sinh hoc dai cuong2 - VisualBee ppt

• Đột biến là gì?Đột biến mutation là những biến đổi bất thường trong vật chất di truyền ở cấp độ phân tử ADN, gen hoặc cấp độ tế bào nhiễm sắc thể, dẫn đến sự biến đổi đột ngột của một

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP.HCM KHOA THỦY SẢN



BÀI BÁO CÁO MÔN SINH HỌC ĐẠI CƯƠNG

Đề tài: ĐỘT BIẾN NHIỄM SẮC THỂ

GVHD: Lê Ngọc Thông

Nhóm 8

Tp HCM, Ngày 30/08/2011

III- Kết luận

II.2- Đột biến cấu trúc NST

II.1- Đột biến số lượng NST II- Nội dung chính

I- Khái quát

B NST c a m t s loài ộ ủ ộ ố

Loài Số lượng NST

(2n) Loài Số lượng NST (2n)

• Đột biến là gì?

Đột biến( mutation) là những biến đổi bất thường trong

vật chất di truyền ở cấp độ phân tử (ADN, gen) hoặc cấp

độ tế bào (nhiễm sắc thể), dẫn đến sự biến đổi đột ngột của một hoặc một số tính trạng, những biến đổi này có tính chất bền vững và có thể di truyền cho các đời sau

II- N i dung chính ộ

• Đột biến là quá trình xảy ra

đột ngột, riêng rẽ, ngẫu nhiên, không định hướng ở cơ thể sống trong điều kiện tự nhiên

Đa số là đột biến gen lặn và có hại, một số ít có lợi và có ý nghĩa rất lớn đối với quá trình

tiến hóa và chọn giống.

CẤU TRÚC NST

CẤU TRÚC NUCLEOSOME

Đột biến nhiễm sắc thể (NST) là sự biến đổi về cấu trúc, hình thái hoặc số lượng NST Đột biến có thể xảy ra ở một cặp NST nào đó hoặc ở toàn bộ các cặp NST Loại đột biến này phát sinh có thể là do các tác nhân mạnh trong ngoại cảnh (tia phóng xạ, hóa chất,

sự biến đổi đột ngột của nhiệt độ) hoặc những rối loạn trong quá trình trao đổi chất nội bào, dẫn đến sự phân li không bình thường của các cặp NST.

• Là sự biến đổi về số lượng NST, có thể xảy ra

ở một hay một cặp NST tạo nên thể dị bội hay xảy ra trên toàn bộ các cặp NST hình thành thể

đa bội.

II-1 Đột biến số lượng NST

Thể dị bội (lệch bội, đa bội lệch):emploide

Được hình thành trong quá trình phát sinh giao tử, một cặp NST nào đó không phân li sẽ tạo giao tử có hai NST cùng cặp, qua thụ tinh sẽ hình thành hợp tử có 3 NST.Những biến đổi kiểu này thường gây hại cho cơ thể.

Bệnh Down ở người Người bị bệnh này có 3 NST 21

Bệnh Turner (Hội chứng Tớcnơ): thiếu 1 NST số

45 XO thiếu 1 NST X/Y.

Hội chứng Klinefelter (47, XXY hoặc 48, XXXY)

Bệnh XYY (siêu nam) Mang bộ NST 47 có thêm 1 NST Y: XYY Triệu chứng: Nam người cao, chân tay dài, Bệnh siêu nữ: Mang bộ NST 47 có thêm 1 NST X: XXX Triệu chứng: Nữ vô sinh, rối loạn

Đa bội thể cùng nguồn( antopolyploide

Thể tam bội (Triploid): 3n

Thể tứ bội (Tetraploid):4n

Thể đa bội :Sự tăng nguyên lần bộ NST đơn bội của một loài, được gọi là đa bội thể nguyên hay đa bội thể thuần

Thể đơn bội: n

Thể tam bội (Triploid): 3n Có thể được tạo nên do sự

kết hợp giữa các giao tử đơn bội với giao tử lưỡng bội.

Click icon to add picture

Thể tứ bội (Tetraploid): 4n

Đa bội thể khác nguồn(allopolyploide):Đa bội thể lai(2nA+ 2nB)

Đột biến cấu trúc NST hay là sai hình NST(chromosome structure) hay cấu trúc lại NST(chromosome rearrangement) là những biến đổi trong cấu trúc NST( sắp xếp lại những khối gen trên NST do các tác nhân gây đột biến tác động trực tiếp lên cấu trúc NST hay rối loạn quá trình phân bào).

II-2 Đột biến cấu trúc NST

• Đột biến cấu trúc NST có các dạng: mất đoạn, lặp đoạn, đảo đoạn, chuyển đoạn Nguyên nhân chủ yếu là do tác nhân ngoại cảnh hay trong tế bào.

Click icon to add picture

Các dạng đột biến cấu trúc NST

Mất đoạn( deletion)

NST bị mất một đoạn so với bình thường

Hậu quả

Trong đa số các trường hợp, mất đoạn thường gây chết hoặc giảm sức sống.

Mất đoạn nhỏ thường không làm giảm sức sống ngay cả ở thể đồng hợp.

Ý nghĩa

Loại bỏ những gen không mong muốn ra khỏi bộ NST.

Mất đoạn ở NST thứ 5 ở người gây hội chứng mèo kêu.

Lặp đoạn( nhân đoạn) : duplication

Một đoạn NST được lặp lại một hoặc nhiều lần so với bình thường.

Hậu quả: Tăng lượng vật chất di truyền.

• Tăng cường độ biểu hiện của tính trạng

Vd: Ở lúa mạch, lặp đoạn làm tăng họat tính enzyme amylase, có lợi cho sản xuất bia

• Giảm cường độ biểu hiện của tính trạng

Vd: Ở ruồi giấm lặp đoạn 16A hai lần trên NST X

là cho mắt hình cầu thành mắt dẹt

Ý nghĩa

Nghiên cứu ảnh hưởng của số lượng và vị trí khác mức bình thường của một đoạn NST hoặc một gen.

Click icon to add picture

Đảo đoạn( inversion)

Một đoạn NST bị đảo180

Đoạn NST có thể mang tâm động hoặc không

Một đoạn NST bị đứt ra giống như trường hợp mất đoạn, sau đó quay 180 Hậu quả

Đảo đoạn làm vị trí gen trên NST thay đổi nên sự hoạt động của gen có thể bị thay đổi, vì vậy có thể gây hại cho thể đột biến

Cơ chế phát sinh

Góp phần tạo ra nguồn nguyên liệu cho quá trình tiến hóa.

Vd: Ở ruồi giấm có sự đảo đoạn trên NST số 3 thích nghi với nhiệt độ khác nhau của môi trường

Ý nghĩa

Chuyển đoạn

không tương hỗ ( insertion)

Chuyển đoạn tương hỗ( translocation)

Một đoạn NST bị chuyển từ vị trí này đến một vị trí khác trên NST khác hay chính trên NST đó.

• Chuyển đoạn tương hỗ: 2 NST khác cặp cùng đứt một đoạn rồi

trao đổi đoạn bị đứt với nhau.

• Chuyển đoạn không tương hỗ: Một đoạn NST bị đứt và gắn vào

một NST khác.

Còn gọi là chuyển đoạn hòa hợp tâm (centrifusion trans.) Chuyển đoạn xảy ra giữa 2 nhánh dài của 2 NST tâm đầu, phần vệ tinh bị mất.

Hậu quả

• Lượng vật chất di truyền có thay đổi nếu chuyển đoạn xảy ra giữa hai NST không tương đồng; không thay đổi nếu chuyển đoạn diễn ra trên cùng một NST

• Chuyển đoạn lớn thường gây chết hoặc giảm sức sống

• Chuyển đoạn nhỏ thường ít gây ảnh hưởng đến sức sống

Ý nghĩa

• Chuyển những gen mong muốn vào vật nuôi, cây trồng để được năng suất cao, phẩm chất tốt.

• Vai trò trong quá trình hình thành loài mới.

Vd: Trong thiên nhiên đã phát hiện được nhiều chuyển đoạn nhỏ (đậu, lúa , chuối ) đã vận dụng chen gen cố định nitơ của vi khuẩn vào hệ gen của hướng dương tạo hàm lượng nitơ cao trong dầu

hướng dương.

• Đột biến cân bằng (balanced mutation)

Đột biến NST không làm mất hoặc thêm chất liệu

di truyền như các trường hợp chuyển đoạn, đảo đoạn Do không làm mất hoặc thêm chất liệu di truyền nên những đột biến này thường không ảnh hưởng lên kiểu hình.

Hậu quả của đột biến NST

• Đột biến không cân bằng (unbalanced mutation) Bao gồm các đột biến NST làm mất chất liệu di truyền như thể đơn nhiễm, đột biến mất đoạn hoặc làm tăng chất liệu di truyền như thể tam nhiễm, thể tam bội, nhân đoạn Đây là những đột biến gây ra những hậu quả trên kiểu hình.

Như vậy đột biến NST vừa có lợi vừa có hại

Vì vậy cần phải nắm vững để tận dụng cái lợi

và hạn chế mặt hại của nó.Đồng thời nên nghiên cứu sâu hơn các ứng dụng có lợi của đột biến để vận dụng vào thực tiễn, phục vụ cho con người.

Tài liệu tham khảo

CÁM N TH Y VÀ CÁC B N ĐÃ Ơ Ầ Ạ

QUAN TÂM THEO DÕI