Thử nghiệm dược phẩm bằng côn trùng Lâu nay, chuột bạch vẫn là "ông vua" trong các phòng thí nghiệm dược phẩm.. Tuy nhiên, gần đây, "ngai vị" này đang có nguy cơ lung lay khi ngày càng c
Trang 1Thử nghiệm dược phẩm bằng côn trùng
Lâu nay, chuột bạch vẫn là "ông vua" trong các phòng thí nghiệm dược phẩm Tuy nhiên, gần đây, "ngai vị" này đang
có nguy cơ lung lay khi ngày càng có nhiều phòng thí
nghiệm sử dụng côn trùng để thay thế chuột bạch trong
việc sàng lọc các hóa chất tiềm năng để chế tạo dược phẩm
Lý do là cả côn trùng và chuột bạch đều có những phản ứng giống nhau khi nhiễm trùng và khi tiếp xúc với dược chất, thế nhưng côn trùng lại có giá thành rẻ hơn nhiều so với chuột bạch hay bất kỳ động vật có vú nào khác
Tại sao lại cứ phải là chuột bạch?
Câu hỏi này đã được TS Kevin Kavanagh - nhà sinh học thuộc Trường ĐH quốc gia Iceland dùng để mở đầu cho bài phát biểu của ông tại hội nghị của Hội vi sinh học đại
cương tổ chức tại Edinburgh Trọng tâm của bài phát biểu
là sự lên ngôi của côn trùng trong phòng thí nghiệm Theo
đó, ông và nhóm nghiên cứu đã phát hiện ra rằng: nhiều tế bào chủ chốt của côn trùng phản ứng giống với các tế bào của động vật có vú (mà cụ thể ở đây là chuột bạch) khi bị nhiễm trùng và đáp ứng lại bằng những phản ứng tương tự
Trang 2để chống lại những "kẻ ngoại lai" xâm nhập vào cơ thể Phát hiện này có nghĩa là 80% số chuột hiện đang sử dụng hiện nay trong các phòng thí nghiệm dược phẩm có thể bị
"loại ra khỏi biên chế" Thay vào đó là một phương án thử nghiệm dược phẩm mới: sử dụng côn trùng để vừa đỡ mất thời gian vừa có thể tiết kiệm được chi phí "Hiện chúng tôi
đã sử dụng những ấu trùng của côn trùng (cụ thể là những con dòi) để thử nghiệm bước đầu tiên một loại dược phẩm mới và sau đó chúng tôi mới dùng chuột trong các thí
nghiệm khẳng định cuối cùng Phương pháp thử nghiệm này nhanh hơn, vì thử nghiệm với côn trùng mất 48 giờ trong khi dùng chuột phải mất từ 4 - 6 tuần Và tất nhiên, rẻ hơn nhiều nữa" - TS Kevin Kavanagh cho biết
Trang 3Côn trùng sẽ được thay thế chuột bạch trong các phòng thí nghiệm dược phẩm Kavanagh và các đồng nghiệp nhận thấy rằng bạch cầu trung tính (neutrophil), tế bào máu trắng tạo thành một phần của hệ miễn dịch của loài có vú và huyết nang
(heamatocyte), tế bào làm nhiệm vụ tương tự ở côn trùng,
có cùng cách phản ứng với vi trùng nhiễm vào cơ thể Tế bào của cả côn trùng và động vật có vú đều sản sinh ra các hoá chất có cấu trúc tương tự, chuyển động trên bề mặt của
tế bào để giết chết những vi trùng xâm nhập Còn các tế bào miễn dịch bao vây vi trùng và giải phóng ra các enzym
để hủy diệt chúng
Trang 4Trả lời phỏng vấn phóng viên báo chí bên lề hội nghị, TS Kavanagh cho biết: "Chúng tôi dùng côn trùng thay vì động vật có vú để xác định xem cơ chế gây bệnh của vi trùng hoặc nấm và nhận ra kết quả hoàn toàn phù hợp giữa hai loài (động vật có vú và côn trùng)" Ông nói thêm: "Lý do là hệ miễn dịch bẩm sinh của loài có vú và côn trùng
giống nhau đến 90%"
Bài toán kinh tế đáng để cân nhắc
Lâu nay, chuột được coi là “ông vua” của phòng thí nghiệm bởi vì có tới 85% động vật có vú được dùng làm thí nghiệm thuộc loài gặm nhấm mà chủ yếu là chuột Chuột bạch
được "yêu thích" là vì chúng nhỏ bé, hiền lành, rất thích hợp và dễ dàng để tiến hành các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm Thêm vào đó, vòng đời của chuột ngắn nên dễ theo dõi những thay đổi mang tính di truyền (qua các thế hệ)
Thế nhưng, theo tính toán ước lượng, nếu như chi phí chăm sóc, nuôi nấng để có được một con chuột thí nghiệm phải mất từ 80 - 150 đôla, thì chi phí để nuôi một con sâu chẳng hạn để dùng vào mục đích này chỉ cần 10 - 20 cent Trong
Trang 5khi, như TS.Kavanagh cho biết, ngoài chuột còn có khá nhiều loài côn trùng như ròi, ruồi giấm hay sâu bọ khác hoàn toàn có đầy đủ các điều kiện đáp ứng để sử dụng như một vật thí nghiệm trong các nghiên cứu sàng lọc dược
chất, thử các chất diệt khuẩn mới hoặc để phán đoán nấm độc gây bệnh như thế nào Trong một nghiên cứu khác cho thấy: muốn tìm ra một chất để làm ra một loại thuốc nào đó cần sàng lọc tới 700 hợp chất hoá học tiềm năng Quá trình này cần sử dụng đến 14.000 con chuột Và số tiền phải chi phí để có 14.000 con chuột này không hề nhỏ chút nào Thế nhưng nếu ngay từ đầu dùng côn trùng, thì số hoá chất đưa ra để sàng lọc giảm xuống chỉ còn chừng 35 loại, sau đó mới thử trên chuột Vậy là số chuột có thể giảm
được tới 80% so với trước đây Và như vậy số tiền chi cho các thử nghiệm sẽ giảm đi rất nhiều, kéo theo giá thành dược phẩm cũng giảm