CHƯƠNG 4: ĐƯỜNG LỐI CÔNG NGHIỆP HÓA

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa thời kỳ đổi mớiNỘI DUNG Quá trình đổi mới tư duy về CNH Mục tiêu, quan điểm CNH, HĐH Nội dung và định hướng CNH, HĐH gắn với phát triển kinh tế tri thức Kết

CHÀO MỪNG CÔ VÀ CÁC BẠN ĐẾN VỚI BÀI THUYẾT TRÌNH

CỦA NHÓM 3

ĐƯỜNG LỐI CÔNG NGHIỆP HÓA

Chương IV

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa thời kỳ đổi mới

NỘI DUNG

Quá trình đổi mới tư duy về CNH

Mục tiêu, quan điểm CNH, HĐH

Nội dung và định hướng CNH, HĐH gắn với phát triển kinh tế tri thức

Kết quả, ý nghĩa, hạn chế và nguyên nhân

I QUÁ TRÌNH ĐỔI MỚI TƯ DUY

VỀ CÔNG NGHIỆP HÓA

Đại hội VI của Đảng phê phán sai lầm trong nhận thức

và chủ trương công nghiệp hóa thời kỳ 1960-1985

 Chủ quan, nóng vội muốn bỏ qua những bước đi cần thiết trong việc đẩy mạnh CNH khi chưa có đủ các điều kiện cần

thiết; chậm đổi mới cơ chế quản lí kinh tế.

 Sai lầm trong việc xác định mục đích và bước đi về xây

dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật.

 Trong bố trí cơ cấu kinh tế, thiên về công nghiệp nặng, không tập trung giải quyết các vấn đề cơ bản: lương thực – thực phẩm, hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu.

 Không thực hiện nghiêm chỉnh Nghị quyết Đại hội V của

ĐH X

ĐH VIII

ĐH VII

ĐH VI

Quá trình đổi mới tư duy

về công nghiệp hóa

Quá trình đổi mới tư duy về CNH

1

Lương thực - Thực

phẩm

Lương thực - Thực

 Đại hội VI: nội dung chính của công nghiệp hóa xã hội chủ

nghĩa là thực hiện cho bằng được 3 chương trình mục tiêu:

Quá trình đổi mới tư duy về CNH

1

 Hội nghị TW 7 khóa VII (1- 1994): đột phá mới trong nhận thức về công nghiệp hóa, hiện đại hóa:

“CNH, HĐH là quá trình chuyển đổi một cách căn bản, toàn diện các hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế xã hội từ sử dụng sức lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng với phương tiện, phương pháp tiên tiến, hiện đại dựa trên sự phát triển của công nghiệp và tiến bộ khoa học công nghệ, tạo ra năng suất lao động cao”.

“CNH, HĐH là quá trình chuyển đổi một cách căn bản, toàn diện các hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế xã hội từ sử dụng sức lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng với phương tiện, phương pháp tiên tiến, hiện đại dựa trên sự phát triển của công nghiệp và tiến bộ khoa học công nghệ, tạo ra năng suất lao động cao”.

Quá trình đổi mới tư duy về CNH

1

Quá trình đổi mới tư duy về CNH

1

 Đại hội VIII (6 –1996): Nhìn lại đất nước 10 năm sau đổi

mới đã đạt được một số thành tựu quan trọng là, nước ta

đã thoát khỏi khủng hoảng kinh tế – xã hội, hoàn thành những nhiệm vụ đề ra của chặng đường đầu tiên của thời

kỳ quá độ, cho phép chuyển sang thời kỳ mới đẩy mạnh

2 CNH, HĐH là sự nghiệp của toàn dân, của mọi thành phần kinh tế, trong đó kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủ đạo.

3 Phát huy nguồn lực con người làm yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và bền vững.

4 Khoa học và công nghệ là động lực của CNH, HĐH.

5 Lấy hiệu quả kinh tế là tiêu chuẩn để xác định phương

án phát triển, lựa chọn dự án đầu tư và công nghệ.

6 Kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh.

Sáu quan điểm chỉ đạo quá trình CNH, HĐH:

1 Giữ vững độc lập tự chủ đi đôi với mở rộng hợp tác quốc

tế, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại.

 Đại hội IX và X, tiếp tục bổ sung và nhấn mạnh

một số điểm mới trong tư duy công nghiệp hóa:

 CNH ở nước ta cần và có thể rút ngắn thời gian so với các nước đi trước.

 CNH, HĐH phải đảm bảo xây dựng nền kinh tế độc lập

tự chủ, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế.

 Đẩy nhanh CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn.

 Hướng CNH, HĐH là phát triển nhanh và có hiệu quả các sản phẩm, các ngành, các lĩnh vực có lợi thế.

Quá trình đổi mới tư duy về CNH

1

II MỤC TIÊU,QUAN ĐIỂM VỀ CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI

HÓA

Cơ cấu kinh tế hợp lý

Quan hệ sản xuất tiến bộ,

phù hợp với trình độ phát triển

của lực lượng sản xuất

Quan hệ sản xuất tiến bộ,

Dân giàu, nước mạnh,

xã hội công bằng, dân chủ

văn minh

Dân giàu, nước mạnh,

xã hội công bằng, dân chủ

văn minh

Mục tiêu cụ thể: Đại hội X xác định mục tiêu đẩy

mạnh CNH, HĐH gắn với phát triển kinh tế tri thức để:

Mục tiêu, quan điểm CNH, HĐH

2

QUAN ĐIỂM VỀ CÔNG NGHIỆP

HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA

QUAN ĐIỂM VỀ CÔNG NGHIỆP

HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA

CNH gắn với HĐH; và CNH, HĐH gắn với phát triển kinh

tế tri thức, bảo vệ tài nguyên, môi trường.

5

Mục tiêu, quan điểm CNH, HĐH

2

CNH gắn với HĐH; và CNH, HĐH gắn với phát triển kinh tế tri thức, bảo vệ tài nguyên, môi trường

1

 Hiện nay, tác động của cuộc cách mạng khoa học – công nghệ và xu thế hội nhập toàn cầu hóa đã tạo ra nhiều cơ hội và thách thức đối với đất nước.

Chúng ta có thể không phải trải qua các bước

phát triển tuần tự từ kinh tế nông nghiệp lên kinh tế công nghiệp rồi mới phát triển kinh tế tri thức.

 Trong bối cảnh đó, nước ta cần phải và có thể tiến hành công nghiệp hóa theo kiểu rút ngắn thời gian.

Mục tiêu, quan điểm CNH, HĐH

2

Vì vậy Đại hội X của Đảng chỉ rõ: đẩy mạnh công nghiệp

hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức, coi kinh tế tri thức là yếu tố quan trọng của nền kinh tế và của công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

CNH gắn với HĐH; và CNH, HĐH gắn với phát triển kinh tế tri thức, bảo vệ tài nguyên, môi trường

1

Mục tiêu, quan điểm CNH, HĐH

2

CNH gắn với HĐH; và CNH, HĐH gắn với phát triển kinh tế tri thức, bảo vệ tài nguyên, môi trường

1

Đại hội XI của Đảng nhấn mạnh thêm: “Thực hiện công

nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước gắn với phát triển kinh tế

tri thức và bảo vệ tài nguyên, môi trường; xây dựng cơ cấu kinh tế hợp lí, hiện đại, có hiệu quả và bền vững, gắn chặt chẽ công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ”.

Đại hội XI của Đảng nhấn mạnh thêm: “Thực hiện công

nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước gắn với phát triển kinh tế

tri thức và bảo vệ tài nguyên, môi trường; xây dựng cơ cấu kinh tế hợp lí, hiện đại, có hiệu quả và bền vững, gắn chặt chẽ công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ”.

Mục tiêu, quan điểm CNH, HĐH

2

CNH gắn với HĐH; và CNH, HĐH gắn với phát triển kinh tế tri thức, bảo vệ tài nguyên, môi trường

1

Kinh tế tri thức

là gì?

Theo Tổ chức hợp tác và Phát triển kinh

tế (OECD): Kinh tế tri thức là nền kinh tế trong đó sự sản sinh ra, phổ cập và sử dụng tri thức giữ vai trò quyết định nhất đối với sự phát triển kinh tế, tạo ra của cải, nâng cao chất lượng cuộc sống.

Theo Tổ chức hợp tác và Phát triển kinh

tế (OECD): Kinh tế tri thức là nền kinh tế trong đó sự sản sinh ra, phổ cập và sử dụng tri thức giữ vai trò quyết định nhất đối với sự phát triển kinh tế, tạo ra của cải, nâng cao chất lượng cuộc sống.

Mục tiêu, quan điểm CNH, HĐH

2

Các ngành kinh tế tri thức ngày càng tăng

và chiếm

đa số

Đặc điểm trong nền kinh tế tri thức:

CNH gắn với HĐH; và CNH, HĐH gắn với phát triển kinh tế tri thức, bảo vệ tài nguyên, môi trường

1

2

Học tập trở thành yêu cầu thường xuyên đối với mọi người

3

Mọi hoạt động đều mang tính toàn cầu hóa

4

Mục tiêu, quan điểm CNH, HĐH

2

Trong ảnh: Sinh viên Đại học Bách

khoa TP.HCM đang trình bày mô hình

mô phỏng nguyên tắc hoạt động của

tàu đệm từ trường trong triển lãm

CNH, HĐH gắn với phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế.

2

Mục tiêu, quan điểm CNH, HĐH

2

Thời kì trước đổi mới Thời kì đổi mới

Trong nước quyết định; thu hút mạnh mẽ và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn đầu tư nước ngoài

Yếu tố

thời đại Diễn ra trong điều kiện cách mạng công nghiệp Diễn ra trong bối cảnh toàn cầu hóa

Bảng so sánh

CNH, HĐH gắn với phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế.

2

THỜI KỲ TRƯỚC ĐỔI MỚI

THỜI KỲ ĐỔI MỚI

CNH, HĐH gắn với phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế.

2

Lấy phát huy nguồn lực con người là yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và bền vững.

3

TĂNG TRƯỞNG

KINH TẾ

Con người

Vốn

Khoa học công nghệ

Thể chế chính trị

Cơ cấu kinh tế

Mục tiêu, quan điểm CNH, HĐH

2

Lấy phát huy nguồn lực con người là yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và bền vững.

3

“Phát triển và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao là một đột phá chiến lược, là yếu tố quyết định đẩy mạnh phát triển và ứng dụng KH-CN, cơ cấu lại nền kinh

tế chuyển đổi quy môn tăng trưởng và lợi thế cạnh tranh quan trọng nhất, bảo đảm cho sự phát triển nhanh, hiệu quả và bền vững”.

“Phát triển và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao là một đột phá chiến lược, là yếu tố quyết định đẩy mạnh phát triển và ứng dụng KH-CN, cơ cấu lại nền kinh

tế chuyển đổi quy môn tăng trưởng và lợi thế cạnh tranh quan trọng nhất, bảo đảm cho sự phát triển nhanh, hiệu quả và bền vững”.

ĐẠI HỘI XI

Mục tiêu, quan điểm CNH, HĐH

2

Mục tiêu, quan điểm CNH, HĐH

2

Khoa học, công nghệ là nền tảng và động lực của công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

4

Mục tiêu, quan điểm CNH, HĐH

2

Việc tiến hành cách mạng KH - CN ở nước ta không chỉ là một tất yếu khách quan

Các biện pháp cần thực hiện khi áp dụng KH- CN vào quá trình CNH- HĐH đất nước:

các xí nghiệp vừa và nhỏ, các khu vực tiểu thủ công nghiệp ở thành thị và nông thôn

lọc các cơ sở sản xuất hiện có

phù hợp với thế mạnh của đất nước.

kết hợp với phát triển công nghệ nội sinh.

Khoa học, công nghệ là nền tảng và động lực của công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

4

Mục tiêu, quan điểm CNH, HĐH

2

Giàn khoan tự nâng 90m nước của Tập đoàn PVN

Lắp ráp máy CT để bàn giao cho IAEA

5 thành tựu khoa học công nghệ nổi bật của Việt Nam

Lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt Các kỹ sư đang vận hành dây chuyền sản xuất thiết bị điện tử viễn thông

Một kíp mổ nội soi của Bệnh viện 103, Hà Nội đang tiến hành phẫu thuật

Phát triển nhanh và bền vững; tăng trưởng kinh tế đi đôi với phát triển văn hóa, thực hiện tiến bộ và công bằng XH.

5

Sự chênh lệch giàu – nghèo ở TP Hồ Chí Minh

Mục tiêu, quan điểm CNH, HĐH

2

III NỘI DUNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG

CNH, HĐH GẮN VỚI PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRI THỨC

3 Nội dung và định hướng CNH, HĐH gắn với

phát triển kinh tế tri thức

33

NỘI DUNG

ĐỊNH HƯỚNG

3 Nội dung và định hướng CNH, HĐH gắn với

phát triển kinh tế tri thức

Xây dựng

cơ cấu kinh

tế hiện đại

và hợp lý theo ngành, lĩnh vực và lãnh thổ

Giảm chi phí trung gian, nâng cao năng suất lao động của tất

cả các ngành

NỘI DU NG

NỘI DU NG

Click to add Title

1 Đẩy mạnh CHN, HĐH nông nghiệp, nông thôn, giải quyết đồng bộ các vấn đề nông nghiệp, nông dân,

nông thôn

1

Click to add Title

2 Phát triển nhanh hơn công nghiệp, xây dựng và

Click to add Title

2 Phát triển kinh tế biển

4

Click to add Title

1 Chuyển dịch cơ cấu lao động, cơ cấu công nghệ

5

Click to add Title

2 Bảo vệ, sử dụng hiệu quả tài nguyên quốc gia, cải thiện môi trường tự nhiên.

6

3 Nội dung và định hướng CNH, HĐH gắn với

phát triển kinh tế tri thức

Công nghiệp hóa,

hiện đại hóa

nông nghiệp, nông thôn

2

Quy hoạch phát triển nông thôn

3

Giải quyết lao động, việc làm ở nông thôn

3 Nội dung và định hướng CNH, HĐH gắn với

phát triển kinh tế tri thức

33

Click to add Title

1 Đẩy mạnh CHN, HĐH nông nghiệp, nông thôn, giải quyết đồng bộ các vấn đề nông

nghiệp, nông dân, nông thôn.

1

Tăng nhanh tỷ trọng giá trị sản phẩm và lao động các ngành công nghiệp và dịch vụ; giảm dần tỷ trọng sản phẩm và lao động nông nghiệp.

3 Nội dung và định hướng CNH, HĐH gắn với

phát triển kinh tế tri thức

33

CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn

1

 Thực hiện chương

trình xây dựng nông

thôn mới.

3 Nội dung và định hướng CNH, HĐH gắn với

phát triển kinh tế tri thức

33

Quy hoạch phát triển nông thôn

2

 Xây dựng các khu dân cư với kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội đồng bộ

3 Nội dung và định hướng CNH, HĐH gắn với

phát triển kinh tế tri thức

 Phát huy dân chủ ở nông thôn đi đôi với xây dựng nếp sống văn hóa.

3 Nội dung và định hướng CNH, HĐH gắn với

phát triển kinh tế tri thức

3 Nội dung và định hướng CNH, HĐH gắn với

phát triển kinh tế tri thức

33

 Chú trọng dạy nghề, giải quyết việc làm cho nông dân.

Giải quyết lao động, việc làm ở nông thôn

3

3 Nội dung và định hướng CNH, HĐH gắn với

phát triển kinh tế tri thức

33

 Đầu tư mạnh hơn cho các chương trình xóa đói giảm nghèo.

Giải quyết lao động, việc làm ở nông thôn

3

3 Nội dung và định hướng CNH, HĐH gắn với

phát triển kinh tế tri thức

33

Click to add Title

2 Phát triển nhanh hơn công nghiệp, xây dựng và

dịch vụ

2

1

Đối với công nghiệp và xây dựng

2

Đối với dịch vụ

3 Nội dung và định hướng CNH, HĐH gắn với

phát triển kinh tế tri thức

33

 Khuyến khích phát triển công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế tác, công nghiệp phần mềm và công nghiệp bổ trợ có lợi thế cạnh tranh, tạo nhiều sản phẩm xuất khẩu và thu hút nhiều lao động

Đối với công nghiệp và xây dựng

1

3 Nội dung và định hướng CNH, HĐH gắn với

phát triển kinh tế tri thức

3 Nội dung và định hướng CNH, HĐH gắn với

phát triển kinh tế tri thức

33

 Xây dựng đồng bộ kết cấu hạ tầng kĩ thuật kinh tế - xã hội.

Đối với công nghiệp và xây dựng

1

Nội bài

3 Nội dung và định hướng CNH, HĐH gắn với

phát triển kinh tế tri thức

33

Dự án đường cao tốc TPHCM - Long Thành - Dầu Giây

Cảng Hải Phòng

Đối với công nghiệp và xây dựng

1

3 Nội dung và định hướng CNH, HĐH gắn với

phát triển kinh tế tri thức

33

 Tạo bước phát triển vượt bậc của các ngành

dịch vụ, đưa tốc độ phát triển của ngành dịch vụ

cao hơn tốc độ tăng GDP.

 Mở rộng và nâng cao chất lượng các ngành dịch

vụ truyền thống: vận tải, thương mại, ngân

3 Nội dung và định hướng CNH, HĐH gắn với

phát triển kinh tế tri thức

Click to add Title

1 Phát triển kinh tế

vùng.

3

3 Nội dung và định hướng CNH, HĐH gắn với

phát triển kinh tế tri thức

33

Xây dựng ba vùng kinh tế trọng điểm

ở miền Bắc, miền Trung và miền Nam thành những trung tâm công nghiệp lớn có công nghệ cao.

Xây dựng ba vùng kinh tế trọng điểm

ở miền Bắc, miền Trung và miền Nam thành những trung tâm công nghiệp lớn có công nghệ cao.

3 Nội dung và định hướng CNH, HĐH gắn với

phát triển kinh tế tri thức

3 Nội dung và định hướng CNH, HĐH gắn với

phát triển kinh tế tri thức

3 Nội dung và định hướng CNH, HĐH gắn với

phát triển kinh tế tri thức

3 Nội dung và định hướng CNH, HĐH gắn với

phát triển kinh tế tri thức

33

 Hoàn chỉnh quy hoạch và phát triển có hiệu quả hệ thống cảng biển và vận tải biển, khai thác và chế biến hải sản, phát triển du lịch biển đảo; đẩy mạnh phát triển ngành công nghiệp đóng tàu biển…

Click to add Title

2 Phát triển kinh tế

biển.

4

3 Nội dung và định hướng CNH, HĐH gắn với

phát triển kinh tế tri thức

33

Click to add Title

1 Chuyển dịch cơ cấu lao động, cơ cấu công

NÔNG THÔN

MiỀN NÚI

3 Nội dung và định hướng CNH, HĐH gắn với

phát triển kinh tế tri thức

Click to add Title

1 Chuyển dịch cơ cấu lao động, cơ cấu công

nghệ.

5

 Để chuyển dịch cơ cấu lao động và cơ cấu công nghệ trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn liền với nền kinh tế tri thức, cần phải:

3 Nội dung và định hướng CNH, HĐH gắn với

phát triển kinh tế tri thức

3

Xử lý tốt mối quan hệ giữa tăng dân số, phát triển kinh

tế và đô thị hóa với bảo vệ môi trường, đảm bảo phát triển bền vững

4

Mở rộng quan

hệ hợp tác quốc tế về bảo

vệ môi trường

và quản lý tài nguyên thiên nhiên

Click to add Title

2 Bảo vệ, sử dụng hiệu quả tài nguyên quốc gia, cải thiện môi trường tự nhiên.

6