qui ựịnh của nhà sản xuất Thông tin này thường ựược in trên nòng súng Súng bắn ựạn chùm có thể dùng với các loại shotshell có ựộ dài 2-3/4 inches, 3 inches hoặc 3-1/2 inches đây là ựộ dài của viên ựạn sau khi bắn

Bạn cũng phải chọn chủng loại và kắch cỡ của viên ựạn shotshell thắch hợp Nói chung thì nếu kắch thước của con vật giảm thì bạn cũng phải giảm ựường kắnh của viên ựạn bạn dùng

Ớ Nếu viên bi pellet càng bé thì càng có nhiều viên bi trong shotshell

Ớ Chỉ số shot càng nhỏ thì ựường kắnh viên bi càng to

Ớ Loại shotshell magnum là loại ựặc biệt có chứa nhiều thuốc nổ hoặc shot hơn loại thông thường Magnum và loại shotshell thông thường có thể dùng lẫn nếu chỉ số nòng gauge

và ựộ dài viên ựạn giống nhau

Loại bi sắt (steel shot pellet) hơi khác với loại bi chì khi bắn Sắt nặng bằng khoảng hai phần ba chì nhưng có ựộ cứng cao hơn Bi sắt không bị biến dạng và bay tương ựối ổn ựịnh trong không khắ Bi sắt có ựộ tản rộng nhỏ hơn là bi chì Nếu dùng bi sắt trong việc săn bắn, chọn loại bi sắt có chỉ số nhỏ hơn từ một ựến hai cỡ so với loại bi chì mà bạn dùng tương ựương

đạn không ựộc

Khi ựi săn ở các vùng nước như ao, hồ hoặc sông, phải dùng bi không ựộc (non-toxic shot) Các nghiên cứu cho thấy nhiều loại chim thú sống ở gần nước bị chết hàng năm do

nhiễm ñộc chì do các loại chim thú này ăn bi chì Chất ñộc chì này ảnh hưởng ñến các loài chim khác như ñại bàng ñầu trọc vì ñại bàng ñầu trọc săn bắt các loại chim thú sống gần nước ðể làm giảm sự nhiễm ñộc này, các nhà bảo vệ môi trường hợp tác với nhà sản xuất ñạn ñể chế tạo cac loại ñạn khác không ñộc hại như là sắt, tungsten hoặc

bismuth

Vì sao ựầu ựạn nhỏ xắu có thể gây thương vong cho người?

đầu ựạn súng ngắn, súng trường chỉ nặng vài gram hoặc mười mấy gram nhưng khi bắn trúng người lại có thể gây thương vong Vì sao vậy? đó là vì ựầu ựạn lao ựi với tốc ựộ rất cao nên ựã tạo ra sức công phá lớn

Giống như một con chim bé nhỏ ựụng phải máy bay phản lực, do tốc ựộ ngược chiều quá lớn nên chẳng những chim bị tan xương nát thịt mà máy bay cũng bị thủng một lỗ điều này chứng tỏ sức công phá lớn hay nhỏ chủ yếu quyết ựịnh bởi tốc ựộ chứ không phải hoàn toàn do trọng lượng vật thể Bởi vì ựộng năng tỷ lệ thuận với bình phương của tốc

ựộ

động năng của ựầu ựạn do trọng lượng ựầu ựạn và tốc ựộ bay của nó tới mục tiêu quyết ựịnh Vắ dụ, trọng lượng ựầu ựạn là 6g, bay với vận tốc 192 m/s ở cự ly 500 mét thì ựộng năng là khoảng 11,1 kg/m Trên thực tế, ựể sát thương một người chỉ cần 8 kg/m là ựủ Vì vậy, bắn súng trường ở cự ly 500 mét sẽ gây thương vong cho người

Lực sát thương ựối với cơ thể người còn liên quan ựến tác dụng ựi xiên của ựầu ựạn trong

tổ chức cơ thể người Sau khi ựi vào cơ thể, ựầu ựạn không chỉ "xuyên một lỗ", mà vết thương ựầu vào nhỏ, ựầu ra bị phá to theo hình loa kèn

Vì sao có hiện tượng này? Mọi người ựều biết rằng khi bay trong không trung, viên ựạn tự xoay quanh mình nó với tốc ựộ vài chục vòng một giây nên ựường bay ổn ựịnh Nhưng sau khi ựi vào tổ chức cơ thể, nó gặp phải môi trường có ựộ ựặc gấp hàng nghìn lần so với ngoài không khắ, do ựó lực cản tăng gấp bội, tốc ựộ xoáy giảm ựi làm cho ựầu ựạn bị văng ra xung quanh và bay theo chiều ựứng, chiều ngang, thậm chắ ngược chiều ựầu ựạn, kết quả là lỗ ựạn có hình loa kèn

Ngoài ra, sau khi ựầu ựạn bắn vào cơ thể, lúc xuyên qua tổ chức có chất dịch với tốc ựộ cao, một phần năng lượng ựược giải phóng ra ngoài, làm cho thể tắch khối chất dịch tăng ựột ngột, hình thành sóng áp lực lan truyền nhanh chóng ra xung quanh đó chắnh là "tác ựộng thủy ựộng lực" mà người ta vẫn thường nói tới Lực tác dụng ựó chỉ có thể xảy ra khi ựầu ựạn bay với vận tốc lớn nhất ựịnh (thông thường 600 ựến 700 m/s) Sau khi xảy ra có thể phát sinh tác dụng sát thương như nổ phá, làm hủy hoại cơ quan nội tạng như tim, dạ dày, não trong cơ thể sống, dẫn ựến thương tắch

8 Súng hoạt ñộng như thế nào?

Cơ chế hoạt ñộng của súng trường và súng ngắn cũng tương tự như của súng bắn ñạn chùm Quá trình bóp cò sẽ khiến cho chốt nổ firing pin ñập vào kíp nổ tại ñáy viên ñạn và kích thích thuốc nổ cháy trong viên ñạn tạo thành khí Khí này dãn ra rất nhanh và ñẩy ñầu ñạn qua nòng súng với lực rất lớn Tốc ñộ ñầu ñạn tại ñầu nòng vào khoảng từ 1000 fps (300m/s) cho súng ngắn ñến 4000fps (1200m/s) cho súng trường

Cơ chế hoạt ñộng của súng trường và súng lục

1 Lên ñạn - viên ñạn ñược tải vào buồng ñạn

2 Action ñược ñóng lại, chốt nổ firing pin ñược kéo và giữ về phía sau dưới sức ép của lò

Cơ chế hoạt ñộng của súng bắn ñạn chùm

1 Lên ñạn - viên ñạn shotshell ñược ñưa vào buồng ñạn

2 Action ñược ñóng lại, chốt nổ firing pin ñược kéo và giữ về phía sau dưới sức ép của lò

xo

3 Bóp cò thả chốt nổ firing pin ñập vào kíp nổ của viên ñạn tạo ra mồi lửa

4 Tia lửa từ kíp nổ kích thích thuốc súng phát nổ Khí ñược tạo ra từ sự cháy của thuốc súng ñược giãn rất nhanh trong vỏ ñạn

5 Khí này ñẩy miếng ñệm wad mạnh vào các viên bi shot Miếng ñệm và các viên bi bị ñẩy mạnh ra khỏi vỏ ñạn nhựa của viên ñạn

6 Miếng ñệm và các viên bị rời khỏi nòng Khí gas thoát ra gây tiếng nổ lớn ‘bang’

7 Các viên bi và miếng ñệm tách rời ra Miếng ñệm do nhẹ sẽ bị rơi xuống ñất Các viên

bi chuyển ñộng thành chùm tóe ra hình nón

9 Quá trình nổ của viên ñạn

Quá trình ñạn nổ của súng ngắn và súng bắn ñạn chùm giống như quá trình ñạn nổ của súng trường bolt action dưới ñây

Các b.=c di>n ra:

Quá trình lên ñạn - chốt bolt chuyển ñộng về phía trước, nén lò xo chốt nổ firing pin và

ñưa viên ñạn vào buồng ñạn

Chốt nổ firing pin ñược giữ lại phía sau bởi lò xo nén

Khi bóp cò, chốt nổ firing pin chuyển ñộng nhanh về phía trước, ñập vào kíp nổ của viên

ñạn và kích thích kíp nổ

Kíp nổ cháy, tạo tia lửa ñốt cháy thuốc súng, tạo áp suất khí ñẩy viên ñạn về phía trước chuyển ñộng trong nòng súng và lao ra ngoài khoảng không

Ngoài những hình minh hoạ trong bài viết, mình

còn có những file flash về cấu tạo của Súng

rất trực quan Nếu có nhu cầu các bạn hãy liên hệ

qua email, mình sẽ gửi link ñể các bạn download !

10 Các loại súng

Tất cả các loại súng khác nhau ñều có action và hệ ngắm, một số loại có khóa an toàn và băng ñạn Những ñặc ñiểm khác biệt của các loại súng ñược liệt kê dưới ñây

Các loại action của súng

Một trọng nhiều cách ñể phân loại súng là dựa vào nguyên tắc hoạt ñộng (action) Action của súng gồm các bộ phận lên ñạn, tháo ñạn, bắn và nhả cát tút Action có thể là loại bắn ñạn từng viên một (single shot) hoặc loại bắn liên tục (repeating) Súng bắn phát một phải lên ñạn bằng tay sau mỗi phát bắn Súng bắn liên tục thường có nhiều viên ñạn trong băng ñạn rời hoặc bắng ñạn hình ống hoặc có hai nòng

Bolt Action (hoạt ñộng kiểu chốt): Súng A bolt-action có nguyên tắc hoạt ñộng như là việc ñóng mở cửa có khóa chốt Chốt bolt ñược ñóng cứng vào breach (cửa phòng ñạn) khiến cho súng chở nên chính xác và ổn ñịnh

Lever Action (hoạt ñộng kiểu ñòn bẩy): Súng lever-action có một ñòn bẩy bằng kim loại

ở dưới cò súng Tay bẩy này còn có tác dụng làm ñai cò

Pump Action (hoạt ñộng kiểu bơm): Súng pump-action rất nhanh và ổn ñịnh Nó cho phép người bắn lên ñạn trong khi mắt vẫn ngắm vào ñích Súng pump-action còn ñược gọi là súng slide-action hoặc trombone-action

Semi-Automatic (or Autoloading) Action (hoạt ñộng tự lên ñạn – hay còn gọi là bán

tự ñộng): Sau khi viên ñạn ñược bắn ra, vỏ cát tút ñược tự ñộng nhả khỏi buồng ñạn và viên ñạn mới ñược ñưa tự ñộng lên nòng

Break (or Hinge) Action (hoạt ñộng kiểu bản lề): Súng break-action hoạt ñộng giống nguyên tắc của bàn lề cửa Rẩt ñơn giản khi lên và tháo ñạn, súng kiểu này thường là lựa chọn ñầu tiên của các thợ săn

Revolving Action (hoạt ñộng kiểu côn xoay): Súng côn xoay có một ống trụ xoay có nhiều buồng ñạn Mỗi buồng ñạn ñược lần lượt nối (line up) với nòng súng khi bắn Súng côn xoay có loại xoay thuận hoặc ngược chiều kim ñồng hồ tùy vào nhà sản xuất Súng loại này chủ yếu là súng ngắn nhưng một vài loại súng trường cổ cũng hoạt ñộng trên nguyên tắc này Súng côn xoay có hai loại ‘single action’ và ‘double action’

• Single action: chỉ bắn ñược khi búa gõ hammer ñã ñược lên lên cò (cock)

• Double action: việc bóp cò sẽ lên cò (cock) và nhả (release) búa gõ (hammer) Tuy nhiên súng double-action cũng có thể lên cò bằng tay như là single-action

Ngoài những hình minh hoạ trong bài viết, mình

còn có những file flash về cấu tạo của Súng

rất trực quan Nếu có nhu cầu các bạn hãy liên hệ

qua email, mình sẽ gửi link ñể các bạn download !