phương pháp làm bài tập este gồm có 6 dạng chi tiết rõ ràng . Gồm các dạng phương pháp xác định công thức của este đơn chức và đa chức , rồi đựa vào phản ứng xà phòng hóa để tìm công thức và còn rất nhiều cách mong ghé xem.
Trang 1Dạng 1: XÁC ĐỊNH CÔNG THỨC CẤU TẠO THU GỌN CỦA ESTE
ĐƠN CHỨC MẠCH HỞ
Phương pháp:
Xà phòng hóa 2 este đơn chức cho hỗn hợp muối và ancol khi xác định công thức cấu tạo 2 este ta nên giải như sau:
• Tính Mtb(muối) > gốc hidrocacbon trong axit (hoặc có thể tính số guyên tử cacbon trung bình trong 2 muối
• Tính Mtb(ancol) > gốc hidrocacbon trong ancol
• Tính Mtb(este) > gốc hidrecacbon trong axit và trong ancol
• Nếu đề bài không cho biết este là đơn chức hay đa chức ta cần phải xác định loại este dựa vào dữ kiện đề bài cho
Dạng 2: XÁC ĐỊNH CÔNG THỨC CẤU TẠO THU GỌN CỦA ESTE
ĐƠN CHỨC KHI THỦY PHÂN ESTE TRONG MÔI TRƯỜNG KIỀM Phương pháp:
• Khi đề bài cho dữ kiện đốt cháy một este tìm thấy: nCO2 = nH2O thì este đó là este no, đơn chức; nếu n CO2 > n H2O thì este đó là este không no
• Khi cho este tác dụng với kiềm, sau phản ứng, cô cạn dung dịch thu được chất rắn Khi tính khối lượng muối của axit hữu cơ phải chú ý đến khối lượng kiềm có dư hay không?
• Với đề bài cho dữ kiện: este là đồng phân nhóm chức của axit no, đơn chức, để tìm công thức phân tử của este ta nên đựa vào công thức tổng quát của axit đồng phân CnH2nO2.
Dạng 3: XÁC ĐỊNH CÔNG THỨC CẤU TẠO CỦA ESTE HAI CHỨC
MẠCH HỞ
Phương pháp:
Xà phòng hóa một este hai chức mạch hở, đề bài cho một trong các dữ kiện sau:
Trang 2• Sản phẩm gồm một muối và hai ancol -> axit trong công thức cấu tạo của este là axit hai chức (1)
n OH- = 2n este= tổngn 2ancol
n muối = neste
• Sản phẩm gồm hai muối và một ancol -> ancol trong công thức cấu tạo của este là ancol 2 chức (2)
n OH- = 2n este= tổngn 2muối
n ancol = neste
Vậy tùy theo dữ kiện đề bài mà ta giải theo (1) hoặc (2)
Nếu đề bài không cho đủ dữ kiện để giải, ta phải giải cà 2 trường hợp Sau đó
dự vào tỉ lệ số mol để tìm gốc hidrocacbon phù hợp
• Đặc biệt có este hai chức mạch vòng do axit hai chức và ancol hai chức tạo thành
Dạng 4: XÁC ĐỊNH CÔNG THỨC CẤU TẠO THU GỌN CỦA ESTE 3
CHỨC MẠCH HỞ
Phương pháp:
Xà phòng hóa một este đề bài cho một trong các dữ kiện sau:
• Sản phẩm gồm một muối và ba ancol -> axit trong công thức cấu tạo của este là axit ba chức (1)
Trang 3n OH- = 3n este= tổngn 3ancol
n muối = n este
• Sản phẩm gồm ba muối và một ancol -> ancol trong công thức cấu tạo của este là ancol ba chức (2)
n OH- = 3neste = tổngn 3muối
n ancol = neste
Tùy theo dữ kiện đề bài mà ta giải theo (1) hoặc (2)Nếu đề bài không cho đủ dữ kiện để giải, ta phải giải cả 2 trường hợp, rồi dựa vào tỉ lệ số mol để tìm gốc hidrocacbon phù hợp
Dạng 5: XÀ PHÒNG HÓA MỘT ESTE, THU SẢN PHẨM GỒM MUỐI
VÀ 1 ANCOL.XÁC ĐỊNH CÔNG THỨC CẤU TẠO CỦA ESTE BIẾT RẰNG SỐ MOL KIỀM BẰNG GẤP ĐÔI SỐ MOL ESTE
Phương pháp:
n OH- = 2neste -> este có 2 chức và có thể thuộc các công thức tổng quát sau:
R(COOR')2 ; (RCOO)2R' ; R(COO)2R'
nếu đề bài cho n este = n muối = nancol thì chỉ có công thức tổng quát R(COO)2R' thỏa mãn
Dạng 6: XÁC ĐỊNH CÔNG THỨC TỔNG QUÁT CỦA ESTE DỰA TRÊN
PHẢN ỨNG XÀ PHÒNG HÓA TẠO MUỐI VÀ CHẤT HỮU CƠ KHÁC Phương pháp:
Các este đặc biệt khi xà phòng hóa cho sản phẩm gồm: muối và andehit hoặc xeton; 2 muối và nước; chỉ một muối đều có công thức cấu tạo đặc trưng ở phần
Trang 4gốc hidrocacbon liên kết vào
R-COO-Để giải dạng này ta cần nắm vững phản ứng xà phòng hóa của các este đặc biệt Dựa vào các tỉ lệ số mol giữa este và kiềm; dựa vào sản phẩm thu được mà xác định loại este dựa vào dữ kiện đề bài tìm các gốc hidrocacbon phù hợp
Chuyên đề ESTE
Este đa chức của axit m chức và rượu n chức :
R1(COO)nmR'm + nmNaOH -> nR(COONa)m + mR'(OH)n
Nếu sản phẩm của phản ứng Xà phòng hóa không phải là muối và Rượu mà là :
1) Muối và andehit hoặc muối và xeton thì este tạo bởi rượu không bền :
Vd: R-COO-CH=CH2 + NaOH > RCOONa + CH3-CH=O
R-COO(CH3)=CH2 + NaOH -> RCOONa + CH3-C(=O)-CH3
2) Hai muối và nước : este của phenol :
Vd: C6H5OCOR + 2 NaOH -> C6H5ONa + RCOONa + H20
RCOOC6H5 + 2 NaOH -> RCOONa + C6H5ONa + H20
3) Một sản phẩm duy nhất (không có H20): este vòng(do dạng vòng này không thể viết được nên các bạn
tự suy ra este qua muối Na của nó)
+ NaOH -> HO-CH2-CH2-COONa
4) Hai muối và một rượu thì : có các trường hợp
(R1COOH , R2COOH) + R3(OH)2 <==> este + H20
este + 2 NaOH -> R1COONa + R2COONa + R3(OH)2
( Tỉ lệ số mol của este : NaOH =1:2 )
5) Một muối và 2 rượu khác nhau ( một phần trong đề thi ĐH năm 2005)
R1-(COOH)2 +( R2OH , R3OH ) <==> (este) + H20
(este) + 2 NaOH > R1-(COONa)2 + R2(OH) + R3(OH)
Vd: Axit CH2-(COOH)2 + (C2H5OH , C6H5OH) <==> (este A) + H20
Este A + 3 NaOH -> CH2-(COONa)2 + C6H5ONa + C2H5-OH
quymk007 :
1 Muối ,1 rượu và nước :HOOC-R-COOR1 + 2NaOH > R(COONa)2 + R1OH + H2O
1 Muối + 1 rượu +1 andehit:R1OOC-R-COO-CH=CH-R2 + 2NaOH > R(COONa)2 + R1OH +
R2CH2CHO