Chăm sóc em bé mới sinh

Trẻ sơ sinh rất non yếu và nhạy cảm, cần có sự chăm sóc đặc biệt. Để chăm sóc trẻ sơ sinh đúng cách, cần có những kiến thức nhất định về các hiện tượng, các bệnh thường gặp ở trẻ để có cách xử trí thích hợp.

HAI TIẾNG ĐẦU TIÊN SAU KHI LỌT LÒNGNếu sức khoẻ của cả mẹ và con đều tốt thì những tiếp xúc đầu tiên giữa hai mẹ con trong vòng 2 tiếng saukhi bé lọt lòng đóng vai trò rất quan trọng.

1 Những vuốt ve đầu tiên: Vuốt ve bé từ trán xuống cổ 6-8 lần Tiếp theo vuốt ve nhẹ nhàng với nhịp điệu

từ 12-15 động tác trong một phút từ đầu đến chân, từ giữa thân bé ra hai bên

2 Mút ngón tay: phản xạ tự nhiên của bé sau khi sinh ra là sẽ tìm cách đút ngón tay vào miệng và …mút!nếu bé quá vụng về ko tự làm được thì bạn nên giúp bé Việc mút ngón tay ko những giúp bé cảm thấy yênlành, thoả mãn nhu cầu mút tay của bé (vì bé đã biết mút ngón tay từ 6 tháng tuổi khi còn là 1 thai nhitrong bụng mẹ) , mà còn giúp điều hoà hô hấp và tăng cường hoạt động của hàm và má bé

3 Cho bú lần đầu: sữa non tiết ra trong những ngày đầu sau sinh rất giàu protein và muối khoáng, khángthể và chất chống viêm nhiễm Thêm nữa, trong khoảng thời gian 2 tiếng đầu sau khi được sinh ra, phản xạmút sữa của bé là tốt nhất

4 Tắm nước ấm: các bác sĩ nhi của Pháp khuyên nên cho bé tắm nước ấm ngay sau khi lọt lòng Nhiệt độnước khoảng 37oC giống như môi trường nước ối quen thuộc của bé sẽ làm bé rất thích thú Nhưng bạnphải ôm bé ít nhất 5’ trước khi cho bé vào chậu nước Bạn sẽ thấy bé thư giãn trong chậu nước, đôi mắtsáng lên, da hồng hào Nói chuyện nhẹ nhàng với bé trong khi bé tắm nhẹ nhàng nhấc bé ra khỏi chậunước, quấn bé trong khăn (Việc này có vẻ ko khả thi ở VN)

5 Ủ ấm cho bé: cố gắng giúp bé cân bằng sự chênh lệch nhiệt độ giữa môi trường cũ của bé (khoảng37oC) và nhiệt độ phòng hiện tại (khoảng 20 -25oC) và sự tự điều chỉnh thân nhiệt của bé (hạ thêm khoảng1-1,5oC nữa) bằng cách bảo đảm bé luôn đủ ấm, đội mũ bằng cotton mềm cho bé trong suốt 24 tiếng đồng

hồ đầu tiên hoặc cho đến khi bé đã hoàn toàn thích nghi với nhiệt độ của môi trường mới

HAI NGÀY ĐẦU TIÊN SAU KHI LỌT LÒNGThiết lập mối liên hệ mẹ con: nên bắt đầu trước giờ cho bé bú khoảng 15’

2 Chưa nói gì với bé vội, bạn hãy cúi mình xuống gần bé, để khuôn mặt mình gần mặt bé cho bé thấy Chú

ý với những biểu hiện khó chịu của bé (nếu có thì ngừng)

3 Bắt đầu vuốt ve bé bằng bàn tay đang để trên bụng bé Chú ý quan sát hai tay hai chân bé Đừng lo lắngnếu bé hơi giật mình, đó chỉ là phản xạ tự nhiên của bé thể hiện rằng bé nhận ra sự thay đổi của môi trườngquanh bé Chờ khoảng 30 giây Nếu bé trở lại thư giãn, tiếp tục nếu bé khó chịu, từ từ ngưng dần các vuốt

ve, từ từ đưa khuôn mặt mẹ xa dần bé ra

4 nếu bé tiếp nậhn 4 bước trên, tiếp tục vuốt ve bé, gọi tên bé thật trìu mến trong khoảng 30 đến 60 giây.Luôn luôn để ý đến phản ứng của bé với các động tác của bạn.

5 Từ từ ngưng tiếp xúc với bé: gọi tên bé thưa dần, vuốt ve chậm dần, nhẹ nhàng rút tay ra khỏi bụng bé

3 Xúc giác: bé cũng cần tiếp xúc để “biết rõ” bố mẹ thông qua xúc giác

- Đặt tay bạn lên bụng bé để bé quen với nhiệt độ cơ thể bố mẹ

- Mỗi khi ôm bé trong tay, hãy xoa đầu bé từ đầu xuống gáy khoảng chục lần, sau đó vuốt ve bé từ đầu đếnchân

- Cắt móng tay cho bé thường xuyên

- Tận dụng các dịp bé được tiếp xúc với da thịt của bố mẹ

- Để bé áp má vào cổ bố mẹ

4 Khứu giác: vì thị giác còn chưa phát triển lắm nên bé sử dụng khứu giác để nậhn ra bố mẹ là chính

- Buộc cái khăn mà bạn hay quàng (quàng trong nhiều ngày, chưa giặt)vào bên cạnh nôi của bé

- Vắt vài giọt sữa mẹ vào miếng vải mỏng, cho bé ngửi trước khi cho bé bú Bé có khả năng phân biệt rấttốt mùi sữa mẹ và mùi sữa của người khác

5 Vị giác:

- Việc cho bé bú mẹ là cách tốt nhất để củng cố mối liên hệ mẹ con

6 Chuyển động: đừng ngại việc ôm ẵm bé sẽ làm bé hư, quấn mẹ Cách tốt nhất để bé thấy an toàn và gắn

- Bế bé nằm ngang trong tay mẹ Cho bé ngồi thẳng trên đầu gối mẹ

- Đu đưa bé trên tay

- Địu bé bằng khăn trước bụng mẹ Phải kiểm tra cẩn thận xem bé có nằm ở tư thế thật thoải mái haykhông

NHỮNG THÓI QUEN ĐẦU TIÊN CỦA BÉViệc ăn kiêng sẽ là việc đầu tiên các bà mẹ nghĩ tới khi trở về nhà, soi gương và nhìn thấy hình ảnh củamình trong gương Lời khuyên là không nên áp dụng chế độ ăn kiêng trong thời gian cho con bú, vì bạnphải tiêu tốn 750 calories/ ngày để có thể “sản xuất” ra 250ml sữa cho bé!

Việc thiết lập cho bé một nhịp sống điều độ cần thiết để bé cảm thấy an toàn trong môi trường mới

Thói quen mẹ cần tập:

- Phản ứng nhanh khi bé khóc

- Cho bé bú theo nhu cầu, không theo thời gian biểu cố định

- Thay tã cho bé thường xuyên để bé luôn sạch sẽ

- Luôn khởi động cho bé trước mỗi lần “làm quen” với bé (xem lại các bước khởi động ở bài trước)

- Chơi với bé (theo bài trước) 5’ trước hoặc sau giờ bú buổi sáng, buổi trưa và buổi tối

- Tôn trọng giấc ngủ của bé

GIẤC NGỦ CỦA BÉ

Bạn dễ dàng giúp bé nhanh ngủ bằng cách cho bé nghe băng cassette thu âm lại nhịp tim của bạn, hoặcnhạc classique mà bé đã từng nghe khi còn trong bụng mẹ, cho bé nằm cạnh mẹ trong giấc ngủ trưa Chọncho bé một đồ chơi thân thiết (gấu bông –chú ý xem kỹ chất liệu vì có loại không an toàn cho sức khoẻ củatrẻ con) Dạy cho bé biết cách tự chơi một mình bằng cách mút tay Dạy cho bé biết giờ ngủ đêm bằngcách chúc bé ngủ ngon hằng đêm trước giờ đi ngủ, bằng một câu chúc quen thuộc (vd: bé cưng, ngủ ngoannhé con nhé!)

CÁC LOẠI ĐỒ CHƠI/ VẬT DỤNG SỬ DỤNG TRONG QUÁ TRÌNH CHƠI VỚI BÉ

Trước khi giới thiệu tiếp các hoạt động vui chơi với bé, mình giới thiệu một số loại đồ chơi cần thiết màcác bạn có thể tự làm hoặc mua những thứ tương tự ở các cửa hàng đồ chơi cho bé Trong quá trình tiếnhành các trò chơi, các bạn có thể linh động sáng tác thêm các loại đồ chơi cho con mình

Các loại đồ chơi này các bà mẹ có thể tự làm cho con mình Tuy nhiên, khi “chế tác” nên chú ý nhữngđiểm sau vì sự an toàn của con:

- Không sử dụng nút để làm mắt cho đồ chơi (vì bé có thể bứt ra và nuốt!)

- Chỉ dùng các loại sợi polyester để nhồi đồ chơi

- Các chuông nhỏ phải giấu trong lớp bông nhồi

- Không sử dụng các loại dây dài vì bé có thể quấn quanh cổ

MẶT NGƯỜI BẰNG CARTON

Miêu tả: Mặt người vẽ trên carton tròn, dán vào que

Đối tượng: Cho bé từ sơ sinh đến 6 tuần

Mục đích sử dụng: kích thích thị giác

GẤU TRÚC

Miêu tả: gấu trúc bằng bông

Đối tượng: Cho bé từ sơ sinh

Mục đích sử dụng: kích thích thị giác (tương phản trắng đen) và kích thích xúc giác

BẢNG DẠMiêu tả: bảng dạ vuông mỗi cạnh 80cm, các hình mặt người (với các trạng thái khác nhau: cười, khóc,ngáp, bực mình, ngạc nhiên, mỉm cười, buồn, đói, buồn ngủ….) có dán velcro phái sau để dán lên bảng dạ.Đối tượng: Cho bé từ 2 tháng trở lên

Mục đích sử dụng: kích thích thị giác, dạy cho bé về giao tiếp không lời

GỐI

Miêu tả: gối mềm đường kính 15cm màu trắng, một mặt thêu mặt người phụ nữ, mặt kia thêu mặt ngườinam bằng chỉ đen, có chuông nhỏ bên trong

Đối tượng: Cho bé từ sơ sinh đến 6 tháng

Mục đích sử dụng: kích thích thị giác, xúc giác, thính giác, tập cầm nắm

CON RẮN

Miêu tả: hình trụ tròn bằng vải nhồi bông mềm dài khoảng 1m, đường kính khoảng 10cm

Đầu: dài khoảng 10cm, màu trắng, mắt màu đen, miệng màu đỏ

Thân: 9 khoanh dài 8-10cm bằng các loại chất liệu và màu sắc khác nhau (nhung, cotton, lụa, nhung kẻ,satin, flanelle…)

CHUÔNG NHỎ GIẤU TRONG THÂN

Đối tượng: Cho bé từ sơ sinh

Mục đích sử dụng: kích thích thị giác, thính giác và xúc giác

VẢI BỌC QUANH THÀNH NÔIMiêu tả: một mặt bằng vải carô, mặt kia bằng màu tươi

Đối tượng: Cho bé từ sơ sinh đến 2 tuổi

Mục đích sử dụng: kích thích thị giác

THỜI ĐIỂM THÍCH HỢP ĐỂ CHƠI VỚI BÉ THEO

“CHƯƠNG TRÌNH KÍCH THÍCH BÉ PHÁT TRIỂN” (PROGRAMME DE STIMULATION

INFANTILE –PSI)Thông thường, trẻ sơ sinh sẽ có những trạng thái sau:

1 Không hoạt động -tỉnh táo (Inactivite eveillee): bé rất tỉnh, nhưng nằm im, chăm chú chơi một mìnhhoặc tập trung vào một đồ vật nào đó

2 Lờ đờ, buồn ngủ

3 Ngủ nông: mi mắt máy nhẹ

4 Ngủ sâu: hơi thở đều

5 Khóc

6 Hoạt động -tỉnh táo (Activite eveilee): bé hoạt động luôn tay luôn chân

KHI NÀO NÊN CHƠI

Ở trạng thái (1) bé sẵn sàng tiếp thu những gì bạn dạy bé Dù khả năng tập trung của trẻ sơ sinh chỉ giớihạn ở mức 10 giây hưng nếu bạn kiên trì, bạn sẽ giúp bé tăng dần thời gian tập trung lên nhiều hơn Chơivới bé khi bé đang trong trạng thái này, ngoài việc bé tiếp thu tốt, bé còn có được cảm giác hài lòng vì mẹhiểu bé, hiểu được bé cần gì vào thời điểm nào…

Ở trạng thái (4): ngược lại với những gì ta thường nghĩ, thời điểm trước khi bé rơi vào giấc ngủ sâu lại làthời điểm nhạy cảm và bé dễ tiếp thu nhất nếu trứơc khi bé ngủ sâu, bạn cho bé xem ảnh con vịt và lặp đilặp lại “con vịt” “con vịt”… thì thông tin về hình ảnh và ngôn ngữ này sẽ đi vào não bé dễ dàng

KHI NÀO KHÔNG NÊNCác trạng thái còn lại

THÁNG ĐẦU TIÊN: LUYỆN CHO BÉ TỈNH TÁO

Phần 1:Các hoạt động giúp luyện cho bé sự tỉnh táo

1.1 Xúc giác: tập cho bé cầm nắm đồ chơi Lúc đầu bé sẽ chưa có phản xạ nắm và thường xuyên bỏ rơi đồchơi Nhưng dần dần bé sẽ biết cách sử dụng các cơ của mình để cầm lấy đồ chơi và thả đồ chơi ra khi bémuốn

1.2 Vận động:

- cởi hết quần áo của bé, cho bé nằm chơi trong phòng ấm, kín gió khoảng 5 phút

- mỗi ngày cho bé nằm sấp 15 phút Tư thế này bắt buộc bé phải tìm cách vận động để ngẩng đầu lên, quansát những đồ chơi quanh giường (tấm phủ nôi carô, các đồ chơi đã hướng dẫn ở mục trước)

- khi di chuyển nên dùng địu địu bé phía trước ngực mẹ để bé thường xuyên nghe được tiếng tim, mùihương, hơi ấm của mẹ

Chú ý giữ đầu bé ở tư thế tốt vì cổ bé còn rất yếu

1.3 Thị giác: bế vác bé trên vai để bé có thể nhìn thấy các đồ vật trong phòng, các loại đồ chơi dành cho bé(màu sắc tương phản trắng đen rất quan trọng cho việc phát triển thị giác của bé trong giai đoạn này)bất cứ khi nào muốn giao tiếp với bé, bạn cũng phải đến gần bé trong phạm vi bé có thể nhận ra được bạn

(20-30cm) Sự gần gũi này giúp bé làm quen với giao tiếp không lời (ánh mắt âu yếm, cái gật đầu tánthưởng…) và giúp bé kết hợp được hình ảnh của bạn với giọng nói của bạn để nhận biết người thân quanh

bé

Thay đổi vị trí của nôi 1 tuần 1 lần, thay đổi hướng nằm của bé trong nôi để bé khám phá sự đa dạng của

Trong tháng đầu tiên này, bé sẽ thích nhìn (ở khoảng cách 25cm so với mắt bé):

• 2 tuần đầu tiên:

- khuôn mặt mẹ

- đôi mắt mẹ

- ti mẹ (vào lúc đựơc cho bú)

- hình vẽ mặt người (vẽ bằng mực đen, nét to trên nền trắng)

- kẻ sọc màu đen hoặc màu đỏ (21 cm x 5 cm) trên nền carton A4

- khăn carô đen trắng (4 ô vuông màu đen cạnh 8 cm trên nền trắng)

- hình tròn màu đen đường kính 8cm trên nền trắng A4

• 2 tuần tiếp theo: những thứ trên cộng với:

- mặt người bằng carton

- gối (một mặt vẽ khuôn mặt phụ nữ, một mặt vẽ khuôn mặt đàn ông)

- khăn caro gồm 4 hoặc 6 ô màu đen cạnh 6,5 cm

- kẻ sọc màu đen hoặc màu đỏ (8 cm x 4 cm) trên nền carton A4

- 2 hình tròn màu đen đường kính 8 cm trên nền trắng giấy A4

- Bia đen trắng: vòng tròn tâm đường kính 8cm màu đen, tiếp theo là 5cm màu trắng, ngoài cùng là

BA KIỂU TRÒ CHƠI KÍCH THÍCH BÉ PHÁT TRIỂN

1 Ngẫu nhiên: bé quơ tay quơ chân, đụng vào đồ chơi, đồ chơi chuyển động, phát ra âm thanh khiến béthích thú…Lợi dụng các cử động của bé để giúp bé thiết lập được mối quan hệ giữa “nhân” và “quả”: khi

bé quơ tay, bé sẽ được nghe đồ chơi kêu rung reng – bé sẽ dần hiểu ra là muốn được nghe âm thanh thú vị

đó thì mình phải đụng vào cái đồ chơi đấy…

2 Tương tác: mẹ giúp bé chơi với các đồ chơi để bé khám phá ra được rằng cùng 1 loại đồ chơi, nhưng sẽ

có nhiều cách tác động để có những hiệu quả khác nhau

3 Quan sát: khi bé ngửi mùi nước hoa của mẹ, nhìn ngắm đồ chơi có màu sắc tương phản hoặc tươi sáng,

đó chính là bé đang quan sát, khám phá thế giới quanh mình

Chú ý: để tránh tình trạng bé mất hứng thú với các đồ chơi mang tính giáo dục mà ta sử dụng trong 15’

mỗi ngày này, ngoài 15’ chơi với bé thì nên cất các đồ chơi này xa khuất tầm mắt bé

2.1 TRÒ CHƠI GIÚP PHÁT TRIỂN THỊ GIÁC

- Chầm chậm di chuyển đồ chơi theo hình vòng tròn 3 lần, sau đó dừng lại, đếm đến 5

- Di chuyển đồ chơi sang phải khoảng 10cm, dừng lại đếm đến 5; chầm chậm di chuyển đồ chơi theo hìnhvòng tròn 2 lần, sau đó dừng lại, đếm đến 5

- Di chuyển đồ chơi về lại vị trí ban đầu; chầm chậm di chuyển đồ chơi theo hình vòng tròn 3 lần, sau đódừng lại, đếm đến 5

- Di chuyển đồ chơi sang trái khoảng 10cm, dừng lại đếm đến 5; chầm chậm di chuyển đồ chơi theo hìnhvòng tròn 2 lần, sau đó

ừng lại, đếm đến 5

Nếu bé vẫn còn tập trung thì tiếp tục trò chơi Cần quan sát: chuyển động của mắt và đầu bé theo dõi đồchơi di chuyển

Trò chơi 2

Mục đích: kích thích phát triển thị giác, học về khuôn mặt người

Vật dụng: mặt người bằng carton, khăm tắm mềm

- cho bé nhìn mặt người bằng carton (các chuyển động giống như trong trò chơi 1) trong vòng 1 phút

- Cho bé nằm sấp, dùng khăn tắm cuộn lại kê dưới cằm bé sao cho bé có thể hơi ngẩng đầu lên được

- Cho bé xem cái mặt người bằng carton, từ từ nhấc cao lên khoảng 10cm, sau đó trả về vị trí cũ

Cần quan sát: chuyển động của mắt và đầu bé theo dõi đồ chơi di chuyển

- lấy ngón tay dò theo các đường sọc, hỏi bé “con có thấy các đường sọc này không? Nhìn các đường sọcnày nhé! Con có thấy ngón tay mẹ di chuyển ko? Nhìn theo nhé, quay đầu theo nhé! Giỏi lắm, bé cưng,con nhìn theo được rồi đấy!”

Cần quan sát: sự tỉnh táo của bé, mức độ chăm chú của mắt bé

Trò chơi 4

Mục đích: kích thích phát triển thị giác, phát triển cơ cổ, tự nhận dạng

Vật dụng: gương soi không vỡ

Thời gian: 30 giây

Tư thế của bé: quấn bé trong khăn, ngồi thẳng trên đầu gối bạn, tay chân thoải mái (theo tư thế gập nhưtrong bụng mẹ)

Cách chơi:

- cho bé soi gương, dùng tay chỉ các bộ phận trên mặt bé, gọi tên các bộ phận (mắt, mũi, miệng…)

- di chuyển gương lên cao khoảng 10 cm, trở lại vị trí cũ

Cần quan sát: sự tỉnh táo của bé, chuyển động của đầu bé

2.2 TRÒ CHƠI KÍCH THÍCH PHÁT TRIỂN XÚC GIÁC

Thời gian: 1 phút, 30 giây

Tư thế của bé: cởi hết quần áo, cho bé nằm trên giường hoặc trong lòng bạn, phòng kín gió, đủ ấm

Cách chơi:

- dùng bông phấn lướt nhẹ 3 lần trên trán bé

- lướt 3 lần trên lưng bé theo chiều từ trên xuống

- lướt nhẹ trên toàn thân bé, lướt đến đâu gọi tên bộ phận cơ thể bé đến đấy

Cần quan sát: sự thư giãn của bé

Cách chơi:

- cho bé cầm mẩu vải, nói cho bé nghe tính chất của loại chất liệu đó (xù xì, láng mướt, mát, ấm…)

- để bé nắm chặt lấy mẩu vải đó, sau đó từ từ gỡ tay bé ra

- Cù cù mẩu vải đó trong lòng bàn tay bé để bé cảm nhận rõ hơn chất liệu

- Thực hiện 3 lần các thao tác trên

- Làm tương tự với 2 bàn chân bé

Cần quan sát: sự tỉnh táo của bé và phản xạ cầm nắm của bé

Cần quan sát: sự tỉnh táo của bé và phản xạ cầm nắm của bé

2.3 TRÒ CHƠI KÍCH THÍCH PHÁT TRIỂN KHỨU GIÁC

Trò chơi 1

Mục đích: kích thích phát triển khứu giác

Vật dụng: nước hoa mẹ thường dùng

Thời gian: 30 giây

Tư thế của bé: thoải mái trong lòng mẹ

Cách chơi: lướt khăn có tẩm nước hoa mẹ thường dùng (hoặc đưa lọ nước hoa đã mở nắp) qua mũi bé 3lần

Cần quan sát: sự tỉnh táo của bé

Trò chơi 2

Mục đích: kích thích phát triển khứu giác

Vật dụng: lotion after shave của bố

Thời gian: 30 giây

Tư thế của bé: thoải mái trong lòng mẹ

Cách chơi: lướt khăn có tẩm after-shave bố thường dùng (hoặc đưa lọ nước hoa đã mở nắp) qua mũi bé 3lần

Cần quan sát: sự tỉnh táo của bé

Cách chơi: cho mỗi loại lướt qua mũi bé 3 lần, mỗi lần đếm chậm chậm từ 1 đến 10.Cần quan sát: sự tỉnh táo của bé, phản ứng của bé (thích hoặc không đối với mỗi mùi).2.4 TRÒ CHƠI KÍCH THÍCH PHÁT TRIỂN THÍNH GIÁC

Trò chơi 1

Mục đích: kích thích phát triển thính giác

Vật dụng: không cần

Thời gian:30 giây

Tư thế của bé: mẹ bế trên tay

Cách chơi: hát một, hai câu hát lặp đi lặp lại của một bài hát trẻ con

Cần quan sát: độ chăm chú của bé

Trò chơi 2

Mục đích: kích thích phát triển thính giác, định vị âm thanh, khả năng cầm nắm

Vật dụng: cái xúc xắc

Thời gian:30 giây

Tư thế của bé: ngồi thẳng trên đầu gối mẹ

Cách chơi:

- lúc lắc cái xúc xắc trước mặt bé

- Quan sát xem bé có nhìn xúc xắc không

- nếu bé giơ tay muốn cầm xúc xắx, đưa cho bé cầm

- lắc cánh tay bé để xúc xắc kêu

- nếu bé thả xúc xắc ra, lúc lắc xúc xắc trước mặt bé lần nữa

- nhẹ nhàng di chuyển xúc xắc lên, xuống, qua trái, qua phải

Cần quan sát: sự theo dõi âm thanh của bé, khả năng cầm nắm

- lắc xúc xắc 3 lần bên phía phải của bé

- Quan sát xem bé có quay đầu sang không

- lặp lại 2 lần nữa

- chuyển sang làm tương tự bên phía trái

Cần quan sát: chuyển động của đầu bé theo vị trí âm thanh phát ra

- lật bé sang tư thế nằm sấp, rồi từ từ lật bé trở lại tư thế ban đầu.

- kéo tay bé dang sang hai bên, đưa lên đầu, lặp lại 3 lần

- ép hai tay bé vào ngực bé

- lăn tròn bé từ bên này sang bên kia, ba lần

- lăn bé sang phải, luồn tay xuống lưng bé, nhẹ nhàng nâng bé lên cách giường khoảng vài cm

- làm tương tự với phía bên trái

- bế bé lên tay, chuyển sang cho bé ngồi, rồi lại trở lại tư thế nằm (chú ý giữ cổ bé ko ngật ra sau)

- bế bé lên tay, đu đưa bé từ trái sang phải

- cho bé gối đầu lên hai bàn tay mẹ, thân tựa vào cánh tay mẹ, nhẹ nhàng nâng bé lên, hạ bé xuống

- Thay đổi tư thế: đầu bé gối lên bụng mẹ, chân bé thả lỏng trên đầu gối mẹ, nâng lên hạ xuống haichân bé

THÁNG THỨ HAI: TUỔI KHÁM PHÁ: THỊ GIÁC, ĐÔI TAY, ĐỐI THOẠI

Trong tháng thứ hai, thị lực của bé phát triển rất mạnh (đến tháng thứ ba thì bé đã có thể nhìn rõ trongkhoảng 3m) Bởi vậy, các trò chơi kích thích phát triển thị giác trong tháng thứ 2 này rất quan trọng Tay bé cũng đã lonh hoạt hơn tháng trước, bé tò mò muốn khám phá khả năng cầm nắm của mình Cùngvới sự phát triển vì thị giác, bé bắt đầu có sự phối hợp giữa nhìn và cầm nắm.

Bé bắt đầu biết hóng chuyện, và hăng hái tham gia vào giao tiếp với thế giới xung quanh bằng những tiếng

gù gù, ê a… Bạn cần giúp bé bằng cách năng nói chuyện với bé hơn Khi bé đã quen với giọng của bạn,cần để bé thấy được sự phối hợp giữa các biểu hiện của nét mặt và lời nói của bạnCÁC LOẠI ĐỒ CHƠICHO BÉ 2 THÁNG TUỔI

Đồ chơi giúp phát triển thính giác:

Xúc xắc, xúc xắc đo vào cổ tay, băng dĩa nhạc trẻ con, băng đĩa nhạc cổ điển

Đồ chơi giúp phát triển khứu giác:

Tinh dầu bạc hà, khăn cotton, lotion after-shave của bố, nước hoa hồng của mẹ,vài loại hoa khác nhau, tinhdầu dừa hoặc hạnh nhân, nước dứa, nước hoa của mẹ

Đồ chơi giúp phát triển thị giác:

Đồ chơi treo nôi, bia, gối hai mặt, carton vẽ mặt người

Đồ chơi giúp phát triển xúc giác:

Con rắn, vải mềm, mịn, gương soi

Đồ chơi giúp phát triển vận động:

Khăn tắm cuộn tròn thành hình trụ, xích đu

CÁC LOẠI HÌNH MÀ BÉ 2 THÁNG TUỔI THÍCH NHÌN

Từ 4 đến 6 tuần: các hình vẽ ở khoảng cách 30-45cm so với mắt bé:

- Tam giác đều màu đen cạnh 8cm vẽ trên giấy A4

- Ảnh cỡ to của bố, mẹ

- Các đường kẻ sọc 2cm x 8 cm trên nền giấy trắng

- 4 hình tròn màu đen đường kính 2,5cm trên giấy A4

Từ 6 đến 8 tuần: thêm các hình sau, cho bé xem ở khoảng cách 40 50cm:

- Bia tròn

- Bàn cờ gồm 6 -8 ô vuông đen cạnh 5cm

- 6 hình tròn màu đen đường kính 2,5cm xếp thành 2 hàng hoặc ở các vị trí bất kỳ trên nền giấy A4

- 2 hình tam giác đều màu đen cạnh 8cm trên nền A4

- Một ống hình trụ bằng giấy A4 cuộn lại, trên đó vẽ các ô

TRÒ CHƠI GIÚP PHÁT TRIỂN THỊ GIÁC

- Di chuyển đồ chơi lên cao hơn về phía bên phải.

- Di chuyển đồ chơi về lại trứơc mắt bé, cầm ngón tay bé di theo các đường nét của hình vẽ

- Đặt ngón tay bé vào giữa đồ chơi

- Cần quan sát: chuyển động của mắt bé, đầu bé khi theo dõi đồ chơi, sự chăm chú của bé vào đồchơi

- quay các đồ chơi treo nôi để bé nhìn thấy được hết tất cả các hình

- để đồ chơi treo nôi vào giữa tầm nhìn của bé

Cần quan sát: sự theo dõi chăm chú của bé, phản xạ muốn cầm nắm của bé

- để bia 20cm sau vai phải bé, từ từ đưa cái bia vào tầm nhìn của bé

- Khi bia đã ở vào khoảng giữa mặt bé, đưa bia lên cao 20cm trên đầu bé, rồi lại hạ xuống giữa mặtbé

- Nói với bé: “Bé cưng, đây là cái bia!”

- Kéo tay bé thẳng ra chạm vào bia, cho bé sờ vào các vòng màu đen của cái bia

Cần quan sát: sự theo dõi chăm chú của bé, phản xạ muốn cầm nắm của bé

Trò chơi 4

Mục đích: kích thích phát triển thị giác

Vật dụng: 3,4 hình vẽ màu đen trên nền trắng

Thời gian: 1 phút

Tư thế của bé: ngồi thẳng trên đầu gối mẹ

Cách chơi: tương tự trò chơi 1

TRÒ CHƠI GIÚP PHÁT TRIỂN KHỨU GIÁC

Cách chơi:

- đưa mảnh khăn có tẩm tinh dầu bạc hà ngang mũi bé 3 lần Quan sát phản ứng của bé Nói với bé:

“À, con có vẻ thích mùi này phải ko? Thơm nhỉ?”

- đưa mảnh khăn tẩm bạc hà này vào mũi mẹ để bé thấy được hành động của mẹ Nói “thơm thật”!

- lặp lại lần thứ hai, nói “mùi này thơm lắm con ạ”

- lần thứ 3, cường điệu phản ứng của mình lên một tí và nói “ mùi bạc hà đấy con ạ!”

Cần quan sát: phản ứng của bé với mùi hương

Trò chơi 2

Mục đích: kích thích phát triển khứu giác

Vật dụng: 2 miềng khăn cotton tẩm after-shave của bố

Thời gian: 30 giây

Tư thế của bé: nằm ngửa

Cách chơi:

- đặt 2 khăn vào hai tay bé

- cầm tay bé đưa lên mũi bé, sau đó thả tay bé xuống giường

- lặp lại 3 lần

Cần quan sát: phản ứng của bé với mùi hương

Trò chơi 3

Mục đích: kích thích phát triển khứu giác

Vật dụng: các loại tinh dầu khác nhau

Thời gian: 30 giây

Tư thế của bé: giữ chắc bé trong tay mẹ

Cách chơi: như trò chơi 1

Cần quan sát: phản ứng của bé đối với mùi hương

TRÒ CHƠI GIÚP PHÁT TRIỂN XÚC GIÁC

- đưa hai tay bé chạm vào thân người bé

- vỗ 2 tay bé vào nhau 3 lần

- xoa 2 tay bé vào nhau 3 lần

- cho bé sờ lòng tay phải vào cánh tay, cùi chỏ, vai, cổ bên trái bé

- Cho bé sờ vào miệng bé và làm tiếng hôn gió “chụt” khi tay bé chạm vào miệng bé

- Làm tương tự với tay trái

Trò chơi 2

Mục đích: kích thích phát triển xúc giác, giúp bé khám phá các bộ phận trên cơ thể mình

Vật dụng: gương soi soi được đến chân

Thời gian: 1 phút.

Tư thế của bé: mẹ ngồi trước gương, cách gương khoảng 25cm, bé ngồi giữa hai chân mẹ

Cách chơi: vuốt ve các bộ phận trên người bé, vừa vuốt vừa gọi tên bộ phận đó

TRÒ CHƠI GIÚP PHÁT TRIỂN THÍNH GIÁC

- mở cassette hoặc mẹ tự hát một bài hát ru bé đã từng nghe lúc bé còn trong bụng mẹ

- lắc xúc xắc theo nhịp của bài hát

Cần quan sát: sự chăm chú của bé + cử động của tay bé

- Di chuyển xúc xắc sang phải, sang trái

- Di chuyển xúc xắc lên cao và xuống thấp (khoảng 15cm)

Cần quan sát: chuyển động của đầu bé

- Giữ bé bằng cánh tay bé, thả bé từ từ xuống cho chân bé chạm đất, từ từ nhấc bé lên lại tư thế banđầu.

- lăn bé từ bên này sang bên kia, 5 lần

- chắp hai tay bé vào nhau

- Đưa tay bé lên cằm rồi đưa ra trước mặt, 4 lần

- đặt đồ chơi trứơc mặt bé, cách khoảng 15cm

- đẩy đồ chơi về phía bé sao cho bé có thể giơ tay về phía đồ chơi

- Cho bé chạm vào đồ chơi, sau đó lại nhẹ nhàng kéo đồ chơi về vị trí ban đầu

Cần quan sát: cố gắng chạm vào đồ chơi của bé

- cho bé đứng thẳng, sau đó cho bé nhún xuống, gập đầu gối, 5 lần.

- cho bé ngồi, đưa bé nghiêng người qua phải, qua trái, 5 lần

- Vẫn tư thế ngồi, cho bé nghiêng người về trước gần chạm đất, trở về vị trí cũ

- Cho bé nằm ngửa ra, đẩy vào bàn chân bé để bé di chuyển vài cm

THÁNG THỨ BA: GIÚP BÉ KHÁM PHÁ CƠ THỂ CỦA MÌNH

Ở tháng thứ ba, bé đã có thể tự chơi được vì đã biết phối hợp hoạt động giữa mắt với tay Bố mẹ nênkhuyến khích bé cầm nắm, với lấy đồ chơi, tự sờ mó các bộ phận trên cơ thể mình vì giờ đây bé đã khámphá ra rằng cơ thể bé là một tập hợp nhiều bộ phận khác nhau, gắn kết với nhau Mỗi khi bé làm được mộthành độnggì thì nên khuyến khích bé bằng lời khen “à, bé cưng giỏi quá, con sờ được quả bóng rồi!”

CÁC LOẠI ĐỒ CHƠI CHO BÉ 3 THÁNG TUỔI

Đồ chơi giúp phát triển thính giác:

Xúc xắc, xúc xắc đeo vào cổ tay, băng dĩa nhạc trẻ con, băng đĩa nhạc cổ điển

Đồ chơi giúp phát triển khứu giác:

Khăn cotton, vài loại tinh dầu mùi nhẹ, nước hoa của mẹ

Đồ chơi giúp phát triển thị giác:

Đồ chơi treo nôi, bia, gối hai mặt, bảng dạ

Đồ chơi giúp phát triển xúc giác:

Con rắn, gấu bông, gương soi

Đồ chơi giúp phát triển vận động:

Khăn tắm cuộn tròn thành hình trụ

CÁC LOẠI HÌNH MÀ BÉ 3 THÁNG TUỔI THÍCH NHÌN

Từ 8 đến 12 tuần: các hình vẽ ở khoảng cách 35cm so với mắt bé:

- hình vẽ 2 tam giác đối xứng nhau màu đen cạnh đáy 5cm vẽ trên giấy A4

- Hình vẽ bàn cờ carô trắng đen gồm 9 -12 ô cạnh 2,5cm

- Drap carô trắng đen có các ô cạnh 2,5cm

- 10 đường kẻ sọc 2,5 cm trên nền giấy trắng A4

- Hình vẽ mặt phụ nữ dài 20cm, rộng 12-15cm, với đôi mắt và đôi tai vẽ rõ ràng trên nền giấy A3

TRÒ CHƠI GIÚP PHÁT TRIỂN THỊ GIÁC

Trò chơi 1

- đặt gấu bông vào tay bé.

- Kéo gấu bông sao cho cánh tay bé dang ra, mắt bé nhìn theo đồ chơi

- Giúp bé di chuyển đồ chơi lên cao, xuống thấp, sang phải sang trái

Cần quan sát: ánh mắt của bé, sự tự nguyện tham gia vào trò chơi của bé

- Đeo bao tay vào cho bé, dán hình vẽ mặt người phụ nữ vào một bên

- Chỉ cho bé xem và bảo bé “à, đây là hình mẹ, bé có sờ được ko nào? À, được rồi hả? bây giờ bé xé

ra đi!”

- Bóc ra cho bé nghe tiếng miếng dán kêu

- Làm tương tự với tay bên kia, hình người đàn ông

- Khen ngợi bé khi bé làm được

- cho bé đến sát bảng, sờ vào các hình mặt người

- bắt chước biểu hiện của các hình vẽ đó cho bé xem

Cần quan sát: sự chăm chú và phát âm của bé

TRÒ CHƠI GIÚP PHÁT TRIỂN XÚC GIÁC

- massage bé, vừa làm vừa gọi tên bộ phận cơ thể bé

- cầm tay phải của bé, cho bé sờ vào đầu, tay, cánh tay, bàn tay kia, bụng, đùi, chân của bé, vừa làmvừa gọi tên các bộ phận

- tương tự với tay trái của bé.

Cần quan sát: sự thư giãn của bé

- Kéo đồ chơi về phía bạn, bảo bé “đẩy đi con!”

- Đẩy đồ chơi về phía bé, bảo bé “kéo đi con!”

- Giúp bé mở tay ra để thả đồ chơi ra

- Cần quan sát: khả năng cầm nắm, phản xạ kéo đẩy của bé

- Giúp bé cầm nắm, vuốt ve, thả con rắn ra

Cần quan sát: khả năng cầm nắm của bé

Trò chơi 4

Mục đích: kích thích xúc giác và thính giác, khả năng cầm nắm, thói quen cho đồ chơi vào miệng

Vật dụng: đồ chơi phát ra âm thanh

Thời gian: 1-2 phút

Tư thế của bé: ngồi trong ghế

Cách chơi:

- cho bé cầm đồ chơi, lắc đồ chơi cho kêu

- Giúp bé thả đồ chơi ra, sau đó lại nắm lấy đồ chơi, thả ra

- Cho bé cầm đồ chơi, quan sát xem bé có cho đồ chơi vào miệng hay không

Cách chơi:

- cho bé cầm đồ chơi, giúp bé lắc đồ chơi cho kêu Ngưng 1 phút xem phản ứng của bé thế nào

- bế bé trên tay và hát một bài hát ru, vừa hát vừa lắc đồ chơi theo nhịp

- vừa đu đưa vừa đọc thơ

Cần quan sát: phản ứng ngôn ngữ của bé (bé có gù gù theo ko…)

Trò chơi 3

Mục đích: kích thích phát triển thính giác, nhận thức về đôi tay của bé

Vật dụng: chuông nhỏ đeo vào cổ tay bé

Thời gian: 1 phút

Tư thế của bé:ngồi trong lòng mẹ

Cách chơi:

- vừa hát vừa vỗ tay bé theo nhịp cho chuông kêu

- Cần quan sát: phản ứng ngôn ngữ của bé (bé có gù gù theo ko…)

- Đọc báo bằng giọng diễn cảm cho bé nghe

- Cần quan sát: phản ứng ngôn ngữ của bé (bé có gù gù theo ko…)

TRÒ CHƠI GIÚP PHÁT TRIỂN KHỨU GIÁC

Trò chơi 1

Mục đích: kích thích phát triển khứu giác

Vật dụng: 2 khăn cotton thấm nước hoa của mẹ

Thời gian: 1 phút

Tư thế của bé: ngồi trong lòng mẹ, gần một mặt phẳng (bàn, giường, nền nhà…)

Cách chơi:

- đưa 2 miếng vải ngang mũi bé cho bé ngửi

- đặt 2 miếng vải xuống mặt phẳng, trong tầm tay của bé để bé tìm cách nhặt lấy

Cần quan sát: khả năng cầm nắm của bé

Trò chơi 2

Mục đích: kích thích khứu giác

Vật dụng: 1 quả cuối, một quả cam.

Thời gian:30 giây

Tư thế của bé:ngồi trong lòng mẹ

Cách chơi:

- đưa từng quả một cho bé ngửi, 3 lần

Cần quan sát: phản ứng của bé trứơc mùi hương của quả

THÁNG THỨ TƯ: PHÁT TRIỂN SỰ PHỐI HỢP GIỮA TAY VÀ MẮT

Để giúp bé sử dụng tốt tay mình, bạn có thể:

- buộc những dây vải (ngắn thôi) nhiều màu vào tay bé

- Cầm ngón tay của bé cho bé chỉ vào đồ chơi

- Buộc 1 quả bóng vào tay bé bằng một sợi dây dài khoảng 15cm

TRÒ CHƠI GIÚP PHÁT TRIỂN THỊ GIÁC

Trò chơi 1:

Mục đích: kích thích phát triển thị giác

Vật dụng: chăn của bé, gấu trúc hoặc các con thú nhồi bông, một tờ giấy

Thời gian: 1 phút (cho mỗi trò chơi sau)

Cần quan sát: phản ứng bằng âm thanh của bé, sự thích thú, sự theo dõi bằng mắt của bé

Giấu gấu bông sau tấm chăn, chỉ để hở cái đầu Chơi giống tuần thứ 1

- Giấu miệng, tai, mũi của mẹ sau tấm chăn, sau đó bỏ chăn ra và nói “mẹ đây nè!”

- Đắp kín chân bé lại Nói với bé” Chân của bé đâu rồi nhỉ? À, chắc là ở dưới tấm chăn này ha!” Lậtchăn ra và chỉ cho bé xem chân của bé

TUẦN LỄ THỨ 3

Giấu kín gấu bông sau tấm chăn Chơi giống tuần thứ 1

- lấy chăn che mặt bé lại Nói “sao mẹ ko thấy bé đâu hết ta? À, bé đây rồi” và lật chăn ra

- lấy tờ giấy che gấu bông lại và nói “gấu bông mất tiêu rồi? à, đây rồi” và kéo tờ giấy qua

TUẦN LỄ THỨ 4

Nói chuyện với bé trong khi đi xa dần bé

- Nói chuyện với bé khi không còn ở trong tầm nhìn của bé, khi bạn ra/vào phòng

Trò chơi 2

Mục đích: kích thích phát triển thị giác, giúp bé nhận biết vật dụng quen thuộc.

Vật dụng: trên tờ giấy A4, vẽ bằng bút dạ đen nét to hình bình sữa/ cái xúc xắc/…

Thời gian: 1 phút

Cách chơi:

- cho bé ngồi trong lòng mẹ, chỉ cho bé xem hình vẽ và nói “đây là cái bình sữa À, là cái bình sữa

đó Bình sữa, bình sữa, bình sữa”

- cầm tay bé cho bé di tay theo các nét vẽ

Trò chơi 3

Mục đích: kích thích phát triển thị giác, phát triển vận động

Vật dụng: hai quả bóng khác màu buộc vào hai cổ tay bé bằng sợi dây 15cm

Thời gian: 1 phút

Cách chơi: chỉ cho bé làm thế nào để quả bóng nhảy múa trong không trung

THÁNG THỨ TƯ: PHÁT TRIỂN SỰ PHỐI HỢP GIỮA TAY VÀ MẮT

Để giúp bé sử dụng tốt tay mình, bạn có thể:

- buộc những dây vải (ngắn thôi) nhiều màu vào tay bé

- Cầm ngón tay của bé cho bé chỉ vào đồ chơi

- buộc 1 quả bóng vào tay bé bằng một sợi dây dài khoảng 15cm

TRÒ CHƠI GIÚP PHÁT TRIỂN THỊ GIÁC Trò chơi 1:

Mục đích: kích thích phát triển thị giác

Vật dụng: chăn của bé, gấu trúc hoặc các con thú nhồi bông, một tờ giấy

Thời gian: 1 phút (cho mỗi trò chơi sau)

Cần quan sát: phản ứng bằng âm thanh của bé, sự thích thú, sự theo dõi bằng mắt của bé

- Giấu gấu bông sau tấm chăn, chỉ để hở cái đầu Chơi giống tuần thứ 1

- Giấu miệng, tai, mũi của mẹ sau tấm chăn, sau đó bỏ chăn ra và nói “mẹ đây nè!”

- Đắp kín chân bé lại Nói với bé” Chân của bé đâu rồi nhỉ? À, chắc là ở dưới tấm chăn này ha!” Lật chăn

ra và chỉ cho bé xem chân của bé

TUẦN LỄ THỨ 3

- Giấu kín gấu bông sau tấm chăn Chơi giống tuần thứ 1

- Lấy chăn che mặt bé lại Nói “sao mẹ ko thấy bé đâu hết ta? À, bé đây rồi” và lật chăn ra.

- Lấy tờ giấy che gấu bông lại và nói “gấu bông mất tiêu rồi? à, đây rồi” và kéo tờ giấy qua

TUẦN LỄ THỨ 4

- Nói chuyện với bé trong khi đi xa dần bé

- Nói chuyện với bé khi không còn ở trong tầm nhìn của bé, khi bạn ra/vào phòng

Trò chơi 2

Mục đích: kích thích phát triển thị giác, giúp bé nhận biết vật dụng quen thuộc

Vật dụng: trên tờ giấy A4, vẽ bằng bút dạ đen nét to hình bình sữa/ cái xúc xắc/…

Thời gian: 1 phút

Cách chơi:

- cho bé ngồi trong lòng mẹ, chỉ cho bé xem hình vẽ và nói “đây là cái bình sữa À, là cái bình sữa

đó Bình sữa, bình sữa, bình sữa”

- cầm tay bé cho bé di tay theo các nét vẽ

Trò chơi 3

Mục đích: kích thích phát triển thị giác, phát triển vận động

Vật dụng: hai quả bóng khác màu buộc vào hai cổ tay bé bằng sợi dây 15cm

Thời gian: 1 phút

Cách chơi: chỉ cho bé làm thế nào để quả bóng nhảy múa trong không trung

TRÒ CHƠI GIÚP PHÁT TRIỂN XÚC GIÁC

Trò chơi 1

Mục đích: kích thích phát triển xúc giác, khả năng tự chơi một mình

Vật dụng: các vật dụng quen thuộc của bé bằng nhiều loại chất liệu khác nhau (thìa gỗ, cốc nhựa, đĩagiấy…)

Thời gian: 2 phút

Tư thế của bé: ngồi trong lòng mẹ

Cách chơi:

- bế bé ngồi trong lòng bạn trước cái bàn, trên đặt những vật dụng quen thuộc kể trên

- cho bé tự do chơi với các vật dụng, chú ý ko để bé bỏ các vật này vào miệng

- Cho bé tự chơi với các vật dụng này trong 1 phút

- Dùng các vật này mơn trớn bé, vừa làm vừa gọi tên chất liệu đó (“đây là miếng bọt biển ướtnày”…)

- lắc cho xúc xắc kêu từ phía sau đầu bé Quan sát sự cố gắng của bé để quay đầu lại.

- lắc xúc xắc sau đầu bé, bên trái Quan sát sự cố gắng của bé để quay đầu lại, lắc qua hai bên, cửđộng của hai cánh tay và hai đùi

- lặp lại tương tự phía bên phải bé

- mở nhạc và mẹ hát khe khẽ theo bài hát đó trong lúc tắm cho bé (là lý tưởng nhất)

Cần quan sát: sự chăm chú và phát âm của bé

TRÒ CHƠI GIÚP PHÁT TRIỂN VẬN ĐỘNG

Trò chơi 1

Mục đích: kích thích phát triển vận động, tập cho bé chơi một mình

Vật dụng: chăn của bé, 2 đồ chơi quen thuộc, 1 đồ chơi mới

Thời gian: 1 phút

Tư thế của bé: nằm sấp bụng trên chăn

Cách chơi:

- để các đồ chơi trong tầm tay bé, để bé tự chơi

Cần quan sát: cử động tự nhiên của bé

- chỉ cho bé cách đập tay lên bàn để bé tự đập tay khoảng 30 giây

- đặt đồ chơi lên bàn ở khoảng cách bắt buộc bé phải ngiêng người về phía trước và đạp chân thì mớivới tới

Cần quan sát: độ giãn của cánh tay, cố gắng cầm nắm

Trò chơi 3

Mục đích: kích thích phát triển vận động, tăng trương lực cơ

Vật dụng: dĩa nhạc cổ điển êm dịu

Thời gian: 2 phút

Tư thế của bé: giữ bé trong tay

Cách chơi:

- bế bé nhảy múa nhẹ nhàng theo nhạc trong vòng một phút

- nhẹ nhàng đặt chân bé chạm sàn, cho bé tiến tới 5 bước, đi lui 5 bước

Cần quan sát: sự chủ động cơ bắp của bé

TRÒ CHƠI GIÚP PHÁT TRIỂN KHỨU GIÁCTiếp tục các trò chơi như ở các tháng trước

THÁNG THỨ NĂM

Đến giai đoạn này, bé đã nhận biết được khá nhiều về thế giới quanh bé mẹ hãy giúp bé khám phá "quyềnlực" của mình đi: giúp bé biết cách sử dụng cơ thể mình để đạt được điều bé muốn Trong tư duy của bécũng đã thiết lập được mối liên hệ “hành động -kết quả”

Hãy giúp bé củng cố những gì bé tiếp nhận được từ môi trường bên ngoài thông qua ngôn ngữ Nếu bé ê a

“mmmmmmmm…” hãy nói “à, mẹ mẹ mẹ!”, nếu bé “bbbbbbbb…” hãy nói “ba ba ba” Dần dần bé sẽhiểu rằng khi bé phát ra một âm, âm đó sẽ tương ứngvới một hành động, một người hoặc một vật nào đó.Với những âm khác nhau, bé sẽ có những vật tham chiếu khác nhau TRÒ CHƠI GIÚP PHÁT TRIỂN THỊ GIÁC

- Cho bé ngồi trước gương sao cho bé có thể sờ được hình của mình trong gương

- Cho bé cầm các đồ chơi, đồ vật (từng cái một)

- Giúp bé buông rơi đồ chơi, chỉ cho bé xem trong gương xem đồ vật rơi như thế nào

Trò chơi 2

- Để đồ chơi của bé trên bàn, trước mặt bé.

- Đu đưa bé từ trái sang phải để bé tập nhìn vào 1 vật cố định trong khi người di chuyển

- Di chuyển bé theo hướng lên cao, xuống thấp cũng với mục đích như trên

Trò chơi 3

Mục đích: kích thích phát triển thị giác, làm chủ cơ bắp

Vật dụng: bàn cờ carreau trắng đen trên nền giấy A4

Thời gian: 1 phút

Tư thế của bé: nằm sấp bụng

Cách chơi:

- Để bàn cờ phía trước bé, cách đầu bé khoảng 12cm

- Di chuyển bàn cờ từ trái sang phải để bé phải đưa mắt nhìn theo

TRÒ CHƠI GIÚP PHÁT TRIỂN XÚC GIÁC

- Để con rắn ở vị trí phía trên cách đầu bé khoảng 15cm Lúc lắc con rắn để thu hút sự chú ý của bé

- Khi bé gần chạm được vào con rắn, đưa con rắn cho bé cầm chơi

Trò chơi 2

Mục đích: kích thích phát triển xúc giác, hoc về mối liên hệ nhân -quả

Vật dụng: chăn của bé, đồ chơi bé thích

Thời gian: 1 phút

Tư thế của bé:nằm bên cạnh cái chăn

Cách chơi:

- để đồ chơi của bé trên chăn

- chỉ cho bé cách kéo chăn thế nào để lấy được đồ chơi

Tư thế của bé: trước mặt mẹ.

Cách chơi:

- dùng tờ giấy A4 che mặt mẹ lại

- nói với bé “bé muốn thấy mẹ thì gọi mẹ đi nào!”

- khi bé gừ gừ trong miệng thì bỏ tờ giấy ra, ôm lấy bé và khen bé

- chỉ cho bé xem cái tách kia, bảo bé “đây là cái tách”

- mở hộp ra, reo lên “A, đây là 1 cái tách nữa nè!”

- lặp lại 3 lần, sau đó để bé tự chơi với các tách, hộp

- mở nhạc cho bé nghe, nhẹ nhàng đu đưa bé theo nhạc

Cần quan sát: tiếng gừ gừ hưởng ứng bản nhạc của bé

TRÒ CHƠI GIÚP PHÁT TRIỂN VẬN ĐỘNG

- gập đầu gối bé lại, để hai tay bé lên đầu gối

- mở tay bé ra, kéo chân bé thẳng lên sao cho chân chạm đầu

Trò chơi 2

Mục đích: kích thích vận động, kích thích trương lực căng cơ

Vật dụng: chăn của bé, 1 đồ chơi bé thích

- đặt tay dưới chân bé để bé có thể đạp vào lòng bàn tay mẹ trườn tới.

- khuyến khích bé trườn tới lấy đồ chơi

- Khi bé lấy được đồ chơi rồi, để bé chơi với đồ chơi

- giúp bé nhún nhảy đứng lên

- giúp bé xếp chân lại ngồi xuống

- lặp lại 3 lần

TRÒ CHƠI GIÚP PHÁT TRIỂN KHỨU GIÁC

Lặp lại các trò chơi ở các tháng trước, thay đổi nhiều mùi khác nhau

THÁNG THỨ SÁU: HỌC PHÂN LOẠI

TRÒ CHƠI GIÚP PHÁT TRIỂN THỊ GIÁC

Trò chơi 1

Mục đích: kích thích phát triển thị giác, phát triển cơ

Vật dụng: đồ chơi yêu thích của bé

Thời gian: 1 phút

Tư thế của bé:nằm sấp

Cách chơi:

- di chuyển đồ chơi theo hình tròn khoảng 15cm phía trên đầu bé

Cần quan sát: theo dõi bằng mắt của bé

Trò chơi 2

Mục đích: kích thích phát triển thị giác, phân loại

Vật dụng: 3 cái thìa, 1 cái muôi

Thời gian: 1 phút

Tư thế của bé: ngồi trong lòng mẹ, trước cái bàn

Cách chơi:

- đưa cho bé một cái thìa cà phê “đây là cái thìa”, bé cầm rồi thì tiếp tục chìa ra 1 cái thìa nữa “đây là

1 cái thìa nữa” Quan sát xem vẻ tò mò của bé, bé có thể nhìn qua nhìn lại 2 cái thìa như để so sánhchúng với nhau

- đưa tiếp cái thìa thứ 3 cho bé Để cho bé tự chơi khoảng 1 phút

- khi bé có vẻ hết tập trung vào 3 chiếc thìa, đưa cho bé cái muôi “ô, cái muôi này khác với cái thìanày con này!”

Trò chơi 3

Mục đích: kích thích phát triển thị giác, phân loại

Vật dụng: 2 hộp rỗng, vài hạt nho khô.

Thời gian: 1 phút

Tư thế của bé: ngồi torng lòng mẹ

Cách chơi:

- cho nho khô vào 1 hộp, lắc cho bé nghe Lắc hộp còn lại

- để bé tự cầm lấy hộp khám phá xem có cái gì ở trong

TRÒ CHƠI GIÚP PHÁT TRIỂN XÚC GIÁC

Mục đích: kích thích phát triển xúc giác, khả năng kéo

Vật dụng: 1 đồ chơi, chăn của bé

Thời gian: 1 phút

Tư thế của bé: nằm sấp

Cách chơi:

- chăn trải ra trước mặt bé, đồ chơi đặt giữa chăn, chỉ cho bé cách kéo chăn để lấy được đồ chơi Khi

bé sắp bắt được đồ chơi, kéo đồ chơi xa ra một tí… kéo xa ra khoảng 3 lần thì để cho bé lấy được

đồ chơi

- lặp lại trò chơi

Trò chơi 3

Mục đích: kích thích phát triển xúc giác, khả năng chơi một mình

Vật dụng: cốc nhựa, vài hạt nho khô

Thời gian: 1 phút

Tư thế của bé: ngồi trong lòng mẹ, trước cái bàn

Cách chơi:

- bỏ vài hạt nho vào cốc

- để bé thò tay vào nghịch các hạt nho, bốc nho ra, ném ra ngoài

- nhặt bỏ vào cốc cho bé

- khuyến khích bé lại nhặt bỏ vào cốc

TRÒ CHƠI GIÚP PHÁT TRIỂN THÍNH GIÁC

Trò chơi 1

Mục đích: kích thích phát triển thính giác, xác định vị trí của âm thanh, phát triển cơ

Vật dụng: 1 xúc xắc

Thời gian: 1 phút.

Tư thế của bé: ngồi trong ghế của bé

Cách chơi:

- lắc xúc xắc bên tai bé, sau đó vừa lắc vừa di chuyển xúc xắc xuống thấp khoảng 20 cm

Cần quan sát: bé cụp mắt xuống nhìn theo hướng âm thanh

- vừa đu đưa vừa đọc chậm cho bé nghe một đoạn trong tờ báo

Cần quan sát: tiếng “gừ gừ” hưởng ứng của bé

- nhấc bé lên, di chuyển nhẹ nhàng sang phải, sang trái, lên cao, xuống thấp lặp lại 3 lần

- khi di chuyển bé, gọi tên hướng di chuyển

Trò chơi 3

Mục đích: kích thích phát triển vận động, phát triển cơ.

- khi đưa bé lên cao, mẹ nói “lên nào!” Lặp lại 3 lần

TRÒ CHƠI GIÚP PHÁT TRIỂN KHỨU GIÁC

Tiếp tục các trò chơi như ở các tháng trước, thay đổi nhiều loại mùi hơn

Nghiên cứu thừa nhận rằng có nhiều bố mẹ không biết làm gì khác khi họ không muốn đánh trẻ Theonghiên cứu mới nhất cả tiến sĩ Murray Strauss, làm việc tại phòng nghiên cứu về lĩnh vực gia đình, ông xácnhận rằng nếu bạn đánh bé tức là bạn đã dạy bé sử dụng bạo lực khi giận và dạy bé dùng vũ lực để giảiquyết vấn đề Trong nghiên cứu này, tiến sĩ Murray Strauss chỉ ra rằng những trẻ hay bị bố mẹ đánhthường không có lòng tự trọng, hay phiền muộn và chấp nhận một công việc có mức lương thấp khi trưởngthành Do đó, dưới đây là 9 cách làm thay thế để tránh đánh bé

1 Bình tĩnh

Đầu tiên, khi bạn muốn đánh hoặc bạt tai bé vì bạn cảm thấy giận và không tự chủ được, thì bạn nên tránh

xa tình huống đó nếu có thể Bình tĩnh và thư giãn Trong khi thư giãn, bạn thường thay đổi thái độ và tìm

ra cách giải quyết vấn đề Đôi khi, bạn mất tự chủ bởi vì bạn phải chịu đựng quá nhiều căng thẳng Khi bạnđang vội vàng chuẩn bị bữa tối, các con bạn đánh nhau, điện thoại reo, đúng lúc đó con bạn làm rơi hộpđậu, vậy là bạn mất tự chủ Nếu bạn không thể tránh khỏi tình huống đó, thì bạn hãy thử đi tới đi lui vàđếm từ 1 đến 10

2 Tự chăm sóc bản thân

Nhiều cha mẹ thường đánh trẻ con khi họ không có thời gian dành cho họ, họ cảm thấy kiệt sức và vộivàng Do đó, bạn hãy dành thời gian để tập thể dục, đọc sách, đi bộ,… đó là điều rất quan trọng

3 Ân cần nhưng kiên quyết

Một tình huống khác khiến cha mẹ thường đánh trẻ con là khi con bạn không làm theo những yêu cầu lặp

đi lặp lại của bạn Cuối cùng bạn đánh trẻ để khiến bé hành động theo yêu cầu của bạn Giải quyết tìnhhuống này: Đến gần con bạn, nhìn thẳng vào mắt bé, nhẹ nhàng chạm vào người bé và ân cần nhưng kiênquyết nói với bé rằng bạn muốn bé làm việc gì đó như “Mẹ muốn con giữ trật tự.”

4 Đưa ra các lựa chọn

Cho con bạn lựa chọn, đó là phương pháp hiệu quả khiến bạn tránh đánh bé Nếu bé đang nghịch thức ăntrên bàn, bạn có thể hỏi “Hoặc là con ngừng nghịch thức ăn hoặc là con phải rời bàn ăn” Nếu con bạn tiếptục nghịch ngợm, bạn hãy ân cần nhưng kiên quyết nhấc bé khỏi bàn ăn Sau đó nói với bé rằng bé có thểquay trở lại bàn ăn khi nào bé thật sự muốn ăn, và không nghịch thức ăn nữa

5 Sử dụng các kết quả logic

Các kết quả liên quan logic tới hành vi của bé sẽ dạy bé học tinh thần trách nhiệm Ví dụ, nếu bạn đánhcon bạn vì bé làm vỡ cửa sổ nhà hàng xóm, thì bé sẽ học được điều gì qua tình huống này? Bé sẽ hiểu rằngđừng bao giờ lặp lại điều đó, những bé còn hiểu rằng bé phải giấu lỗi lầm của bé bằng cách đổ lỗi chongười khác, nói dối,…Bé có thể cho rằng bé là người tồi hoặc bé giận dữ và tìm cách trả thù cha mẹ vì họ

đã đánh mình Khi bạn đánh trẻ, bé có thể hành động theo yêu cầu của bạn nhưng do bé sợ lại bị bạn đánh.Tuy nhiên, bạn hãy tự hỏi mình liệu bạn muốn bé hành động do lo sợ bị đánh hay bạn muốn bé hành độngbởi vì bé tôn trọng bạn?

Cũng với ví dụ trẻ đánh vỡ cửa kính nhà hàng xóm, nếu bạn ân cần nhưng kiên quyết nói với bé “Mẹ đãnhìn thấy con đánh vỡ cửa kính, vậy bây giờ con làm gì để sửa cửa kính đây?” thì trẻ sẽ quyết định cắt cỏnhà hàng xóm và rửa xe của họ nhiều lần để trả chi phí làm vỡ cửa sổ Qua đó bé sẽ hiểu rằng sai lầm làmột phần không thể thiếu trong cuộc sống, và bé có thể phạm sai lầm nhưng điều quan trọng là bé phải cótrách nhiệm sửa chữa sai lầm đó Do đó, bé sẽ không tập trung vào sai lầm nữa mà có trách nhiệm sửachữa nó Vì vậy, trẻ sẽ không giận dữ và không trả thù cha mẹ Và điều quan trọng nhất là lòng tự trọngcủa con trẻ không bị huỷ hoại

6 Bồi thường

Khi con bạn phá vỡ thoả thuận, cha mẹ thường muốn trừng phạt bé Vì vậy, thay vì trừng phạt bé, bạn cóthể để bé bồi thường Bồi thường là một công việc mà con bạn phải làm khi trẻ phá vỡ thoả thuận để tự békhôi phục lòng tin của người mà bé đã không giữ lời hứa Ví dụ, một số cậu bé ngủ ở nhà một cậu bạn.Cha cậu bé yêu cầu mọi người không được ra khỏi nhà vào lúc nửa đêm Các cậu bé đã không tuân theothoả thuận đó Người cha rất giận và trừng phạt chúng bằng cách không cho chúng ngủ ở đây trong vòng 2tháng Cậu bé chủ nhà và bạn của cậu nổi giận, sưng sỉa mặt mày và không hợp tác Người cha nhận ramình đã làm điều gì Ông xin lỗi vì đã trừng phạt chúng và nói rằng chúng đã phụ lòng tin của ông và thảoluận về tầm quan trọng của việc giữ lời hứa Sau đó, ông yêu cầu các cậu bé phải bồi thường Bọn trẻ quyếtđịnh xẻ hộ người cha đống gỗ ở sân sau Bọn trẻ trở nên thích thú và nhiệt tình với công việc và sau đóchúng giữ lời hứa vào những lần sau đó

7 Tránh xung đột

Khi trẻ con hỗn xược với cha mẹ, bạn rất dễ nổi nóng và bạt tai bé Trong tình huống này, tốt nhất là bạnnên tránh ngay lập tức Đừng rời phòng trong tâm trạng bực tức hoặc thất bại Mà bạn hãy bình tĩnh nóirằng “Mẹ sẽ đi sang phòng bên cạnh cho đến khi nào con ăn nói lịch sự hơn”

8 Hành động ân cần và kiên quyết

Thay vì đập vào tay hoặc mông bé khi bé định lấy một thứ gì đó mà không hỏi ý kiến, bạn hãy ân cần vàkiên quyết nhấc bé lên và mang bé sang phòng bên Đưa đồ chơi hoặc một vật hấp dẫn bé và nói “Con sẽchơi thứ đó khi nào con lớn” Bạn có thể sẽ mất nhiều thời gian nếu như bé khăng khăng đòi

9 Báo tin trước

Trẻ con thường nổi giận khi bạn không báo trước tình huống mới hoặc bé cảm thấy không có quyền hành.Thay vì yêu cầu con bạn phải ra về ngay lập tức, thì bạn hãy nói rằng 5 phút nữa bạn sẽ đi về Điều nàygiúp bé nhanh chóng hoàn thành nốt trò chơi

Giận dữ là một dạng bạo lực trong xã hội Một dạng bạo lực tinh vi hơn là đánh bé bởi vì điều đó ảnhhưởng đến lòng tự trọng của con bạn, khiến bé cụt hứng, nổi loạn và không hợp tác với bạn Bạn cần biếtcách hợp tác và giải quyết sáng tạo các vấn đề mà không cần sử dụng quyền lực và bạo lực

Sách để đọc cho con nghe cần phải là một cuốn mà bạn cũng thích Chọn sách dựa trên nền tảng những giátrị riêng của bạn và bạn cho rằng con bạn cũng sẽ thích Bạn hãy đưa con tới hiệu sách để mua một vàicuốn

Sách hay dành cho trẻ em sẽ là những cuốn:

• Minh hoạ đẹp

• Từ ngữ và tranh ảnh trong cuốn sách toát lên nội dung của cuốn sách

• Dễ đọc

• Hành động và các nhân vật không khiến bạn cảm thấy giáo điều

• Các dòng trong câu chuyện giúp trẻ dễ theo dõi và liên quan đến những gì đang xảy ra với các nhânvật

Đọc sách cho con nghe

Cách bạn đọc sách cho con nghe quan trọng hơn bản thân cuốn sách đó Nếu bạn nhiệt tình và đọc diễncảm, bạn sẽ khiến cuốn sách trở nên thú vị

Dưới đây là một số gợi ý để bạn đọc sách cho con nghe

• Đọc cuốn sách đó trước khi đọc cho con nghe

• Chọn thời gian phù hợp để đọc sách

• Tìm một địa điểm tốt để đọc sách

• Bạn cần phải đảm bảo rằng con bạn có thể nhìn thấy toàn bộ tranh ảnh trong truyện

• Chú ý tới cách đọc diễn cảm của bạn

• Điều quan trọng nhất là bạn phải đọc truyện một cách hứng thú cho con nghe

Thời gian đọc sách là thời gian đặc biệt

Bạn có nhớ một truyện nào mà cha mẹ bạn đã đọc cho bạn nghe từ thuở thơ ấu không? Thời gian mà bạndành để đọc sách cho con nghe sẽ giúp bạn xây dựng các mối quan hệ gia đình vững chắc và xây dựngnhững ký ức tốt đẹp về gia đình Bạn ngồi gần con bạn và hãy lắng nghe giọng nói của bạn, điều đó cònquan trọng hơn cả nội dung truyện mà bạn sẽ đọc cho con nghe

Con trẻ lớn rất nhanh và thời gian mà chúng ta dành cho chúng sẽ trở nên đặc biệt Khi bạn đi làm, thờigian biểu của bạn kín chỗ Thời gian đọc sách cho con nghe sẽ là cơ hội để bạn chia sẻ những khoảng thờigian đặc biệt với con cái Trong khi cùng nhau đọc sách, bạn không những chỉ tập trung vào nội dung màbạn còn chia sẻ những kinh nghiệm phổ biến hay những giá trị của bạn đối với con cái Thời gian này sẽnuôi dưỡng mối quan hệ tình cảm giữa cha mẹ và con cái

Khi dành thời gian đọc sách cho con hang ngày, hang tuần, tức là bạn đã cung cấp cho con những nền tảnggiáo dục Đó là một cách tác động hiệu quả tới cuộc sống của trẻ!

Đánh thức các giác quan cho bé

Bé rất quan tâm đến các loại mùi, một số mùi sẽ khắc sâu vào trí nhớ của bé trong suốt cuộc đời Bạn cóthể đánh thức khứu giác của con bằng các bông hoa, một chiếc bánh nóng hay một ít vỏ trái quất

Trò chuyện và chơi đùa cùng bé sẽ giúp các giác quan của bé phát triển trong việc nhận biết thế giới xungquanh, ngay từ bây giờ bạn hãy giúp bé

Bé thích ăn đồ ngọt

Năng lực cảm giác thức ăn của bé sẽ được học dần qua thời gian, hãy chăm sóc bé bằng những thức ăn đadạng Thay đổi luân phiên khẩu phần ăn hằng ngày bằng các món nghiền hơn là trộn chúng với nhau Dựavào tính háu ăn và tò mò của bé, bạn sẽ dễ dàng hơn trong việc giúp bé khám phá những mùi vị mới,nhưng đừng bao giờ ép bé ăn bằng cách chỉ đưa thức ăn đến miệng bé.Bạn hãy kể tên các loại thức ăn mà bạn đưa cho bé và hỏi hoặc bình luận trước mỗi phản ứng của bé: "Conthích ăn cà chua như thế này hay ăn cháo như thế kia?

Bé thích tiếng động và các bài hát

Ngay từ khi còn ở trong bụng mẹ, bé đã nhạy cảm với âm thanh Lời thì thầm của mẹ, hoặc ru bé ngủ lànhững cách thức tuyệt vời để thức tỉnh thính giác của bé Hát cho bé nghe hoặc hát cùng bé, đó là cách bạn

Một đứa trẻ thường rất quan tâm đến những âm thanh xung quanh mình Hãy để cho trẻ được nghe tiếng

"tích tắc" của đồng hồ, tiếng "leng keng" của nhũng chiếc cốc thuỷ tinh, tiếng giọt nước chảy, tiếng "meomeo" của chú mèo Khi bé lớn hơn một chút, hãy cho bé nghe băng cát-xét có thu âm của tiếng các loàivật để cùng bé chơi trò đoán biết con vật nào đang kêu.Ánh mắt bé dõi theo mọi sự cử động

Thị giác của bé lúc ra đời rất kém, bé chỉ bị thu hút bởi cái gì chuyển động và lấp lánh Khoảng 3 tháng, thịgiác của bé trở nên rõ ràng hơn Bé quan sát cái mới, có màu sắc Bé có cảm giác lo sợ trước những vật:lông vũ, hạt cơm Vai trò của bố, mẹ là thu hút sự chú ý của bé và tạo cho bé sự ngạc nhiên

Mùi vị là những cảm nhận đầu tiên

Em bé có thể cảm nhận được mẹ qua mùi nước hoa Bé rất quan tâm đến các loại mùi: Một số mùi sẽ khắcsâu vào trí nhớ của bé trong suốt cuộc đời Bạn có thể đánh thức khứu giác của bé trước các bông hoa,ngửi một chiếc bánh nóng hay một ít vỏ trái quất

Bạn hãy bế bé ra ngoài trời sau khi mưa hay dạo chơi dưới những tán cây Khi tắm, bạn đưa xà phòngsữatắm qua mũi bé nhiều lần Cũng nên cho bé ngửi mùi hoa quả và rau sống, hoặc một tách cà phê

Bé nhanh chóng muốn đụng vào mọi thứ

Một đứa bé mới sinh ra được kích thích qua những xoa bóp nhẹ nhàng, bé sẽ biết phản ứng với tất cả cảmgiác trên da Bạn cũng có thể vuốt ve bé sau khi tắm bằng một cây chổi lông trang điểm hoặc một chiếclông vũ, đồng thời kể tên cho bé nghe các vùng trên cơ thể rồi kết thúc bằng những động tác cù nhẹ vàvuốt ve bé

Bé nhanh chóng muốn đụng chạm vào mọi thứ Đầu tiên, miệng bé giúp bé cảm giác cái gì đó, sau đó làđến tay Vì vậy bé thích có những đồ vật có cảm giác tiếp xúc khác nhau: gối mềm, khối vuông rắn, vảinhung, lông gấu bông

Dạy con bạn trung thực

Bạn mong đợi gì ở bé

Với bé 2 tuổi, ranh giới giữa nói thật và nói dối không rõ ràng Trước 3 hoặc 4 tuổi, con bạn chưa có khảnăng hiểu được khái niệm nói thật – do đó bé vẫn chưa hiểu nói dối là gì Khi bé hiểu trách nhiệm về cách

cư xử của bé, thì bé vẫn chưa thực sự hiểu trách nhiệm khi bé nói dối bởi vì bé chưa hiểu nói dối là gì

Trong thời kỳ tập đi, trí tưởng tượng bao trùm và mơ tưởng đóng vai trò nổi bật Nếu điều đó xảy ra trongtrong tưởng tượng, nó sẽ trở thành thực tế đối với bé Khi bé không chịu thừa nhận rằng mình đã bẻ châncủa chú một chú lính chì, mặc dù bạn bắt gặp bé làm điều đó, thì đó là bé đang mơ tưởng và một phần là

do sợ hãi Bé nghĩ rằng bạn sẽ giận bởi vì bé làm điều đó, và ngay lúc này bé mong là bé đã không làmnhư vậy ở lứa tuổi này, Giúp bé nhận ra lỗi lầm khi đập vỡ đồ chơi của em trai quan trọng hơn việc bắt béthú nhận

Bạn có thể làm được gì

Tránh hỏi các câu hỏi khi bạn biết chính xác câu trả lời Ngay cả với các bé ở tuổi tập đi, bạn không

nên tạo ra một tình huống để cuối cùng khuyến khích bé nói rối Tuy nhiên, khi nhìn thấy một nét vẽnghuệch ngoạc trên tường, tất cả chúng ta đều có xu hướng quay sang bé và giận dữ hỏi: “Con đã vẽ lêntường có phải không?” Có thể con bạn sẽ trả lời “Không”, mặc dù bé vẫn nắm chặt sáp màu trong tay, bởi

vì bé sợ bạn nổi giận khi bé nói “Vâng” Theo bác sĩ gia đình và là đồng tác giả của cuốn Discipline

Without Shouting or Spanking, ông Jery L.Wyckoff nói rằng: “Thay vì vậy, bạn hãy thử nói ‘Mẹ rất tiếc vì

điều này đã xảy ra Nào, bây giờ chúng ta hãy cùng rửa bức tường nhé.’ Sau đó lấy một xô nước, mộtmiếng bọt biển và bắt đầu cọ rửa, bạn hướng dẫn bé giúp bạn Khi bạn làm việc này, bé sẽ sở hữu bứctường và bé nghĩ ‘Đây là bức tường của chung và chúng ta muốn giữ cho nó sạch sẽ!’ Bạn không giận dữ

sẽ khiến bé nói thật và bé sẽ hiểu về tinh thần trách nhiệm.” (Tuy nhiên, bạn đừng ngạc nhiên nếu ngàyhôm sau bé lại vẽ lên tường Nếu việc đó xảy ra, bạn lại để cho bé lau sạch – không giống với cha mẹ, các

bé coi công việc là một trò chơi thú vị.)

Khen ngợi bé Bạn hãy khen bé nếu con bạn thú nhận khi bé đã làm sai một điều gì đó (“Mẹ cảm ơn vì

con đã nói thật với mẹ! Mẹ biết điều đó rất khó khăn đối với con.”), và sau đó giải quyết theo tuỳ tìnhhuống Nếu bạn tức giận và trừng phạt bé thì lần sau tại sao bé lại phải nói thật với bạn?

Nêu gương Cách tốt nhất để dạy bé trung thực là hãy thực hiện những lời hứa của bạn Nếu bạn nói với

con bạn “Chúng ta sẽ đi công viên sau bữa ăn trưa” thì sau đó bạn phải dẫn bé đi – hoặc tránh hứa nhữnglời hứa mà bạn sẽ khó thực hiện được

Để bé mơ mộng Khi đứa con lớn của bạn học múa ba lê, thì đứa con 2 tuổi của bạn hùng hồn tuyên bố

“Con cũng học múa ba lê ở trường con.” Bạn biết là bé chỉ cố gắng bắt chước anh (chị) của bé, do đó, thay

vì giải thích tầm quan trọng của việc nói thật, bạn chỉ trả lời đơn giản “Thật vậy sao?” và để cho bé nóithêm về điều này Nếu con lớn của bạn ngăn cản điều đó, thì bạn hãy nhắc rằng bạn cũng thích những mơmộng khi bé bằng tuổi em bây giờ

Dạy bé tinh thần trách nhiệm

Bạn mong đợi điều gì ở bé 2 tuổi

Một bé 2 tuổi chưa sẵn sàng tập trung vào những thứ tốt hơn hoặc chưa hiểu được vai trò của bé trong giađình (tuy nhiên bé biết rằng bé là trung tâm của vũ trụ!) Bé cũng không sẵn sàng làm những công việcphức tạp hoặc chưa sẵn sàng duy trì thời gian biểu của bé Nhưng bé cũng muốn mình bận rộn và quantrọng như bạn Do đó, bạn đừng mắng bé nếu con bạn luôn quanh quẩn dưới chân trong khi bạn đang cốgắng làm mọi việc Mong muốn của bé là cơ sở của cách cư xử, điều đó giúp bé trở thành một người cótinh thần trách nhiệm.

Bạn có thể làm gì

Bắt đầu từ những nhiệm vụ đơn giản Bé sẽ không thể hoàn thành những nhiệm vụ quá khó Bạn hãy bắt

đầu từ những nhiệm vụ đơn giản: Bé có thể ném rác vào thùng rác, cho mèo ăn hoặc tưới cây Nhiệm vụbao gồm nhiều bước nhỏ phù hợp với các bé ở lứa tuổi này Bé sẽ nản lòng khi bạn yêu cầu bé dọn dẹpphòng (bởi vì có hàng tá công việc trong khi thu dọn phòng) Thay vì vậy, bạn hãy yêu cầu bé “Con hãyđặt giầy của con lên giá.” Bạn sẽ ngạc nhiên bởi vì bé hãnh diện và độc lập hơn rất nhiều khi bé hoàn thànhnhững việc đơn giản

Nêu gương và hướng dẫn Cách tốt nhất và có lẽ cũng là cách khó khăn nhất để bé thấm nhuần khái niệm

về tinh thần trách nhiệm là hãy nêu gương và có trách nhiệm với chính những công việc của bạn - như đặtchìa khoá xe đúng chỗ thay vì để chúng lên bàn ăn hoặc xếp gọn gàng tạp chí của bạn thay vì vứt lung tungtrên ghế Ngoài ra, bạn có thể khuyến khích con bạn qua việc hướng dẫn cách hoàn thành các nhiệm vụđơn giản của bé Bé sẽ bối rối khi bạn nói với bé rằng “Nào, con hãy giúp mẹ gấp quần áo nhé”, thay vìvậy bạn hãy bảo bé “Con xem mẹ cất những đôi tất và những chiếc quần lót vào ngăn quần áo nhé Con cómuốn giúp mẹ làm việc này không?” Nếu bạn mất quá nhiều thời gian để dạy bé 2 tuổi thực hiện mộtnhiệm vụ, thì nhiệm vụ đó quá phức tạp đối với bé

Hãy biến công việc thành trò chơi Bạn hãy học tập những bữa tiệc tổ chức trong ngôi nhà dựng tạm đơn

giản: cả làng giúp đỡ một gia đình dựng lên ngôi nhà đơn sơ, sau đó tất cả mọi người cùng chia sẻ bữa tiệc.Tất cả chúng ta đều thích làm việc khi chúng ta vui vẻ Con bạn vui khi bé cùng làm việc với bạn, bé chưacoi công việc gấp quần áo là một nhiệm vụ - điều đó sẽ giúp bé vui vẻ cởi những bộ quần áo lông ấm áp vàxếp chúng vào rổ Hãy để bé lãnh đạo và nhảy nhót trong khi cùng bạn phủi bụi trên áo, hoặc thi xem aixếp được nhiều quần áo nhất

Thiết lập các công việc thường lệ Con bạn sẽ học hỏi tinh thần trách nhiệm dễ dàng hơn nếu bạn sớm

sắp đặt các công việc hàng ngày Hãy để bé biết rằng bé luôn phải đặt bát của bé vào chậu rửa sau bữasáng, và giúp bạn nhặt các đồ chơi trong chậu sau khi tắm xong Bé sẽ nhận thấy rằng các công việc vặt làmột phần trong cuộc sống hàng ngày

Nguyên tắc của Bà Theo tác giả của cuốn Twenty Teachable Virtues, tiến sĩ tâm lý Jerry Wyckoff đề nghị

dùng “nguyên tắc của Bà” để dạy tinh thần trách nhiệm cho các bé ở tuổi tập đi “Trong gia đình bạn,

‘nguyên tắc của Bà’ tạo ra những luật lệ mà mọi người đều phải tuân theo Do đó, thay vì đưa ra một tối

hậu thư (“Nếu con không làm cái này thì con sẽ không được làm cái kia”), nguyên tắc của Bà là ‘Khi con

làm xong những gì phải làm thì con sẽ được làm những gì mà con muốn làm’.” Nếu con bạn đòi ăn bánh,

bạn hãy trả lời bé “Khi nào con ngồi vào bàn ăn thì mẹ sẽ lấy một cái bánh cho con.” Mặt khác, khi bạnđưa ra tối hậu thứ “Nếu con dọn dẹp đồ chơi của con thì mẹ sẽ chiêu đãi con”, có nghĩa là bạn hối lộ chonhững hành động bình thường của bé - điều này sẽ làm tăng khả năng bé quyết định rằng bé vẫn có thểsống mà không cần buổi chiêu đãi đó, do đó bé sẽ không dọn dẹp đồ chơi của bé

Cho bé thời gian Bạn dễ bị xúi giục để cầm lấy bát của con bạn, rồi tự mình đặt nó vào chậu rửa Bạn hãy

thử chống lại ham muốn này Thay vì vậy, hãy tập trung vào các cố gắng của con bạn nhiều hơn là tậptrung vào kết quả của công việc hiện tại Có thể bé chưa thể hoàn thành một công việc, nhưng phê bình béhoặc tham gia vào các công việc của bé chỉ làm giảm mong muốn giúp đỡ bạn mà thôi (Và bạn hãy nhớ

rằng luyện tập sẽ giúp bé hoàn thiện.) Bạn cố động viên bé “Con đã dọn dẹp bát đĩa của con thật tốt Mặc

dù vậy, mẹ thích con đặt những chiếc đĩa bẩn của con vào chậu rửa chứ không phải đặt chúng lên giá.”

Khuyến khích ủng hộ tích cực sẽ giúp con bạn hiểu rằng các cố gắng của bé quan trọng và bạn đánh giá

cao các cố gắng ấy Bạn khen ngợi bé: “Con cho thức ăn của con Minu vào đúng chỗ rồi đấy” hơn là chỉkhen bé “Thật tuyệt!” Khi đánh giá, bạn phải chỉ ra chính xác những cố gắng của bé đã giúp đỡ ngườikhác: “Bây giờ con đã đặt các thìa lên bàn, tất cả chúng ta có thể ăn tối Nào, chúng ta cùng ngồi xuống!”

Nghệ thuật giao việc cho con bạn

Một trong những cách tốt nhất để xây dựng lòng tự trọng, sự tự tin và nhận thức về tinh thần trách nhiệmnơi con trẻ là phân cho bé những công việc trong nhà Bé lớn thì có thể giúp đỡ các công việc nội trợ, qua

đó bé sẽ biết cách quan tâm đến chính bản thân giống như người lớn Bé có ý thức cao hơn để hoàn thànhcông việc, bé có thể học được các bài học đáng giá khi làm việc tốt

Cha mẹ và con cái sẽ có nhiều phần thưởng hơn nếu như mọi người có thể góp phần vào chia sẻ công việc.Khi trẻ có nhiệm vụ để làm, thì cha mẹ sẽ có nhiều thời gian dành cho bé hơn hay vì cuống quýt làm hếtviệc này đến việc khác

Đừng đánh giá thấp con trẻ

Theo Elizabeth Pantley, nhà sư phạm về phương pháp làm cha mẹ và là tác giả của nhiều cuốn sách làm

cha mẹ khác như Kid Cooperation và Perfect Parenting, cho rằng: Khi giao việc cho con, lỗi lầm đầu tiên

mà cha mẹ mắc phải chính là đánh giá khả năng của con trẻ Chắc chắn là không có bé nào thừa nhận rằng

bé có thể làm được nhiều việc hơn những gì mà cha hoặc mẹ muốn chúng làm Khi trẻ có khả năng truycập vào mạng thì sẽ có khả năng lau bụi trên sàn gỗ hoặc hút bụi trên thảm

Mẹ Wanda Yates sống tại Philadelphia nhớ lại “Con trai lớn nhất của tôi giúp tôi ngay từ khi bé 2 tuổi Bétheo tôi trong nhà và đặt túi đựng giác vào sọt khi tôi bỏ túi giác cũ đi Đứa con bé nhất của tôi hiện nay 3tuổi và cũng làm việc đó và một số việc khác nữa Bé rất tự hào, và bé rất vui khi chúng tôi thừa nhậnnhững việc mà bé làm được Tôi rất vui vì tất cả bọn trẻ đều làm việc chăm chỉ, điều đó sẽ giúp bọn trẻ tựtin hơn nhiều.”

Mong đợi rõ ràng

Vấn đề khó khăn thứ hai là cha mẹ cần đưa ra những mong đợi rõ ràng và nhất quán Khi hướng dẫn nhiệm

vụ cho trẻ, cha mẹ cần phải dựa vào lứa tuổi con trẻ để hướng dẫn nhiều hay ít Có một số cách làm dịucăng thẳng khi trẻ làm những việc mà bạn giao:

• Lập biểu đồ Dùng biểu đồ hoặc lịch để đánh dấu các công việc Tuỳ theo lứa tuổi mà có nhiềucách khác nhau để giúp trẻ hoàn thành bổn phận Với những trẻ nhỏ chưa biết đọc, bạn hãy dánnhững bức ảnh nhỏ lên “lịch làm việc hàng ngày” của trẻ để bé có thể biết mình đã hoàn thành việc

gì trong ngày hôm nay Sau khi bé đã hoàn thành các công việc của ngày hôm nay, bạn hãy phácthảo ra công việc ngày hôm sau để bé biết cần phải làm gì tiếp theo Với trẻ lớn hơn, ghi chép lạinhững công việc hàng ngày sẽ có hiệu quả hơn

• Kiểm tra hàng ngày: Cuối ngày, bạn hãy kiểm tra lại biểu đồ Nhìn những miếng dán (sticker) trên

“lịch làm việc hàng ngày” hoặc chỉ cần kiểm tra các điểm đánh dấu là bạn đã biết rằng bé có hoànthành công việc trong ngày hay không

• Cụ thể: Trước khi bạn bắt đầu phân việc, bạn hãy họp với trẻ để trẻ biết bạn mong đợi ở chúng điều

gì và chúng sẽ nhận được gì từ công việc đó Vạch rõ ràng các chi tiết của mỗi việc

• Làm cho công việc trở nên vui vẻ và thú vị! Có nhiều việc để trẻ có thể chọn một việc để làm Nếu

bé chọn làm một việc ngoài danh sách đó mà đáng được thưởng thì bạn hãy thưởng cho bé

Động cơ thúc đẩy

Một số cha mẹ dùng tiền bạc để làm động cơ thúc đẩy con cái làm việc, nhưng đó là một lựa chọn mangtính chất cá nhân Điều quan trọng mà bạn cần nhớ là bạn đang cố gắng dạy bé tinh thần trách nhiệm chứkhông phải là hối lộ trẻ Trẻ hào hứng với các hệ thống phần thưởng và rất tự hào với hệ thống đó Bạnđừng quên nói với trẻ rằng những công việc mà trẻ đang làm đều là những công việc tuyệt vời

Mẹ Dee Bibb, sống tại Inverness, Miss, cho biết : “Khi các con tôi ở nhà, chúng tôi phân việc cho chúngtheo tuần Tôi dùng một bảng để dán những bức tranh nhỏ dùng làm phần thưởng Bọn trẻ làm các côngviệc như rửa bát, gấp khăn tắm, quét nhà, hút bụi và cả cọ rửa nhà tắm Bọn trẻ còn có tinh thần tráchnhiệm đối với phòng ngủ của chúng và cất quần áo đúng nơi quy định.”

Dưới đây là một số gợi ý các công việc phù hợp với lứa tuổi khi bắt đầu giao việc cho con:

• Trẻ từ 2 đến 4 tuổi: Đặt quần áo bẩn vào chậu giặt (hoặc vào rổ), cất dọn đồ chơi, mang bát vàobồn sau khi ăn xong, thay giấy vệ sinh trong nhà tắm

• Trẻ từ 5 đến 7 tuổi: Dọn dẹp giường mỗi sáng, hút bụi, ra lấy báo hoặc thư, cho chó hoặc mèo ăn,lau bụi trên sàn gỗ hoặc trên bàn, lau bụi trên bậu cửa sổ, nhặt lá, đeo cặp lên vai để sẵn sàng tớitrường, giữ cho phòng ngủ ngăn nắp

• Trẻ trên 8 tuổi: Chuẩn bị cho bữa trưa mang tới trường, lau bụi, hút bụi, dọn bàn ăn, lau bàn ăn, chobát đĩa vào máy rửa bát, lau khô bát đĩa, gấp quần áo, quét nhà, lau sàn, nhặt giác, phân loại quần

áo và làm tất cả các công việc dành cho các bé từ 2 đến 7 tuổi đã kể trên

Đó là một số ví dụ về những việc mà con trẻ có thể làm để giúp đỡ bạn làm các việc trong nhà Bạn hãynhớ rằng đối với trẻ nhỏ hơn, bạn cần giao những công việc đơn giản, ít chi tiết hơn Bạn đừng mong đợiquá nhiều ở trẻ Mục đích khi giao việc cho con là để dạy con trẻ giá trị của lao động chăm chỉ và chúng tamuốn con thành công chứ không phải thất bại với công việc đó Thái độ của con trẻ đối với công việc sẽphản hồi cách bạn phản ứng khi bé hoàn thành công việc Bạn thường xuyên khen ngợi bé, nhưng bạn phảiđảm bảo cho bé hiểu rằng để trông nom nhà cửa thì cần phải làm những công việc này

Nhà sư phạm học Elizabeth Pantley đồng ý: “Giao việc cho con trẻ là một cách tốt nhất để xây dựng lòng

tự trọng và nhận thức về năng lực của trẻ Những bé biết coi việc nhà là một điều bình thường của cuộcsống thì bé sẽ dễ dàng bước vào giai đoạn trưởng thành hơn những bé không có tinh thần trách nhiệm vớicác công việc đó.”

Hãy để con bạn tự thiết lập các công việc thường lệ, điều đó sẽ đẩy mạnh những thói quen làm việc tốt và

bé sẽ vui hơn khi làm tốt công việc

Nuôi dạy tính cách tốt cho con

Có những lúc chúng ta gặp rắc rối khi nuôi dạy con tốt Và chúng ta không cần những nhà nghiên cứu chia

xẻ những thống kê buồn cười nào đó để chứng minh vì chúng ta đã biết rồi Có rất nhiều lý do nhưng ở đây

có 1 lý do đơn giản nhất là những đứa trẻ của chúng ta đang tiếp xúc liên tiếp với những thông điệp xấu ởxung quanh, từ các nguồn như: phuơng tiện thông tin đại chúng, truyền hình, phim ảnh, internet, nhạc hay

từ bạn bè và những tác động đó ảnh hưởng đến quá trình phát triển đạo đức của chúng

Các chuyên gia cũng cho chúng ta biết 1 cách để trẻ con hiểu các đặc điểm tính cách tiêu biểu nhất là quansát mọi người hành động đúng, và những hành động này được lặp lại trên tivi Dưới đây là 1 ví dụ: các cầuthủ bóng chày chuyên nghiệp phun nước bọt vào mặt trọng tài hay các cầu thủ khúc côn cầu dùng gậyđánh vào đối thủ và không được nghe giải thích, một nhà vô địch võ sĩ quyền Anh cắn vào vành tai đốithủ, hay xem 1 show truyền hình có nói chuyện thô tục, các quan chức được chính phủ tuyển chọn lại đingoại tình, nghiện ma tuý, đi hối lộ và thậm chí vị tổng thống bị nghi ngờ khai man trước tòa và che dấu sựthật Sự tan vỡ các vai trò mẫu này không phải là lý do duy nhất làm ảnh hưởng tính cách của trẻ, nhưng

nó rõ ràng đã ảnh hưởng ít nhiều Khi liên kết với các ảnh hưởng độc hại khác ngoài xã hội, nó sẽ khiếncho chúng ta khó có thể dạy trẻ theo đúng khuôn phép

Không thể nói rằng hầu hết những đứa trẻ đều không biết quan tâm và không biết phân biệt phải trái Bảnthân tôi và chắc hẳn các bạn cũng từng bị thuyết phục điều này Tôi tin trẻ sẽ có nền tảng phát triển tínhcách rất tốt mỗi khi tôi thấy chúng đối xử hoà nhã với người khác hay đọc sách kể về những học sinh làmcông tác tình nguyện, hoặc nghe những câu chuyện về trẻ em hy sinh lợi ích riêng của mình để giúp đỡnhững người kém may mắn Có khi trẻ cần nhìn thấy thái độ đồng cảm, cử chỉ nhân ái mà mọi người cư xửvới người khác Nhưng thay vào đó, chúng thường nghe người ta bộc lộ thái độ căm ghét một cách khiếmnhã, bạo lực và sự thô tục tầm thường

Vì thế, liệu chúng ta có thể ngăn cản được những tác động xấu từ bên ngoài về thái độ ghét, sợ, bất cần màvẫn nuôi dưỡng trẻ trở thành người quan tâm và có tâm hồn cao thượng? Đó là câu hỏi mà tôi đặt ra ở hầuhết các buổi nói chuyện với hàng trăm bậc cha mẹ và thầy cô mỗi năm và tôi chắc chắn bạn cũng từngnghe tới vấn đề này Và câu trả lời của tôi là: “Vâng, chúng ta có thể tạo ra sự khác biệt - và điều đó rất sẽ

để lại những ảnh hưởng lâu dài đến cuộc sống của con trẻ!” Tại sao tôi chắc chắn điều đó ? Bởi vì cácthống kê và các nghiên cứu khẳng định rằng con trẻ có thể học hỏi tất cả những đặc điểm của một tínhcách tốt như quan tâm, tôn trọng, tự điều khiển, chia sẻ, cảm thôg, khoan dung, kiên trì, tra cứ, an ủi, côngbằng và lương tâm Có nghĩa là chúng ta có thể dạy những đức tính này cho bọn trẻ và làm như thế sẽ nuôidưỡng những phẩm chất tốt đẹp làm tăng sự phát triển đạo đức của con trẻ

Làm thế nào để nuôi dạy trẻ em với tính cách tốt là những gì tôi đã đề cập ở trên Tôi mời các bạn đặt racâu hỏi cũng như chia sẻ những ý kiến, các nguồn nuôi dưỡng tính cách Tôi sẽ cố gắng trả lời câu hỏithường xuyên theo lịch cho phép Chúng ta có thể không còn ngồi lại và hy vọng những đứa trẻ lớn lênthành những người biết quan tâm, lễ độ và yêu thương con người Chúng ta phải dạy chúng 1 cách mềmmỏng, tận tâm và làm gương những đức tính tốt cho trẻ để chúng thực sự trở thành những người tốt nhấtchúng có thể làm Và chúng ta không có 1 giây phút nào lãng phí cả

Các hoạt động thay thế thời gian xem tivi

Trong khi TV thường có xu hướng trở thành “người giữ trẻ” - đặc biệt là thời điểm trước bữa tối, khi bạnđang chuẩn bị bữa ăn trong bếp – thì bạn đừng tạo thói quen xem tivi cho con: Nghiên cứu cho thấy rằngxem quá nhiều tivi sẽ thực sự ảnh hưởng đến trí tưởng tượng và các khả năng nhận thức của con trẻ Vậybạn hãy mang con vào trong bếp Cho con một bộ đồ chơi nấu nướng để bắt chước bạn (với những trẻ lớnhơn, bé có thể phụ giúp bạn)

Chơi giả vờ