QUẤN BỘ DÂY STATO ĐỘNG CƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA

QUẤN BỘ DÂY STATO ĐỘNG CƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHAQUẤN BỘ DÂY STATO ĐỘNG CƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHAQUẤN BỘ DÂY STATO ĐỘNG CƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHAQUẤN BỘ DÂY STATO ĐỘNG CƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHAQUẤN BỘ DÂY STATO ĐỘNG CƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHAQUẤN BỘ DÂY STATO ĐỘNG CƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHAQUẤN BỘ DÂY STATO ĐỘNG CƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHAQUẤN BỘ DÂY STATO ĐỘNG CƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHAQUẤN BỘ DÂY STATO ĐỘNG CƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHAQUẤN BỘ DÂY STATO ĐỘNG CƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHAQUẤN BỘ DÂY STATO ĐỘNG CƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHAQUẤN BỘ DÂY STATO ĐỘNG CƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHAQUẤN BỘ DÂY STATO ĐỘNG CƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHAQUẤN BỘ DÂY STATO ĐỘNG CƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHAQUẤN BỘ DÂY STATO ĐỘNG CƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHAQUẤN BỘ DÂY STATO ĐỘNG CƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHAQUẤN BỘ DÂY STATO ĐỘNG CƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHAQUẤN BỘ DÂY STATO ĐỘNG CƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHAQUẤN BỘ DÂY STATO ĐỘNG CƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA

QUẤN BỘ DÂY STATO ĐỘNG CƠ ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA

- Quấn, hạ dây vào rãnh Stato đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật, mỹ thuật

- Đấu nối, băng bó bộ dây gọn đẹp, chắc chắn

- Lắp đặt, đấu điện, vận hành động cơ làm việc tốt, an toàn

1.3 Thái độ:

- Thực hiện đúng trình tự các bước, đảm bảo an toàn cho người và thiết bị

- Rèn luyện tác phong công nghiệp trong lao động

2 CÔNG VIỆC CHUẨN BỊ

Máy quấn dây, khuôn quấn dây

2.4 Vật tư, nguyên vật liệu:

Dây điện từ, bìa cách điện, ống ghen cách điện, thiếc, nhựa thông, mỡ YT - 1

2.5 Tài liệu kỹ thuật và thời gian:

2.5.1 Tài liệu kỹ thuật: Bản vẽ sơ đồ trải bộ dây, số liệu bộ dây quấn, phương pháp đấu

nối và các thông số kỹ thuật

1

Y 1

Y2 Y3

Đầu đầu Đầu cuối

Hình 1-1: Nhóm bối dây

kiểu đồng tâm 1 lớp

2.5.2 Thời gian: 90 tiết

3 KIẾN THỨC CHUYÊN MÔN:

3.1 Quấn, sửa chữa bộ dây Stato động cơ điện xoay chiều 3 pha rôto lồng sóc kiểu đồng tâm 1 lớp.

3.1.1 Tính toán các thông số, vẽ sơ đồ trải bộ dây đồng tâm.

A Z B C X Y

1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 6

Hình 1-2: Sơ đồ trải bộ dây stator động cơ điện xoay chiều 3 pha

kiểu đồng tâm 1 lớp, với Z = 36, 2P = 4, m = 3

Ví dụ: Vẽ sơ đồ trải bộ dây Stator động cơ điện xoay chiều 3 pha kiểu đồng tâm 1

lớp, với Z = 36, 2P = 4, m = 3

a Các bước tính

- Bước cực ():  = 4 9

36 P 2

0

20 3

3

180 q

m

0

0 0

K

~U

Hình 1-3: Sơ đồ mạch điện đấu

rô nhia kiểm tra bộ dây Stato

động cơ 3 pha

3.1.3 Trình tự thực hiện.

A Các bước chuẩn bị

1 Kiểm tra sơ bộ bộ dây - Vệ sinh sạch bề mặt ngoài của

động cơ

- Tháo rô to

- Dùng đồng hồ vạn năng, đồng hồMêgôm mét kiểm tra liền mạch vàcách điện xem có bị đứt hay chạmchập không

- Dùng Rô nhia kiểm tra xem cácbối dây có bị chạm tắt hay không.Nếu bộ dây bị hỏng, ta quyết địnhquấn lại

2 Vẽ lại sơ đồ trải bộ dây - Sau khi kiểm tra thấy bộ dây

động cơ hỏng ta tháo bộ dây quấnlại Trước khi tháo bộ dây, ta vẽ sơ

đồ trải, lấy các thông số kỹ thuậtnhư: Bước quấn dây, đường kínhdây, số vòng dây và các thông sốđược ghi trên nhãn của động cơ ( P, Uđm, Cos, , cách đấu hộpcực)

5mm Lcđ = LLT + 20 mm

CR = CV rãnh - KT cửa rãnh + 0,5

Hình 1-4: Kích thước cách điện rãnh

Nêm tre Cách điện cửa rãnh Dây quấn

Cách điện rãnh

- Tháo băng cách điện đầu bối

- Tháo cách điện cửa rãnh

- Tháo bộ dây

- Ghi lại các thông số cần thiết đểsửa chữa bộ dây như: Kích thướcnêm chèn, kích thước lá cách điện,loại cách điện, đường kính dây, sốvòng dây, phương pháp đấu dây,trọng lượng bối dây và cả bộ dây

4 Làm vệ sinh thiết bị - Tháo cách điện rãnh

- Làm sạch sơn rãnh Stator

- Sửa lại các răng Stator cho ngayngắn

5 Lót cách điện

a Một số loại cách điện thường

dùng trong máy điện

b Hình thức lót cách điện

- Bìa cách điện B < 900

- Lụa cách điện < 1050

- Amiăng cách điện 4000

- Mi ca cách điện 9000

- Cách điện sợi thuỷ tinh 4000

- Kích thước lá cách điện+Chiều dài lá cách điện

Lcđ = LLT + 2030 mm+Chiều rộng cách điện

Rcđ= (Chu vi rãnh - Kíchthước cửa rãnh) + 0,5

0,5  Chiều dày lá cách điện

- Lớp ngoài cùng thường lót bằngbìa B hoặc mi ca dày 0,5  1mm

5

Hình 1-5: Mặt cắt của 1 rãnh Stato động cơ điện xoay chiều 3 pha

Khuôn Má khuôn

Điểm cắt chéo chia khuôn làm 2 phần

Rãnh

Má khuôn Khuôn

Hình 1-6: Khuôn quấn dây

Những lớp bên trong thường lótbằng lụa cách điện dày 0,2 Khi lót

ta uốn cong lá cách điện theo hìnhthù của rãnh rồi lồng vào trongrãnh nhẹ nhàng sau đó dùng que

là, là cho các lá cách điện nằm sátvào thành của rãnh

- Một rãnh đặt dây thường đượclót cách điện và đóng nêm chènnhư hình vẽ bên

6 Làm khuôn quấn dây - Khuôn quấn dây thường được

làm bằng gỗ hoặc nhựa Một bộkhuôn kết cấu gồm hai phần:

+ Khuôn quấn dây+ Má khuôn

- Thông thường khuôn có hìnhdạng gì thì má khuôn cũng có hìnhnhư vậy

- Giữa tâm khuôn và má khuônđược khoan một lỗ lắp vừa trụcchính của máy quấn dây

- Trên các má khuôn có cắt 4 rãnh

ở 4 góc và một rãnh ở đầu mákhuôn để đặt dây gai và chuyểntiếp dây quấn từ bối dây này sangbối dây kia

7 Quấn dây vào khuôn - Lắp khuôn vào trục máy quấn

1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 6

Hình 1-7: Hạ nhóm bối dây

thứ nhất

dây, xiết ốc chặt lại

- Luồn dây quấn vào ống ghen đểtránh mồ hôi thấm ướt dây quấntrong khi quấn

- Căn cứ vào số vòng dây của mộtbối dây theo số liệu cũ để thựchiện quấn dây Dây quấn phảiđược quấn thành từng lớp cẩnthận, đủ số vòng dây và chuyểnbối đúng kỹ thuật

B Các bước thực hiện hạ dây vào rãnh, đấu nối, chạy thử động cơ

- Hạ nhóm

bối dây thứ

nhất

- Xác địnhđúng cácrãnh hạdây

- Hạ dâyvào rãnhtheo đúngbước quấn

- Hạ bối nhỏ vàorãnh 3 - 10

- Hạ bối trungbình vào rãnh 2-11

- Hạ bối dây lớnvào rãnh 1 - 12

7

- Hạ dâysóng đẹp ítchồng chéo

và khôngtróc xướccách điện

- Hạ nhóm

bối dây thứ

hai

- Hạ bối nhỏ vàorãnh 15 - 22

- Hạ bối trungbình vào rãnh 14 -23

- Hạ bối lớn vàorãnh 13 - 24

- Hạ nhóm

bối dây thứ

ba

- Hạ bối nhỏ vàorãnh 27 - 34

- Hạ bối trungbình vào 26 -35

- Hạ bối dây lớnvào 25 - 36

Hình 1-10: Hạ các nhóm bối dây

thứ tư, năm, sáu

Hình 1-11: Đấu nối bộ dây Stato động cơ điện xoay chiều 3 pha

- Các đầu

AX, By,

Cz đưa rahộp cựcphù hợp

Đặt đầu dây 1 là

A thì 1’đấu với 5,5’ là x

- Tương tự ta đấuđược By và Cz

3 Kiểm tra,

lắp đặt chạy

thử

- Dây quấncác phaphải đảmbảo liềnmạch

- Cách điệnpha với

- Dùng đồng hồvạn năng thangđiện trở, nấcx100, đo lần lượtvào AX, BY, CZ

- Dùng đồng hồ

mê gôm mét lần

9

Hình 1-12: Sơ đồ đấu nối dây trong hộp cực động cơ 3 pha

- Dòngđiện giữacác pha đạtkhoảng3,5A

lượt đo cách điệnpha với pha A-B,A-C, B-C và phavới vỏ A-V, B-V,C-V

- Nối chụm 3 đầuxyz, đưa điệnxoay chiều 3 phavào ABC Đóngcầu dao cấp điệncho động cơ

- Dùng đồng hồ

đo tốc độ để kiểmtra tốc độ vàAmpe kìm đểkiểm tra dòngđiện

4 Sơn tẩm bộ

dây stator

Bộ dâystator phảithực sựđược cáchđiện tốtgiữa cácvòng dây,các bối dây

và các bốidây với vỏ

Sấy khô bộ dây

 đổ sơn cáchđiện  sấy khô

 sơn tẩm sấy khô  sơnphủ và sấy khô

Hình 1-13: Nhóm bối dây bị ngược đầu dây

1 2 3 4 6 7 8 9 10 1 2 3 4 6 7 8 9 20 1 3 4 6 7 8 9 30 2 3 4 6

Hình 1-14: Hạ ngược nhóm bối dây

Hình 1-15: Dây điện từ nằm ngoài cách điện rãnh

C Một số sai hỏng trong quá trình hạ dây, lắp đặt đấu nối, chạy thử

Biện pháp khắc phục

1 Hạ ngược

bối dây

Bối dây lớn

bị lật ngượclại trongquá trìnhđưa dâyvào trongstator

Tháo bốidây lớn ra

và 2

Tháo ra và

hạ lại chođúng

Nâng cácvòng dâylên sửa lạicách điệnrãnh

11

Hình 1-16: Nhóm bối dây đồng khuôn 1 lớp

Biện pháp khắc phục

3.2 Quấn, sửa chữa bộ dây stato động cơ điện xoay chiều 3 pha rôto lồng sóc kiểu đồng khuôn 1 lớp.

3.2.1.Các công thức tính toán của bộ dây đồng khuôn1 lớp.

a Tính bước cực ()

 = 2 P

Z

(rãnh)Trong đó:

Để tiết kiệm kim loại màu và dễ dàng cho việc hạ dây vào rãnh Người tathường thực hiện quấn bước đủ hoặc bước ngắn

A Z B C X Y

1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 6

Hình 1 -17: Sơ đồ trải bộ dây stator động cơ điện xoay chiều 3 pha

kiểu đồng khuôn 1 lớp, với Z = 36, 2P = 4, m = 3

ABC = 

0

120

rãnh

3.2.2 Sơ đồ trải bộ dây

Ví dụ: Vẽ sơ đồ trải bộ dây stator động cơ điện xoay chiều 3 pha kiểu đồng khuôn 1

lớp, với Z = 36, 2P = 4, m = 3

a Các bước tính

-Bước cực ( ):  = 4 9

36 P 2

Z





(rãnh)-Tính y: y = 0,83  = 0,83x9  7  Đã rút ngắn bước quấn dây

-Tính :  =

0 0

0

20 3

3

180 q

m

0

0 0

A Công việc chuẩn bị:(Thực hiện tương tự như mục3.1.3 Phần Aở trên)

B Các bước thực hiện hạ dây vào rãnh, đấu nối, chạy thử động cơ

- Hạ dâyvào rãnhtheo đúngbước quấndây y

- Dùng tay nắnsửa bối dâycong theo chiềulõi thép

- Hạ cạnh thứ 2bối 1 vào rãnh 8,cạnh 2 bối 2 vàorãnh 10, cáccạnh ở rãnh 1 và

3 để chờ

Hình 1 -19: Hạ nhóm bối dây thứ hai

4' 1'

12 9

8 6 5 3 2

- Đầu đầu,đầu cuốicủa cácnhóm bốidây hạđúng

- Hạ dâysóng đẹp ítchồngchéo vàkhông trócxước cáchđiện

- Nêmchèn chặt,đúng kíchthước

và hạ 3 cạnh chờvào các rãnh 1,

3, 5

15

B X

ên 4.1.3.1owr trêniểu đồng tâm 1 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 6

Hình 1 -22: Đấu nối bộ dây Stato động cơ xoay chiều 3 pha

Hình 1-23: Sơ đồ đấu nối dây trong hộp cực động cơ 3 pha

Các đầu

AX, BY,

CZ đưa rahộp cựcphù hợp

- Đặt đầu dây 1

là A thì 1’đấuvới 4’, 4 đấu với

7, 7’ đấu với 10’

đầu 10 là X

- Tương tự tađấu được BY vàCZ

- Cáchđiện phavới pha >

0,38M;pha với vỏ

- Dùng đồng hồvạn năng, đặtthang đo điệntrở, nấc x100 đolần lượt vào AX,

BY, CZ

- Dùng đồng hồ

mê gôm mét lầnlượt đo cáchđiện pha với phaA-B, A-C, B-C

và pha với vỏ

A-V, B-A-V, C-V

- Nối chụm 3đầu XYZ, đưađiện xoay chiều

3 pha vào 3 đầu

các phađạt

khoảng3,5A

ABC Đóng cầudao cấp điện chođộng cơ

- Dùng đồng hồ

đo tốc độ đểkiểm tra tốc độ

và Ampe kìm đểkiểm tra dòng

4 Sơn tẩm

bộ dây

stator

Bộ dâystator phảithực sựđược cáchđiện tốtgiữa cácvòng dây,các bốidây và cácbối dâyvới vỏ

Sấy khô bộ dây

 đổ sơn cáchđiện  sấy khô

 sơn tẩm sấy khô  sơnphủ và sấy khô

C Một số sai hỏng trong quá trình hạ dây, lắp đặt đấu nối, chạy thử

Tháo bối dâythứ ba ra vàxoay lại cho

17

Hình 1 -25: Hạ ngược nhóm bối dây dây.

trình đưa dâyvào trong rãnhStator

Tháo ra và

hạ lại chođúng

bị gập xuống

Nâng các vòngdây lên sửa lạicách điệnrãnh

tiếng kêu

và mang

tải kém

trình lắp đặtkhông cân đốinên gây sátcốt, bó trục

to với Stator,

bổ xung dầu

mỡ cho cácgối đỡ trục

3.3 Quấn, sửa chữa bộ dây stato động cơ điện xoay chiều 3 pha rôto lồng sóc kiểu đồng khuôn 2 lớp.

3.3.1 Các công thức tính toán của bộ dây đồng khuôn 2 lớp.

(Tương tự như mục 3.2.1 ở trên).

3.3.2 Sơ đồ trải bộ dây

Ví dụ: Vẽ sơ đồ trải bộ dây Stator động cơ điện xoay chiều 3 pha kiểu đồng khuôn

Z





(rãnh)-Tính q:

q = 4 3 3

36 Pm 2

Z





(rãnh)-Tính y:

y = 0,83  = 0,83x9  7 (rãnh)

-Tính :

 =

0 0

0

20 3

3

180 q

m

180





(độ)-Tính thứ tự đặt pha ABC:

19

0 0

A Công việc chuẩn bị: Thực hiện tương tự như mục 3.1.3.1 ở trên

B Các bước thực hiện hạ dây vào rãnh, đấu nối, chạy thử động cơ

- Hạ dây vàorãnh theo đúngbước quấn dâyy.

- Đầu đầu, đầucuối của cácnhóm bối dây

hạ đúng

- Hạ dây sóngđẹp ít chồng

- Dùng tay nắnsửa bối dâycong theo chiềulõi thép

- Hạ cạnh thứ 2bối 1 vào rãnh 8,cạnh thứ 2 bối 2vào rãnh 9, cạnhthứ 2 bối 3 vàorãnh 10, cáccạnh thứ nhấtcủa nhóm bối đểchờ

21

chéo và khôngtróc xước cáchđiện.

- Nêm chènchặt, đúngkích thước

11, cạnh thứ 2bối 2 vào rãnh

12, cạnh thứ 2bối 3 vào rãnh

13, các cạnh thứnhất của nhómbối để chờ

14, cạnh thứnhất bối 1 đểchờ, cạnh thứ 2bối 2 vào rãnh

15, cạnh thứ 2bối 3 vào rãnh

16, lót cách điệntrung gian và hạcạnh thứ nhấtbối 2 ,3 vào rãnh8,9

10’ 1 7’ 10

8’ 11 11' 2 12'3 1’ 4 2' 5 3’ 6 4’ 7 5’ 8 6’ 9 9’ 12

Hình 1 -31: Hạ các nhóm bối dây còn lại.

1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 6

C B

36, lót cách điệntrung gian và hạcác cạnh thứnhất vào cácrãnh từ số 10đến hết

Các đầu AX,

BY, CZ đưa rahộp cực phùhợp

- Đặt đầu dây 1

là A thì 1’đấuvới 4’, 4 đấu với

7, 7’ đấu với 10’

đầu 10 là X

- Tương tự tađấu được BY vàCZ

- Cách điệnpha với pha >

0,38M; phavới vỏ >

- Dùng đồng hồvạn năng, đặtthang đo điệntrở, nấc x100 đolần lượt vào AX,

BY, CZ

- Dùng đồng hồ

23

Hình 1-33: Sơ đồ đấu nối dây trong hộp cực động cơ 3 pha

mê gôm mét lầnlượt đo cáchđiện pha với phaA-B, A-C, B-C

và pha với vỏ

A-V, B-A-V, C-V

- Nối chụm 3đầu XYZ, đưađiện xoay chiều

3 pha vào 3 đầuABC Đóng cầudao cấp điện chođộng cơ Dùngđồng hồ đo tốc

độ để kiểm tratốc độ và Ampekìm để kiểm tradòng

Sấy khô bộ dây

 đổ sơn cáchđiện  sấy khô

 sơn tẩm sấy khô  sơnphủ và sấy khô

1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 6

Hình 1-34: Nhóm bối dây bị ngược đầu dây.

1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 6

Hình 1-35: Hạ ngược nhóm bối dây dây.

Hình 1-36: Dây điện từ nằm ngoài cách điện rãnh.

C Một số sai hỏng trong quá trình hạ dây, lắp đặt đấu nối, chạy thử

Tháo bối dâythứ ba raxoay và hạ lại

Tháo ra và hạlại cho đúng

bị gập xuống

Nâng cácvòng dây lênsửa lại cáchđiện rãnh

25