Sau khi cài đặt xong bạn vào Start/ progams/ Gvox Encore/ Encore 32 Giao diện của chương trình mở ra như sau: Bạn bấm vào giữa ảnh để được phóng to Bạn dùng con trỏ gắp bảng note sang
Trang 1Viết nhạc trên máy tính với Encore
Các bạn thân mến nếu nói về Âm nhạc thì Liên là người ngoại đạo Ngọc Liên chưa được đào tạo ngày nào về Âm nhạc Với sự ham mê và nổ lực của bản thân Ngọc Liên
tự tốt nghiệp trường đời Năm học lớp 5 trường làng Liên đã tự chép nhạc theo chương trình dạy và học hát trên đài tiếng nói Việt Nam thời đó trong Làng chỉ có 2 nhà có đài
mà thôi ! Biết ghi nhạc thành văn bản, biết khoét ống sáo đúng " cao độ " chủ yếu là do quá ham mê và học hỏi chủ yếu qua các chú bộ đội trên đường vào Nam đánh giặc Có một chú bộ đội là nhạc công của đoàn chèo là người hướng dẫn Liên khoét ống sáo đầu tiên đúng " Ton Đô và Xi gáng " Và chú dạy Liên thổi sáo bài đầu tiên là " Điệu Lới Lơ
" một trong các làn điệu chèo nổi tiếng Mổi lần cầm ống sáo lên là Liên chạy lấy hơi bài
đó đầu tiên, đó là sự tri ân với người thầy đời đầu tiên thời đó vào Nam không biết chú
ấy có còn để nghe tiếng sáocủa Liên không ! ? Cả một quá trình rèn luyện đam mê theo suốt cuộc đời Nên Ngọc Liên có một số vốn nhất định về kiến thức hòa thanh, phối khí ,
kỷ thuật đọc tấu sáo trúc, đàn bầu, đàn Organ Ngọc Liên cũng có viết vài ca khúc cho Văn nghệ, vài bản nhạc không lời, nhưng Liên thấy chưa hay , đặc biệt nhạc không lời chủ yếu để mình nghe thôi Liên luôn tìm tòi cái mới nhất quyết không để mình bị tụt hậu quá xa, nhất làl lĩnh vực tin học chọn lấy nhữngb ứng dụng hổ trợ cho đam mê
củamình Vì vậy Liên biết chép nhạc và phối âm, viết nhạc không lời trên máy tính đã trên chục năm nay Và Liên thấy lực lược giáo viên dạy nhạc rất đông trên địa bàn huyện
Lệ Thủy đa số chưa ứng dụng công nghệ thông tin vào môn dạy nhạc Vì vậy Ngọc Liên mạnh dạn trao đổi về ứng dụng công nghệ thông tin vào Môn Âm nhạc Thực ra hiện nay
Âm nhạc không thể thiếu sự hổ trợ của công nghệ TT Kỷ thuật số, số hóa tất cả các lĩnh vực Các thiết bị nghe nhạc, từ bình thường đến cao cấp đều thông qua kỷ thuật số Ngày xưa các nhạc sỹ sáng tác để có tác phẩm ra mắt quần chúng phải qua nhiều giai đoạn thủ công, phải có một nhạc cụ gì đó để hổ trợ như guita, piano.v.v
Trang 2Ngày nay các nhạc sỹ được sự hổ trợ tuyệt vời của công nghệ số, sáng tác ngay trên máy, in xuất bản ngay, thành văn bản nhạc, phối khí ngay trên máy có bản nhạc nghe được liền Vậy sao chúng ta không tận dụng công nghệ số để rút ngắn thời gian và hưởng thụ ngay tác phẩm của mình
Các Thầy Cô dạy nhạc trước đây sọan bài phải sọan thủ công , kẻ từng ô nhạc, khi dạy mất một thời lượng không ít cho việc kẻ bản nhạc lên bảng
Bây giờ sọan bài trên máy tính, vừa đẹp vừa nhanh, soạn kỷ một bài trình chiếu cho nhiều lớp chúng ta hãy tận dụng giá trị đích thực của công nghệ mang lại
1 Phần mềm sáng tác nhạc trên CPU
Trước hết ta lựa chọn phần mềm: Qua nhiều năm sử dụng riêng bản thân Liên lựa
chọn phần mềm chép nhạc Encore 4.5
Vì sao chọn Encore 4.5 ? Có rất nhiều phần mềm sáng tác và chép nhạc như
siblius,Ouverture, Finale v v Các phần mềm phối khí: Sonar, Cubase, Nuendo v.v
Ngọc Liên chọn phần mềm Encore 4.5 bởi những lý do sau
1 Encore 4.5 là phần mềm chậy rất ổn định ít bị lổi khi bạn thao tác, có giao diện thân thiện, dễ sử dụng, dễ cài đặt khi bạn không phải là dân chuyên tin học cũng có thể cài đặt dễ dàng
2 Đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về chức năng dù bạn là nhạc sỹ sáng tác chuyên nghiệp, giáo viên, hay người yêu âm nhạc, chép một bản nhạc hay mình yêu thích để làm nền thiệp tăng bạn chẵng hạn v.v
Trang 3- Kết nối với các phương tiện tương tác như: có thể chép nhạc bằng Bàn phím - Đàn Organ mô phỏng trên CPU - chép trực tiếp trên đàn Organ ngoài kết nối với máy tính; Giao tiếp với các phương tiện để tạo File MDI
- Encore 4.5 tích hợp bộ nhạc cụ ảo khi bạn chép nhạc phần mềm xử lý và đọc phát
âm thanh nhạc cụ theo lựa chọn của bạn trên 64 kênh có âm thanh khác nhau, rất thuận tiện cho người sáng tác phối khí nhiều bè phối, hay sáng tác ca khúc, giáo viên dạy nhạc, phần mềm vừa phát nhạc vừa gỏ nhịp
- Khi xuất bản ra văn bản nhạc thì Encore xuất văn bản nhạc rất đẹp, bạn có thể in riêng từng bè phối Đặc biệt khi chép ca khúc để in ấn các tập ca khúc, các bản phối khí thì bạn nên chọn Encore
2 Đối với giáo viên dạy nhạc
Đa số các giáo viên dạy nhạc đều là những người làm nhạc bán chuyên nghiệp, gần như ai cũng có một cây đàn Organ tương đối tốt, một chiếc Laptop Các nhà trường đều
có máy chiếu, máy tính hổ trợ giảng dạy kể cả các cô giáo mầm non cũng đã được tin học hóa đến các lớp
Như vậy bạn hì hục ngồi kẻ từng dòng nhạc tô từng nốt nhạc thủ công vậy ư ? hãy chọn phần mềm chép nhạc Encore ! Bạn chỉ cần dùng con trỏ gắp nốt nhac bỏ vào dòng nhạc, là âm thanh được vang lên chính xác về cao độ lẫn trường độ, đúng cả phách nhịp Bạn không phai mất thời gian nắn nót kẻ tùng dòng nhac trên bảng một việc làm nhàm chán chiêm rất nhiều thời gian
Bạn vào Encore bấm cái nốt nhạc vang lên học tro thật hứng thú khi vừa tiếp thu bằng thị giác vừa thính giác
Trang 4Bạn khỏi lúng túng khi giảng bài phải chạy về chổ để bấm đàn minh họa mà bạn chỉ vào đâu âm thanh vang lên tới đó như cây đủa thần kỳ vậy
Khi soạn bài bằng Encore bạn có thể xuất bản nhạc sang định dạng đồ họa ( các file ảnh )
để bạn đưa vào Power ponit để bạn thao giảng một cách linh hoạt và dễ dàng
3 Phương tiện hổ trợ kèm theo
Tất nhiên trước hết làm nghề nhạc thì bạn phải có bộ loa ít nhất là 2.0 trở lên;
Hiện nay tất cảc máy tính đều thừa khả năng cho bạn sử dụng, vì Encore rất gọn nhẹ Nhưng nếu bạn là dân chuyên nhạc thì nên có bộ loa có đầy đủ loa Bass & treep, nếu bạn phối âm thì thêm cáp MIDI để giao tiếp với hộp MIDI hay đàn Organ sou cạc Âm thanh
Với mục đích chép nhạc để dạy, trình diễn thì chỉ cần cài Encore là đủ nếu máy bàn
có phím Prin Scrn để chụp ảnh bài nhạc thành File đồ họa nếu Laptop thì bạn tải Adobe
để xuất bản nhạc thành file ảnh, hay bạn tải một phần mềm chụp ảnh màn hình nào đó trên mạng, bản free rất nhiều cho bạn lựa chọn
4 Cài đặt phần mềm ( Ngọc Liên sẽ hướng dẫn phần sau, rất dễ )
Nếu bạn chưa quen việc cài đặt và bạn là người Lệ Thủy thì liên hệ với Liên qua điện thoại hoặc Mail Ngọc Liên cài một lần bảo hành mãi mãi ( Trừ khi bạn chuyển sang CPU khác )
5 Hướng dẫ thực hành
Trang 5Sau khi cài đặt xong bạn vào Start/ progams/ Gvox Encore/ Encore 32
Giao diện của chương trình mở ra như sau: ( Bạn bấm vào giữa ảnh để được phóng to )
Bạn dùng con trỏ gắp bảng note sang bên phải màn hình cho rảnh để làm việc
Bạn bấm vao ô vuông bên phải màn hình để mở toàn màn hình, bây giờ ta đã có một văn bản nhạc trước mặt Ngọc Liên & các bạn cùng nhau thực hành nhé ! Trước hết phải nói với nhau quan điểm thực hành đã Theo phương pháp của Liên thì chúng ta đi từ cái cụ thể sang cái tổng quát sau đó cả quá trình bạn tự thực hành thì các bạn dò từ cái tổng quát đến cái cụ thể Vì sao Vậy ? Là vì nếu nói cá này làm thế này cái kia để Nhưng bạn chưa được cài đặt phần mềm thì cũng chăng có ý nghĩa gì cả, phím này để làm việc này, việc kia Mà bạn không thực hành cụ thể thì bạn không thể nhớ Vì vậy cho nên chúng
ta thống nhất quan điểm như sau: Bạn và Liên chép một hai bài cụ thể, xong Liên & Bạn tổng hợp lý thuyết Chắc chắn bạn tự hiểu cái này là cái gì, để làm gì và từ lý thuyết bạn biết cách tự thao tác sau này
Một văn bản nhạc trước mặt các bạn, chúng ta bắt tay vào làm việc nhé.! Trước tiên bạn
bấm Ctrl + N Kết quả như sau:
Single Staves : Bạn đã chọn dòng đơn ( Chép ca khúc )
Stave per system: Chọn 1 = Chép ca khúc và chỉ có một dòng nhạc mà thôi
Systems per page: Chọn 10 = Bạn nên chọn 10 ( trang nhạc có 10 dòng )
Measures per stem: Chọn 5 = Mổi dòng nhạc có 05 ô nhịp
Bạn thử chọn piano hoặc pianoVocal và OK thư nhiều lần là bạn đã hiểu Bảng Choose page layout để làm gì? Và nhớ cách gọi bảng này ra là bấm Ctrl + N Bạn tự
nhớ lấy không nhắc nữa Nếu bạn sáng tác , hay phối nhiều bè cũng dùng bảng này mà chọn nhé
Trang 6ta có kết quả trên như sau:
Bạn nhớ kéo bảng notes sang bên phải cho rảnh Tại sao phải chọn trang nhạc có 10 dòng Thông thường các ca khúc khoảng dưới 50 ô nhịp và bố trí trong một trang là vừa, sau này in ấn dễ đẹp còn nếu dài hơn, hoặc ngắn hơn? ? Đến đó chúng ta sẽ xử lý
Bây giờ chung ta cùng chọn một ca khúc nào đó để thực hành Ngọc Liên sẽ chọn một bài mà trong tay bạn có dễ thực hành nhé ! Thôi ta chọn bài nào trong chương trình dạy
nhạc của các bạn, bài: Em mơ gặp Bác Hồ Nhé !
Bài này với giọng Rê trưởng hóa biểu đầu dòng nhạc gồm hai dấu thăng Fa thăng &
Đô thăng; Nhịp 2/4
Bước đầu tiên ta gắn nhịp cho bản nhac từ đầu cho đến hết bản nhạc ( không có dổi
nhịp giữa bài ) Bạn vào trình đơn: Measures chọn thẻ Time Signature Ta có bảng: Time Signature
Bạn đã có văn bản nhạc với nhịp 2/4 bây giờ bạn lập hóa biểu cho bản nhạc: Vào
Measures chọn thẻ Key Signature Nếu dấu giáng thì bạn bấm vào mủi tên chỉ xuống,
nhớ bạn nhé ! Ta có như sau:
Bây giờ bạn đã có bản nhạc đầy đủ nhịp và hóa biểu, giờ chỉ cần bạn miệt mài gắp nốt nhạc thả vào dòng nhạc cho chuẩn là được, gặp vấn đề gì giải quyết sau, vậy mới nhanh Theo kinh nghiệm của Liên thì bạn cứ gắp nốt vào không cầnchú ý dấu gì cả, ví như đánh văn bản mộc vậy, chỉnh sữa văn băn sau
Trình đơn MEASURES
Các bạn thân mến qua hai lệnh trên bạn rút ra là: Trình đơn MEASURES Dùng để xử lý về Ô NHỊP Trình đơn này có 13 lệnh Làm nhiều bạn mới nhớ
1 * Add Measure Lệnh thêm ô nhịp
Trang 72 * Delete Measure Xóa Ô nhịp
3 * Tempo Lệnh về nhịp độ
4 * Time Signature Lệnh về nhịp
5 * Key Sigature Lệnh về dấu hóa
6 * Borline Type Lệnh về vạch nhịp
7 * Endings Lệnh về phân đoạn
8 * Coda Phrases Lệnh về kết câu
9 * Measure Numbers Lệnh về số ô nhịp
10 * Compressed Rests Lệnh nén các dấu lặng
11 * Align Playback Lệnh sắp xếp khi diễn
12 * Swing Playback Lệnh diễn nhún nhảy
13 * Align Spacing Lệnh chỉnh vị trí nốt
Nếu sau này gặp vấn đề xử lý về ô nhịp bạn tự nhớ lấy mà xử lý làm nhiều mới nhớ đó
Trở lại bài nhạc bạn chép mộc cho nhanh nhé ! Ở ô nhịp đầu bạn nên bỏ thêm dấu lặng đen vào đầu ô nhịp để khi diễn máy gỏ nhịp đúng vào từng phách mạnh
trong bài có mấy nốt có chấm dôi, bạn chọn vào nốt đó và chọn tiếp vào ô có dấu chấm dôi trong bảng note và thả vào vị trí note trên dòng nhạc
Trang 8Bây giờ bạn chưa cần chú ý đến các dấu luyến Vì sao vậy? Nếu bạn gắn dấu luyến khi mình chỉnh sữa xê dich các dấu luyến sẽ dịch chuyển không đẹp và lộn xộn Diều chú
ý là bản nhạc ta đặt ban đầu có 50 ô nhịp, 10 dòng mà bây giờ bản nhạc của ta chỉ có 16 ô nhịp??
Bạn quan sát thấy đặc điểm bản nhạc này nhiều móc đơn, mổi nốt đều có lời nếu 4 chử đó trong một ô nhịp hẹp thì các chử phải chen chúc nhau, ta giảm lại mổi dòng nhạc
chỉ còn 3 ô nhịp thôi bằng cách sau: Bạn vào trình đơn Score chọn Measure per System và bạn chon như trong hình:
Ta có kết quả là mổi dòng nhạc có 3 ô nhịp và còn dư 5 dòng nhạc, bây giờ bạn tìm cách
cắt bỏ nó đi Bạn làm như sau: Bạn đặt con trỏ vào đầu bản nhạc và vào trình đơ Score chọn Systems per page.chọn như trong hình dưới:
Kết quả khi cắt bớt 5 dòng nhạc: Một ô nhịp bị đẩy sang trang 2 như hình dưới:
Cũng bằng cách vào trình đơn ấy lấy ô nhịp từ trang 2 về trang đầu, bằng cách thêm ô
nhịp vào dòng thứ 5 lên 4 ô nhịp Bạn đặt con trỏ vào đầu dòng nhạc thứ 5 và vào Score chọn Measure per System làm như hình dưới:
Ta đã có bản nhạc mộc đầy đủ , qua phần này Ngọc Liên chủ yếu để các bạn làm quen với cách cắt cúp, thêm, bớt Dòng - Ô nhịp Đây là kinh nghiệm làm nhiều Ngọc Liên rút
ra Nếu mới chép rất lúng túng phần này và sau trang nhạc không mắt đẹp nữa Các bạn nhớ thêm bớt dòng nhạc trên một trang, thêm bớt ô nhịp trong một dòng nhạc và toàn bài rồi nhé Tự nhớ lấy
Bây giờ chúng ta bắt tay vào chép đầy đủ bản nhạc Ô nhịp thứ 2 có dấu hiệu quay
lại ngay đầu ô nhịp thứ 2, bạn đặt con trỏ vào đầu ô nhịp vào trình đơn: Measures chọn barline Types bạn chọn như hình dưới:
Trang 9Cũng tương tự cuối ô nhịp thứ 14 dấu quay lại đặt cuối ô nhịp 14, bạn đặt dấu nháy con trỏ vào cuối ô nhịp, cũng vào như trên nhưng bạn chọn bên phải như hình dưới, làm xong bạn xem kết quả:
Cũng như trên dấu kết cuối bài, Bạn cũng vào trình đơn trên đặt con trỏ nháy vào cuối bài, chọn bên phải ô 16 như sau: ( và bạn xem kết quả nhé) !
Bây giờ chúng ta điều chỉnh khoảng cách các ô nhịp cho đẹp trước lúc, nhập các dấu nối, dấu luyến, dấu báo hiệu sắc thái, v.v Vì sao vậy? đáng lễ ra khi chép chung ta đánh luôn các dấu đó Nhung theo Liên khi điều chỉnh khoảng cách thì các dấu trên dịch chuyển không chính xác, làm vậy để khắc phục tình trạng trên
Bạn chú ý những ô nhịp có nhiều nốt móc đơn ta cho ô nhịp rộng hơn, những ô nhịp chỉ có nốt trắng, và dấu luyến, dấu nối ta cho hẹp hơn, để điều chỉnh ô nhịp bạn chỉ con trỏ vào phía trên đầu của vạch nhịp, nhấn giử chuột trái và bạn kéo dịch chuyển Khi vừa
ý chúng ta đưa dấu luyến, dấu nối vào Bôi đen những nốt đó dấu luyến bấm Ctrl + L ; dấu nối: Ctrl + T
Khi diễn tấu lần hai theo quy định khi diễn các dấu hồi tấu ta sẽ bỏ khung một sang thẳng khung hai Bây giờ bạn quan sát vào bản nhạc ta thấy ở vạch nhịp của cuối ô thứ 12
và đầu ô thứ 13 là dấu hiệu khung 1, nhưng bị nằm vào cuối dòng nhạc, Vậy ta phải chuyển ô nhịp này về dòng thứ 5 Bằng cách giảm số ônhịp ở dòng thứ 4 còn lại 2 ô nhịp
Bạn bỏ dấu nháy con trỏ vào đầu dòng nhạc thứ 4 và vào trình đơn Score chọn
Measures per System chọn như bảng dưới:
Kết quả ô nhịp thứ 12 đã đưa về dòng nhạc thử 5, nhưng ô nhịp thứ 16 bị đẩy sang trang
2 bây giờ ta đưa ô nhịp 16 trở về dòng nhạc thứ 5 bằng cách thêm dòng 5 lên 5 ô nhịp Cũng như trên bạn bỏ dấu nháy con trỏ vào đầu dòng thứ 5 và tăng lên 5 ô nhịp:
Score/Measures per System, chọn 5ô chỉ dòng này thôi ta có kết quả: LÀ MỘT BẢN
NHẠC HOÀN THIỆN
Trang 10Ngọc Liên kiểm tra lại thấy thiếu khung 1 và khung 2 khi thực hiện diễn tấu Bạn bỏ
dấu nháy con trỏ vào đầu ô nhịp thứ 13 vào trình đơn Measures chọn Endings Bảng Measure Endings hiện ra bạn chọn From measures: 13; to: 13 đánh dấu kiểm vào ô: first phần mềm tự động đánh số 1 khung 1; Tương tự bạn chọn From measures: 14 to:
14 đánh dấu kiểm vào Second để ghi khung 2 Xem hình sau:
Các bạn thân mến ! ta đã làm việc miệt mài có được một văn bản nhạc " Mộc " và "
Hoàn thiện" và thao tác trên 2 trình đơn Measures và Score Như quan điểm chúng ta đã
giao keo lúc đầu ta sẽ đi từ cái cụ thể sang tổng quát bay giờ Ngọc Liên giới thiệu tiếp
trình đơn Score
TRÌNH ĐƠN SCORE ( BÈ )
Trình đơn SCORE có 13 lệnh liên quan đến Trang, khuông, Dòng, Text Các bạn tự
nhớ lấy và làm tư liệu sau này sử dụng Liên không giới thiệu lại nữa
1 Text Elements: Lệnh về ghi tiêu đề
2 Add page Lệnh thêm trang
3 Delete Lệnh xóa trang
4 Add Statf Lệnh thêm khuông nhạc
5 Delete Statf Lệnh xóa khuông nhạc
6 Split this Statf Lệnh tách rời khuông nhạc
7 Tablatture Statf Lệnh tạo khuông nhạc cho Guita
8 Percussion Statf Lệnh tạo khuông nhạc cho bộ gõ
9 Connect Staves Lệnh nối khuông nhạc