Bọ cạp - vị thuốc quý giá Quê tôi có rất nhiều người bắt bọ cạp bán cho các quán để chế biến thành món ăn.. Trước đây tôi được đọc một số tài liệu cho biết nọc bọ cạp là vị thuốc rất
Trang 1Bọ cạp - vị thuốc quý
giá Quê tôi có rất nhiều người bắt bọ cạp bán cho các quán để chế biến thành món
ăn Trước đây tôi được đọc một số tài liệu cho biết nọc bọ cạp là vị thuốc rất quý, có giá cao hơn cả nọc rắn Xin cho biết có
đúng không và công dụng, liều dùng cụ thể ra sao?
Trả lời: Bọ cạp còn gọi là toàn trùng, yết tử,
yết vĩ, toàn yết Tên khoa học Buthus sp
Nếu dùng cả con bọ cạp làm thuốc thì gọi là toàn yết, nếu chỉ dùng đuôi không thôi thì gọi là yết vĩ
Nguồn gốc và chế biến
Việt Nam tuy có nhiều loài bọ cạp, nhưng vẫn phải nhập bọ cạp ở nước ngoài về làm thuốc Con bọ cạp ở Việt Nam đã được xác
Trang 2định thuộc chi Buthiurus hoặc chi
Heteronetrus Thực tế ta có thể dùng nhiều loài khác nhau Toàn yết người Việt Nam
dùng làm thuốc thuộc loài Buthus martensii Karsch, thuộc họ bọ cạp Buthidae Ðây là
một loài có đốt, thường sống ở dưới những hòn đá hoặc khe vách; đầu và ngực ngắn,
bụng tương đối dài hơn, phía dưới của bụng thót lại và dài, cuối cùng có ngòi mang nọc độc
Thường người ta bắt bọ cạp vào mùa xuân
và mùa hạ Khi bắt được cho ngay vào chậu hay nồi nước trong hoặc nước có pha thêm muối ăn (mỗi kilogam bọ cạp cho thêm 300-500g muối ăn) Ðậy vung lại và đun từ 3-4 giờ cho đến khi cạn nước; lấy bọ cạp ra phơi mát cho khô, không nên phơi nắng, vì nếu phơi nắng, muối có thể kết tinh Khi dùng lại phải ngâm nước để rửa sạch hết muối đi
Trang 3Do nhu cầu lấy nọc bọ cạp để điều trị những rối loạn của hệ thần kinh, một số nước đã chú ý nuôi bọ cạp lấy nọc làm thuốc Muốn
có 1g nọc bọ cạp cần lấy ở 8.000 con một lần Có thể dùng những xung điện để bắt bọ cạp tiết nọc nhiều lần Nọc bọ cạp đắt hơn nọc rắn
Công dụng và liều dùng
Toàn yết là một vị thuốc được dùng trong Ðông y làm thuốc trấn kinh, chữa trẻ em
kinh phong, uốn ván Ngoài ra còn dùng làm thuốc kích thích thần kinh, bán thân bất toại,
bị cảm mồm miệng méo xệch
Theo tài liệu cổ, toàn yết có vị mặn, hơi cay, tính bình, có độc, vào kinh can Có tác dụng khu phong, trấn kinh Dùng chữa kinh giản, phá thương phong, cảm mồm méo, mắt
xếch, bán thân bất toại Người huyết hư sinh phong không dùng được
Trang 4Nếu dùng thuốc sắc thì ngày dùng 3-5g; Nếu dùng thuốc bột hay thuốc viên thì chỉ dùng 2-3g, chia làm 2 hay 3 lần uống
Ðơn thuốc có bọ cạp
Thuốc chữa trẻ em kinh phong, người lớn sau khi ngất bị bán thân bất toại, thiên đầu thống (kinh nghiệm của Diệp Quyết Tuyền): Toàn yết (bỏ đầu, chân) 3g, địa long (rửa
sạch, sao vàng) 3g, cam thảo 2g, tất cả tán bột Chia làm 5 hay 6 lần uống trong ngày Dùng nước nóng chiêu thuốc