Tài liệu triển khai phần mềm mã nguồn mở docx

- Cửa sổ Gparted hiện ra ổ đĩa đang có các phân vùng, Trong đó có 1 phân vùng đã cài Windows, nhấp chuột chọn phân vùng cần thu nhỏ dung lượng để chừa khoảng trống cài Ubuntu khuyến cáo

SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO

TỈNH TRÀ VINH

- -Tài liệu triển khai

PHẦN MỀM

MÃ NGUỒN MỞ



Trà Vinh 07/2010

I Tìm hiểu phần mềm mã nguồn mở (Open Source Software):

1 Giới thiệu:

* Phần mềm mã nguồn mở là gì?

Một phần mềm mã nguồn mở có các đặc điểm:

+ Miễn phí: download từ Internet và sử dụng

+ Mở: có mã nguồn (source code) đi kèm, do đó người dùng có thể chỉnh sửa phần mềm cho phù hợp nhu cầu

+ Tính cộng tác: sản phẩm mã nguồn mở sau khi được chỉnh sửa sẽ đóng góp lại cho cộng đồng

2 Lợi ích của phần mềm mã nguồn mở :

* Tại sao sử dụng phần mềm mã nguồn mở?

+ Miễn phí bản quyền phần mềm

+ Cho phép chỉnh sửa phần mềm phù hợp nhu cầu

+ Tính an toàn: phần mềm mã nguồn mở thường không là mục tiêu tấn công của virus

+ Tính cộng đồng

+ Miễn phí các phiên bản nâng cấp trong toàn bộ vòng đời sử dụng sản phẩm

+ Giảm chi phí phát triển phần mềm đáp ứng theo yêu cầu nghiệp vụ (sử dụng phần mềm, module có sẵn để phát triển tiếp, sửa đổi điều chỉnh cho phù hợp với nghiệp vụ

+ Kéo dài thời gian sử dụng/tái sử dụng các phần cứng, thiết bị trong khi vẫn đảm bảo hiệu năng toàn hệ thống

+ Giảm tối đa sự phụ thuộc vào một vài nhà cung cấp phần mềm

+ Đối với các hệ thống đang hoạt động, chủ động thực hiện chuyển đổi sẽ tránh được “nguy cơ” bị phạt vi phạm bản quyền, bị “bắt buộc” mua license

+ Tăng tính thương hiệu cho doanh nghiệp khi giới thiệu được với cộng đồng, đối tác, khách hàng (đặc biệt là ngoài nước)

+ Tăng cường độ tin cậy

* Ai cần sử dụng phần mềm mã nguồn mở?

+ Các cá nhân, người dùng bình thường

+ Các công ty, tổ chức kinh tế

+ Cơ quan nhà nước

3 Các phần mềm mã nguồn mở:

Mô tả Phần mềm bản quyền Phần mềm mã nguồn mở Phần mềm máy trạm

Hệ điều hành máy trạm Microsoft Windows XP/

Vista

Fedora Linux Ubuntu Linux Trình duyệt web Internet Explorer Firefox

Konqueror

Email clients Outlook

Outlook Express Lotus Notes

Zimbra Webmail Zimbra Desktops Thunderbir

Instant Messaging, Chat MSN Messenger

Yahoo Messenger Lotus Sametime

Pidgin

GFTP

Corew Draw

Gimp Inkscape Nghe nhạc, xem phim Windows Media Player VLC

Mplayer

Bộ soạn thảo văn phòng Microsoft Office OpenOffice

Lập kế hoạch dự án Microsoft Project OpenProj

Imendio Planner

Unikey Công cụ nén file Winrar

Winzip

7zip

Quét Virus Symantec AntiVirus

McAfee TrenMicro

ClamAV

Phần mềm máy chủ và dịch vụ mạng

Hệ điều hành máy chủ Microsoft Windows

Server 2003/2008

CentOS Linux Debian Linux Ubuntu Linux FreeBSD, OpenBSD Dich vụ mạng cơ bản Microsoft DNS

Microsoft DHCP

Bind DHCPd

Theo dõi hoạt động

mạng

Microsoft System Managenment Server

ZenOSS

Sao lưu và khôi phục

dữ liệu

Symantec BackupEXEC Bacula

Amanda

VSFTP Thư điện tử, hệ thống

làm việc cộng tác

Microsoft Exchange Lotus Domino Lotus Samtime MDaemon

Zimbra Scalix OpenXchange Openfire Asterisk

Hệ quản trị cơ sở dữ

liệu

Microsoft SQL Server IBM DB2

Oracle Database

MySQL PostgreSQL Ingres

VSI FaxServer

HylaFax

Quản lý nội dung; quản

lý tài liệu, Quản lý lưu

trình công việc

FileNet Documentum Lotus Domino.doc

KnowledgeTree ProcessMaker Nuxeo

Alfresco eXo Platfrom ECM Hoạch định tài nguyên

doanh nghiệp (ERP)

SAP business Suite Oracle E-Business Suite

OpenBravo Compiere Adempiere TinyERP Quản trị quan hệ khách

hàng (CRM)

Sap business Suite Oracle CRM

SugarCRM OpenCRX

II Tìm hiểu, cài đặt, sử dụng Ubuntu:

1 Tổng quan về Ubuntu:

a Giới thiệu về Linux:

- Linux là tên gọi của một hệ điều hành máy tính và cũng là tên hạt nhân của

hệ điều hành

- Là một ví dụ nổi tiếng nhất của phần mềm tự do và của việc phát triển mã nguồn mở

- Linux có gì hấp dẫn?

+ Vấn đề bản quyền

+ Những ưu điểm kỹ thuật nổi bật của Linux

+ Một vài nhược điểm cố hữu của Linux

b Giới thiệu về Ubuntu:

- Ubuntu là một hệ điều hành mã nguồn mở

- Ubuntu hoàn toàn miễn phí

- Ubuntu được thiết kế với tiêu chí chuyên về bảo mật

- Có tiếng Việt

c Yêu cầu phần cứng:

- Yêu cầu tối thiểu để chạy Ubuntu là 256MB RAM (384MB RAM để chạy trực tiếp Ubuntu từ đĩa CD)

- Nên cài đặt trên máy có 512MB RAM trở lên

- Cần ít nhất 4GB trống (bao gồm cả phân vùng trao đổi)

- Nên có card đồ họa mạnh để sử dụng các hiệu ứng trên giao diện đồ họa

2 Cài đặt Ubuntu:

a Tạo vùng đĩa trống để cài đặt hệ điều hành Ubuntu:

- Khởi động máy tính lên, cho đĩa CD Ubuntu vào ổ CD trước khi máy Boot vào hệ điều hành Màn hình chọn lựa ngôn ngữ cài đặt hiện lên, chọn English

rồi nhấn nút Enter (Nếu muốn bạn có thể chọn cài đặt bằng ngôn ngữ tiếng Việt)

- Chọn Try Ubuntu without any change to your computer rồi nhấn phím Enter, máy tính bắt đầu khởi động Ubuntu chạy trực tiếp từ địa CD-Rom.

- Sau khi vào được Ubuntu, chọn menu: System  Administration  GParted.

- Cửa sổ Gparted hiện ra ổ đĩa đang có các phân vùng, Trong đó có 1 phân vùng đã cài Windows, nhấp chuột chọn phân vùng cần thu nhỏ dung lượng để chừa khoảng trống cài Ubuntu (khuyến cáo sử dụng phân vùng khác Windows).

- Chọn menu: Partition  Resize/Move.

- Nhập dung lượng đĩa chừa khoảng trống để cài Ubuntu vào ô Free Space Following (MiB) từ 8000 MB trở lên (khuyến cáo là số 20000 MB).

- Chọn nút Resize/Move để thu nhỏ phân vùng.

- Chọn nút Apply All Operations (nút V màu xanh lá cây) trên thanh công

cụ để thực hiện

- Chọn nút Apply.

- Chọn nút Close.

- Đóng tất cả các cửa sổ và khởi động lại máy tính

b Cài đặt hệ điều hành Ubuntu:

- Khởi động từ đĩa Ubuntu.

- Chọn ngôn ngữ English, ấn phím Enter.

- Chọn Install Ubuntu, ấn phím Enter.

- Chọn ngôn ngữ English, chọn nút Forward.

- Thực hiện chọn múi giờ: ở mục Region chọn Asia, ở mục Zone chọn Vietnam time, sau đó chọn nút Forward.

- Chọn nút Forward.

- Chọn mục Use the lastgest continuous free space (tự động chọn vùng đĩa trống lớn nhất mà chúng ta đã chừa để cài đặt Ubuntu), sau đó chọn nút Forward.

- Khai báo các thông tin:

+ What is your name: nhập tên người sử dụng.

+ What name do you want to use to log in: nhập vào tên đăng nhập.

+ Choose the password to keep your account safe: nhập mật khẩu vào 2 ô

hoàn toàn giống nhau (khuyến cáo dùng mật khẩu chung là 123456)

+ What is the name of this computer: nhập vào tên máy sử dụng cho

mạng

+ Chọn mục Login automatically (Tự động khởi động thẳng vào Ubuntu) + Chọn nút Forward.

- Chọn nút Continue.

- Chọn nút Forward.

- Chọn nút Install.

- Đợi máy tính tiến hành việc cài đặt, đến 80% xuất hiện nút skip thì chỉ nhấp chuột vào nút skip 1 lần để cài đặt nhanh hơn.

- Chọn nút Restart để khởi động lại máy tính.

- Lấy đĩa Ubuntu ra khỏi CD-Rom, sau đó ấn phím Enter.

3 Màn hình làm việc (desktop):

- Góc trên trái có các mục chức năng chứa các liên kết đến các ứng dụng, các địa chỉ truy cập, các chức năng tùy chỉnh và thiết lập hệ thống và một số ứng dụng liên kết nhanh

- Góc trên phải thanh điều khiển là các biểu tượng của một số phần mềm chạy ở chế độ nền, đồng hồ và các thông báo của hệ thống Ngoài cùng là biểu

tượng shutdown

- Bảng điều khiển dưới có các thẻ tiêu đề của các ứng dụng, bạn nhấn nút các thẻ đó để chuyển qua lại giữa các ứng dụng

- Góc trái ngoài cùng của bảng điều khiển dưới có một nút để thu nhỏ các

phần mềm lại, hiện ra thư mục và tập tin trên nền của Desktop.

- Góc phải của bảng điều khiển dưới là các vùng làm việc (Workspace) và sọt rác (Trash) Các bạn có thể tùy biến bảng điều khiển theo ý thích của mình.

6 Các ứng dụng cơ bản trong Ubuntu: Chọn menu Applications:

a Accessories (ứng dụng hỗ trợ):

- Calculator (máy tính)

- CD/DVD Creator

- Character map

- Disc Usage Analyzer

- gedit Text Editor (soạn thảo văn bản dang text)

- Manager print jobs

- Password and Encryption Keys

- Search for files …

- Take Screenshot

- Terminal (Cửa sổ dòng lệnh)

- Tomboy Nites (Ghi chú)

b Graphics (ứng dụng đồ họa):

- F-spot Photo Manager (Bộ quản lý ảnh chụp)

- GIMP Image Editor

- OpenOffice.org Drawing

- Xsane Image Scanner

c Internet (ứng dụng mạng):

- Empathy IM Client (chat)

- Evolution Mail (gửi nhận thư)

- Firefox Web Brower (Duyệt web)

- Terminal Server Client

- Transmission Bittorrent Client.

- Ubuntu One

d Office (ứng dụng văn phòng):

- Dictionary

- OpenOffice.org Database (cơ sở dữ liệu)

- OpenOffice.org Presentation (OpenOffice.org Impress: trình chiếu)

- OpenOffice.org SpreadSheet (OpenOffice.org Calc: bảng tính)

- OpenOffice.org Word Processor (OpenOffice.org Writer: soạn thảo VB)

e Sound & video (ứng dụng âm thanh & phim ảnh):

- Brasero Disc Burning (ghi đĩa CD/DVD)

- Rhythmbox Music Player (nghe âm thanh)

- Movie Player (xem phim)

- Sound Recorder (thu âm)

7 Cửa sổ dòng lệnh (Terminal):

- Đây thực chất là màn hình xử lý các lệnh của Ubuntu, khi chạy ở chế độ

Text Trong chế độ đồ họa cửa sổ dòng lệnh nằm ở menu Application trong mục Accessories Đôi khi có những lệnh phải thực hiện qua thao tác dòng lệnh

- Các lệnh, tên thư mục và tên tập tin phải được gõ chính xác từng chữ cái (trong Ubuntu phân biệt chữ HOA và chữ thường) Sau khi gõ xong một lệnh bạn đừng quên nhấn phím Enter để Ubuntu bắt đầu thực hiện lệnh đó

- Các tổ hợp phím thông dụng:

+ Ctrl-C: kết thúc một chương trình.

+ Ctrl-Alt-Del: khởi động lại máy tính.

+ Ctrl-D: kết thúc nhập dữ liệu từ bàn phím.

+ ENTER: bắt đầu thực thi một câu lệnh

- Các lệnh thông dụng:

+ sudo: chuyển từ tài khoản hiện tại sang tài khoản khác.

+ sudo –i: chuyển sang tài khoản quyền quản trị (root)

+ ten_ung_dung: khởi động ứng dụng từ cửa sổ dòng lệnh

+ wget <địa chỉ download file>: download file từ Internet về thư mục hiện

thời trên Ubuntu

+ sudo apt-get update: cập nhật Ubuntu.

+ sudo apt-get install <tên gói phần mềm>: Cài gói phần mềm từ Internet + man <lệnh cần tham khảo>: Hiện thông tin tham khảo về lệnh

+ ls: hiện danh sách các file và thư mục trong thư mục hiện hành.

+ ps: hiện danh sách các phần mềm đang chạy.

+ cd: chuyển thư mục

+ cd / : chuyển ra thư mục gốc.

8 Người dùng và quyền hạn:

a Giới thiệu:

- Mỗi người dùng trên Ubuntu được cấp một thư mục riêng (gọi là home directory), thực chất là một thư mục con của /usr Có dạng /usr/username

Ví dụ: tên đăng nhập là canbo thì home directory có dạng /user/canbo.

- Người dùng này không thể truy cập vào thư mục riêng của user khác (trừ trường hợp của chính người dùng đó hoặc có quyền root)

- Mỗi tập tin (file) và thư mục trên Ubuntu đều được "đăng ký chủ quyền", nghĩa là thuộc về một người dùng và nhóm nào đó

b Thêm người dùng: (Chỉ thực hiện được đối với người có quyền quản trị

root)

- Chọn menu: System  Administration  Users and Groups.

- Nhấp chuột vào nút chìa khóa trước dòng click to make changes.

- Nhập vào mật khẩu, ấn phím Enter hoặc chọn nút Authenticate.

- Chọn nút Add User.

- Nhập vào tên đăng nhập ở dòng Username, tên đầy đủ ở dòng Real name, nhập mật khẩu (từ 6 ký tự trở lên) hoàn toàn giống nhau ở 2 dòng User password

và Confirmation, chọn nút OK.

9 Cấu trúc thư mục của Ubuntu:

- /bin: Thư mục này chứa các file phần mềm thực thi dạng nhị phân và các

phần mềm khởi động của hệ thống

- /boot: Các file ảnh (image file) của kernel dùng cho quá trình khởi động

thường đặt trong thư mục này

- /dev: Thư mục này chứa các file thiết bị

- /etc: Thư mục này chứa các file cấu hình toàn cục của hệ thống

- /home: Thư mục này chứa các thư mục con đại diện cho mỗi user khi đăng

nhập Nơi đây là thư viện làm việc thường xuyên của người dùng

- Mỗi người dùng trên Ubuntu được cấp một thư mục riêng (gọi là home directory) Có dạng /home/username Đây là thư viện làm việc thường xuyên của

người dùng Vídụ: tên đăng nhập là canbo thì home directory có dạng /home/canbo Để mở thư mục của người dùng đang đăng nhập chọn menu: Plase

 Home Folder

- Tạo thư mục: Chọn menu : File  Create Folder hoặc nhấp chuột phải ngoài vùng trống chọn Create Folder, nhập vào tên thư mục xong ấn Enter.

Các thao tác khác trên thư mục hoặc tập tin: Copy, cut, paste, delete, xem dung lượng, đặt thuộc tính… tương tự như thao tác trên HĐH Microsoft Windows

- Trình quản lý tập tin Nautilus File Browser giống như MS Explorer trong

Windows

- Các thao tác khá giống trong MS Explorer

10 Vài thao tác cơ bản trên HĐH Ubuntu:

a Thay đổi màn hình nền:

+ Cách 1: Nhấp chuột phải vào vùng trống màn hình nền chọn Change desktop Background, chọn hình nền cần thay đổi, chọn nút Close.

+ Cách 2: chọn menu System  Preferences  Appearance, chọn trang Background, chọn hình nền cần thay đổi, chọn nút Close.

b Thay đổi độ phân giải màn hình:

- Chọn menu System  Preferences  Display.

- Chọn do phân giải phù hợp ở dòng Resolution.

- Chọn nút Apply.

- Chọn nút Keep This Configuration.

- Chọn nút Close.

c Thay đổi ngày, giờ hệ thống:

- Cách 1: Nhấp chuột vào biểu tượng thời gian trên Panel, nhấp chuột vào

chữ Location, chọn nút Edit, chọn nút Time Setting, chọn ngày giờ theo yêu cầu, chọn nút Set System Time… , nhập vào mật khẩu và ấn Enter hoặc chọn nút Authenticate, chọn nút Close.

- Cách 2: chọn menu System\Administration\Time and Date, nhấp chuột vào nút chìa khóa trước dòng click to make changes, nhập vào mật khẩu và ấn phím Enter hoặc chọn nút Authenticate, chọn ngày giờ theo yêu cầu, chọn nút Close.

11 Cài đặt phần mềm:

a Cài đặt và gỡ bỏ phần mềm:

- Cách 1: Vào menu: Applications  Ubuntu Software Center, sau đó

những gói bạn muốn cài đặt Các ứng dụng đã được Ubuntu phân loại ra thành nhiều mục khác nhau, các bạn có thể nhấn nút các mục để xem các ứng dụng đã được phân loại

- Cách 2: Vào menu: System  Administration  Synaptic Package Manager, tìm các gói phần mềm cần cài hoặc gỡ bỏ.

- Cách 3: Sử dụng terminal.

- Cách 4: Nhấp đôi chuột vào tập tin .deb, sau đó chọn nút Install Package.

b Cập nhật các bản vá:

- Cách 1: Mở terminal nhập vào dòng lệnh sudo apt-get update.

- Cách 2: Chọn menu: System  Administration  Update Manager, chọn nút Install update.

c Chọn lại kho phần mềm:

Khi cài, Ubuntu đã chọn kho phần mềm mặc định là Server for Vietnam (vn.archives.ubuntu.com) nhưng kho này không nhanh

- Nhấn chuột vào menu: System  Administration  Software Sources; nhập vào mật khẩu, ấn phím Enter hoặc chọn nút OK; Tại mục Download from chọn Other, kéo thanh trượt xuống cuối danh sách, chọn dòng Vietnam để chọn kho của FPT là micro-fpt-telecom.fpt.net, chọn nút Choose server; chọn nút Close, chọn nút Reload

{- Mở terminal (Applications → Accessories → Terminal) gõ sudo gedit / etc/apt/sources.list.

- Cửa sổ hiện ra, chèn # trước mirror không cần thiết, và bỏ # đi trước các mirror sẽ dùng

- 2 mirror tốt của Việt Nam hiện nay:

+ Của hanoi-lug: http://virror.hanoilug.org/

+ Của FPT: http://mirror-fpt-telecom.fpt.net/

d Cài đặt một số phần mềm cần thiết:

Vào menu: System  Administration  Synaptic Package Manager

- ubuntu-restricted-extra: để bổ sung một số phần mềm “có vấn đề” theo định nghĩa nguồn mở : flash plugin, một số font của Microsoft, một số codecs để chơi file multimedia, trình giải nén unrar, …

- scim-bridge-client-gtk: để cài bộ gõ tiếng Việt scim-unikey

- stardict-gnome: chương trình từ điển Stardict

- openoffice.org: chọn cài riêng gói này để bổ sung một số gói còn thiếu của OpenOffice.org

- pysdm: chương trình dùng mount tự động các partition khác trên ổ cứng vào thư mục do người dùng chọn

- sun-java6-plugin: chọn cài gói này để cài toàn bộ môi trường Java cần thiết cho các tính năng cao cấp của Openoffice.org và Firefox

e Cài đặt bộ gõ tiếng Việt scim-unikey:

- Tải về cài offline, hoặc add kho phần mềm của Ubuntu-VN theo hướng dẫn trước, rồi cài bằng Synaptic Cài từ kho thì có lợi là khi có bản cập nhật sẽ được tự động báo

- Cài đặt:

+ sudo apt-get install scim scim-bridge*

+ sudo apt-get install scim-unikey

- Kích hoạt bộ gõ scim:

+ im-switch -s scim-bridge

- Vào menu System > Preferences > SCIM Input Method Setup đặt các thiết lập sau:

+ FrontEnd  Global Setup: chọn Share the same input method

+ IMEngine  Global Setup: chọn Unikey và English\European, các mục khác bỏ

+ Panel > GTK: chọn các mục Show on Demand, Auto snap, Show stick icon, Show tray icon và Stick Windows

- Sử dụng scim-unikey: